{"id":70826,"date":"2013-10-29T09:14:42","date_gmt":"2013-10-29T14:14:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=70826"},"modified":"2013-10-29T09:14:48","modified_gmt":"2013-10-29T14:14:48","slug":"dystrybucjonizm-rozmowa-z-pawlem-kalinieckim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=70826","title":{"rendered":"Dystrybucjonizm \u00e2\u20ac\u201d rozmowa z Paw\u0142em Kalinieckim<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wywiad z panem Paw\u0142em Kalinieckim, redaktorem portalu dystrybucjonizm.pl<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\"\"Czym w\u0142a\u015bciwie jest dystrybucjonizm? Nie pytam w tym momencie o jego przes\u0142anie, ale raczej o to, z czym nale\u017cy go por\u00f3wnywa\u0107. Ot\u00f3\u017c: czy jest to szko\u0142a my\u015bli ekonomicznej (w sensie \u201eakademickim\u201d, tak jak keynesizm lub szko\u0142a austriacka, chicagowska i neoklasyczna), czy mo\u017ce raczej doktryna spo\u0142eczno-polityczna (w takim sensie jak libertarianizm, faszyzm, komunizm itd.)?<\/strong><\/p>\r\n

Obserwujemy odradzanie si\u0119 dystrybucjonizmu wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, poniewa\u017c jest on doktryn\u0105 organicystyczn\u0105 (mechanizm si\u0119 nie odradza) i personalistyczn\u0105, stanowi idea\u0142 pe\u0142nego uznania realizmu z jego hierarchi\u0105 d\u00f3br i cn\u00f3t. Haldane okre\u015bla go mianem filozofii spo\u0142ecznej i odmiany komunitaryzmu; ujmuj\u0105c za\u015b rzecz najpro\u015bciej, dystrybucjonizm to ekonomia rodzin uw\u0142aszczonych w \u015brodki produkcji. To biegun przeciwleg\u0142y pracy najemnej.<\/p>\r\n

Poszczeg\u00f3lne \u201eszko\u0142y ekonomiczne\u201d, charakterystycznie dla uj\u0119cia nowo\u017cytnego wydaj\u0105 si\u0119 uniezale\u017cnia\u0107 lub nawet absolutyzowa\u0107 ekonomi\u0119, wyjmuj\u0105c j\u0105 poza nawias konkretnej etyki spo\u0142ecznej czy te\u017c, w szerszym uj\u0119ciu, moralno\u015bci. Pomijaj\u0105c hierarchi\u0119 d\u00f3br i cn\u00f3t, k\u0142ad\u0105 akcent w\u0142a\u015bnie na opis domniemywanych lub rzeczywistych zale\u017cno\u015bci, dodajmy, \u017ce cz\u0119sto jest to opis bardzo u\u017cyteczny, jednak ju\u017c np. cecha konstytutywna kapitalizmu, o kt\u00f3rej pisa\u0142 prof. Feliks M\u0142ynarski, czyli umowa najmu, nie stanowi w ich polu uwagi problematu per se<\/em>, a zaledwie kolejn\u0105 dan\u0105. Dopuszczaj\u0105 te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 dyskusji na temat etyki biznesu, o ile tylko b\u0119dzie to etyka konsekwencjalistyczna. Dystrybucjonizm wraca w tym kontek\u015bcie do stanowiska chrze\u015bcija\u0144skiego, zgodnie z kt\u00f3rym ekonomia podlega etyce spo\u0142ecznej i prawu naturalnemu.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142czesnego zestrojenia obu aspekt\u00f3w, kt\u00f3re poruszy\u0142 Pan swym pytaniem, podj\u0105\u0142 si\u0119 John M\u00c3\u00a9daille w ksi\u0105\u017cce pt. Toward a truly free market<\/em>. Rozpoczynamy prace nad przek\u0142adem tej pozycji na j\u0119zyk polski, natomiast do maj\u0105cego ukaza\u0107 si\u0119 na dniach w\u0142oskiego wydania ksi\u0105\u017cki s\u0142\u00f3w przedmowy i wprowadzenia u\u017cyczyli prof. Stefano Zamagni oraz Bruno Amoroso.<\/p>\r\n

Jednym z g\u0142\u00f3wnych hase\u0142 dystrybucjonist\u00f3w jest \u201eupowszechnienie w\u0142asno\u015bci\u201d. Jak nale\u017cy to rozumie\u0107, a wi\u0119c w jaki spos\u00f3b to upowszechnienie mia\u0142oby zosta\u0107 przeprowadzone? M\u00f3wi\u0105c brutalnie: czy dystrybucjoni\u015bci poparliby odg\u00f3rnie zarz\u0105dzon\u0105 parcelacj\u0119 grunt\u00f3w, likwidacj\u0119 wielkich korporacji i inne tego rodzaju dzia\u0142ania?<\/strong><\/p>\r\n

