{"id":71511,"date":"2014-11-14T21:33:52","date_gmt":"2014-11-15T02:33:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=71511"},"modified":"2013-11-19T16:36:36","modified_gmt":"2013-11-19T21:36:36","slug":"albert-wielki-swiety-sredniowiecza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=71511","title":{"rendered":"Albert – wielki \u015bwi\u0119ty \u015bredniowiecza"},"content":{"rendered":"

Doktryna \u015bw. Alberta Wielkiego, nawi\u0105zuj\u0105ca w swoich najg\u0142\u0119bszych wymiarach do spu\u015bcizny nauki greckiej, zakorzeniona jednocze\u015bnie g\u0142\u0119boko w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym i m\u0105dro\u015bci Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, wytyczy\u0142a ca\u0142kowicie nowe i nie tylko filozoficzne kierunki my\u015bli europejskiej. \u015awi\u0119ty Albert – uniwersalny umys\u0142, wybitny uczony, pomocny i dobry cz\u0142owiek – nie bez powodu zosta\u0142 nazwany Wielkim.
<\/strong><\/p>\r\n

\u015awi\u0119ty Albert nale\u017ca\u0142 do jednostek obdarzonych nies\u0142ychanym intelektem. Nikt inny a w\u0142a\u015bnie on jako pierwszy oddzieli\u0142 poszukiwanie prawd objawionych, dotycz\u0105cych religii, od prawd dost\u0119pnych dla rozumu. Filozof, teolog, przyrodnik, doktor Ko\u015bcio\u0142a nosz\u0105cy jeszcze za \u017cycia przydomki doctor universalis<\/em> oraz doctor expertus<\/em>, odcisn\u0105\u0142 \u015blad na my\u015bli ca\u0142ej Europy. By\u0142 jednym z najbardziej wp\u0142ywowych filozof\u00f3w XIII wieku, a widocznym w swoim nauczaniu neoplatonizmem zapocz\u0105tkowa\u0142 nurt zwany albertynizmem. Nauczyciel wybitnych jednostek m.in. \u015bw. Tomasza, Hugo Ripelina, Ulricha ze Strasburga, Dietricha z Freibergu.
<\/strong><\/p>\r\n

Scholastyk, nauczyciel \u015bw. Tomasz z Akwinu<\/strong><\/p>\r\n

Albert Wielki jako pierwszy z filozof\u00f3w wykaza\u0142 inny charakter prawd wiary i prawd naukowych, g\u0142osi\u0142 odr\u0119bno\u015b\u0107 metody teologii od metody nauk przyrodniczych oraz, co najwa\u017cniejsze, dostrzeg\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pogodzenia wiedzy przyrodniczej i wiary w nauce Arystotelesa, tym samym udowadniaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 po\u0142\u0105czenia nauki Arystotelesa z wiar\u0105 katolick\u0105. To jego \u015bladami, \u015bladami jego nauczania, poszed\u0142 najwybitniejszy filozof \u015bredniowiecza – \u015bw. Tomasz z Akwinu.<\/p>\r\n

Albert Wielki, podobnie jak Awicenna, pojmowa\u0142 Boga, jako przyczyn\u0119 sprawcz\u0105 pocz\u0105tkuj\u0105c\u0105 ca\u0142\u0105 hierarchi\u0119 byt\u00f3w i wyk\u0142ada\u0142 nieco zbli\u017con\u0105 do emanacyjnej koncepcj\u0119 samego stwarzania. By\u0142, obok Awicenny, jednym z najwa\u017cniejszych komentator\u00f3w Arystotelesa. To w\u0142a\u015bnie jemu filozofia oraz teologia zawdzi\u0119czaj\u0105 wyk\u0142ad zasad wiary chrze\u015bcija\u0144skiej dokonany wed\u0142ug zasad rozumu. Innymi s\u0142owy, gdyby nie Albert Wielki oraz jego wybitny ucze\u0144 Tomasz, \u015bredniowieczna nauka nie rozkwit\u0142aby w tak z\u0142o\u017cony spos\u00f3b – u\u017cywaj\u0105c rozumu opartego na prawdach wiary – w uk\u0142adzie, w kt\u00f3rym nic si\u0119 nie wyklucza a wzajemnie uzupe\u0142nia.<\/p>\r\n

