{"id":70997,"date":"2013-11-03T19:39:08","date_gmt":"2013-11-04T00:39:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=70997"},"modified":"2013-11-03T19:39:08","modified_gmt":"2013-11-04T00:39:08","slug":"objawienia-prywatne-jak-je-badac-i-rozumiec-%c2%ad-ks-michal-nowodworski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=70997","title":{"rendered":"Objawienia prywatne \u00e2\u20ac\u201d jak je bada\u0107 i rozumie\u0107 \u00ad- ks. Micha\u0142 Nowodworski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Objawienia prywatne s\u0105 to bezpo\u015brednie, osobiste objawienia,\u00a0 jakie B\u00f3g daje niekt\u00f3rym duszom uprzywilejowanym w celu udzielenia im ja\u015bniejszego poznania tajemnic, b\u0119d\u0105cych wsp\u00f3lnym przedmiotem wiary wszystkich chrze\u015bcijan; w celu ukazania im przysz\u0142o\u015bci; w celu odkrycia im, w chwili bie\u017c\u0105cej, rzeczy niedost\u0119pnych dla naturalnego poznania, jak zamiary Opatrzno\u015bci, skryto\u015bci serc; b\u0105d\u017a te\u017c w celu natchnienia ich do .. pewnych czyn\u00f3w, kt\u00f3re – b\u0119d\u0105c bardzo potrzebne dla pewnej, mniejszej I czy wi\u0119kszej ilo\u015bci os\u00f3b – obracaj\u0105 si\u0119, cho\u0107by tylko po\u015brednio, na po\u017cytek religii.<\/p>\r\n

Objawienia prywatne r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od wiel\u00adkiego, powszechnego Objawienia, przeka\u00adzanego Ko\u015bcio\u0142owi tym, \u017ce jest ono \u015bci\u015ble autentyczne i ma powag\u0119 bezwzgl\u0119dn\u0105 dla wiary wszystkich ludzi – objawienia te s\u0105 wyj\u0105tkowe i nigdy nie mog\u0105 by\u0107 regu\u0142\u0105 wia\u00adry. W porz\u0105dku \u0142aski, podobnie jak i w po\u00adrz\u0105dku natury, B\u00f3g wszystko czyni poprzez prawa powszechne i sta\u0142e. W Bo\u017cej ekono\u00admii \u015bwiata, tak naturalnego, jak i nadnatu\u00adralnego, nie ma kaprys\u00f3w, zmienno\u015bci ani dowolno\u015bci: we wszystkim panuje m\u0105dro\u015b\u0107, jedno\u015b\u0107 i harmonia. Tak samo jest w przy\u00adpadku prawdy objawionej, kt\u00f3ra jest prze\u00adchowywana w Ko\u015bciele katolickim. Jezus Chrystus sam i przez Ducha \u015awi\u0119tego z\u0142o\u00ad\u017cy\u0142 j\u0105 w r\u0119ce Aposto\u0142\u00f3w, aby ci przekazali j\u0105 w ca\u0142o\u015bci pasterzom, kt\u00f3rzy po nich mieli nast\u0105pi\u0107. Z up\u0142ywem czasu prawd\u0119 t\u0119 ludz\u00adko\u015b\u0107 b\u0119dzie sobie coraz pe\u0142niej przyswaja\u0107 i coraz dok\u0142adniej poznawa\u0107. Jednak depo\u00adzyt Boski nie ulegnie nigdy \u017cadnej zmianie ani te\u017c nie powi\u0119kszy si\u0119 ju\u017c.<\/p>\r\n

Dogmaty pozostan\u0105 w swojej istocie jed\u00adne i te same w swej Boskiej niezmienno\u015bci: „Prawda Pa\u0144ska trwa na wieki”<\/strong> (Ps 116, 2). Podobnie niezmienne pozostan\u0105 na za\u00adwsze normalne sposoby, ustanowione przez Jezusa Chrystusa, poprzez kt\u00f3re jest przeka\u00adzywana i szerzona Jego nauka: ludzie b\u0119d\u0105 j\u0105 zawsze otrzymywa\u0107 od ustanowionego przez Niego autorytetu i powagi, jakiej pe\u0142ni\u0119 otrzymuje ka\u017cdy nast\u0119pca \u015bw. Piotra. Przez niego za\u015b jest ona udzielana wszystkim stop\u00adniom hierarchii Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

W ten spos\u00f3b w Ko\u015bciele urzeczywistnia si\u0119 <\/em>jedno\u015b\u0107 nauki i wiary, a prawda Bo\u017ca przechodzi ze stopni wy\u017cszych na ni\u017csze, dokonuje si\u0119 <\/em>to zawsze z pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w zewn\u0119trznych, ludzkich i spo\u0142ecznych. Tak wi\u0119c wszystkie ogniwa spo\u0142eczno\u015bci chrze\u015bci\u00adjan \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 <\/em>i wi\u0105\u017c\u0105 ze sob\u0105 prawem wzajem\u00adnej zale\u017cno\u015bci, podobnej do tej, jaka panuje w ruchu cia\u0142 niebieskich.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

