– Czy Powstanie Warszawskie by\u0142o zbrodni\u0105?<\/strong><\/p>\r\n – Polak w \u017cadnym wypadku nie mo\u017ce m\u00f3wi\u0107, \u017ce Powstanie by\u0142o zbrodni\u0105.<\/p>\r\n Po pierwsze wpisuje si\u0119 to w narracj\u0119 wrog\u00f3w polskiej niepodleg\u0142o\u015bci, tych, kt\u00f3rzy realizowali rosyjskie czy sowieckie plany zniszczenia naszej suwerenno\u015bci i nadania Polsce charakteru kolonii czy protektoratu. Z tym wi\u0105za\u0142a si\u0119 te\u017c pr\u00f3ba przebudowy polskiej \u015bwiadomo\u015bci historycznej.<\/p>\r\n Po drugie jest to ahistoryczne – zupe\u0142nie abstrahuje od okoliczno\u015bci. Mo\u017cna krytykowa\u0107 Powstanie – oczywi\u015bcie, ale pami\u0119taj\u0105c, \u017ce my wiemy co zdarzy\u0142o si\u0119 po jego wybuchu, ci, kt\u00f3rzy podejmowali decyzje nie wiedzieli.<\/p>\r\n – Chodzi o konsekwencje Powstania?<\/strong><\/p>\r\n – Tak. Natomiast ci, kt\u00f3rzy podejmowali decyzje o wybuchu nie byli jasnowidzami. By\u0142a to pr\u00f3ba realizacji planu politycznego, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 chybiony. By\u0142 obci\u0105\u017cony przyj\u0119ciem pewnych optymistycznych za\u0142o\u017ce\u0144, ale nie mo\u017cna by\u0142o traktowa\u0107 tego planu z g\u00f3ry, jako ca\u0142kowicie nierealnego. Zaj\u0119cie Warszawy i sytuacja, w kt\u00f3rej Rosjanie wkraczaj\u0105 do stolicy, gdzie jest polska w\u0142adza i kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy polskich \u017co\u0142nierzy – mo\u017ce nawet wi\u0119cej, gdyby uda\u0142o si\u0119 \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 jednostki spoza Warszawy – to stwarza\u0142oby do\u015b\u0107 k\u0142opotliw\u0105 okoliczno\u015b\u0107 dla Stalina. Zak\u0142adanie z g\u00f3ry, \u017ce oni pozwoliliby sobie w Warszawie na wszystko, tzn. na powt\u00f3rzenie tego co zrobili w Wilnie po Akcji \u201eBurza\u201d, nie jest racjonalne. Rz\u0105d londy\u0144ski by\u0142 wtedy uznawany \u2026<\/p>\r\n – Nie przez Sowiet\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n – Ale przez Zach\u00f3d. Powstanie by\u0142o pr\u00f3b\u0105 stworzenia faktu dokonanego. To jest ten sam spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3ry przyjmowa\u0142 np. J\u00f3zef Pi\u0142sudski. Co by\u0142o planem A Pi\u0142sudskiego na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej? Pr\u00f3ba stworzenia sytuacji, w kt\u00f3rej Rosjanie wycofaj\u0105 si\u0119 z Kongres\u00f3wki – bo zak\u0142adano, \u017ce nie b\u0119d\u0105 jej bronili – i b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 rz\u0105d polski. Zreszt\u0105 og\u0142oszono powstanie tego rz\u0105du w Warszawie, co by\u0142o fikcj\u0105. Ten plan si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142, wi\u0119c trzeba by\u0142o go b\u0142yskawicznie zmieni\u0107. St\u0105d Legiony. Ale to nie by\u0142 plan ca\u0142kowicie nierealny. Nie wszystko, co si\u0119 nie zdarzy\u0142o, by\u0142o nieracjonalne z g\u00f3ry.