Lektur\u0119 ksi\u0105\u017cki T. Tora\u0144skiej zacz\u0105\u0142em od przegl\u0105dni\u0119cia rozmowy z red. W. Baterem, w kt\u00f3rej pojawia si\u0119 taka osobliwo\u015b\u0107 (s. 95): To by\u0142a dla mnie dramatyczna chwila, m\u00f3wi\u0119, \u017ce wszyscy zgin\u0119li <\/i>[chodzi o wej\u015bcie w Polsacie na \u017cywo z telefoniczn\u0105 korespondencj\u0105 – przyp. F.Y.M.], a chwil\u0119 potem znakomity rzecznik prasowy Ministerstwa Sprawa Zagranicznych m\u00f3wi, \u017ce najprawdopodobniej osiem os\u00f3b prze\u017cy\u0142o katastrof\u0119<\/b><\/i>. Przegl\u0105dn\u0105\u0142em te\u017c rozmow\u0119 z amb. J. Bahrem, gdzie pozosta\u0142a ta opowie\u015b\u0107 o telefonach (z \u201emiejsca katastrofy\u201d) (s. 30-31): Odruchowo zadzwoni\u0142em do mojej rodziny, odebra\u0142a siostra. Powiedzia\u0142em dwa zdania. \u0179e wydarzy\u0142a si\u0119 katastrofa i \u017ce to, co widz\u0119, jest przera\u017caj\u0105ce. Us\u0142ysza\u0142em jej krzyk. Nast\u0119pny telefon wykona\u0142em do pani Czartoryskiej, mojej sekretarki w ambasadzie. [TT: Nie do ministra Sikorskiego?] Nie mia\u0142em przy sobie jego bezpo\u015bredniego telefonu, wzi\u0105\u0142em nie t\u0119 kom\u00f3rk\u0119<\/b>. Po chwili odezwa\u0142o si\u0119 Centrum Operacyjne Rz\u0105du i po\u0142\u0105czy\u0142o mnie z ministrem Sikorskim. [TT: By\u0142a godzina 8.55.] Minister ju\u017c wiedzia\u0142. [TT: Od siedmiu minut. Od dyrektora Jaros\u0142awa Bratkiewicza z Departamentu Polityki Wschodniej, a ten od swego naczelnika Dariusza G\u00f3rczy\u0144skiego, kt\u00f3ry zadzwoni\u0142 do niego z lotniska.] Zameldowa\u0142em ministrowi, co widz\u0119. Nie pami\u0119tam, w jakich s\u0142owach. To by\u0142a kr\u00f3tka rozmowa. Za miejsce, gdzie stali\u015bmy, by\u0142 wzg\u00f3reczek, rodzaj nasypu. Nie widzieli\u015bmy, co za nim. Nie widzia\u0142em te\u017c \u017cadnego kad\u0142uba ani \u017cadnych odwr\u00f3conych k\u00f3\u0142. Ze zdumieniem zobaczy\u0142em je potem w telewizji. [TT: Sfilmowa\u0142 je Darek \u0141opacz, operator Wiktora Batera. Wdrapuj\u0105c si\u0119 na dach pobliskiego sklepu.] Na nasypie pojawili si\u0119 \u017co\u0142nierze. Bardzo szybko. I jaki\u015b samoch\u00f3d z gromadk\u0105 ludzi. Tam chyba utworzy\u0142o si\u0119 miejsce dowodzenia. \u0179o\u0142nierze rozbiegli si\u0119 i zacz\u0119li nas odpycha\u0107.<\/i><\/p>\r\n
Przywo\u0142uj\u0119 te cytaty i dane w kontek\u015bcie rozmowy, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cnie przeczyta\u0142em. Chodzi o wywiad z P. Paszkowskim i R. Sikorskim, o kt\u00f3rym za chwil\u0119. Ju\u017c bowiem z powy\u017cszych wypowiedzi wy\u0142ania si\u0119 chaos, kt\u00f3ry nie wiadomo, czy jest zamierzony, czy nie. Czy Bater nie pami\u0119ta\u0142, i\u017c 10 Kwietnia nie by\u0142o \u017cadnej informacji o \u201eo\u015bmiu osobach\u201d, tylko je\u015bli ju\u017c, to o trzech i na pewno nie zaraz po korespondencji Batera? Z kolei jego operator (Krzysztof \u0141apacz) to nie by\u0142 Darek \u0141opacz, kt\u00f3rego przywo\u0142uje Tora\u0144ska w rozmowie z Bahrem (nie mo\u017cna tego by\u0142o skorygowa\u0107 przed drukiem?). W tej za\u015b konwersacji pojawia si\u0119 godzina 8:55, je\u015bli chodzi o po\u0142\u0105czenie z \u201ecentrum operacyjnym\u201d i z Sikorskim, cho\u0107, jak podawa\u0142 swego czasu (dopiero w marcu 2012!)