I. <\/strong>Objawienia prywatne umacnia\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142
<\/strong><\/h4>\r\n

Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce cho\u0107 B\u00f3g usta\u00adnowi\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 zewn\u0119trzny i widzialny, jako po\u015brednika pomi\u0119dzy lud\u017ami a Sob\u0105, to jednak zachowa\u0142 Swoj\u0105 relacj\u0119 bezpo\u015bredni\u0105 i osobist\u0105 z duszami ludzkimi. W zasadzie widzialna spo\u0142eczno\u015b\u0107 ludzi jest tylko warun\u00adkiem i sposobem inicjacji do tego bezpo\u015bred\u00adniego, a niewyra\u017calnego s\u0142owami obcowania dusz z Bogiem. W\u0142a\u015bnie na tym polega \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a, jego element nadnaturalny i Boski; reszta jest tylko \u0142upin\u0105 i fizyczn\u0105 pokryw\u0105.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c w tym bezpo\u015brednim, tajemni\u00adczym obcowaniu, B\u00f3g zachowuje sta\u0142y po\u00adrz\u0105dek, nazywany przez nas zwyk\u0142ym porz\u0105dkiem Opatrzno\u015bci: jest zawsze Panem Swych dar\u00f3w, szafuje nimi wed\u0142ug Swej m\u0105\u00addro\u015bci. A niekiedy udziela ich w wyj\u0105tkowej mierze i w cudowny spos\u00f3b. Tak na przy\u00adk\u0142ad B\u00f3g o\u015bwieca niekt\u00f3re dusze w spos\u00f3b cudowny, odkrywaj\u0105c im skarby Swych ta\u00adjemnic, czy to Sam bezpo\u015brednio, czy te\u017c po\u00adprzez anio\u0142\u00f3w, bez pos\u0142ugiwania si\u0119 <\/em>Swoim Ko\u015bcio\u0142em, kt\u00f3remu wtedy zostawia tylko, w razie potrzeby, kontrol\u0119 i weryfikacj\u0119 tych Boskich objawie\u0144, aby zabezpieczy\u0107 Swych wyznawc\u00f3w od b\u0142\u0119du i z\u0142udze\u0144.<\/p>\r\n

Te cudowne wyj\u0105tki zawsze podporz\u0105dko\u00adwuj\u0105 si\u0119 <\/em>powszechnym prawom Opatrzno\u015bci, czyli rz\u0105dom Boga. Nie ulega \u017cadnej w\u0105tpli\u00adwo\u015bci, \u017ce indywidualne objawienia prywatne mia\u0142y miejsce w Ko\u015bciele cz\u0119sto. <\/em>W czasach apostolskich te wyj\u0105tkowe objawienia by\u0142y tak cz\u0119ste, \u017ce wydawa\u0142y si\u0119 wr\u0119cz czym\u015b pra\u00adwie zwyczajnym. Pierwsi wierni Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego otrzymywali bardzo cz\u0119sto dar proroctwa, dar j\u0119zyk\u00f3w i inne tym po\u00addobne dary \u0142aski – by\u0142 to niejako zwyk\u0142y skutek chrztu i bierzmowania. Ale w\u00f3wczas tworzy\u0142 si\u0119 i formowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, i – jak si\u0119 wyra\u017ca \u015bw. Augustyn – potrzeba by\u0142o dla tej Boskiej ro\u015bliny, jeszcze delikatnej i nieroz\u00adwini\u0119tej, aby Ogrodnik niebieski zrasza\u0142 j\u0105 obficiej ni\u017c potem, gdy wyros\u0142a i wzmocni\u0142a si\u0119, mog\u0142a poprzesta\u0107 na „zwyk\u0142ym deszczu niebieskim”.<\/p>\r\n

Ale i w p\u00f3\u017aniejszych czasach, cho\u0107 ob\u00adjawienia prywatne by\u0142y rzadsze, to jed\u00adnak nie usta\u0142y nigdy zupe\u0142nie. W II wieku \u015bw. Ireneusz \u015bwiadczy, i\u017c w jego czasach \u017cy\u0142y osoby, miewaj\u0105ce widzenia niebieskie. \u015awi\u0119ty Justyn sk\u0142ada takie samo \u015bwiadectwo, a prawdziwo\u015b\u0107 tych cudownych \u0142ask uwa\u017ca za rzecz tak pewn\u0105, i\u017c nie waha si\u0119 przed\u00adstawi\u0107 jej poganom jako dow\u00f3d na boskie pochodzie chrze\u015bcija\u0144stwa. Orygenes zapew\u00adnia w swej ksi\u0119dze Przeciwko Celsjuszowi, <\/em>\u017ce wielu pogan zosta\u0142o chrze\u015bcijanami, ponie\u00adwa\u017c zostali nawr\u00f3ceni w wyniku objawie\u0144 Boskich – zostali nimi umocnieni i dlatego szli z rado\u015bci\u0105 na m\u0119cze\u0144stwo.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

II. W ka\u017cdej epoce B\u00f3g objawia si\u0119 \u015bwi\u0119tym<\/strong><\/h4>\r\n

I wielu innych Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, cho\u0107\u00adby tylko \u015bw. Cyprian, \u015bw. Ambro\u017cy i \u015bw. Augustyn, bardzo wyra\u017anie, a cz\u0119sto na podstawie w\u0142asnego do\u015bwiadczenia, stwier\u00addzaj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 objawie\u0144 prywatnych. Zreszt\u0105, niezaprzeczalne \u015bwiadectwa tego faktu podaj\u0105 nam ca\u0142e dzieje Ko\u015bcio\u0142a. Nie ma prawie \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry by w mniejszej lub wi\u0119kszej mierze nie miewa\u0142 objawie\u0144 i widze\u0144 niebieskich. Wystarczy powo\u0142a\u0107 si\u0119 na Akta m\u0119czennik\u00f3w, <\/em>na \u017cywoty pustelni\u00adk\u00f3w (np. \u015bw. Antoniego, \u015bw. Paw\u0142a) i innych, oraz na \u017cywoty wielkich za\u0142o\u017cycieli zakon\u00f3w (np. \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu, \u015bw. Dominika).<\/p>\r\n

Te nadzwyczajne dary \u0142aski otrzyma\u00ad\u0142o zw\u0142aszcza wiele kobiet, co bynajmniej nie pozostaje w sprzeczno\u015bci ze s\u0142owami \u015bw. Paw\u0142a, zabraniaj\u0105cymi kobietom na\u00aducza\u0107 w Ko\u015bciele. Zakaz ten, zatwierdzony i objawiony powszechn\u0105 tradycj\u0105, rozumie si\u0119 tylko w kwestii nauczania publicznego i urz\u0119dowego. Co si\u0119 za\u015b tyczy nauczania prywatnego, Opatrzno\u015b\u0107 nie tylko od niego nie wy\u0142\u0105cza kobiet, ale daje im w nim du\u017cy udzia\u0142: one bowiem wpajaj\u0105 w dzieci zacz\u0105tki wiary i nauki chrze\u015bcija\u0144skiej. Niejedna te\u017c spomi\u0119dzy nich, czy to z szeregu ksi\u0119\u017cniczek, czy te\u017c nawet z pokornego stanu niewolnic chrze\u015bcija\u0144skich (np. \u015bw. Nina), by\u0142a narz\u0119\u00addziem nawr\u00f3cenia ca\u0142ych narod\u00f3w.<\/p>\r\n