Sam spos\u00f3b nie jest najwa\u017cniejszy. Wskro\u015b pa\u0144stw wsp\u00f3\u0142czesnych, do dzia\u0142a\u0144 odg\u00f3rnych przewa\u017cnie brak jest jakiejkolwiek woli politycznej, gdy\u017c w relacjach wielkiego biznesu z rz\u0105dem symbioza jest raczej regu\u0142\u0105. Oczywi\u015bcie zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki, np. Tajwan i wprowadzona w 1953 roku na mocy ustawy Land-to-the-Tiller Act<\/em>, uw\u0142aszczeniowa reforma rolna, kt\u00f3ra zobowi\u0105zywa\u0142a garstk\u0119 posiadaj\u0105cych niemal ca\u0142y area\u0142 landlord\u00f3w do sprzeda\u017cy ziemi uprawiaj\u0105cym j\u0105 rolnikom. W efekcie, do 1973 roku 80% populacji wiejskiej stanowili kultywuj\u0105cy rol\u0119 drobni w\u0142a\u015bciciele. Co ciekawe, etos w\u0142a\u015bcicielski si\u0119 przyj\u0105\u0142 i okaza\u0142 rzeczywist\u0105 alternatyw\u0105 dla pracy najemnej, znacznie odkszta\u0142caj\u0105c rynkowy uk\u0142ad si\u0142, np. dotychczas pracuj\u0105ce w fabrykach kobiety, kt\u00f3re podczas za\u0142amania gospodarki w latach 1974-75 wr\u00f3ci\u0142y do gospodarstw domowych, po zmianie koniunktury zdecydowa\u0142y si\u0119 tam pozosta\u0107, odmawiaj\u0105c powrotu do pracy w fabryce po obowi\u0105zuj\u0105cych w\u00f3wczas, rynkowych stawkach.<\/p>\r\n

Nieliczni politycy, jak np. Viktor Orb\u00e1n maj\u0105 dzi\u015b odwag\u0119 postawi\u0107 interes narodu ponad w\u0142asn\u0105 karier\u0119, sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 bankom i mi\u0119dzynarodowym grupom interesu. W Polsce trwa za\u015b w najlepsze neokolonialny drena\u017c narodu, kt\u00f3rego desygnaty doskonale obja\u015bnia prof. Witold Kie\u017cun, a na falach Radia Wnet w szerszym, kulturowym kontek\u015bcie omawiaj\u0105 panowie Lech J\u0119czmyk i Roman Zawadzki. Wracaj\u0105c jednak do pytania, Chesterton najch\u0119tniej opowiada\u0142 si\u0119 za modelem, kt\u00f3ry nazwa\u0142 cechowym, a kt\u00f3ry my nazwaliby\u015bmy sp\u00f3\u0142dzielczym, tj. zarz\u0105dzania przedsi\u0119biorstwem przez grup\u0119 w\u0142a\u015bcicieli-pracownik\u00f3w, rozdzielaj\u0105cych mi\u0119dzy siebie rezultaty pracy; wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie na takich zasadach funkcjonuje m.in. zapocz\u0105tkowana wysi\u0142kami katolickiego ksi\u0119dza baskijska sp\u00f3\u0142dzielnia Mondrag\u00f3n. Jest to oddolny model sp\u00f3\u0142dzielczy, kt\u00f3ry pozbawiony rz\u0105dowych os\u0142on przeszed\u0142 rynkowy sprawdzian, a z czasem zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c doceniony przez pa\u0144stwo. Ludzie bowiem nie przypuszcz\u0105 ataku na kazirodczy zwi\u0105zek rz\u0105du i karteli, dop\u00f3ki nie zaczn\u0105 tego z\u0142a szczerze nienawidzi\u0107. Samostanowienie i odpowiedzialno\u015b\u0107 ci\u0119\u017cko jest wprowadzi\u0107 dekretem, wydaje si\u0119 zatem, \u017ce do rynkowej insurekcji z konieczno\u015bci wiedzie droga rezurekcji serc.<\/p>\r\n

Paradoksem dystrybucjonizmu jest to, \u017ce sojusznik\u00f3w znajduje zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d narodowych radyka\u0142\u00f3w, uto\u017csamianych z ideologi\u0105 silnego pa\u0144stwa (jak Narodowe Odrodzenie Polski), jak i w gronie klasycznych anarchoindywidualist\u00f3w w rodzaju Kevina Carsona. Prosi\u0142bym o skomentowanie tego faktu.<\/strong><\/p>\r\n

Nie chc\u0119 wypowiada\u0107 si\u0119 w czyim\u015b imieniu, dlatego najlepiej by\u0142oby zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z tym pytaniem bezpo\u015brednio do Kevina Carsona i cz\u0142onk\u00f3w NOP. Moja intuicja jest taka, \u017ce bior\u0105c pocz\u0105tek w spo\u0142ecznej nauce Ko\u015bcio\u0142a, dystrybucjonizm naturalnie przyci\u0105ga blaskiem odbitym prawd katolickich, jak i konsekwentnym wskazywaniem na prawdziwe \u017ar\u00f3d\u0142o \u015bwiat\u0142a. Powiadam jednak, ka\u017cdego zwolennika dystrybucjonizmu wypada\u0142oby o te sympatie zapyta\u0107 z osobna.<\/p>\r\n

Nawi\u0105zuj\u0105c do Carsona: czy dystrybucjoni\u015bci zgadzaj\u0105 si\u0119 z pogl\u0105dem jego i jemu podobnych, i\u017c prawdziwie wolny rynek jest nie do pogodzenia z takimi zjawiskami jak zysk, c\u0142a, odsetki i praca najemna?<\/strong><\/p>\r\n