Albert bowiem wykazywa\u0142, \u017ce nauka Arystotelesa, uznana poprzednio jako niezgodna z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, tak naprawd\u0119 zupe\u0142nie nie wyklucza prawd wiary, prawd objawionych, a zosta\u0142a spaczona przez jego p\u00f3\u017aniejszych komentator\u00f3w, w tym przez Awerroesa, Abelarda i Amalryka. Oczy\u015bci\u0142 tym samym nauk\u0119 Arystotelesa z b\u0142\u0119d\u00f3w, jakie wprowadzi\u0142 do niej awweroizm (nauczaj\u0105c m.in. \u017ce indywidualna dusza nie jest nie\u015bmiertelna poniewa\u017c istnieje wy\u0142\u0105cznie jedna dusza rozumna wsp\u00f3lna wszystkim), panteizm czy skrajnie poj\u0119ty racjonalizm. Ten ostatni zak\u0142ada\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozumowego wyt\u0142umaczenia i poj\u0119cia prawd wiary, odrzucaj\u0105c zarazem istnienie prawd objawionych. Ze skrajnymi racjonalistami Albert walczy\u0142 podkre\u015blaj\u0105c r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy prawdami naturalnymi – mog\u0105cymi by\u0107 poznanymi za pomoc\u0105 rozumu naturalnego oraz tajemnicami, chocia\u017cby Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, czy wcielenia, kt\u00f3rych nie mo\u017cna poj\u0105\u0107 bez pomocy objawienia.<\/p>\r\n

Dzi\u0119ki Albertowi Wielkiemu mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 zatem wykorzystanie filozofii poga\u0144skiej w s\u0142u\u017cbie prawdzie objawionej. Albert bowiem, podobnie jak p\u00f3\u017aniej \u015bw. Tomasz a wcze\u015bniej \u015bw. Augustyn, uwa\u017ca\u0142 \u017ce w dzie\u0142ach poga\u0144skich filozof\u00f3w zawarte s\u0105 prawdy, kt\u00f3re mo\u017cna pogodzi\u0107 z chrze\u015bcija\u0144stwem, za\u015b wszelkie zawarte w nich fa\u0142sze, obali\u0107 lub w\u0142a\u015bciwie zinterpretowa\u0107, przez co zar\u00f3wno nauka w postaci filozofii, jak i wiara w postaci teologii zyskaj\u0105 g\u0142\u0119bszy wymiar. I podobnie jak \u015bw. Augustyn uwa\u017ca\u0142, \u017ce wszystkie nauki naturalne s\u0105 s\u0142u\u017cebnicami wy\u017cszej i panuj\u0105cej im teologii.<\/p>\r\n

Je\u015bli za\u015b chodzi o wiedz\u0119 o sprawach bo\u017cych, wiara – wykazywa\u0142 Albert – poprzedza rozumienie prawdy, a autorytet rozum, za\u015b z wiedz\u0105 o \u015bwiecie przyrodzonym jest zupe\u0142nie inaczej. Filozof nie mo\u017ce \u017cywi\u0107 przekona\u0144, do kt\u00f3rych nie jest w stanie doj\u015b\u0107 za pomoc\u0105 rozumu. Dla filozofii najwa\u017cniejsza jest bowiem logika. Podzieli\u0142 r\u00f3wnie\u017c filozofi\u0119 na praktyczn\u0105-moraln\u0105 (kt\u00f3ra obejmuje sprawy jednostki, rodziny, pa\u0144stwa, spo\u0142ecze\u0144stwa) i teoretyczn\u0105 (zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 fizyk\u0105, matematyk\u0105, metafizyk\u0105).<\/p>\r\n

Wszechstronny przyrodnik<\/strong><\/p>\r\n

\u015awi\u0119ty Albert by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wybitnym badaczem przyrody. Zajmowa\u0142 si\u0119 w swoich pracach zar\u00f3wno anatomi\u0105, fizjologi\u0105, medycyn\u0105, botanik\u0105, zoologi\u0105, embriologi\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c przyrodoznawstwem stosowanym, agronomi\u0105, upraw\u0105 ogrod\u00f3w. Jak czytamy na stronie internetowej Polskiego Towarzystwa Tomasza z Akwinu, Albert \u201enauk\u0119 o przyrodzie o\u017cywionej rozumie jako dzia\u0142 filozofii przyrody i dlatego si\u0119ga do filozoficznej aparatury poj\u0119ciowej, \u0142\u0105cznie z poj\u0119ciem duszy, ale w szerokim zakresie odwo\u0142uje si\u0119 do bada\u0144 empirycznych i pos\u0142uguje si\u0119 metod\u0105 opisow\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Do najciekawszych dzie\u0142 Alberta-przyrodnika nale\u017c\u0105 pr\u00f3by systematyzacji \u015bwiata zwierz\u0105t i ro\u015blin. Albert przyk\u0142adowo w\u0142\u0105cza\u0142 cz\u0142owieka pod wzgl\u0119dem cielesnym w \u015bwiat zwierz\u0105t, jako najdoskonalsze z nich. I tak \u201esw\u00f3j wyk\u0142ad dotycz\u0105cy kszta\u0142towania si\u0119 p\u0142odu \u0142\u0105czy\u0142 z koncepcj\u0105 ludzkiej duszy, kt\u00f3ra jest stwarzana przez pierwsz\u0105 przyczyn\u0119, a nie wyprowadzana z materii przez splot czynnik\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w przyrodzie, jak dusza wegetatywna czy zmys\u0142owa\u201d.<\/p>\r\n