S\u0142ynne i powszechnie znane s\u0105 ob\u00adjawienia \u015bw. Hildegardy, \u015bw. Gertrudy, \u015bw. Brygidy, \u015bw. Katarzyny ze Sieny, \u015bw. Franciszki Rzymianki, \u015bw. Katarzyny z Bolonii, \u015bw. Teresy z Avila, \u015bw. R\u00f3\u017cy z Limy, \u015bw. Magdaleny Pazzi, \u015bw. Katarzyny Ricci, \u015bw. Ma\u0142gorzaty Marii Alacoque i wielu in\u00adnych. Tak wi\u0119c od pierwszych wiek\u00f3w a\u017c do naszych czas\u00f3w mamy nieprzerwany szereg objawie\u0144 prywatnych. Tysi\u0105ce autentycznych fakt\u00f3w, stwierdzonych za pomoc\u0105 naj \u015bci\u015blej\u00adszych metod krytycznych w procesach be\u00adatyfikacyjnych, dowodz\u0105 jak najzupe\u0142niej, \u017ce objawienia te ponawiaj\u0105 si\u0119 i za naszych dni.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

III. Objawienia fa\u0142szywe s\u0105 cz\u0119stsze ni\u017c prawdziwe
<\/strong><\/h4>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o objawie\u0144 prywatnych, tak jak i in\u00adnych \u0142ask nadzwyczajnych, jakie B\u00f3g obie\u00adca\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi, nie mo\u017ce ulec wyczerpaniu. By\u0142oby wi\u0119c nagann\u0105 lekkomy\u015blno\u015bci\u0105 i nie\u00adzgodne z duchem chrze\u015bcija\u0144skim z g\u00f3ry od\u00adrzuca\u0107 wszystkie objawienia prywatne, jakie mog\u0142y mie\u0107 miejsce w nowszych czasach. Ale z drugiej strony, nale\u017cy strzec si\u0119 skrajno\u015bci i uznawa\u0107 za objawienie Boskie wszystko to, co ludzie za takie podaj\u0105 – cz\u0119sto s\u0105 to je\u00addynie przywidzenia wyobra\u017ani lub z\u0142udzenia szata\u0144skie.<\/p>\r\n

\u015awi\u0119ty Alfons Maria Liguori twierdzi, \u017ce objawienia fa\u0142szywe s\u0105 o wiele cz\u0119stsze, ni\u017c objawienia rzeczywiste. Historia przedstawia ich liczne przyk\u0142ady, poczynaj\u0105c od autor\u00f3w apokalips i ewangelii apokryficznych, a\u017c do oszustwa i praktyki nowo\u017cytnych spiryty\u00adst\u00f3w. W tym d\u0142ugim, przez wieki ci\u0105gn\u0105cym si\u0119 \u0142a\u0144cuchu przywidze\u0144 i z\u0142udze\u0144, wyst\u0119pu\u00adj\u0105 przer\u00f3\u017cne postacie „o\u015bwieconych”, wizjo\u00adner\u00f3w, fa\u0142szywych mistyk\u00f3w i domniema\u00adnych ekstatyk\u00f3w. I tu wi\u0119c, jak we wszystkim co ludzkie, obok prawdy i dobra, obok rze\u00adczywistej \u015bwi\u0119to\u015bci i rzeczywistych objawie\u0144 Bo\u017cych, widzimy b\u0142\u0105d, fa\u0142sz, nadu\u017cycia wszelkiego rodzaju i we wszelkiej postaci.<\/p>\r\n

Co wi\u0119cej, nawet dusze praktykuj\u0105ce cnoty heroiczne, ulega\u0142y niekiedy fatalne\u00admu z\u0142udzeniu w kwestii objawie\u0144 i widze\u0144 nadnaturalnych. I w\u0142a\u015bnie dlatego \u015bw. Jan Aposto\u0142, \u015bwiadek nadu\u017cy\u0107, jakie za jego czas\u00f3w pojawia\u0142y si\u0119 z przyczyny fa\u0142szywych objawie\u0144, pisa\u0142 do wiernych: „Nie ka\u017cdemu duchowi wierzcie, ale do\u015bwiadczajcie duchy, czy pochodz\u0105 od Boga: bo wiele fa\u0142szywych prorok\u00f3w wysz\u0142o na \u015bwiat” (1 J 4, 1). \u015awi\u0119ty<\/p>\r\n

Pawe\u0142 daje t\u0119 sam\u0105 przestrog\u0119 tessalonicza\u00adnom (1 Tes 5, 20-21), bo powiedziawszy: „Proroctw nie lekcewa\u017ccie”, dodaje zaraz: „Wszystko badajcie, a co dobre jest przyj\u00admujcie”. W ten spos\u00f3b bardzo jasno daje do zrozumienia, \u017ce wszystko, co si\u0119 tyczy dar\u00f3w nadzwyczajnych, powinno by\u0107 przedmiotem uwa\u017cnego i \u015bcis\u0142ego rozeznawania.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

IV. Regu\u0142y rozeznawania objawie\u0144
<\/strong><\/h4>\r\n

Niekiedy w praktyce bardzo trudno roz\u00adr\u00f3\u017cni\u0107 objawienia prawdziwe od fa\u0142szywych. Dlatego teologowie i mistrzowie \u017cycia du\u00adchownego stosuj\u0105 \u015bci\u015ble okre\u015blone regu\u0142y ro\u00adzeznawania objawie\u0144. Poni\u017cej s\u0105 one szcze\u00adg\u00f3\u0142owo wyja\u015bnione.<\/p>\r\n