<\/p>\r\n – S\u0142owa o zbrodni u\u017cywali ludzie pokroju W\u0142adys\u0142awa Andersa. To \u017ar\u00f3d\u0142o dysonansu poznawczego.<\/strong><\/p>\r\n – Najpierw zadajmy sobie pytanie, co by\u0142o, gdyby Powstanie nie wybuch\u0142o. Je\u017celi przyj\u0105\u0107, \u017ce plan opanowania Warszawy i znalezienia si\u0119 tu w roli gospodarza by\u0142 zupe\u0142nie nierealny, bo doprowadzi\u0142by do rosyjskich represji i zniszczenia, to na jakiej podstawie mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, \u017ce bez Powstania Rosjanie – maj\u0105c dodatkowo argument, kt\u00f3rym si\u0119 pos\u0142ugiwali, \u017ce Polacy nie walczyli i stali z broni\u0105 u nogi – nie zniszczyliby Podziemia? To jest my\u015blenie wewn\u0119trznie sprzeczne, ca\u0142kowicie niekonsekwentne. Oczywi\u015bcie by\u0142a to sytuacja, w kt\u00f3rej o restytucj\u0119 stanu z okresu mi\u0119dzywojennego ju\u017c nie da\u0142o si\u0119 walczy\u0107.<\/p>\r\n – To jaki by\u0142 wtedy cel walki?<\/strong><\/p>\r\n – Rozwa\u017cania z historii alternatywnej zawsze s\u0105 ryzykowne, ale mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce by\u0142o kilka r\u00f3\u017cnych poziom\u00f3w opresji, kt\u00f3re mog\u0142y spotka\u0107 Polsk\u0119. Od opresji najgorszej, czyli w\u0142\u0105czenie do Zwi\u0105zku Sowieckiego. By\u0142o to mo\u017cliwe, ten plan by\u0142 te\u017c rozwa\u017cany. Ze wspomnie\u0144 Jerzego Putramenta wynika, \u017ce powr\u00f3cono do tego planu na prze\u0142omie lat 40-tych i 50-tych. I tylko wojna korea\u0144ska spowodowa\u0142a, \u017ce tego nie zrealizowano. Relata refero, Putrament to sugerowa\u0142 jeszcze w czasach komunizmu we wspomnieniach \u201eP\u00f3\u0142 wieku\u201d. Pisa\u0142, \u017ce je\u015bli Bierut ko\u0144czy\u0142 przem\u00f3wienie s\u0142owami \u201eNiech \u017cyje wielki w\u00f3dz narodu polskiego J\u00f3zef Stalin\u201d to nie by\u0142o to przypadkowe. Wi\u0119c by\u0142 taki poziom opresji, a\u017c po wersj\u0119 bli\u017csz\u0105 fi\u0144skiej.<\/p>\r\n – To ja poprosz\u0119 t\u0119 drug\u0105.<\/strong><\/p>\r\n – Te\u017c bym j\u0105 wola\u0142. Problem jest taki, \u017ce trudno jednoznacznie powiedzie\u0107, czy Powstanie – pokazanie, \u017ce Polacy potrafi\u0105 walczy\u0107, bo wrzesie\u0144 1939 nie da\u0142 tego efektu – nie poprawi\u0142o naszej sytuacji w 1945, czy potem w 1956, kiedy Sowiety nie zdecydowa\u0142y si\u0119 na interwencj\u0119, cho\u0107 ich wojska ju\u017c sz\u0142y na Warszaw\u0119. Czy podobnie nie by\u0142o w 1980, cho\u0107 to jest najmniej prawdopodobne. Rosjanie, jak zreszt\u0105 wszyscy, oceniaj\u0105 swoje szanse i mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania zgodnie z poziomem spodziewanego oporu. Przecie\u017c w Bia\u0142ymstoku w 1944 r. zainstalowa\u0142 si\u0119 komitet