{"id":70263,"date":"2013-09-12T13:00:51","date_gmt":"2013-09-12T18:00:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=70263"},"modified":"2013-09-12T13:00:51","modified_gmt":"2013-09-12T18:00:51","slug":"mafioso-zaciera-rece","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=70263","title":{"rendered":"Mafioso zaciera r\u0119ce"},"content":{"rendered":"

Bardzo cz\u0119sto krytykuje si\u0119 w naszym kraju dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w i prokuratury. Bardzo cz\u0119sto jest to krytyka uzasadniona. <\/strong><\/p>\r\n

Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce wielu straci\u0142o resztki zaufania do wymiaru sprawiedliwo\u015bci, gdy s\u0119dzia Igor Tuleya odczytywa\u0142 uzasadnienie wyroku w sprawie doktora G. Przedziwnie post\u0119puj\u0105 te\u017c niekt\u00f3rzy prokuratorzy.<\/p>\r\n

Zamiast zajmowa\u0107 si\u0119 \u015bciganiem przest\u0119pc\u00f3w, n\u0119kaj\u0105 obywateli, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 przewin\u0105 jest krytyczne nastawienie wobec Platformy Obywatelskiej.<\/p>\r\n

Krytyka s\u0105downictwa i prokuratury wynika zatem cz\u0119stokro\u0107 ze sposobu dzia\u0142ania konkretnych os\u00f3b. Nie wszyscy wiedz\u0105 jednak, \u017ce czasami nie ludzie i ich widzimisi\u0119 s\u0105 winni. Bywa, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy uniemo\u017cliwiaj\u0105 sprawne dzia\u0142anie.<\/p>\r\n

Konserwacja patologii<\/strong><\/p>\r\n

Ka\u017cdy, kto cho\u0107 raz mia\u0142 styczno\u015b\u0107 z polsk\u0105 procedur\u0105 karn\u0105, ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wymiar sprawiedliwo\u015bci wymaga gruntownej reformy. Pocz\u0105tkiem takich dzia\u0142a\u0144 powinna by\u0107 zmiana obowi\u0105zuj\u0105cych od ponad 15 lat kodeksu post\u0119powania karnego i kodeksu karnego. Poczyniona jednakowo\u017c z g\u0142ow\u0105, w kt\u00f3rej nie gnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 my\u015bli uboczne.<\/p>\r\n

Podczas pierwszej po przerwie wakacyjnej sesji Sejm uchwali\u0142 pakiet zmian w kodeksie post\u0119powania karnego i innych ustawach karnych. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce jak na tak du\u017c\u0105 nowelizacj\u0119 znaczna cz\u0119\u015b\u0107 z proponowanych przepis\u00f3w jest korzystna i potrzebna do usprawnienia procedury karnej. Niestety nie wszystkie. Niekt\u00f3re w wi\u0119kszym stopniu s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119d\u0105 przest\u0119pcom ani\u017celi og\u00f3\u0142owi spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

To rozwi\u0105zania, kt\u00f3re prowadz\u0105 do konserwacji, a nawet wzmocnienia patologicznej relacji mi\u0119dzy niewydolnym wymiarem sprawiedliwo\u015bci a sprawnym \u015bwiatem przest\u0119pczo\u015bci, tak niszcz\u0105cej dla naszego pa\u0144stwa od pocz\u0105tku lat 90.<\/p>\r\n

Entuzja\u015bci proponowanych zmian zapomnieli o funkcjach prawa karnego. Funkcji sprawiedliwo\u015bciowej (sprawiedliwe ukaranie sprawcy i naprawienie szkody), ochronnej (zapewniaj\u0105cej respektowanie prawa) oraz gwarancyjnej.<\/p>\r\n

Te fundamentalne dla rozumienia roli pa\u0144stwa zasady zosta\u0142y zast\u0105pione pogl\u0105dem, nale\u017c\u0105cym do stosunkowo marginalnego nurtu w nauce prawa, kt\u00f3ry uznaje przest\u0119pstwo za prosty konflikt pomi\u0119dzy przest\u0119pc\u0105 a pokrzywdzonym. W konflikcie tym pa\u0144stwo ma niewiele do powiedzenia.<\/p>\r\n

