{"id":71814,"date":"2013-12-04T12:22:53","date_gmt":"2013-12-04T17:22:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=71814"},"modified":"2013-12-04T12:22:53","modified_gmt":"2013-12-04T17:22:53","slug":"lekarstwo-dla-chorego-kosciola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=71814","title":{"rendered":"Lekarstwo dla chorego Ko\u015bcio\u0142a"},"content":{"rendered":"

Dok\u0142adnie cztery i p\u00f3\u0142 wieku temu zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wielki dogmatyczny sob\u00f3r powszechny w Trydencie – najwa\u017cniejsze concilium<\/em> ekumeniczne czas\u00f3w nowo\u017cytnych. \u00a0<\/strong><\/p>\r\n

\"\"W dniu \u015bwi\u0119tego Miko\u0142aja Roku Pa\u0144skiego 1563 ojcowie soborowi opu\u015bcili Trydent w poczuciu dobrze spe\u0142nionego obowi\u0105zku. Oto wreszcie uda\u0142o si\u0119 sformu\u0142owa\u0107 recept\u0119 na niezb\u0119dne lekarstwo dla chorego Ko\u015bcio\u0142a, od bez ma\u0142a p\u00f3\u0142wiecza ci\u0119\u017cko do\u015bwiadczanego herezj\u0105 i schizm\u0105, w istocie za\u015b powa\u017cnie niedomagaj\u0105cemu ju\u017c od z g\u00f3r\u0105 dwu i p\u00f3\u0142 stulecia.<\/p>\r\n

Nie by\u0142o \u0142atwo: sob\u00f3r trwa\u0142 w sumie osiemna\u015bcie lat – mo\u017cna by rzec: na raty – przerywany napi\u0119ciami pomi\u0119dzy cesarzem a papie\u017cem, wojn\u0105 cesarza ze zwi\u0105zkiem szmalkaldzkim, francuskimi intrygami i zmianami na Tronie Piotrowym (mi\u0119dzy rozpocz\u0119ciem obrad soborowych 13 grudnia 1545 a ich ostatecznym zamkni\u0119ciem 4 grudnia 1563 roku \u015bmier\u0107 zabra\u0142a czterech papie\u017cy). Sam wyb\u00f3r miejsca okaza\u0142 si\u0119 nastr\u0119cza\u0107 sporo k\u0142opot\u00f3w: sob\u00f3r pierwotnie zwo\u0142any do Mantui, jeszcze w fazie planowania przeniesiony do Vicenzy, w ko\u0144cu zebra\u0142 si\u0119 w Trydencie, sk\u0105d musia\u0142 ucieka\u0107 do Bolonii, by ostatecznie powr\u00f3ci\u0107 do Trydentu – miasta cesarskiego na pograniczu W\u0142och i Rzeszy, wybranego specjalnie w celu u\u0142atwienia nadaj\u0105cym w\u00f3wczas ton obozowi protestanckiemu Niemcom stani\u0119cie do uczciwej debaty, by na polu teologicznego dialogu, nie za\u015b przy pomocy rapiera i muszkietu, rozstrzygn\u0105\u0107 dziel\u0105ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 kwestie (z czego jednak protestanci – zainteresowani wszak nie napraw\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, lecz tworzeniem w\u0142asnego Nowego Wspania\u0142ego \u015awiata – nie skorzystali).<\/p>\r\n

Reformacja katolicka<\/strong><\/p>\r\n

W powszechnej \u015bwiadomo\u015bci funkcjonuje Sob\u00f3r Trydencki jako uciele\u015bnienie kontrreformacji, jednak\u017ce takie jego postrzeganie rysuje co najwy\u017cej po\u0142owiczny obraz zagadnienia, niepotrzebnie (i niezgodnie z faktami) nobilituj\u0105cy rewolucj\u0119 Lutra, Melanchtona, Zwingli\u2019ego i Kalwina jako o\u017cywczy impuls, kt\u00f3ry wyrwa\u0142 z odr\u0119twienia zapyzia\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bredniowieczny, otwieraj\u0105c jego oczy na znaczenie Pisma \u015awi\u0119tego, standard\u00f3w moralnych i intelektualnych oraz formacji duszpasterskiej, i w og\u00f3le wykazuj\u0105c konieczno\u015b\u0107 stworzenia nowoczesnej, humanistycznej nauki wiary z prawdziwego zdarzenia.<\/p>\r\n