1. Odrzuca\u0107 objawienia przeciwne wierze i moralno\u015bci<\/strong><\/p>\r\n

Odrzuca\u0107 nale\u017cy jako fa\u0142szywe wszyst\u00adkie te objawienia, kt\u00f3re s\u0105 przeciwne wierze i obra\u017caj\u0105 moralno\u015b\u0107; lub maj\u0105 cechy wyklu\u00adczaj\u0105ce interwencj\u0119 Bo\u017c\u0105, jak np. przypisu\u00adj\u0105ce Bogu zamys\u0142y \u015bmieszne i niegodne Jego najwy\u017cszej m\u0105dro\u015bci. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce fa\u0142szywe s\u0105 te objawienia, kt\u00f3re nasuwaj\u0105 lub zalecaj\u0105 pogwa\u0142cenie prawa naturalnego lub Bo\u017cego; gdy zawieraj\u0105 one co\u015b nieprzyzwoite\u00adgo, a tym bardziej cielesnego; gdy wywo\u0142uj\u0105 zarozumia\u0142o\u015b\u0107, pych\u0119 lub zniech\u0119cenie i zoboj\u0119tnienie. Wszystkie te kryteria s\u0105 wiary\u00adgodne i nieomylne, i je\u017celi wyst\u0119puje cho\u0107by jedno z nich, to mo\u017cemy twierdzi\u0107 z pewno\u00ad\u015bci\u0105, \u017ce nie ma tam dzia\u0142ania Bo\u017cego.<\/p>\r\n

2. Odrzuca\u0107 objawienia os\u00f3b \u017cyj\u0105cych niemoralnie<\/strong><\/p>\r\n

Nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 za mniej lub wi\u0119cej podej\u00adrzane te objawienie, kt\u00f3re podaj\u0105 tre\u015bci oso\u00adbliwe, dziwne; oraz te, kt\u00f3re maj\u0105 za przed\u00admiot sprawy tylko ciekawe i niepotrzebne; r\u00f3wnie\u017c te, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 osoby, kt\u00f3rych charakter i usposobienie nie przedstawia\u00adj\u0105 wielkiej r\u0119kojmi moralnej. Nowym i dzi\u00adwacznym nazywamy wszystko to, co nie ma podstawy w Pi\u015bmie \u015bw. i w Tradycji, co odda\u00adla si\u0119 od opinii powszechnie przyj\u0119tych przez Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i teolog\u00f3w.<\/p>\r\n

Jednak\u017ce nale\u017cy tu uwa\u017ca\u0107 i nie stwier\u00addza\u0107 pochopnie jako objawienie bezwzgl\u0119d\u00adnie fa\u0142szywe, je\u015bli zawiera ono stwierdzenia takie, jak podano w poprzednim zdaniu.<\/p>\r\n

By\u0142oby to z naszej strony dowolnym zacie\u00ad\u015bnianiem sfery objawie\u0144 Bo\u017cych. Nawet obja\u00adwie\u0144, kt\u00f3re pozornie wydaj\u0105 si\u0119 niekiedy nie\u00adpo\u017cyteczne i zaspokajaj\u0105 jedynie ciekawo\u015b\u0107, papie\u017c Benedykt XIV nie uwa\u017ca za s\u0142uszne odrzuca\u0107 bez bli\u017cszego zbadania. Dzieje si\u0119 tak dlatego, poniewa\u017c rady i drogi Bo\u017ce nie zawsze daj\u0105 si\u0119 mierzy\u0107 miar\u0105 naszych zwy\u00adk\u0142ych poj\u0119\u0107, i w planach Bo\u017cych mo\u017ce zna\u00adczy\u0107 wiele to, co nam si\u0119 na pocz\u0105tku wydaje zwyk\u0142e i niepo\u017cyteczne.<\/p>\r\n

Natomiast jest bardzo zasadne, je\u015bli za\u00adchowujemy podejrzenie co do os\u00f3b podaj\u0105\u00adcych si\u0119 za obdarowane objawieniami, je\u017celi s\u0105 dopiero nowicjuszami w \u017cyciu duchowym, je\u017celi nie do\u015bwiadczaj\u0105 \u017cadnego wewn\u0119trzne\u00adgo pragnienia do umartwie\u0144; je\u017celi po\u017c\u0105daj\u0105 same z ciekawo\u015bci\u0105 tych objawie\u0144, a zw\u0142asz\u00adcza gdy si\u0119 nimi przechwalaj\u0105. To ostatnie bywa zazwyczaj znakiem k\u0142amstwa lub halu\u00adcynacji. \u015awi\u0119ty Jan od Krzy\u017ca pisze: „Szatan dr\u017cy z rado\u015bci, gdy widzi, \u017ce jaka\u015b dusza po\u017c\u0105da objawie\u0144. W tym jej usposobieniu znajduje on wyborn\u0105 sposobno\u015b\u0107 nasuwania jej trucizny b\u0142\u0119du i odwodzenia jej od \u017cycia wiary. Kto po\u017c\u0105da objawie\u0144, \u0142atwo wpada w ci\u0119\u017ckie z\u0142udzenia i ulega niebezpiecznym pokusom”.<\/p>\r\n

A na jeszcze fatalniejszej drodze s\u0105 ci, kt\u00f3rzy przy okazji swych objawie\u0144 szukaj\u0105 rozg\u0142osu, zapowiadaj\u0105 z g\u00f3ry dzie\u0144 i godzi\u00adn\u0119 swych zachwyt\u00f3w i uniesie\u0144, chc\u0105c tym pobudzi\u0107 ciekawo\u015b\u0107 widz\u00f3w. Jest to zupe\u0142nie przeciwne duchowi \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy w ta\u00adjemnicy starali si\u0119 zachowywa\u0107 szczeg\u00f3lne \u0142aski, jakimi ich B\u00f3g odznacza\u0142. \u015awi\u0119ty Pawe\u0142 o swych zachwytach milcza\u0142 przez 14 lat i wyjawi\u0142 je dopiero w\u00f3wczas, gdy wymaga\u0142o tego dobro drugich. Jest to najlepsza odpo\u00adwied\u017a dla tych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 nic pilniej\u00adszego nad rozpowiadanie o widzeniach, jaki\u00admi obdarzy\u0142 ich Pan B\u00f3g, a kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej bywaj\u0105 tylko przywidzeniami ich wyobra\u017ani.<\/p>\r\n

Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, wyobra\u017ania odgrywa\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w z\u0142udzeniach najs\u0142ynniejszych wizjoner\u00f3w i iluminat\u00f3w. W spos\u00f3b szcze\u00adg\u00f3lny tym z\u0142udzeniom ulegaj\u0105 kobiety.<\/p>\r\n

\u015awi\u0119ta Teresa, doskonale znaj\u0105ca si\u0119 na \u017cyciu duchowym, przestrzega przed tymi z\u0142udzeniami, na jakie szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 kobiety: „Ma to szczeg\u00f3lniej miejsce, gdy niekt\u00f3re z nich, b\u0119d\u0105c ju\u017c z natury s\u0142abowite, podejmuj\u0105 wielkie umartwienia, d\u0142ugie czu\u00adwania i d\u0142ugie modlitwy. Je\u017celi wtedy odczu\u00adj\u0105 jakie\u015b zadowolenie wewn\u0119trzne, po\u0142\u0105czone z os\u0142abieniem zewn\u0119trznym, jakim cia\u0142o jest jakby zmorzone i przygniecione i wpada\u00adj\u0105 wtedy w sen, kt\u00f3ry nazywaj\u0105 duchowym – wtedy wyobra\u017caj\u0105 sobie, \u017ce to jest jedno i to samo i upajaj\u0105 si\u0119 t\u0105 my\u015bl\u0105. A gdy upo\u00adjenie to wzmaga si\u0119, a cia\u0142o s\u0142abnie coraz wi\u0119cej, uwa\u017caj\u0105 to za zachwycenie: w rzeczy samej jest to tylko marnowanie czasu i zdro\u00adwia. Znam pewn\u0105 osob\u0119, kt\u00f3rej zdarza\u0142o si\u0119 przez osiem godzin pozostawa\u0107 w tym stanie, bez utraty \u015bwiadomo\u015bci. Jej spowiednik, ona sama i inne osoby uwa\u017ca\u0142y j\u0105 za rzeczywist\u0105 ekstatyczk\u0119, ale kto\u015b, znaj\u0105cy si\u0119 na tych rze\u00adczach, dowiedziawszy si\u0119 o tym, zobowi\u0105za\u0142 j\u0105 do zaprzestania nadmiernych umartwie\u0144 i do obfitszego przyjmowania pokarm\u00f3w. I wszystko jej przesz\u0142o”.<\/em><\/p>\r\n

Wielka \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 kobiety ulegaj\u0105 z\u0142u\u00addzeniom, poddaje ich objawienia tym wi\u0119k\u00adszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mistrzowie \u017cycia ducho\u00adwego podaj\u0105 tu nast\u0119puj\u0105c\u0105 regu\u0142\u0119: „eo ipso, quod revelatio sit alicujus foeminae, non est recipienda sine indiciis aliunde certis”.<\/em>
<\/em><\/p>\r\n

3. Rozpatrywa\u0107 objawienia w mo\u017cliwie szerokim kontek\u015bcie
<\/strong><\/p>\r\n

Prawdziwo\u015b\u0107 objawie\u0144 prywatnych po\u00adznaje si\u0119 nie z jednego, jakiego b\u0105d\u017a znaku, wzi\u0119tego osobno, ale z uwa\u017cnego rozpatrze\u00adnia wszystkich okoliczno\u015bci, dotycz\u0105cych osoby oraz sposobu, w jaki odbywaj\u0105 si\u0119 owe objawienia i skutk\u00f3w, jakie z nich wynikn\u0119\u0142y. Znakami decyduj\u0105cymi s\u0105 tu:<\/p>\r\n

a) ca\u0142kowita zgodno\u015b\u0107 obdarowanego obja\u00adwieniami z Ko\u015bcio\u0142em, tak pod wzgl\u0119dem wia\u00adry, jak pod wzgl\u0119dem jego \u017cycia moralnego;<\/p>\r\n

b) obawa obdarowanego objawieniami jego przed z\u0142udzeniami szatana i szczere pra\u00adgnienie \u017cycia na zwyk\u0142ych drogach post\u0119pu duchowego, po\u0142\u0105czone z zupe\u0142nym oderwa\u00adniem si\u0119 od rzeczy ziemskich;<\/p>\r\n

c) szczere otworzenie swego serca prze\u0142o\u00ad\u017conym Ko\u015bcio\u0142a i unikanie wszelkiej skry\u00adto\u015bci wobec przewodnik\u00f3w swej duszy. B\u00f3g chce bowiem, aby prawdziwo\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w jed\u00adnego cz\u0142owieka zosta\u0142a potwierdzona \u015bwia\u00addectwem innego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest s\u0142ug\u0105 prawdy;<\/p>\r\n

d) obdarowany objawieniami ma zacho\u00adwywa\u0107 prawdziwe pos\u0142usze\u0144stwo wobec swych przewodnik\u00f3w duchownych i cier\u00adpliwie poddawa\u0107 si\u0119 pr\u00f3bom i prze\u015bladowa\u00adniom, jakie mog\u0105 go spotyka\u0107 na tych nadzwyczajnych drogach duchowych, po jakich prowadzi go \u0142aska Bo\u017ca;<\/p>\r\n

e) ca\u0142kowita pokora: jak bowiem pycha jest znakiem szatana i niezawodnym dowo\u00addem jego dzia\u0142alno\u015bci, tak pokora jest naj\u00adpewniejszym znakiem obecno\u015bci Bo\u017cej w du\u00adszy i miar\u0105 dzia\u0142ania w niej Boga. Jest ona nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zana z objawieniami praw\u00addziwymi. Gerson tak bardzo ceni to znami\u0119 pokory, i\u017c uwa\u017ca, \u017ce ono samo wystarcza:<\/p>\r\n