W ten spos\u00f3b nale\u017cy rozumie\u0107 wprowadzenie do znowelizowanego kodeksu karnego art. 59a, kt\u00f3ry przewiduje, \u017ce post\u0119powanie karne umarza si\u0119, gdy sprawca pojedna si\u0119 z pokrzywdzonym i naprawi wyrz\u0105dzon\u0105 przest\u0119pstwem szkod\u0119. Zgodnie z intencj\u0105 tego rozwi\u0105zania, je\u015bli z\u0142odziej zostanie z\u0142apany, to wystarczy, aby naprawi\u0142 szkod\u0119 pokrzywdzonemu, np. odda\u0142 skradzion\u0105 rzecz – i sprawa mo\u017ce zosta\u0107 umorzona.<\/p>\r\n

Daje to du\u017ce pole do nadu\u017cy\u0107, wywierania presji na pokrzywdzonych, kt\u00f3rzy i tak znajduj\u0105 si\u0119 w trudnej sytuacji. Konieczno\u015b\u0107 zeznawania przed s\u0105dem i konfrontacji ze sprawc\u0105, naciski, a czasem wr\u0119cz zastraszanie ze strony sprawcy przest\u0119pstwa skutecznie zniech\u0119caj\u0105 do wdawania si\u0119 w sp\u00f3r przed s\u0105dem.<\/p>\r\n

Autorzy tego przepisu zapominaj\u0105, \u017ce interes pa\u0144stwa jest zupe\u0142nie inny ani\u017celi interes pokrzywdzonej jednostki. Obowi\u0105zkiem pa\u0144stwa jest zapewnienie, by jak najrzadziej dochodzi\u0142o do \u0142amania prawa, pope\u0142niania przest\u0119pstw. Interes jednostki jest inny i polega na uzyskaniu naprawienia poniesionej szkody. Mo\u017cna wi\u0119c sobie wyobrazi\u0107 swoiste ugody mi\u0119dzy z\u0142odziejem a okradzionym: oddaj\u0119 skradzion\u0105 rzecz i jeste\u015bmy kwita.<\/p>\r\n

Podwy\u017cszone ryzyko dzia\u0142alno\u015bci<\/strong><\/p>\r\n

Nowe rozwi\u0105zanie prowadzi wi\u0119c do tego, \u017ce przest\u0119pca wpisze sobie w ryzyko prowadzonej przez siebie dzia\u0142alno\u015bci, i\u017c raz na jaki\u015b czas, bo przecie\u017c nie za ka\u017cdym razem, zostanie z\u0142apany, co go zmusi do oddania skradzionej rzeczy w celu unikni\u0119cia kary. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 w zwi\u0105zku z tym, \u017ce z\u0142odziej pozwoli sobie na dokonywanie coraz bezczelniejszych kradzie\u017cy, bo jedyne, co mu b\u0119dzie grozi\u0142o w razie wpadki, to oddanie skradzionych przedmiot\u00f3w.<\/p>\r\n

Obro\u0144cy tego przepisu t\u0142umaczyli, \u017ce zmniejszy on liczb\u0119 spraw, kt\u00f3rymi zajmuje si\u0119 prokuratura, i pozwoli na zaj\u0119cie si\u0119 tymi najpowa\u017cniejszymi. Tymczasem bardzo wieloma sprawami, wcale nie najpowa\u017cniejszymi, prokuratura nadal b\u0119dzie musia\u0142a si\u0119 zajmowa\u0107. Je\u017celi nie ma zindywidualizowanego pokrzywdzonego, a pokrzywdzonym jest pa\u0144stwo, sprawy nie b\u0119dzie mo\u017cna umorzy\u0107.<\/p>\r\n