Nic bardziej b\u0142\u0119dnego. Po pierwsze, to nic innego jak humanizm skutecznie rozprz\u0105g\u0142 pi\u0119tnastowieczny Ko\u015bci\u00f3\u0142 – to przed humanizmem nale\u017ca\u0142o broni\u0107 owczarni\u0119 Chrystusow\u0105 ju\u017c w chwili, gdy Petrarka pozna\u0142 Laur\u0119, Poggio Bracciolini odnalaz\u0142 manuskrypt De rerum natura<\/em> Lukrecjusza, a Boccaccio zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 Dekameron<\/em>. Po drugie, kryzys renesansowego Ko\u015bcio\u0142a by\u0142 a\u017c nadto widoczny – i ju\u017c pod koniec XV stulecia znale\u017ali si\u0119 prawdziwi reformatorzy, kt\u00f3ry zamiast wzorem Lutra bredzi\u0107 O niewoli babilo\u0144skiej Ko\u015bcio\u0142a<\/em>, podejmowali dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu likwidacj\u0119 szk\u00f3d wywo\u0142anych przez niewol\u0119 awinio\u0144sk\u0105, schizm\u0119 zachodni\u0105 i koncyliaryzm. O renesansowej rozwi\u0105z\u0142o\u015bci nawet nie wspominaj\u0105c\u2026<\/p>\r\n

Dzie\u0142o nowo\u017cytnej reformy Ko\u015bcio\u0142a zacz\u0119\u0142o si\u0119 \u0107wier\u0107 wieku przed wyst\u0105pieniem Lutra, w twierdzy ortodoksyjnego katolicyzmu – Hiszpanii. Zainicjowa\u0142 je wesp\u00f3\u0142 z kr\u00f3low\u0105 Izabel\u0105 Kastylijsk\u0105 arcybiskup Toledo Francisco Jim\u00c3\u00a9nez de Cisneros. To za spraw\u0105 tego ascetycznego franciszkanina dosz\u0142o na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim do odnowy podupad\u0142ego \u017cycia zakonnego, o\u017cywienia powo\u0142a\u0144 i zasadniczego podniesienia poziomu edukacji religijnej. B\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie niepospolitej klasy intelektualist\u0105 stan\u0105\u0142 on na czele zespo\u0142u uczonych, kt\u00f3rzy w latach 1514-1517, na za\u0142o\u017conym przeze\u0144 w Alcal\u00e1 de Henares (po \u0142acinie zwanym Complutum) uniwersytecie opracowali pierwsze wieloj\u0119zyczne (hebrajsko-\u0142aci\u0144sko-greckie) wydanie ca\u0142o\u015bci Pisma \u015awi\u0119tego powszechnie znane pod nazw\u0105 Poliglotta Complutensis.<\/p>\r\n

Hiszpa\u0144ski kardyna\u0142 nie by\u0142 w swym dziele odosobniony. W tym samym czasie w Anglii do o\u017cywienia wiary nawo\u0142ywa\u0142 zainspirowany \u015bwie\u017co zrodzonym w Italii zainteresowaniem odczytywanymi w oryginale pismami \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a p\u0142omienny kaznodzieja John Colet; we Francji dzia\u0142ali na tym samym polu: teolog Jacques Lef\u00c3\u00a8vre d\u2019Etaples i biskup Guillaume Bri\u00c3\u00a7onnet, ordynariusz diecezji Meaux.<\/p>\r\n

Prze\u0142om XV i XVI wieku przyni\u00f3s\u0142 pragnienie powrotu ad fontes<\/em> – do samych korzeni wiary chrze\u015bcija\u0144skiej – aby czerpa\u0107 j\u0105, krystalicznie czyst\u0105 wprost ze \u017ar\u00f3d\u0142a. Przemywszy za\u015b oczy \u017cyw\u0105 wod\u0105 ewangelicznego chrze\u015bcija\u0144stwa, niczym w sadzawce Siloam, nie da\u0142o si\u0119 d\u0142u\u017cej pozostawa\u0107 \u015blepym na pleni\u0105c\u0105 si\u0119 w ko\u015bciele korupcj\u0119, symoni\u0119, nepotyzm, arogancj\u0119i ignorancj\u0119 oraz zwyk\u0142y brak wiary. Podobna postawa charakteryzowa\u0142a wiele wp\u0142ywowych grup i jednostek w pierwszych dw\u00f3ch dekadach XVI wieku.<\/p>\r\n