bia\u0142oruskiej partii komunistycznej. Jednak zmienili decyzj\u0119. Najwyra\u017aniej doszli do wniosku, \u017ce jest to teren tak nas\u0105czony Podziemiem, \u017ce si\u0119 nie op\u0142aca. Bia\u0142ystok pozosta\u0142 przy Polsce, chocia\u017c np. historycznie by\u0142 poza granicami Kongres\u00f3wki. Wi\u0119c w przypadku Powstania by\u0107 mo\u017ce za t\u0119 olbrzymi\u0105 cen\u0119 co\u015b uzyskano. Nie da przedstawi\u0107 si\u0119 ostatecznego rozstrzygni\u0119cia, ale plan opanowania Warszawy by\u0142 ryzykowny, mia\u0142 niewiele szans, ale w gruncie rzeczy wszystko inne mia\u0142o ich jeszcze mniej. Ka\u017cda sytuacja by\u0142a z\u0142a.<\/p>\r\n M\u00f3wienie o zbrodni to rojenia ludzi, kt\u00f3rzy byli na zewn\u0105trz i mieli z tego powodu kompleksy, bo ich los by\u0142 niepor\u00f3wnanie lepszy ni\u017c tych, kt\u00f3rzy byli pod okupacj\u0105.<\/p>\r\n – M\u00f3wimy o tych, kt\u00f3rzy wtedy byli w Londynie?<\/strong><\/p>\r\n – Tak. By\u0142o tam wiele spor\u00f3w, niepowagi, wynikaj\u0105cej z przeniesienia nie najlepszych obyczaj\u00f3w z przedwojnia, czy z napi\u0119cia, \u017ce ludzie w kraju znajduj\u0105 si\u0119 w du\u017co gorszej sytuacji. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107 o sile tradycji ugodowej wobec Rosji. Gdzie by\u0142 Anders przed 1918?<\/p>\r\n – By\u0142 oficerem w carskim wojsku. Ale co z tego wynika?<\/strong><\/p>\r\n – Nie zarzucam mu zdrady. Wielu Polak\u00f3w by\u0142o oficerami rosyjskiej armii, niekiedy zostawali przecie\u017c polskimi bohaterami To skomplikowane sprawy, ale chc\u0119 przypomnie\u0107 pewne fakty \u2026<\/p>\r\n – Anders by\u0142 antysowiecki.<\/strong><\/p>\r\n – Zgoda, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokie pok\u0142ady w ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce nie do ko\u0144ca realistycznie ocenia si\u0119 Rosj\u0119. Bo z jakiego punktu widzenia by\u0142aby to zbrodnia? Rosjanie zaj\u0119liby po cz\u0119\u015bci zniszczon\u0105 Warszaw\u0119 – bo nie jest prawd\u0105, \u017ce wtedy by\u0142a nie zniszczona – i napotkaliby oddzia\u0142y AK, i co? AK mia\u0142a wszcz\u0105\u0107 powstanie przeciw Rosjanom? Trwa\u0142a wojna, nikt na Zachodzie by tego nie popar\u0142. Do ko\u0144ca bali si\u0119 Hitlera. Churchill, gdy zacz\u0119\u0142a si\u0119 ofensywa w Ardenach, pisa\u0142 w swoim dzienniku, \u017ce wojna mo\u017ce by\u0107 jeszcze przegrana. A wiemy, \u017ce niebezpiecze\u0144stwo wynikaj\u0105ce z tej ofensywy nie by\u0142o zbyt du\u017ce. Mog\u0142a przed\u0142u\u017cy\u0107 wojn\u0119, ale nie wi\u0119cej.<\/p>\r\n Inny wariant: AK ujawnia si\u0119 i sowieci w najlepszym razie wcielaj\u0105 jej \u017co\u0142nierzy do armii berlingowskiej, ale raczej wywo\u017c\u0105 na wsch\u00f3d. Za\u0142o\u017cenie, \u017ce AK-owcy \u017cyliby sobie spokojnie i p\u00f3\u017aniej byliby si\u0142\u0105, np. w 1956, to s\u0105 rojenia.