Punktem wyj\u015bcia w analizie u\u017cyteczno\u015bci konkretnych narz\u0119dzi polityki gospodarczej nie powinno by\u0107 uzgadnianie ich z tym, co Carson rozumie przez poj\u0119cie \u201eprawdziwie wolnego rynku\u201d czy jakimkolwiek innym wska\u017anikiem ekonomicznym, ale z klasycznie rozumianym dobrem wsp\u00f3lnym. \u015awi\u0119tej pami\u0119ci o. Mieczys\u0142aw Kr\u0105piec pisa\u0142, i\u017c owo \u201eodwr\u00f3cenie relacji \u201d\u201d celu do \u015brodk\u00f3w [spo\u0142ecznych i gospodarczych] \u201d\u201d jest g\u0142\u00f3wnym z\u0142em spo\u0142ecznoustrojowym naszych czas\u00f3w\u201d. Na przyk\u0142ad odci\u0119ty od metafizyki cz\u0142owieka i metafizyki czyn\u00f3w zysk pozostaje dzi\u015b przewa\u017cnie jedyn\u0105 racj\u0105 spo\u0142ecznych przemian. Jako zjawisko moralnie obci\u0105\u017cone sam realizowany zysk po\u017cyteczny jest w stopniu, w kt\u00f3rym pomaga spe\u0142nia\u0107 rzeczywiste dobro cz\u0142owieka, a naznaczony ujemnie, kiedy w to dobro godzi. Ta dystynkcja widoczna jest wyra\u017aniej w zestawieniu waloryzuj\u0105cego rozumn\u0105 zapobiegliwo\u015b\u0107 i przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 modelu rodzimego ma\u0142ego biznesu i modeli sp\u00f3\u0142dzielczych, z modelem kapitalistycznych korporacji mi\u0119dzynarodowych, modelem pa\u0144stwowego marnotrawstwa czy te\u017c modelem spekulacyjnym, opartym na \u201es\u0142upach kapita\u0142u\u201d kr\u0105\u017c\u0105cych po \u015bwiatowych gie\u0142dach.<\/p>\r\n

Belloc, kt\u00f3ry nota bene<\/em> przestrzega\u0142 przed nieznajomo\u015bci\u0105 Harmonii ekonomicznych<\/em> Bastiata, pisa\u0142 o tym, \u017ce swoboda handlu zwi\u0119ksza sum\u0119 bogactw obszaru, kt\u00f3rego dotyczy, jednak nie ka\u017cdej poszczeg\u00f3lnej jego cz\u0119\u015bci (zob. Economics for Helen<\/em>). W niekt\u00f3rych przypadkach c\u0142a znajduj\u0105 uzasadnienie; ich sens zale\u017cy od tego, czy niezagospodarowana energia danej wsp\u00f3lnoty mo\u017ce zosta\u0107 skierowana ku nowym obszarom dzia\u0142a\u0144, np. swobodna migracja produkt\u00f3w rolnych (zasobu strategicznego dla przetrwania ka\u017cdego narodu) nie idzie w parze z r\u00f3wnomiern\u0105 swobod\u0105 przemieszczania si\u0119 samych rolnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Z kolei m\u00f3wi\u0105c o procentach, dotykamy zagadnienia lichwy, a temat ten jest niezwykle obszerny, np. Belloc nie namawia\u0142 do udzielania po\u017cyczek bez procentu, lichw\u0105 okre\u015bla\u0142 za to kredyt konsumpcyjny, jak r\u00f3wnie\u017c procent uniemo\u017cliwiaj\u0105cy sp\u0142at\u0119 po\u017cyczki udzielonej na cel produktywny, gdy po\u017cyczkobiorca popada w spiral\u0119 zad\u0142u\u017cenia. Co ciekawe, dawniej Kasy Stefczyka w poczet swych g\u0142\u00f3wnych zasad w\u0142\u0105cza\u0142y m.in. prac\u0119 zarz\u0105du, czy te\u017c celowo\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 po\u017cyczki, co obrazuje tylko, jak bardzo dzisiejsze Kasy oddali\u0142y si\u0119 w tych kwestiach od idea\u0142\u00f3w swego za\u0142o\u017cyciela. Z kolei John M\u00c3\u00a9daille przypomina, \u017ce k\u0142opot z analiz\u0105 kredytu wy\u0142\u0105cznie od strony ceny bierze pocz\u0105tek w prostym fakcie braku wyst\u0119powania ceny czyszcz\u0105cej rynek; pieni\u0105dz nie jest zwyk\u0142ym towarem tak samo, jak nie s\u0105 nimi praca i ziemia. Jego funkcj\u0105 prymarn\u0105 jest umo\u017cliwienie wymiany rynkowej, nie za\u015b handel nim samym. Pieni\u0105dze s\u0105 bowiem czym\u015b uprzednim wobec rynku, a nie jego wynikiem. Je\u017celi zatem ro\u015bnie cena kredytu, to spada na niego popyt, ale w nast\u0119pstwie maleje r\u00f3wnie\u017c jego poda\u017c. Krzywe poda\u017cy i popytu si\u0119 nie przetn\u0105 i nie odnajdziemy punktu r\u00f3wnowagi, poniewa\u017c kredyt nie jest \u201esprzedawany\u201d, lecz raczej alokowany drog\u0105 biurokratycznego procesu (co ma zwi\u0105zek z pa\u0144stwowo-prywatnym monopolem). Dlatego te\u017c niedob\u00f3r kredytu nie oznacza niedoboru pieni\u0119dzy, ale niedob\u00f3r zastosowania pieni\u0105dza przy aktualnych stopach. Innymi s\u0142owy, pieni\u0105dze (sprz\u0119gni\u0119te z ludzk\u0105 prac\u0105) umo\u017cliwiaj\u0105 powstawanie nowych produkt\u00f3w, dlatego te\u017c ci, kt\u00f3rzy je kontroluj\u0105, kszta\u0142tuj\u0105 ogromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia gospodarczego. Nie wydaje si\u0119 zatem zasadne rozr\u00f3\u017cnianie lichwy jedynie od strony \u201eceny\u201d, rozs\u0105dniej jest patrze\u0107 przede wszystkim na funkcj\u0119 podstawow\u0105 pieni\u0105dza (jego cel) i w przypadku zar\u00f3wno nieuczciwej ceny kredytu, ale nade wszystko w przypadku konsumpcyjnego przeznaczenia oprocentowanej po\u017cyczki, nazywanie tego procederu lichw\u0105 b\u0119dzie uprawnione. Pojawia si\u0119 tu dodatkowo problem dotycz\u0105cy dw\u00f3ch grup os\u00f3b o wysokiej preferencji czasowej i tylko w przypadku jednej z nich obowi\u0105zuje popularna w wolnorynkowych kr\u0119gach regu\u0142a \u201d\u201d chc\u0105cemu nie dzieje si\u0119 krzywda. Czym innym bowiem kieruje si\u0119 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry zaci\u0105ga kredyt konsumpcyjny na zakup plazmy i inne cuda na kiju, a czym innym osoba, kt\u00f3ra \u201echwil\u00f3wkami\u201d zaspakaja spe\u0142nianie najbardziej podstawowych potrzeb.<\/p>\r\n