Pragnienie reformy zawita\u0142o ju\u017c w\u00f3wczas na sam szczyt hierarchii – usilnie d\u0105\u017cy\u0142 do niej papie\u017c Hadrian VI – i cho\u0107 okaza\u0142o si\u0119 przys\u0142owiow\u0105 pojedyncz\u0105 jask\u00f3\u0142k\u0105, to jednak ziarno zasiane w Rzymie przez p\u00f3\u0142toraroczny zaledwie pontyfikat prostego, \u015bwi\u0105tobliwego Holendra, kt\u00f3ry ca\u0142kowicie zignorowany, wzgardzony, ba wr\u0119cz zaszczuty przez rzymsk\u0105 kuri\u0119 zmar\u0142 w roku 1523 nie mog\u0105c znie\u015b\u0107 renesansowego w\u0142oskiego wyrafinowania, wzesz\u0142o ju\u017c po dwunastu latach w postaci zwo\u0142ania soboru maj\u0105cego dokona\u0107 d\u0142ugo oczekiwanej odnowy Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 uleczony i odka\u017cony<\/strong><\/p>\r\n

Nie miejsce tu na szczeg\u00f3\u0142owe referowanie przebiegu soborowych obrad ani te\u017c omawianie jego poszczeg\u00f3lnych dekret\u00f3w – skupmy si\u0119 raczej na znaczeniu trydenckiego consilium<\/em> dla dalszych los\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. Wybitny polski historyk chrze\u015bcija\u0144stwa J\u00f3zef Umi\u0144ski pisze, i\u017c uchwa\u0142ami swymi sob\u00f3r trydencki uleczy\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 z wielu s\u0142abo\u015bci, kt\u00f3re go od d\u0142ugiego szeregu lat trapi\u0142y, i niejako odkazi\u0142<\/em>. Nader trafne okre\u015blenie. Reformistyczne dekrety Tridentinum <\/em>\u00ad- <\/em>czytamy dalej – wla\u0142y w Ko\u015bci\u00f3\u0142 nowy zapas si\u0142 i sok\u00f3w o\u017cywczych daj\u0105cych mu now\u0105 odporno\u015b\u0107 i t\u0119\u017cyzn\u0119<\/em>. Doktryna katolicka zosta\u0142a precyzyjnie zdefiniowana, a droga naprawy obyczaj\u00f3w dok\u0142adnie wytyczona.<\/p>\r\n

Na Sob\u00f3r Trydencki najlepiej spojrze\u0107 przez pryzmat Jezusowej instrukcji, by poznawa\u0107 po owocach – te bowiem prezentuj\u0105 si\u0119 imponuj\u0105co. Oto ju\u017c w roku zatwierdzenia uchwa\u0142 soboru przez Piusa IV (1564) otwarto pierwsze seminarium duchowne (wkr\u00f3tce nast\u0105pi prawdziwy ich wysyp – jeszcze przed ko\u0144cem XVI stulecia wiele diecezji, zw\u0142aszcza w\u0142oskich i hiszpa\u0144skich, b\u0119dzie mia\u0142o w\u0142asne seminaria), kilkana\u015bcie miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej (1566) ukaza\u0142 si\u0119 drukiem Katechizm Soboru Trydenckiego, po dw\u00f3ch latach (1568) dokonano reformy brewiarza, by za kolejne dwa lata (1570) zreformowa\u0107\u00a0 msza\u0142, a w dalszej kolejno\u015bci (1582) podda\u0107 gruntownej przer\u00f3bce kalendarz i martyrologium rzymskie oraz zreformowa\u0107 (1588) kuri\u0119 rzymsk\u0105 i kolegium kardynalskie.<\/p>\r\n

Historia Ko\u015bcio\u0142a dowodnie pokazuje, \u017ce miar\u0105 przychylno\u015bci Ducha \u015awi\u0119tego do jakiejkolwiek inicjatywy jest powo\u0142ywanie jej godnych realizator\u00f3w, co w przypadku Tridentinum uciele\u015bni\u0142o si\u0119 w trzech nast\u0119puj\u0105cych po sobie pontyfikatach wybitnych papie\u017cy-reformator\u00f3w: \u015bwi\u0119tego Piusa V – ascety walcz\u0105cego o czysto\u015b\u0107 wiary i obyczaj\u00f3w, Grzegorza XII – uczonego jurysty i krzewiciela kultury katolickiej oraz Sykstusa V – znakomitego organizatora i administratora.<\/p>\r\n