<\/p>\r\n – Dlaczego?<\/strong><\/p>\r\n – Bo sowieci rozprawiliby si\u0119 z nimi, a jedyn\u0105 szans\u0105 na to, \u017ceby si\u0119 rozprawili by\u0142o opanowanie Warszawy, udana realizacja Planu \u201eBurza\u201d, o czym ju\u017c m\u00f3wi\u0142em. Cho\u0107 i takiej sytuacji, brutalnego rozwi\u0105zania, nie mo\u017cna wykluczy\u0107 – by\u0142o nawet wysoce prawdopodobne. Rosjanie mieli jasn\u0105 wizj\u0119 tego, \u017ce z t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3ra jest zdolna walczy\u0107 trzeba si\u0119 rozprawi\u0107: cz\u0119\u015b\u0107 zniszczy\u0107, a reszt\u0119 pozbawi\u0107 nadziei, \u017ce walka ma sens. M\u00f3j w\u0142asny ojciec najpierw uciek\u0142 z niemieckiej niewoli, a potem przed kim musia\u0142 ucieka\u0107? Przed NKWD.<\/p>\r\n – Pana ojciec by\u0142 powsta\u0144cem, podobnie wuj Stanis\u0142aw Miedza-Tomaszewski – posta\u0107 legendarna – oraz wielu innych w Pana otoczeniu. Jako dziecko widzia\u0142 Pan gruzy Warszawy. Nie zadawa\u0142 Pan sobie pyta\u0144 o sens Powstania?<\/strong><\/p>\r\n – Jako dziecko patrzy\u0142em na Warszaw\u0119, gdzie by\u0142o wtedy pe\u0142no gruz\u00f3w, ale przyjmowa\u0142em to jak inne dzieci: jako zastan\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. \u0179e gruzy s\u0105 oczywist\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u015bwiata\u2026<\/p>\r\n – Pytam o wiek bardziej dojrza\u0142y.<\/strong><\/p>\r\n – Czy p\u00f3\u017aniej zadawa\u0142em sobie takie pytania? Wtedy podchodzi\u0142em bardzo gniewnie do takich rzeczy, jak teza Stanis\u0142awa Mackiewicza, \u017ce Polska powinna by\u0142a skapitulowa\u0107 3 wrze\u015bnia `39. Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce z Niemcami nale\u017ca\u0142o walczy\u0107. W latach mojej m\u0142odo\u015bci w Warszawie \u017cywiono wielk\u0105 wrogo\u015b\u0107 do Niemc\u00f3w, przynajmniej w \u015brodowiskach, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142em. List Episkopatu Polski do biskup\u00f3w niemieckich by\u0142 dla mnie szokiem, mimo, \u017ce generalnie by\u0142em ca\u0142kowicie po stronie kard. Wyszy\u0144skiego. Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce walka z Niemcami by\u0142a konieczno\u015bci\u0105.<\/p>\r\n Dzisiaj inaczej patrz\u0119 na 1939 r., bo uwa\u017cam, \u017ce tu mo\u017cna si\u0119 zastanowi\u0107, chocia\u017c ostateczna konkluzja jest taka, \u017ce nie by\u0142o innego wyj\u015bcia. Nie z \u017cadnych wzgl\u0119d\u00f3w moralnych. Bo wej\u015b\u0107 w sojusz z Hitlerem i co p\u00f3\u017aniej? Zgodzi\u0107 si\u0119 na \u017c\u0105dania Hitlera? On likwiduje Francj\u0119, a my by\u0107 mo\u017ce – tak jak Rumunia – musimy w mi\u0119dzyczasie odda\u0107 Sowietom kawa\u0142 terytori\u00f3w wschodnich. A to dlatego, \u017ce Hitler m\u00f3g\u0142by chcie\u0107 na jaki\u015b czas mie\u0107 spok\u00f3j ze strony Stalina, aby np. m\u00f3c zniszczy\u0107 Angli\u0119. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce potem udaje si\u0119 rozbi\u0107 Zwi\u0105zek Sowiecki. Cho\u0107 to wariant ma\u0142o prawdopodobny przy postawie Hitlera – tu wielkie oskar\u017cenie wobec niemieckich elit dotyczy nie tylko tego, \u017ce by\u0142 zbrodniarzem, ale, te\u017c tego, \u017ce oddali w\u0142adz\u0119 cz\u0142owiekowi nienormalnemu, i kt\u00f3re nie potrafi\u0142y si\u0119 z nim rozprawi\u0107. Gdyby niemiecki przyw\u00f3dca by\u0142 inny – agresywny, ale racjonalny – to rozbicie Sowiet\u00f3w by\u0142oby mo\u017cliwe. Ale wtedy w Moskwie musia\u0142by powsta\u0107 rz\u0105d rosyjski. I jak z tego wykr\u0119ci\u0107 si\u0119, skoro Polska le\u017cy w tym miejscu \u015bwiata, a nie innym?<\/p>\r\n Podobnie jest z gdybaniem na temat Powstania Warszawskiego. Decyzja o wybuchu by\u0142a ryzykowna, ale mia\u0142a racjonalne przes\u0142anki. <\/p>\r\n – W dow\u00f3dztwie AK by\u0142y rozwa\u017cane inne warianty ni\u017c powstanie. Wycofanie wojska, przeczekanie przej\u015bcia frontu itp. By\u0142y realne?<\/strong><\/p>\r\n – Nie. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce Niemcy nie broniliby Warszawy, cho\u0107 nie ma pewno\u015bci, czy by tak by\u0142o. Wchodz\u0105 Sowieci. I co? Przyst\u0105piliby do niszczenia Podziemia. Jak ju\u017c m\u00f3wi\u0142em: w wersji naj\u0142agodniejszej – kierownictwo na wsch\u00f3d, \u017co\u0142nierze do Berlinga. Ale bardziej prawdopodobna by\u0142aby wyw\u00f3zka wszystkich. A Polska zosta\u0142aby oskar\u017cona, \u017ce nie chcia\u0142a walczy\u0107 z Hitlerem. Powstanie da\u0142o nam jednak dwumiesi\u0119czny festiwal zainteresowania \u015bwiata Polsk\u0105. Niewiele to zmieni\u0142o, ale u\u015bwiadomi\u0142o, \u017ce Polska walczy.<\/p>\r\n – A Pan jako polityk, czyli osoba, kt\u00f3ra pozna\u0142a kulisy podejmowania decyzji, patrzy z tego powodu inaczej na takie prze\u0142omowe momenty?<\/strong><\/p>\r\n – Polityka jest dziedzin\u0105, w kt\u00f3rej jest wyj\u0105tkowo wysoka ilo\u015b\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w zwi\u0105zanych z niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 przewidzenia skutk\u00f3w. Je\u017celi przyjrze\u0107 si\u0119 postaciom polityk\u00f3w, tak\u017ce tym, kt\u00f3rzy uchodz\u0105 za wielkich, to wida\u0107, \u017ce zawsze pope\u0142niali wiele b\u0142\u0119d\u00f3w. To dzia\u0142anie na bardzo wysokim poziomie niepewno\u015bci. Pozostaje kwestia umiej\u0119tno\u015bci wychodzenia z trudnych sytuacji. Odwo\u0142ajmy si\u0119 jeszcze raz do Pi\u0142sudskiego. We\u017amy rewolucj\u0119 1905 – nie powiod\u0142a si\u0119 koncepcja powstania wywo\u0142anego ma\u0142ymi si\u0142ami, do kt\u00f3rej przygotowywa\u0142a si\u0119 organizacja bojowa PPS. Nast\u0105pi\u0142a zmiana koncepcji – z klasowej na og\u00f3lnonarodowej. I wej\u015bcie w uk\u0142ad z wywiadem austriackim. Potem wkroczenie do Kongres\u00f3wki – nie uda\u0142o si\u0119, powstanie nie wybuch\u0142o. Ale potrafi\u0142 wyj\u015b\u0107 z tej bardzo trudnej sytuacji i skoncentrowa\u0142 si\u0119 na rozwoju Legion\u00f3w. Po jaki\u015b czasie ta formu\u0142a okaza\u0142a si\u0119 by\u0107 za s\u0142aba, wi\u0119c przyszed\u0142 czas na now\u0105 koncepcj\u0119.