Praca najemna to, jak ju\u017c wspomnia\u0142em, antypody dystrybucjonizmu, cho\u0107 doktryna ta nie zamierza z nikogo czyni\u0107 przedsi\u0119biorcy na si\u0142\u0119. Problem rozdzia\u0142u pracy od jej owoc\u00f3w skutecznie rozwi\u0105zuj\u0105 sp\u00f3\u0142dzielnie, czy te\u017c przybieraj\u0105ca wielorakie formy praca na w\u0142asny rachunek. Odsy\u0142am w tym kontek\u015bcie do lektury pi\u0119knego eseju Chestertona, zatytu\u0142owanego \u015awiat najmit\u00f3w<\/em>, kt\u00f3ry zamie\u015bcili\u015bmy na naszym portalu.<\/p>\r\n

Mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z pogl\u0105dem, i\u017c postulat dekoncentracji w\u0142asno\u015bci to w dzisiejszych czasach anachronizm, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142by si\u0119 np. masowymi kl\u0119skami g\u0142odu. Jak odpowiedzieliby\u015bcie Pa\u0144stwo na ten zarzut? Swoj\u0105 drog\u0105, czy rzeczywi\u015bcie idea\u0142em dystrybucjonist\u00f3w jest spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym ka\u017cdy ma sw\u00f3j warsztat, sw\u00f3j ogr\u00f3dek itd.? A mo\u017ce wystarczy w\u0142asno\u015b\u0107 mniej namacalna, jak np. udzia\u0142y czy akcje fabryki, w kt\u00f3rej si\u0119 pracuje?<\/strong><\/p>\r\n

Ciekawi mnie uzasadnienie tego argumentu, jak wychodz\u0105c od za\u0142o\u017cenia wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b dysponuj\u0105cych \u015brodkami produkcji umo\u017cliwiaj\u0105cymi przetrwanie (np. pewnym area\u0142em ziem uprawnych), kto\u015b w konsekwencji osi\u0105ga masowe kl\u0119ski g\u0142odu? Jest dok\u0142adnie odwrotnie, w sytuacji wyj\u0105tkowej g\u0142\u0119bokiego kryzysu gospodarczego, czy wojny, to raczej nie ziemianom i hodowcom kiszki zagraj\u0105 marsza. Idea\u0142em dystrybucjonist\u00f3w jest spo\u0142ecze\u0144stwo z\u0142o\u017cone z rodzin ekonomicznie niezale\u017cnych, a sposob\u00f3w osi\u0105gania tej niezale\u017cno\u015bci jest wiele \u201d\u201d zar\u00f3wno warsztat, jak i realna wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015b\u0107 w fabryce s\u0105 niew\u0105tpliwym krokiem naprz\u00f3d. Dominikanin, o. Vincent McNabb, skonstatowa\u0142 s\u0142usznie, \u017ce naturaln\u0105 obron\u0105 wolno\u015bci jest dom, a naturaln\u0105 obron\u0105 domu jest gospodarstwo rolne.<\/p>\r\n