Jednak, cho\u0107 cz\u0142owiek nie dor\u00f3wnuje pod wzgl\u0119dem doskona\u0142o\u015bci zmys\u0142\u00f3w zwierz\u0119tom,\u00a0 podstaw\u0119 jego bytowej doskona\u0142o\u015bci stanowi dusza – dzi\u0119ki niej wznosi si\u0119 ponad \u015bwiat materialny i nie musi korzysta\u0107 ze zmys\u0142\u00f3w w takim stopniu jak zwierz\u0119ta.<\/p>\r\n

\u201eNa uwag\u0119 zas\u0142uguje wiedza Alberta na temat cia\u0142a ludzkiego, jego budowy i funkcji, np. wiedza o m\u00f3zgu ludzkim i jego zwi\u0105zku z \u017cyciem psychicznym (lokalizacja zmys\u0142\u00f3w wewn\u0119trznych). Interesowa\u0142 si\u0119 zwi\u0105zkiem cech fizycznych ze zdolno\u015bciami oraz sk\u0142onno\u015bciami cz\u0142owieka, nie ulegaj\u0105c przy tym determinizmowi\u201d.<\/p>\r\n

Albert Wielki uwa\u017ca\u0142, \u017ce przyroda warta jest poznawania i badania sama w sobie. Prace przyrodnicze tego \u015bwi\u0119tego stanowi\u0105 wa\u017cny etap na drodze rozwoju wiedzy przyrodniczej. On sam za\u015b jest uwa\u017cany za najwybitniejszego badacza przyrody pocz\u0105wszy od Arystotelesa po czasy nowo\u017cytne.<\/p>\r\n

***<\/p>\r\n

Albert Wielki urodzi\u0142 si\u0119 w Lauingen w Szwabii ok. 1193 roku. Pochodzi\u0142 z rycerskiego rodu, studiowa\u0142 w Padwie i Bolonii. Wst\u0105pi\u0142 do zakonu dominikan\u00f3w, zosta\u0142 wys\u0142any do Kolonii. Tam uko\u0144czy\u0142 studia, odby\u0142 nowicjat, uko\u0144czy\u0142 studia teologiczne. Uczy\u0142 w Hilesheim, Fryburgu, Ratyzbonie, Strasburgu. W 1245 roku obj\u0105\u0142 katedr\u0119 teologii na uniwersytecie praskim, gdzie nauk\u0105 o Arystotelesie wywo\u0142a\u0142 fal\u0119 protest\u00f3w. Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do studium generalnego zakonu dominikan\u00f3w w Kolonii. Przez lata pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prowincjona\u0142a niemieckoj\u0119zycznych dominikan\u00f3w. W 1260 roku zosta\u0142 biskupem pogr\u0105\u017conej w kryzysie Ratyzbony. Dwa lata p\u00f3\u017aniej -nadwornym teologiem papieskim. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w soborze powszechnym w Lyonie w 1274 roku.<\/p>\r\n

Pr\u00f3bowa\u0142 stworzy\u0107 syntez\u0119 wszystkich nauk. Jego prace zawieraj\u0105 si\u0119 w czterdziestu tomach. Wp\u0142yw nauki Alberta Wielkiego dotar\u0142 nawet do Akademii Krakowskiej.<\/p>\r\n

Zmar\u0142 w Kolonii 15 listopada 1280 roku. Zosta\u0142 beatyfikowany w 1622 roku przez papie\u017ca Grzegorza XV, kanonizowany za\u015b przez Piusa XI w roku 1931. Otrzyma\u0142 tytu\u0142 doktora uniwersalnego. \u015awi\u0119ty Albert jest patronem studiuj\u0105cych nauki przyrodnicze, g\u00f3rnik\u00f3w, w ikonografii przedstawiany najcz\u0119\u015bciej w habicie zakonu dominikan\u00f3w, nieraz w mitrze, jako profesor. Atrybutami Alberta s\u0105: ksi\u0119ga, krzy\u017c, lilia (symbol wiernej duszy), ptasie pi\u00f3ro.\u00a0 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki wspomina go 15 listopada.<\/p>\r\n

Magdalena \u0179uraw<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Doktryna \u015bw. Alberta Wielkiego, nawi\u0105zuj\u0105ca w swoich najg\u0142\u0119bszych wymiarach do spu\u015bcizny nauki greckiej, zakorzeniona jednocze\u015bnie g\u0142\u0119boko w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym i m\u0105dro\u015bci Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, wytyczy\u0142a ca\u0142kowicie nowe i nie tylko filozoficzne kierunki my\u015bli europejskiej. \u015awi\u0119ty Albert – uniwersalny umys\u0142, wybitny uczony, pomocny i dobry cz\u0142owiek – nie bez powodu zosta\u0142 nazwany Wielkim. \u015awi\u0119ty Albert nale\u017ca\u0142 do […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[196],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71511"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71511\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}