„Je\u017celi wszystkie s\u0142owa wewn\u0119trzne, wszyst\u00adkie wielkie porywy pobo\u017cno\u015bci, wszystkie objawienia, wszystkie cuda, ca\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 ekstatyczna, wszystkie zachwyty, wreszcie wszystkie czynno\u015bci wewn\u0119trzne i zewn\u0119trz\u00adne \u017cycia duchowego maj\u0105 pokor\u0119 jako swoj\u0105 poprzedniczk\u0119 i towarzyszk\u0119, i je\u017celi nic nie zachodzi takiego, co narusza\u0142oby j\u0105, mo\u017cna by\u0107 pewnym, \u017ce wszystko to pochodzi od Boga”.<\/em><\/p>\r\n

Okoliczno\u015bci cudowne, towarzysz\u0105ce ob\u00adjawieniom, jak ekstazy, z uniesieniem si\u0119 nad ziemi\u0119, odkrycie tajnych rzeczy, spe\u0142nienie pewnych przepowiedni, zamys\u0142y i posta\u00adnowienia heroiczne, same przez si\u0119 nie do\u00adwodz\u0105 jeszcze Bosko\u015bci tych objawie\u0144, bo niekt\u00f3re z nich mog\u0105 by\u0107 i dzie\u0142em szatana, a niekt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 nawet zjawiskami czysto naturalnymi. Dlatego te\u017c zasad\u0105 tu jest nie polega\u0107 na jednym jakim\u015b wy\u0142\u0105cznym znaku, ale bra\u0107 je wszystkie pod uwag\u0119.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

V. Wizjoner sam nie stwierdza prawdziwo\u015bci objawie\u0144
<\/strong><\/h4>\r\n

\u00a0\u00a0 Kwestia powagi objawie\u0144 prywatnych rozwi\u0105zywana jest za pomoc\u0105 tezy, kt\u00f3ra wynika z wielowiekowych obserwacji \u017cy\u00adcia duchowego: nawet przy objawieniach najpewniejszych co do swej istoty i og\u00f3lnej tre\u015bci, w szczeg\u00f3\u0142ach mog\u0105 jeszcze mie\u0107 miejsce osobiste z\u0142udzenia. Pomimo \u0142ask najobfitszych, jakimi B\u00f3g obdarza dusze nawiedzane Jego objawieniami, nie daje On im jednak daru nieomylno\u015bci ani szcze\u00adg\u00f3lnej asystencji, jakie s\u0105 przywilejem na\u00adtchnionych autor\u00f3w \u015bwi\u0119tych i Ko\u015bcio\u0142a nauczaj\u0105cego. Dusza, podniesiona nawet do najwy\u017cszych stopni stanu nadnaturalnego, z wyj\u0105tkiem pewnych moment\u00f3w mniej lub bardziej d\u0142ugich, zachowuje do pewnego stopnia u\u017cywanie swej wolno\u015bci, swej wy\u00adobra\u017ani i swego rozumu. A zatem do tego co w objawieniu otrzymuje od Boga, mo\u017ce mimowolnie doda\u0107 co\u015b, co jest wy\u0142\u0105cznie skutkiem w\u0142asnej jej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\r\n

Ponadto nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 nie tylko moment bezpo\u015bredniej dzia\u0142alno\u015bci Bo\u017cej na dusz\u0119, ale i czas nast\u0119puj\u0105cy chwil\u0119 po tym. Dusza jest w\u00f3wczas jeszcze rozp\u0142o\u00admieniona i poruszona dotkni\u0119ciem Bo\u017cym; i w tym okresie przej\u015bciowym nale\u017cy naj\u00adbardziej obawia\u0107 si\u0119 z\u0142udze\u0144, poniewa\u017c, jak pisze \u015bw. Ignacy Loyola, „cz\u0119sto <\/em>zdarza si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce czy to ze zwyczaju, czy z ro\u00adzumowania, czy z dobrego pragnienia, czy z\u0142ego ducha, dusza do\u015bwiadcza uczu\u0107 i wy\u00adtwarza my\u015bli, kt\u00f3re nie p\u0142yn\u0105 ju\u017c wprost od Boga i przed ich aprobat\u0105 wymagaj\u0105 \u015bcis\u0142ego rozpatrzenia”.<\/p>\r\n

Na nowe jeszcze niebezpiecze\u0144stwo po\u00adb\u0142\u0105dzenia i z\u0142udze\u0144 wystawione s\u0105 te osoby uprzywilejowane \u0142ask\u0105, gdy opowiadaj\u0105 lub opisuj\u0105 swoje objawienie. Nieraz mo\u017ce im brakowa\u0107 w\u0142a\u015bciwych wyra\u017ce\u0144, aby dok\u0142ad\u00adnie odda\u0107 tre\u015b\u0107 objawienia. Nieraz mo\u017ce nie dopisa\u0107 im pami\u0119\u0107. Nieraz dzia\u0142anie w\u0142adz duszy mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na niedok\u0142adno\u015b\u0107 przedstawienia otrzymanego objawienia, zw\u0142aszcza wtedy, kiedy jest ono opowiadane lub spisywane znacznie p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

VI. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie narzuca wiernym prywatnych objawie\u0144<\/strong><\/h4>\r\n

B\u0142\u0119dy, niedok\u0142adno\u015bci, z\u0142udzenia mog\u0105 si\u0119 wi\u0119c w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b wkra\u015b\u0107 do objawie\u0144 pry\u00adwatnych. B\u00f3g dopuszcza to dla przestrogi i na\u00aduki dusz, kt\u00f3re obdarza Swoimi \u0142askami. Uczy je przez to, aby zawsze mia\u0142y si\u0119 na baczno\u015bci w celu unikni\u0119cia pychy i zarozumia\u0142o\u015bci. Za\u015b wszyscy chrze\u015bcijanie musz\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego nauk\u0119, \u017ce jedyn\u0105 autentyczn\u0105 instytucj\u0105 strze\u00ad\u017cenia S\u0142owa Bo\u017cego, jedynym nieomylnym t\u0142umaczem prawa Bo\u017cego i zawsze pewnym kierownikiem naszych sumie\u0144 jest, Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119ty. Istotnie, rozpatruj\u0105c objawienia nie\u00adkt\u00f3rych \u015bwi\u0119tych, znajdujemy w nich rzeczy nie tylko bardzo w\u0105tpliwe, ale niekiedy nawet wr\u0119cz fa\u0142szywe. Nieraz te\u017c objawienia te s\u0105 ze sob\u0105 sprzeczne i zawieraj\u0105 r\u00f3\u017cne oznaki halu\u00adcynacji.<\/p>\r\n