Cz\u0119sto jest tak, \u017ce obietnice \u201etrzeciej drogi\u201d, nieb\u0119d\u0105cej ani socjalizmem, ani kapitalizmem, ani – o dziwo – ich po\u0142\u0105czeniem, ko\u0144cz\u0105 si\u0119 tak naprawd\u0119 postulatami zaczerpni\u0119tymi w\u0142a\u015bnie z tych \u201eska\u017conych \u015bwiat\u00f3w\u201d. Na przyk\u0142ad najpierw du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o katolickiej nauce spo\u0142ecznej, solidaryzmie, pomocniczo\u015bci, upowszechnieniu w\u0142asno\u015bci – a p\u00f3\u017aniej rzuca \u201estare, dobre has\u0142a\u201d w rodzaju zasi\u0142k\u00f3w dla matek z dzie\u0107mi, wy\u017cszych podatk\u00f3w dla bogatych, interwencyjnego skupu zbo\u017ca etc. Ze zjawiskiem tym nierzadko mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 w \u015brodowiskach takich jak Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107, niekt\u00f3re grupy narodowe itd.<\/strong><\/p>\r\n

Czy w przypadku dystrybucjonizmu mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce za kulisami obietnic \u201eustroju rodzinnego i chrze\u015bcija\u0144skiego\u201d nie kryj\u0105 si\u0119 jakie\u015b klasyczne postulaty spod znaku welfare state<\/em>, socjalizmu, etatyzmu, interwencjonizmu itd.?<\/strong><\/p>\r\n

Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce dystrybucjonizm jest powrotem do tego, co przez wieki istnia\u0142o nienazwane, stanem wyj\u015bciowym gospodarki dzia\u0142aj\u0105cej w zupe\u0142nie odmiennych realiach spo\u0142eczno-politycznych; to chrze\u015bcija\u0144stwo z niewolnika uczyni\u0142o ch\u0142opa, a z ch\u0142opa pa\u0144szczy\u017anianego – niezale\u017cnego gospodarza. Wyw\u0142aszczanie ludzi i sekwestracja d\u00f3br Ko\u015bcio\u0142a si\u0142\u0105 to z kolei kamie\u0144 w\u0119gielny wymienionych przez Pana \u201eska\u017conych \u015bwiat\u00f3w\u201d \u201d\u201d karcynogennie ekspansywnego kapitalizmu, kt\u00f3ry pr\u00f3cz w\u0142asnych spustosze\u0144, na zdrowej tkance spo\u0142ecznej pozostawi\u0142 te\u017c ujemny odczyn statolatrii. Solidaryzm, pomocniczo\u015b\u0107 i upowszechnienie w\u0142asno\u015bci rozkwita\u0142y w \u015bwiecie zbudowanym na katolickiej antropologii, w kt\u00f3rym sprawiedliwo\u015b\u0107 by\u0142a wyra\u017anym punktem odniesienia. Co ciekawe, o. Domingo de Soto, prominentny przedstawiciel cz\u0119sto przywo\u0142ywanej przez zwolennik\u00f3w wolnego rynku szko\u0142y z Salamanki, w\u0142a\u015bnie granicami sprawiedliwo\u015bci zakre\u015bla\u0142 stopie\u0144 dopuszczalno\u015bci rynkowego ustanawiania cen. Uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniaj\u0105c, mo\u017ce zako\u0144czmy ten w\u0105tek pytaniem otwartym, skierowanym do Szanownych Czytelnik\u00f3w portalu, czy i kiedy zasi\u0142ek dla matki z dzieckiem jest zjawiskiem sprawiedliwym?<\/p>\r\n

Dystrybucjoni\u015bci postuluj\u0105 – a przynajmniej przychylnie spogl\u0105daj\u0105 na takie wizje – powr\u00f3t do idei cech\u00f3w i gildii zawodowych. Libertarianin powiedzia\u0142by jednak: bardzo dobrze, ale kt\u00f3\u017c na wolnym rynku broni powo\u0142ania takiego stowarzyszenia – pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie ono dobrowolne? No w\u0142a\u015bnie: czy gildie i cechy potrzebuj\u0105 wsparcia pa\u0144stwa, czy powinny by\u0107 obowi\u0105zkowe, czy wreszcie powinny mie\u0107 prawo do ustalania jakichkolwiek zasad wi\u0105\u017c\u0105cych dla wszystkich przedstawicieli danej profesji?<\/strong><\/p>\r\n

Czy lekarz dobrowolnie wybiera cz\u0142onkostwo w Izbie Lekarskiej? A prawnik, architekt, czy in\u017cynier budownictwa? Mo\u017ce obowi\u0105zek przynale\u017cno\u015bci do w\u0142a\u015bciwej izby samorz\u0105du zawodowego nie jest rzeczywistym problemem, poniewa\u017c ludzi w stopniu wi\u0119kszym od partii politycznych jednocz\u0105 naturalne wi\u0119zi pracy. Izby Lekarskie s\u0105 w\u0142a\u015bnie takim przyk\u0142adem gildii. Podobnie jak niezale\u017cne od pa\u0144stwa uniwersytety (niestety nie w Polsce). Czy Naczelna Izba Lekarska zamiast Krajowemu Zjazdowi Lekarzy powinna podlega\u0107 premierowi albo odwrotnie, czy ka\u017cdy znachor mia\u0142by mie\u0107 prawn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 og\u0142oszenia si\u0119 lekarzem i dzia\u0142a\u0144 samopas, weryfikowanych dopiero rekursywnym charakterem b\u0142\u0119d\u00f3w? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie – dlatego r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142e profesje powinny cieszy\u0107 si\u0119 du\u017cym stopniem samorz\u0105dno\u015bci, dba\u0107 o wysoki poziom wyszkolenia w\u0142asnych cz\u0142onk\u00f3w i dobro wsp\u00f3lne. Nowicjusze powinni stawa\u0107 na barkach mistrz\u00f3w \u201d\u201d na tym polega rzeczywisty rozw\u00f3j naukowych dziedzin i rzemios\u0142. W ustroju mieszanym to od kr\u00f3la zale\u017ca\u0142oby harmonijne zestrojenie interes\u00f3w poszczeg\u00f3lnych gildii i stan\u00f3w. W pe\u0142ni podzielam tu pogl\u0105d prof. Kieresia, \u017ce prawdziw\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 Europy jest pa\u0144stwo stanowe, najlepiej model katolickiej monarchia mixta<\/em>.<\/p>\r\n