<\/p>\r\n – Czyli kryzys przysi\u0119gowy.<\/strong><\/p>\r\n – Jest \u015bwietna ksi\u0105\u017cka Andrzeja Nowaka o polityce wschodniej Pi\u0142sudskiego. Ona pokazuje jak naprawd\u0119 wygl\u0105da polityka. Bo to co si\u0119 cz\u0119sto czyta to mo\u017ce budzi\u0107 \u015bmiech u zawodowego polityka. \u0179e przeprowadzane s\u0105 plany itp. itd. Polityka jest nieustann\u0105 zmian\u0105 sytuacji. Nowak pokazywa\u0142, jak ci\u0105gle zmienia\u0142y si\u0119 koncepcje, bo tak naprawd\u0119 wygl\u0105da polityka. To samo wida\u0107 w niekt\u00f3rych wspomnieniach. Przykro mi to powiedzie\u0107, ale np. w dziennikach Goebbelsa. Tam to te\u017c wida\u0107.<\/p>\r\n Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce decyzja o Powstaniu mie\u015bci\u0142a si\u0119 w paradygmacie, kt\u00f3ry Polakom naznaczy\u0142a historia \u201espr\u00f3bujmy, mo\u017ce si\u0119 uda\u201d. Pami\u0119taj\u0105c r\u00f3\u017cnice ryzyka i skali, KOR te\u017c si\u0119 w tym mie\u015bci\u0142 i strajk gda\u0144ski 1980 roku tak\u017ce.<\/p>\r\n – Czy Pan w czasie swojej dzia\u0142alno\u015bci opozycyjnej odczuwa\u0142 dziedzictwo czy pi\u0119tno Powstania? Ono wp\u0142yn\u0119\u0142o jako\u015b na kszta\u0142t opozycji? Jest np. opowie\u015b\u0107 o prof. Findeisenie przestrzegaj\u0105cym robotnik\u00f3w Stoczni Gda\u0144skiej przed radykalizmem. Aby ich nastraszy\u0107 m\u00f3wi\u0142 im, \u017ce by\u0142 w Powstaniu, a oni na to, \u017ce mu tego zazdroszcz\u0105.<\/strong><\/p>\r\n – To chyba wymy\u015blona opowie\u015b\u0107, nie wiem – mo\u017ce si\u0119 jednak myl\u0119. Ale by\u0142o inne wydarzenie, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o nawet w telewizji zobaczy\u0107. Spotkanie Rakowskiego w stoczni w 1983. Rakowski do robotnik\u00f3w: \u201eGdyby nie my, to siedzieliby\u015bcie w okopach na wschodzie\u201d. Na to okrzyki z sali: \u201eZ mi\u0142\u0105 ch\u0119ci\u0105\u201d.<\/p>\r\n Cofn\u0119 si\u0119 jeszcze do 1956 r. By\u0142o w domu mojego wujostwa Tomaszewskich spotkanie towarzyskie. Pa\u017adziernik `56. Przychodzi tam wie\u015b\u0107, \u017ce w Warszawie wybuch\u0142o powstanie. Na to wuj, m\u00f3j ojciec, chyba kto\u015b jeszcze – bo tam by\u0142o wiele os\u00f3b, kt\u00f3re uczestniczy\u0142y w Powstaniu – natychmiast wyruszyli. Ale wyruszyli po to, aby uspokaja\u0107 ludzi. Do\u015bwiadczenie Powstania by\u0142o takie, \u017ce by\u0142a to tragedia. Wr\u00f3cili po dw\u00f3ch godzinach z wiadomo\u015bci\u0105, \u017ce nie ma \u017cadnego powstania. Ja, brat i brat cioteczny byli\u015bmy bardzo zmartwieni, \u017ce nie ma powstania. Po prostu g\u0142upota siedmiolatk\u00f3w.