Bollandysta Papebrochius rozpatruj\u0105c nie\u00adkt\u00f3re objawienia b\u0142. Hermanna J\u00f3zefa, nie waha\u0142 si\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce niepodobna ich uzna\u0107 za rzeczywiste objawienia. Og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c, bollandy\u015bci odrzucaj\u0105 wiele innych objawie\u0144, jak np. \u015bw. El\u017cbiety z Schonau o m\u0119cze\u0144stwie \u015bw. Urszuli i jej towarzyszek. Wielu uczonych krytyk\u00f3w podnosi powa\u017cne zarzuty nawet przeciwko niekt\u00f3rym objawieniom, kt\u00f3re Ko\u015bci\u00f3\u0142 do pewnego stopnia zaaprobowa\u0142, jak objawienia \u015bw. Hildegardy, \u015bw. Brygidy, \u015bw. Katarzyny Siene\u0144skiej. Oczywi\u015bcie, nie ujmuje to czci nale\u017cnej tym \u015bwi\u0119tym, je\u017celi tylko krytyka taka jest powa\u017cna i prowadzi si\u0119 j\u0105 bez lekcewa\u017cenia przedmiotu.<\/p>\r\n

W tych granicach Ko\u015bci\u00f3\u0142 pozostawia szerokie pole naszym ludzkim badaniom: „Ma\u0142o mu zale\u017cy – pisze Melchior Canus – czy kto\u015b wierzy czy nie wierzy w obja\u00adwienia \u015bw. Brygidy lub innych: w te rzeczy wszyscy inni nie musz\u0105 wierzy\u0107”. Wprawdzie osoba, otrzymuj\u0105ca te objawienia, mo\u017ce i po\u00adwinna im wierzy\u0107 wiar\u0105 nadprzyrodzon\u0105, byleby tylko mia\u0142a nie zwyczajne prawdo\u00adpodobie\u0144stwo, lecz rzeczywist\u0105 pewno\u015b\u0107 ich Boskiego pocz\u0105tku. Ale co si\u0119 dotyczy innych wiernych – nie s\u0105 oni do tego zobowi\u0105zani.<\/p>\r\n

Aprobuj\u0105c objawienia niekt\u00f3rych \u015bwi\u0119tych, Ko\u015bci\u00f3\u0142 wcale nie zamierza przez to narzuca\u0107 ich naszej wierze. Jedynie swoj\u0105 aprobat\u0105 po\u00ad\u015bwiadcza, i\u017c nie ma w nich nic takiego, co wprost by\u0142oby przeciwne wierze lub dobrym obyczajom, i \u017ce mo\u017cna je czyta\u0107 z po\u017cytkiem i bez niebezpiecze\u0144stwa. Zreszt\u0105 nie por\u0119cza wcale prawdy ka\u017cdego zdania w szczeg\u00f3lno\u00ad\u015bci, i zostawia w tym wzgl\u0119dzie szerok\u0105 swo\u00adbod\u0119 krytyce, byleby prowadzono j\u0105 w gra\u00adnicach, jak wy\u017cej wspomnieli\u015bmy, nale\u017cnych temu przedmiotowi.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

VII. Najwy\u017cej stawia\u0107 i ceni\u0107 wiar\u0119, a nie prywatne objawienia
<\/strong><\/h4>\r\n

Co si\u0119 ostatecznie tyczy powagi tych ob\u00adjawie\u0144, maj\u0105 one tylko znaczenie \u015bwiadec\u00adtwa osoby, kt\u00f3ra je powtarza. A poniewa\u017c ta osoba nie jest nieomylna, wi\u0119c rzeczy, jakie po\u015bwiadcza, nie przedstawiaj\u0105 jeszcze bez\u00adwzgl\u0119dnej pewno\u015bci, z wyj\u0105tkiem tego, kiedy cud zosta\u0142 dokonany wprost na potwierdze\u00adnie tego \u015bwiadectwa. Poza tym wyj\u0105tkiem, powaga objawie\u0144 prywatnych jest czysto ludzka. Dlatego, og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c, nie nale\u017cy ich przywo\u0142ywa\u0107 dla poparcia spornej kwe\u00adstii teologicznej, filozoficznej, historycznej lub dotycz\u0105cej jakiej\u015b innej nauki.<\/p>\r\n

By\u0142oby te\u017c nadu\u017cyciem, z wyj\u0105tkiem szczeg\u00f3lnie wa\u017cnych objawie\u0144, dotycz\u0105cych najwa\u017cniejszych spraw wiary i los\u00f3w ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, przywo\u0142ywa\u0107 podczas kaza\u0144 ob\u00adjawienia prywatne. W przemowach do os\u00f3b bogobojnych godzi si\u0119 poda\u0107 je niekiedy dla ich duchowego zbudowania, ale i wtedy na\u00adle\u017cy to tak czyni\u0107, aby te osoby nie przesa\u00addza\u0142y w poszanowaniu tych objawie\u0144 nad miar\u0119, jaka si\u0119 im nale\u017cy. W tym celu mo\u017c\u00adna im przytoczy\u0107 s\u0142owa \u015bw. Jana od Krzy\u017ca: „Jeden czyn, jeden akt woli, pochodz\u0105cy z mi\u0142o\u015bci, ma wi\u0119cej warto\u015bci przed Bogiem, ni\u017c wszystkie wizje i objawienia, i wiele dusz, nie obdarowanych tymi \u0142askami, nier\u00f3wnie stoi wy\u017cej ni\u017c inne, kt\u00f3re by\u0142y nimi opatrzo\u00adne szczodrze”.<\/em><\/p>\r\n