Czy dystrybucjoni\u015bci s\u0105dz\u0105, \u017ce post\u0119p technologiczny wymusza jakie\u015b zmiany w organizacji \u017cycia gospodarczego? Innymi s\u0142owy, jak odpowiedzieliby na zarzut, \u017ce w anachroniczny spos\u00f3b nastawiaj\u0105 si\u0119 na agraryzm, ma\u0142e sklepiki, drobne warsztaty, ekologiczne gospodarstwa etc. <\/strong>\u201d\u201d gdy by\u0107 mo\u017ce ju\u017c za kilkadziesi\u0105t lat maszyny i roboty b\u0119d\u0105 w stanie ca\u0142kowicie zast\u0105pi\u0107 rolnik\u00f3w, kasjer\u00f3w, portier\u00f3w, stewardessy i hydraulik\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Porusza\u0142em ju\u017c kiedy\u015b ten w\u0105tek ze znajomym fizykiem; by\u0142 pozytywnie zaskoczony poziomem zaawansowania technologicznego instytut\u00f3w badawczych wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Mondrag\u00f3n \u201d\u201d przedmiot bada\u0144 stanowi\u0105 tam m.in.: elektrochemiczna i immunomagnetyczna detekcja DNA, strukturyzowanie metali i polimer\u00f3w w skali mikro i nano, organiczna mikro-optoelektronika, chipy mikrofluidyczne itp. W 2011 roku 20.5% sprzeda\u017cy przemys\u0142owej Mondrag\u00f3n stanowi\u0142y produkty nieistniej\u0105ce jeszcze 5 lat wcze\u015bniej. Innymi s\u0142owy, system dzia\u0142aj\u0105cy na podstawie pracownik\u00f3w-w\u0142a\u015bcicieli z technologi\u0105 jest za pan brat. Wspania\u0142ym projektem jest r\u00f3wnie\u017c zainicjowany przez Marcina Jakubowskiego ruch Open Source Ecology<\/em>, w tym przypadku, zapewniaj\u0105ca przetrwanie technologia po\u015brednia (zob. E.F. Schumacher, Ma\u0142e jest pi\u0119kne<\/em>) zosta\u0142a rozebrana na czynniki pierwsze i szeroko rozpowszechniona w spos\u00f3b oddolny, uniezale\u017cniaj\u0105c ludzi od kaprys\u00f3w pa\u0144stwa i wielkich korporacji. Pami\u0119tajmy te\u017c, \u017ce wraz z zanikiem jednych zawod\u00f3w w ich miejsce b\u0119d\u0105 powstawa\u0142y inne i nie ma w tym nic z\u0142ego. Problem jest innej natury \u201d\u201d zwi\u0119\u017ale podsumowa\u0142 go Wojciech Czarniecki: w normalnych warunkach ka\u017cdy potrafi znale\u017a\u0107 zaj\u0119cie \u201ewarte\u201d jego wysi\u0142ku. Tylko tam, gdzie dochodzi do destrukcji naturalnych skal warto\u015bci, dzia\u0142ania i oczekiwania rozmijaj\u0105 si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105, tworz\u0105c \u201epok\u0142ady\u201d niewykorzystanego lub traconego na bezu\u017cyteczne czynno\u015bci czasu. B\u0119d\u0119 powtarza\u0142 to do znudzenia, a\u017c dotrze to do \u015bwiadomo\u015bci og\u00f3\u0142u \u201d\u201d za marnowanie pieni\u0119dzy publicznych idzie si\u0119 do krymina\u0142u, za marnowanie czasu nikt nie ponosi odpowiedzialno\u015bci, a s\u0105 to setki miliard\u00f3w z\u0142otych.<\/p>\r\n