<\/p>\r\n Niew\u0105tpliwie by\u0142o w tamtym pokoleniu poczucie zagro\u017cenia. W KOR reprezentowa\u0142 to np. J\u00f3zef Rybicki, oficer AK i powstaniec. Albo w 1968 r. szli\u015bmy z Leszkiem na strajk studencki, a rodzice \u017cegnali nas jakby\u015bmy byli nast\u0119pni w sztafecie pokole\u0144. My zupe\u0142nie nie mieli\u015bmy tego poczucia. A ojciec biega\u0142 wok\u00f3\u0142 uniwersytetu boj\u0105c si\u0119, \u017ce sko\u0144czy si\u0119 to jak\u0105\u015b masakr\u0105. My patrzyli\u015bmy na to inaczej, mo\u017ce wyrzuc\u0105 ze studi\u00f3w, zamkn\u0105 na jaki\u015b czas, pobij\u0105, bo rzeczywi\u015bcie bito wtedy niekt\u00f3rych zatrzymanych, ale ryzyka utraty \u017cycia nie widzieli\u015bmy i szerzej, zdawali\u015bmy sobie spraw\u0119, \u017ce system wymi\u0119k\u0142. Potem przyszed\u0142 grudzie\u0144 i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie do ko\u0144ca mamy racj\u0119. Wracaj\u0105c do do\u015bwiadcze\u0144 sprawy AK. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce lewicowy nurt opozycji by\u0142 anty-AK-owski. Pami\u0119tam narzekania niekt\u00f3rych cz\u0142onk\u00f3w KOR-u, na to, \u017ce AK-owcy nie chc\u0105 si\u0119 anga\u017cowa\u0107. Odpowiada\u0142em im, \u017ce to jest zmaltretowane pokolenie. Oni – m\u00f3wi\u0119 o opozycyjnej lewicy – zawsze ustawiali si\u0119 w kontrze do tradycji AK-owskiej, bo wywodzili si\u0119 z innej tradycji i mieli chyba jakie\u015b kompleksy. W gruncie rzeczy wiedzieli, \u017ce to\u00a0 nasza tradycja. Jaki by\u0142 najwa\u017cniejszy skutek Powstania dla mojej pokolenia. To, \u017ce w tyle g\u0142owy zawsze by\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jest to co\u015b, do czego mo\u017cna si\u0119 odwo\u0142a\u0107. Ka\u017cdy widzia\u0142, co dzia\u0142o si\u0119 w Warszawie 1 sierpnia. Autobusy p\u0119ka\u0142y, t\u0142umy na Pow\u0105zkach Wojskowych.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Autoryzowany wywiad Prezesa PiS Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego o Powstaniu Warszawskim. Tygodnik \u201eDo Rzeczy\u201d – Czy Powstanie Warszawskie by\u0142o zbrodni\u0105? – Polak w \u017cadnym wypadku nie mo\u017ce m\u00f3wi\u0107, \u017ce Powstanie by\u0142o zbrodni\u0105. Po pierwsze wpisuje si\u0119 to w narracj\u0119 wrog\u00f3w polskiej niepodleg\u0142o\u015bci, tych, kt\u00f3rzy realizowali rosyjskie czy sowieckie plany zniszczenia naszej suwerenno\u015bci i nadania Polsce charakteru kolonii […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[37,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70589"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70589"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70589\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}