Godno\u015b\u0107 naszej religii Boskiej wyma\u00adga, aby jej wyznawcy nie byli \u0142atwowierni i aby umieli na tyle ceni\u0107 sw\u0105 wiar\u0119, i\u017cby zawsze stawiali j\u0105 niesko\u0144czenie wy\u017cej po\u00adnad wszystko, co ni\u0105 nie jest. Szczeg\u00f3lnie<\/p>\r\n

za\u015b ostro\u017cni powinni by\u0107 spowiednicy dusz uprzywilejowanych nadzwyczajnymi \u0142a\u00adskami. Ich \u0142atwowierno\u015b\u0107 mo\u017ce sprowadzi\u0107 zgubne nast\u0119pstwa. Dlatego w\u0142a\u015bciwa tu jest pewna nieufno\u015b\u0107, kt\u00f3ra pobudza\u0107 ma do jak naj\u015bci\u015blejszego badania (ale nie mo\u017ce ona po\u00adsun\u0105\u0107 si\u0119 do zupe\u0142nego niedowiarstwa).<\/p>\r\n

Czytanie ksi\u0105\u017cek, zawieraj\u0105cych obja\u00adwienia prywatne, wymaga ich klasyfikacji.<\/p>\r\n

S\u0105 bowiem pomi\u0119dzy nimi dzie\u0142a: l) nie ma\u00adj\u0105ce \u017cadnej aprobaty ko\u015bcielnej, 2) zaapro\u00adbowane przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105, 3) zaapro\u00adbowane przez miejscow\u0105 w\u0142adz\u0119 ko\u015bcieln\u0105. Ksi\u0105\u017cki pierwszego rodzaju, jako nie tylko niepo\u017cyteczne, ale cz\u0119sto szkodliwe (ponie\u00adwa\u017c budz\u0105 czcz\u0105, niew\u0142a\u015bciw\u0105 ciekawo\u015b\u0107 i \u0142a\u00adtwowierno\u015b\u0107), nie powinny by\u0107 czytane.<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cki drugiego rodzaju, zalecone \u015bwi\u0119\u00adto\u015bci\u0105 swych autor\u00f3w i aprobat\u0105 Stolicy Apostolskiej, mog\u0105 by\u0107 przez ka\u017cdego wier\u00adnego czytane, z po\u017cytkiem dla w\u0142asnego zbudowania. Opr\u00f3cz czystej nauki, czerpa\u0107 st\u0105d mog\u0105 ducha pobo\u017cno\u015bci, podnosz\u0105cego ich serca, u\u015bwi\u0119caj\u0105cego ich dusze. Do tego rodzaju nale\u017c\u0105 pisma \u015bwi\u0119tych, wspomnia\u00adne na pocz\u0105tku tego artyku\u0142u. Wszak\u017ce i tu nale\u017cy strzec si\u0119 przesady i wy\u0142\u0105czno\u00ad\u015bci, kt\u00f3ra mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 szkodliwa poprzez zbytnie rozbudzanie wyobra\u017ani. Nie nale\u017cy nigdy zapomina\u0107, \u017ce codziennym, istotnym pokarmem duszy chrze\u015bcija\u0144skiej ma by\u0107 przede wszystkim nauka czerpana z jasnych \u017ar\u00f3de\u0142 Ewangelii. Ten \u015bwi\u0119ty pokarm za\u00adwsze wzmacnia, a nigdy nie sprowadza na manowce.<\/p>\r\n

Podobnie nale\u017cy si\u0119 zachowywa\u0107 wobec ksi\u0105\u017cek trzeciego rodzaju, pochodz\u0105cych od os\u00f3b niew\u0105tpliwej cnoty, a zaaprobowanych przez w\u0142adz\u0119 diecezjaln\u0105, z t\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce wi\u0119cej tu trzeba uwa\u017cno\u015bci w wyborze tej lektury, i przyst\u0119powa\u0107 do niej nie nale\u00ad\u017cy bez zasi\u0119gni\u0119cia rady swego spowiednika. Ludzie z wyobra\u017ani\u0105 chorobliw\u0105 powinni si\u0119 stanowczo powstrzymywa\u0107 od tego czytania, pami\u0119taj\u0105c zawsze o przestrodze Aposto\u0142a:<\/p>\r\n

„Z \u0142aski bowiem, jaka jest mi dana, m\u00f3wi\u0119 wszystkim, \u017ceby nie wi\u0119cej rozumieli, ni\u017a\u00adli potrzeba rozumie\u0107, ale \u017ceby rozumieli z umiarkowaniem i jak\u0105 ka\u017cdemu udzieli\u0142 B\u00f3g miar\u0119 wiary” (Rz 12, 3).\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\r\n

ks. Micha\u0142 Nowodworski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

za: Encyklopedia Ko\u015bcielna <\/em>wydana przez ks. Micha\u0142a Nowodworskiego, tom XVI<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o tekstu: \u201eZawsze wierni\u201d<\/strong>. Nr. 6 (169) listopad 2013 , str. 66<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Objawienia prywatne s\u0105 to bezpo\u015brednie, osobiste objawienia,\u00a0 jakie B\u00f3g daje niekt\u00f3rym duszom uprzywilejowanym w celu udzielenia im ja\u015bniejszego poznania tajemnic, b\u0119d\u0105cych wsp\u00f3lnym przedmiotem wiary wszystkich chrze\u015bcijan; w celu ukazania im przysz\u0142o\u015bci; w celu odkrycia im, w chwili bie\u017c\u0105cej, rzeczy niedost\u0119pnych dla naturalnego poznania, jak zamiary Opatrzno\u015bci, skryto\u015bci serc; b\u0105d\u017a te\u017c w celu natchnienia ich do […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"class_list":["post-70997","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nauczanie-katolickie","tag-catholic-teaching"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70997"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70997\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}