Je\u015bli dystrybucjoni\u015bci pot\u0119piaj\u0105 (co do zasady) wsp\u00f3\u0142czesny system ekonomiczny, to czy uwa\u017caj\u0105, \u017ce uprawniona jest ochrona swojej w\u0142asno\u015bci, bytu, rodziny etc. przed nieuczciwo\u015bci\u0105 tego\u017c systemu \u201d\u201d np. w szarej strefie? Jak w ustroju dystrybucjonistycznym kszta\u0142towa\u0142aby si\u0119 rola podatk\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Zdaniem M\u00c3\u00a9daille\u2019a podstaw\u0119 systemu podatkowego pa\u0144stwa dystrybutywnego powinien stanowi\u0107 podatek neutralny dla pracy i kapita\u0142u. Jedynym takim rozwi\u0105zaniem jest land value tax<\/em> (LVT), czy te\u017c single tax theory<\/em> Henry\u2019ego George\u2019a. LVT to podatek od niewykorzystanej warto\u015bci ziemi, kt\u00f3ry zasila bud\u017cety lokalne. Ziemia ze swej istoty nie jest dobrem rynkowym takim, jak inne dobra (na jej rynku wyst\u0119puje sta\u0142a poda\u017c i brak substytut\u00f3w) \u201d\u201d opodatkowana jest wi\u0119c warto\u015b\u0107 rynkowa samej ziemi, natomiast nie podlegaj\u0105 opodatkowaniu wszystkie ulepszenia na niej dokonywane (nieruchomo\u015bci). Spekulacja staje si\u0119 nieop\u0142acalna i konieczne staje si\u0119 u\u017cytkowanie gruntu, jedynie w\u00f3wczas kapita\u0142 i praca dostarczaj\u0105 pe\u0142nego zwrotu. Istnieje jednak problem tego, \u017ce taka w\u0142asno\u015b\u0107 jest cz\u0119sto skoncentrowana w stosunkowo nielicznych r\u0119kach, a latyfundy\u015bci wesp\u00f3\u0142 z lokalnymi kacykami maj\u0105 sporo do powiedzenia w sprawie kszta\u0142towania praw podatkowych obowi\u0105zuj\u0105cych na danym terytorium. Oznacza to, \u017ce ch\u0119tniej ujrzeliby podatki nak\u0142adane na prac\u0119 i kapita\u0142, gdy\u017c podatk\u00f3w od ziemi nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107. Dlatego w\u0142a\u015bnie georgizm podatkowy jest komplementarny z dystrybucjonizmem; przy rozproszonej strukturze w\u0142a\u015bcicielskiej znaczenie takiego lobbingu maleje, z kolei bez LVT dochodzi do nadmiernego obci\u0105\u017cania podatkami pracy (w stopniu wi\u0119kszym) i kapita\u0142u, a ostatecznie najwi\u0119ksze koszty ponosi odbiorca ko\u0144cowy. W kwestii pozosta\u0142ych podatk\u00f3w M\u00c3\u00a9daille twierdzi, \u017ce nie ma powod\u00f3w, by w spo\u0142ecze\u0144stwie po\u017c\u0105da\u0107 mniejszej ilo\u015bci pracy lub kapita\u0142u \u201d\u201d dlatego powinny zosta\u0107 obci\u0105\u017cone p\u0142askim podatkiem 0% z wyj\u0105tkiem koszt\u00f3w zewn\u0119trznych, kt\u00f3re obecnie przerzuca si\u0119 na ludzi albo na rz\u0105dy. W tym wypadku nale\u017ca\u0142oby si\u0119 zastanowi\u0107 nad skutecznymi sposobami opodatkowania takich przedsi\u0119biorstw.<\/p>\r\n

Dystrybucjoni\u015bci deklaratywnie s\u0105 zar\u00f3wno przeciw liberalizmowi, jak i przeciw socjalizmowi, biurokracji, fiskalizmowi etc. A jednak mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ich krytyka jest roz\u0142o\u017cona nier\u00f3wnomiernie – ostrze znacznie cz\u0119\u015bciej wymierzone jest przeciwko temu, co dystrybucjoni\u015bci uwa\u017caj\u0105 za nadu\u017cycia kapitalizmu, ni\u017c przeciw welfare state<\/em>, etatyzmowi itd. Dlaczego? A mo\u017ce to mylne wra\u017cenie?<\/strong><\/p>\r\n

Krytyka kapitalizmu by\u0107 mo\u017ce pojawia si\u0119 w dysputach cz\u0119\u015bciej, gdy\u017c chronologicznie by\u0142 on uprzedni wzgl\u0119dem socjalizmu, a ludzie zd\u0105\u017cyli ju\u017c zapomnie\u0107 o jego brutalnej genezie w odr\u00f3\u017cnieniu np. od zbrodniczych system\u00f3w wyros\u0142ych z my\u015bli Marksa i Engelsa. W\u00f3wczas takie przypomnienie wydaje si\u0119 zasadne, zw\u0142aszcza \u017ce wci\u0105\u017c wiele os\u00f3b uto\u017csamia kapitalizm z wolnym rynkiem lub pozytywn\u0105 moralnie przedsi\u0119biorczo\u015bci\u0105. Prof. Bartyzel indagowany w jednym z wywiad\u00f3w o kapitalizm, postanowi\u0142 by\u0142 zr\u0119cznie wywie\u015b\u0107 jego nazw\u0119 nie od kapita\u0142u, lecz od \u017ar\u00f3d\u0142os\u0142owu \u201ecapito\u201d, co w moim odczuciu by\u0142o wyrazem wielkiego taktu i uprzejmo\u015bci Profesora wzgl\u0119dem rozm\u00f3wcy – \u015bwietnego filozofa i zaradnego przedsi\u0119biorcy. Oczywi\u015bcie wobec tak rozumianego kapitalizmu nie spos\u00f3b podnosi\u0107 pretensji, dlatego, gdy sam pisz\u0119 o kapitalizmie, to rozumiem go pod\u0142ug definicji Chestertona jako proletaryzm. Mo\u017ce warto jeszcze w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce papie\u017c Benedykt XVI 13 maja 2007 roku r\u00f3wnosilnie skrytykowa\u0142 i marksizm i kapitalizm, ciekawi mnie natomiast, czy jego obecny nast\u0119pca w tym zakresie dowiedzie podobnego wywa\u017cenia s\u0105d\u00f3w.<\/p>\r\n

