{"id":71658,"date":"2013-11-25T21:35:10","date_gmt":"2013-11-26T02:35:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=71658"},"modified":"2013-11-25T14:38:38","modified_gmt":"2013-11-25T19:38:38","slug":"roznica-miedzy-palma-a-tecza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=71658","title":{"rendered":"R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Palm\u0105 a T\u0119cz\u0105"},"content":{"rendered":"<p><strong>Najpierw palma<\/strong><\/p>\r\n<p>Pami\u0119tam jak bodaj w 2003r. sta\u0142em na Smolnej z pewnym profesorem warszawskiej ASP.\u00a0 Patrzyli\u015bmy na s\u0142ynn\u0105 dzi\u015b palm\u0119 Joanny Rajkowskiej stoj\u0105c\u0105 na rondzie przed \u00f3wczesn\u0105 gie\u0142d\u0105. Profesor t\u0142umaczy\u0142 mi, \u017ce owa palma ilustruje zwyci\u0119stwo polskiej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, \u017ce jest\u00a0 rewolucyjna poprzez swoje \u201edzia\u0142anie w przestrzeni publicznej\u201d, nios\u0105c w sobie jednocze\u015bnie tradycj\u0119 modernizmu (je\u015bli tak mo\u017cna powiedzie\u0107) od Duchampa i innych. Pami\u0119tam, zamy\u015bli\u0142em si\u0119.\u00a0<\/p>\r\n<p>Moje ciche skojarzenie by\u0142o zupe\u0142nie inne. W owej palmie zobaczy\u0142em nie tak\u0105 star\u0105 w\u00f3wczas tradycj\u0119 (m\u0142odsz\u0105 od Duchampa\u2026), polsk\u0105, ludow\u0105 tradycj\u0119 cmentarn\u0105, kt\u00f3ra ka\u017ce ok\u0142ada\u0107 groby plastikowymi ro\u015blinami, zazwyczaj\u00a0 w krzykliwych kolorach. To si\u0119 zacz\u0119\u0142o pod koniec PRL, zdoby\u0142o cmentarze wiejskie i wielkomiejskie (nie pami\u0119tam w jakiej kolejno\u015bci). Jak otwarte znicze, w kt\u00f3rych mistycznie miga\u0142 ogie\u0144, zosta\u0142y wyparte przez plastikowe b\u0105d\u017a szklane chi\u0144skie lampiony, ukrywaj\u0105ce pod kloszem wszystkie europejskie metafory ludzkiego \u017cycia i \u015bmierci, tak plastikowe kwiatki wypar\u0142y \u017cywe ro\u015bliny lub zastanawiaj\u0105cy widok go\u0142ej matki-ziemi.\u00a0<\/p>\r\n<p>Oczywi\u015bcie sztuczne ro\u015bliny, w tym przede wszystkim palmy, ciesz\u0105 si\u0119 uznaniem r\u00f3wnie\u017c w krajach \u015br\u00f3dziemnomorskich, w tym w Izraelu, kt\u00f3ry zainspirowa\u0142 artystk\u0119. Stoj\u0105 tam przy wej\u015bciach do knajp lub obok pla\u017cowych bud, czasem w biurach. Artystka opowiada\u0142a, \u017ce w czasie podr\u00f3\u017cy z przej\u0119ciem zwiedza\u0142a izby pami\u0119ci Holokaustu, co utwierdza\u0142o moj\u0105 tez\u0119, \u017ce inspirowa\u0142a si\u0119 raczej nasz\u0105 kultur\u0105 cmentarn\u0105, ni\u017c podziwem dla pla\u017cowych palm, ale jako, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie za dzie\u0142o\u00a0 sztuki uchodzi sam pomys\u0142 artysty, palm\u0119 z ronda wykona\u0142o przedsi\u0119biorstwo, kt\u00f3re seryjnie produkuje plastikowe palmy do knajp. Seryjno\u015b\u0107 to zapowied\u017a poczciwego kiczu. Zreszt\u0105 sugerowa\u0142 to s\u0142odko-sympatyczny \u00a0tytu\u0142 pomys\u0142u Rajkowskiej \u201ePozdrowienia z Alej Jerozolimskich\u201d.<\/p>\r\n<p>O t\u0119 palm\u0119 trwa\u0142y jakie\u015b targi (artystka za\u017c\u0105da\u0142a od miasta miliona z\u0142otych, gdyby chcia\u0142o j\u0105 kupi\u0107), ale mimo braku jednoznacznych rozstrzygni\u0119\u0107, wszyscy si\u0119 do niej przyzwyczaili. C\u00f3\u017c, rozumiem racje tych, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 \u017ce czasem wygl\u0105da ona nie\u017ale z daleka, \u201eszczeg\u00f3lnie o zachodzie s\u0142o\u0144ca\u201d, ale ten poczt\u00f3wkowy\u00a0 czar jako\u015b niknie z bliska &#8211; pozostaje toporna sztuczno\u015b\u0107 plastiku, jaka\u015b seryjna taniocha fa\u0142szu, \u00a0jednak. Podejrzewam, \u017ce palma zosta\u0142a zaakceptowana ze wzgl\u0119du na nasze gusta cmentarne. Kicz, ale \u201eciep\u0142y\u201d, ju\u017c swojski, cho\u0107by ta zgoda oznacza\u0142a zm\u0119czon\u0105 rezygnacj\u0119.