\u00a0 MSZ, po\u0142\u0105czenie to by\u0142o prawie kwadrans p\u00f3\u017aniej, bo o 9:07:53 <\/b>(http:\/\/www.tvn24.pl\/wiadomosci-z-kraju,3\/co-wiemy-jezus-maria-msz-publikuje-rozmowy-sikorskiego,214245.html<\/a>). Czemu takie rozjazdy Tora\u0144ska pozostawi\u0142a w swojej ekskluzywnie wydanej ksi\u0105\u017cce (zrazu zapowiadanej na 10-04-2013, potem na wrzesie\u0144 2013), nie wiadomo. Owe rozjazdy pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, jak zobaczymy, podczas wywiadu z Paszkowskim (PP) i Sikorskim (RS) (s. 422).<\/p>\r\n PP: Pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra zawiadomi\u0142a ministra Sikorskiego o wypadku, o 8.48, by\u0142 Jaros\u0142aw Bratkiewicz, \u00f3wczesny Dyrektor Departamentu Polityki Wschodniej MSZ, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 wiadomo\u015b\u0107 o wypadku od naczelnika G\u00f3rczy\u0144skiego.<\/i><\/p>\r\n RS: Czekali na p\u0142ycie i kiedy zobaczyli wozy stra\u017cackie, wsiedli do samochod\u00f3w i pojechali.<\/i><\/p>\r\n W ksi\u0105\u017cce Tora\u0144skiej nie ma, niestety, rozmowy ani z Bratkiewiczem, ani z G\u00f3rczy\u0144skim, otrzymujemy zatem (kolejn\u0105 ju\u017c od wielu miesi\u0119cy) relacj\u0119 z drugiej r\u0119ki. Zobaczyli wozy stra\u017cackie, wsiedli, pojechali. A nie zobaczyli przedtem jakiego\u015b po\u017caru ani dymu? Sikorski kontynuuje (s. 422-423):<\/p>\r\n RS: Po dw\u00f3ch minutach G\u00f3rczy\u0144ski zadzwoni\u0142 do Bratkiewicza, Bratkiewicz do mnie. O, widzi pani, mam tu wykaz po\u0142\u0105cze\u0144. Wykr\u0119ci\u0142em numer do Donalda Tuska, ale nie by\u0142o rozmowy. Wtedy wys\u0142a\u0142em do niego SMS-a, \u017ce mam informacj\u0119 o wypadku. Potem pr\u00f3bowa\u0142em dodzwoni\u0107 si\u0119 do ministra Stasiaka. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej, o 8.53, do Bogdana Klicha, szefa MON, bo s\u0105dzi\u0142em, \u017ce b\u0119dzie zna\u0142 szczeg\u00f3\u0142y, to by\u0142 przecie\u017c samolot wojskowy. Numer by\u0142 zaj\u0119ty. Pr\u00f3bowa\u0142em si\u0119 dodzwoni\u0107 do W\u0142adys\u0142awa Stasiaka, s\u0105dz\u0105c, \u017ce jest w Warszawie i mo\u017ce co\u015b wiedzie\u0107 <\/i>[to RS nie wiedzia\u0142, \u017ce Stasiak leci z Prezydentem? – przyp. F.Y.M.]. O 8.58 pr\u00f3bowa\u0142em si\u0119 dodzwoni\u0107 do wiceministra Andrzeja Kremera, kt\u00f3ry oczywi\u015bcie nie odebra\u0142. A to jest numer mojego sekretariatu. W weekend automatycznie prze\u0142\u0105cza si\u0119 na Centrum Operacyjne MSZ. To jest grupa ludzi, kt\u00f3rzy dy\u017curuj\u0105 ca\u0142\u0105 dob\u0119, do nich sp\u0142ywaj\u0105 depesze, mog\u0105 natychmiast po\u0142\u0105czy\u0107 wszystkich ze wszystkimi. Da\u0142em im polecenie potwierdzenia tej informacji. Potem znowu do ministra Klicha, ale nie dodzwoni\u0142em si\u0119. I wtedy, o 9.07, Centrum Operacyjne po\u0142\u0105czy\u0142o mnie z ambasadorem Jerzym Bahrem w Smole\u0144sku. <\/i><\/p>\r\n Z tego by wynika\u0142o, \u017ce o 9.07 pierwszy raz Sikorski rozmawia\u0142 z Bahrem, ale szef MSZ nieco dalej m\u00f3wi, by\u0107 mo\u017ce prezentuj\u0105c billing na oczach Tora\u0144skiej, nie ma jednak \u017cadnego skanu w ksi\u0105\u017cce (s. 424-425):<\/p>\r\n O, prosz\u0119, mam tu rozmowy wychodz\u0105ce: Bratkiewicz 8.48, 8.49, Stasiak – 8.52, potem Bahr 8.55<\/b> i do mnie 8.56. Tu jest numer mojej ochrony. Mia\u0142em samoch\u00f3d z ochron\u0105, ale w Bydgoszczy, a ja by\u0142em u siebie. \u00a0<\/i><\/p>\r\n