Czy nie jest tak, \u017ce krytyka my\u015bli wolnorynkowej cz\u0119sto jest przez jej przeciwnik\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c osoby bliskie dystrybucjonizmowi, prowadzona niekonsekwetnie i b\u0142\u0119dnie? Na przyk\u0142ad szkole austriackiej uporczywie imputuje si\u0119 rzekome popieranie koncepcji homo oeconomicus<\/em> (gdy tymczasem szko\u0142a ta wprost j\u0105 odrzuca), uto\u017csamia si\u0119 austriak\u00f3w i libertarian z wielkimi bankierami i globaln\u0105 in\u017cynieri\u0105 finansow\u0105 (gdy w rzeczywisto\u015bci austriacy s\u0105 zaciek\u0142ymi przeciwnikami wsp\u00f3\u0142czesnych bank\u00f3w i zasad, na kt\u00f3rych obecna bankowo\u015b\u0107 jest oparta) etc. Inny przyk\u0142ad to r\u00f3wnoczesne twierdzenie, \u017ce \u201ewolnego rynku nigdzie nie ma\u201d oraz \u017ce \u201eto w\u0142a\u015bnie wolny rynek zniszczy\u0142 polsk\u0105 gospodark\u0119\u201d. <\/strong>Czy nie s\u0105dzi Pan, \u017ce by\u0107 mo\u017ce przyda\u0142aby si\u0119 rewizja przynajmniej niekt\u00f3rych obustronnych mit\u00f3w i uprzedze\u0144?<\/strong><\/p>\r\n

Wypada\u0142oby bezpo\u015brednio skierowa\u0107 to pytanie do tych konkretnych, \u201ebliskich dystrybucjonizmowi\u201d os\u00f3b, kt\u00f3re Pana zdaniem takiej b\u0142\u0119dnej krytyki si\u0119 podj\u0119\u0142y. Osobi\u015bcie nie napotka\u0142em po stronie dystrybutyst\u00f3w takiego jednoznacznego uto\u017csamiania austriak\u00f3w z bankierami. Moje w\u0105tpliwo\u015bci wzbudza przypisywany ekonomii aprioryzm, kt\u00f3ry jest stanowiskiem z konieczno\u015bci niepe\u0142nym, kwestionuj\u0119 r\u00f3wnie\u017c p\u0142yn\u0105cy z autonomizacji ekonomii brak uwzgl\u0119dnienia w subiektywnym warto\u015bciowaniu nadrz\u0119dnej roli warto\u015bci wy\u017cszych i sprowadzanie wszystkiego do redukcji dyskomfortu \u201d\u201d zabieg ten wzbudza oczywist\u0105 krytyk\u0119 podobnie jak obecne w szkole frankfurckiej sprowadzanie wszystkiego do pop\u0119du. Przyk\u0142ad z wolnym rynkiem jest ciekawy, poniewa\u017c ukazuje \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 w sztandar ten mo\u017cna zawin\u0105\u0107 odmienne tre\u015bci, szczeg\u00f3lnie gdy jest si\u0119 politykiem i zdania wychodz\u0105ce z ust podyktowane s\u0105 zawarto\u015bci\u0105 kr\u00f3tkookresowych agend. Warto mo\u017ce zatem odnotowa\u0107, \u017ce wolno\u015b\u0107 rynku tkwi w zasadzie racjonalno\u015bci, t\u0119 za\u015b w \u015bwiecie ekonomii wszelkim regu\u0142om przydaje sprawiedliwo\u015b\u0107 (w swoich dw\u00f3ch, opisanych przez Stagiryt\u0119 odmianach). Mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c r\u00f3wnie warto\u015bciowa, jak os\u0105d uwarunkowany przez konkretn\u0105 kultur\u0119 czy prawo naturalne. Pami\u0119tanie o tym to przypuszczalnie dobry punkt wyj\u015bcia w przezwyci\u0119\u017caniu wzajemnych uprzedze\u0144.<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142 Adam Tomasz Witczak<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wywiad z panem Paw\u0142em Kalinieckim, redaktorem portalu dystrybucjonizm.pl Czym w\u0142a\u015bciwie jest dystrybucjonizm? Nie pytam w tym momencie o jego przes\u0142anie, ale raczej o to, z czym nale\u017cy go por\u00f3wnywa\u0107. Ot\u00f3\u017c: czy jest to szko\u0142a my\u015bli ekonomicznej (w sensie \u201eakademickim\u201d, tak jak keynesizm lub szko\u0142a austriacka, chicagowska i neoklasyczna), czy mo\u017ce raczej doktryna spo\u0142eczno-polityczna (w takim […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[255],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70826"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70826"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70826\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}