Ale – jak zauwa\u017ca francuski popularyzator dziej\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Pierre Pierrard – Sob\u00f3r Trydencki by\u0142by d\u0142ug\u0105 i bezu\u017cyteczn\u0105 gadanin\u0105, gdyby wielu \u015bwi\u0119tych kap\u0142an\u00f3w nie stworzy\u0142o w tym samym czasie klimatu sprzyjaj\u0105cego reformie katolickiej<\/em>. Albowiem reformy uchwalone w Trydencie zrodzi\u0142y now\u0105, gigantyczn\u0105 fal\u0119 \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\r\n

To w\u00f3wczas za spraw\u0105 \u015bwi\u0119tej Teresy z Avila i \u015bwi\u0119tego Jana od Krzy\u017ca dokona\u0142a si\u0119 odnowa ducha karmelita\u0144skiego. To w\u00f3wczas \u015bwi\u0119ty Karol Boromeusz wprowadzi\u0142 systematyczne nauczanie katechizmu, odrodzi\u0142 kaznodziejstwo i odnowi\u0142 ducha pokuty. To w\u00f3wczas dzi\u0119ki \u015bwi\u0119temu Franciszkowi Salezemu rozpowszechni\u0142 si\u0119 model codziennej pobo\u017cno\u015bci w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach. To w\u00f3wczas \u015bwi\u0119ty Wincenty a Paulo wyruszy\u0142 z misjami ludowymi po wsiach i miasteczkach nios\u0105c jednocze\u015bnie ulg\u0119 materialnym potrzebom prostego ludu. To w\u00f3wczas wreszcie powsta\u0142y liczne zgromadzenia stawiaj\u0105ce sobie za zadanie krzewienie nowej gorliwo\u015bci religijnej: oratorianie, pijarzy, misjonarze, ojcowie dobrej \u015bmierci, wizytki czy siostry mi\u0142osierdzia.<\/p>\r\n

Nade wszystko za\u015b dogmatyczno-reformistyczne uchwa\u0142y Soboru Trydenckiego dostarczy\u0142y zdezorientowanym rewolucyjnym zam\u0119tem katolikom pewnego drogowskazu na drodze do u\u015bwi\u0119cenia. Przez trzy nast\u0119pne stulecia kanony trydenckiej reformy, wnikaj\u0105c g\u0142\u0119boko w \u017cyw\u0105 tkank\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, formowa\u0142y miliony dusz. A wszystko st\u0105d, \u017ce – jak przypomina Ojciec \u015awi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II – w obliczu kryzysu duchowego i eklezjalnego pierwszych lat XVI wieku Ko\u015bci\u00f3\u0142 potrafi\u0142 odnale\u017a\u0107 w Trydencie odwag\u0119, aby dochowa\u0107 wierno\u015bci Tradycji apostolskiej<\/em>. Odwaga i wierno\u015b\u0107 nigdy za\u015b nie pozostaj\u0105 bez nagrody – st\u0105d te\u017c oddzia\u0142ywanie Soboru Trydenckiego przekroczy\u0142o granice Ko\u015bcio\u0142a i sta\u0142o si\u0119 czynnikiem kszta\u0142tuj\u0105cym cywilizacj\u0119 w Europie, a dzi\u0119ki wielkiej ekspansji dzia\u0142alno\u015bci misyjnej – tak\u017ce na ca\u0142ym \u015bwiecie<\/em>.<\/p>\r\n

Jerzy Wolak<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dok\u0142adnie cztery i p\u00f3\u0142 wieku temu zako\u0144czy\u0142 si\u0119 wielki dogmatyczny sob\u00f3r powszechny w Trydencie – najwa\u017cniejsze concilium ekumeniczne czas\u00f3w nowo\u017cytnych. \u00a0 W dniu \u015bwi\u0119tego Miko\u0142aja Roku Pa\u0144skiego 1563 ojcowie soborowi opu\u015bcili Trydent w poczuciu dobrze spe\u0142nionego obowi\u0105zku. Oto wreszcie uda\u0142o si\u0119 sformu\u0142owa\u0107 recept\u0119 na niezb\u0119dne lekarstwo dla chorego Ko\u015bcio\u0142a, od bez ma\u0142a p\u00f3\u0142wiecza ci\u0119\u017cko do\u015bwiadczanego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[196],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71814"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71814"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71814\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}