<\/p>\r\n<p><strong>Potem t\u0119cza<\/strong><\/p>\r\n<p>Nie wiem jak wy, ale ja ju\u017c widzia\u0142em na naszych cmentarzach t\u0119cze ze sztucznych kwiat\u00f3w, takie \u201e\u0142uki Karwowskiego\u201d na drucianych stela\u017cach, otaczaj\u0105ce krzy\u017ce lub stoj\u0105ce nad\u00a0 grobami. Jestem prawie pewien, \u017ce kolejna artystka z pomys\u0142em zaczerpn\u0119\u0142a go, mo\u017ce nie\u015bwiadomie, w\u0142a\u015bnie stamt\u0105d. W ka\u017cdym razie kontynuuje ona warszawsk\u0105 szko\u0142\u0119 plastikowych dzie\u0142 sztuki, opart\u0105 na cmentarnej sztucznej ro\u015blinno\u015bci i banalno\u015bci poczt\u00f3wkowego motywu. T\u0119cza z placu Zbawiciela jest jeszcze \u015bci\u015blej zwi\u0105zana z gustem cmentarnym ze wzgl\u0119du na poczciw\u0105, bij\u0105c\u0105 po oczach, prowincjonaln\u0105 \u201epasteloz\u0119\u201d swojej intensywnej kolorystyki na tle stonowanych, klasycznych mur\u00f3w, i blisko\u015b\u0107 krzy\u017cy, na ko\u015bciele.\u00a0<\/p>\r\n<p>O ile emocje wok\u00f3\u0142 palmy, rzadko zreszt\u0105 motywowane racjami estetycznymi,\u00a0 opad\u0142y, o tyle t\u0119cza zamienia si\u0119 od czasu do czasu w znicz, co jest poniek\u0105d logiczne w takim kontek\u015bcie. Oczywi\u015bcie wielu to si\u0119 nie podoba i dalsza logika dziej\u00f3w naszej wielko-warszawskiej estetyki nakazywa\u0142aby otoczy\u0107 t\u0119cz\u0119 rodzajem mega-s\u0142oika,\u00a0 a ni\u0105 sam\u0105 pod\u015bwietli\u0107 elektrycznie. By\u0142oby to z jednej strony zgodne z najnowszymi trendami, z kt\u00f3rych s\u0142yn\u0105 bywalcy knajp przy placu (s\u0105 ju\u017c seryjne, cmentarne lampiony na baterie, z migaj\u0105cymi \u017car\u00f3wkami), a z drugiej odci\u0119\u0142oby dost\u0119p osobom, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105, \u017ce t\u0119cza powinna wyl\u0105dowa\u0107 na prawdziwym cmentarzu (z tym, \u017ce, jak w przypadku palmy, nie zawsze kieruj\u0105 nimi &#8211; wzgl\u0119dne przecie\u017c &#8211; powody estetyczne).\u00a0<\/p>\r\n<p>Palma zosta\u0142a zaakceptowana \u0142atwiej by\u0107 mo\u017ce ze wzgl\u0119du na jej podsk\u00f3rn\u0105 funkcjonalno\u015b\u0107 pogrzebow\u0105: je\u015bli ma by\u0107 sympatycznym odniesieniem\u00a0 do by\u0142ej obecno\u015bci\u00a0 \u017byd\u00f3w, to jest tym plastikowym kwiatkiem, kt\u00f3ry symbolizuje wspomnienie. Jednak, o ile polscy \u017bydzi\u00a0 w swej masie nale\u017c\u0105 do przesz\u0142o\u015bci, o tyle polscy geje \u017cyj\u0105, bawi\u0105c si\u0119 zreszt\u0105 czasem na placu Zbawiciela. Nie mo\u017cna wi\u0119c wykluczy\u0107, \u017ce ci, kt\u00f3rzy nie ceni\u0105 t\u0119czy z plastikowych kwiatk\u00f3w, po prostu nie widz\u0105 jej funkcjonalno\u015bci cmentarnej, jej sensu. Sztuczne kwiaty, owe biedne zombie, s\u0105 kulturowo zbyt zwi\u0105zane ze \u015bmierci\u0105.\u00a0<\/p>\r\n<p>Problem w tym, \u017ce zar\u00f3wno palmie z ronda, jak i t\u0119czy z placu przypisujemy, jak ja, znaczenia du\u017co szersze, ni\u017c mog\u0105 unie\u015b\u0107 te cokolwiek tandetne, dla wielu weso\u0142e obiekty. Dlatego my\u015bl\u0119 w ko\u0144cu, \u017ce mi\u0119dzy Palm\u0105 a T\u0119cz\u0105 nie ma \u017cadnej istotnej r\u00f3\u017cnicy.\u00a0\u00a0<\/p>\r\n<p><strong><em>Jerzy Szygiel<\/em> <\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Najpierw palma Pami\u0119tam jak bodaj w 2003r. sta\u0142em na Smolnej z pewnym profesorem warszawskiej ASP.\u00a0 Patrzyli\u015bmy na s\u0142ynn\u0105 dzi\u015b palm\u0119 Joanny Rajkowskiej stoj\u0105c\u0105 na rondzie przed \u00f3wczesn\u0105 gie\u0142d\u0105. Profesor t\u0142umaczy\u0142 mi, \u017ce owa palma ilustruje zwyci\u0119stwo polskiej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, \u017ce jest\u00a0 rewolucyjna poprzez swoje \u201edzia\u0142anie w przestrzeni publicznej\u201d, nios\u0105c w sobie jednocze\u015bnie tradycj\u0119 modernizmu (je\u015bli [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[26,92,53,101],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71658"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71658"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71658\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}