Cho\u0107by b\u0142aha sprawa sfa\u0142szowania przez m\u0119\u017ca podpisu \u017cony podczas odbierania listu poleconego. Mimo \u017ce \u017cona sama o to m\u0119\u017ca poprosi\u0142a, by unikn\u0105\u0107 stania w d\u0142ugiej kolejce na poczcie, sprawa b\u0119dzie musia\u0142a si\u0119 toczy\u0107. Logika nowego przepisu jest wi\u0119c prosta: mo\u017cna ogranicza\u0107 wolno\u015b\u0107 osoby fizycznej, mo\u017cna j\u0105 okrada\u0107, mo\u017cna dokonywa\u0107 rozmaitych przest\u0119pstw, byleby nie by\u0142y zwi\u0105zane z lepiej lub gorzej definiowanym interesem pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

Akt bez uzasadnienia<\/strong><\/p>\r\n

Niepokoj\u0105cych zmian w proponowanej nowelizacji jest du\u017co wi\u0119cej. Zrezygnowano chocia\u017cby ze sporz\u0105dzania uzasadnienia do aktu oskar\u017cenia. Tak wi\u0119c podejrzany, kt\u00f3ry nie jest zazwyczaj prawnikiem, otrzymuje prosty zarzut i ma si\u0119 broni\u0107, nie rozumiej\u0105c nawet, o co dok\u0142adnie jest oskar\u017cony i jakim torem pod\u0105\u017ca\u0142a argumentacja prokuratury. Rozwi\u0105zanie takie jest prostym naruszeniem prawa do obrony. Je\u015bliby wesz\u0142o w \u017cycie, znale\u017aliby\u015bmy si\u0119 w realiach \u201eProcesu\u201d Kafki.<\/p>\r\n

Przepisem zapraszaj\u0105cym przest\u0119pc\u00f3w do \u0142amania prawa jest podwy\u017cszenie g\u00f3rnej granicy, od kt\u00f3rej czyn b\u0119dzie uwa\u017cany za przest\u0119pstwo, z obowi\u0105zuj\u0105cej obecnie kwoty szkody w wysoko\u015bci 250 z\u0142 do 400 z\u0142otych. To nic innego jak przyzwolenie na dokonywanie drobnych, ale jak\u017ce uci\u0105\u017cliwych dla przeci\u0119tnego obywatela przest\u0119pstw, takich jak kradzie\u017c portfeli, telefon\u00f3w, rower\u00f3w, akt\u00f3w wandalizmu itp. Ju\u017c dzi\u015b policji jest niezmiernie trudno \u015bciga\u0107 sprawc\u00f3w takich czyn\u00f3w, bo kto nosi w portfelu du\u017ce kwoty?<\/p>\r\n

Zmiana ta uderza w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b w sklepikarzy. Ju\u017c dzi\u015b szacuje si\u0119, \u017ce koszty dzia\u0142alno\u015bci handlowej ze wzgl\u0119du na drobne kradzie\u017ce s\u0105 wy\u017csze o oko\u0142o 1,5 proc. przychod\u00f3w. Po podniesieniu dolnej granicy znacz\u0105co wzrosn\u0105. Du\u017ce sieci handlowe mo\u017ce jeszcze z tym problemem jako\u015b sobie poradz\u0105, przerzucaj\u0105c koszty kradzie\u017cy na konsument\u00f3w. Jednak ma\u0142e sklepy, z kt\u00f3rych zysk miesi\u0119czny cz\u0119sto nie przekracza 2000 z\u0142, mog\u0105 stan\u0105\u0107 na skraju bankructwa. Po prostu ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 przestanie si\u0119 op\u0142aca\u0107.<\/p>\r\n

Dotacje dla przest\u0119pc\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Nie mo\u017cna mami\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa bajeczkami, \u017ce czyny te nadal b\u0119d\u0105 \u015bcigane, tyle tylko \u017ce jako wykroczenia. Ju\u017c dzi\u015b zorganizowane grupy przest\u0119pcze tworz\u0105 specjalne fundusze na pokrywanie mandat\u00f3w karnych i op\u0142acanie pomocy prawnej. Karanie za wykroczenie nie robi na przest\u0119pcach \u017cadnego wra\u017cenia. M\u00f3wi\u0105c wprost, podwy\u017cszenie kwoty, od kt\u00f3rej czyny b\u0119d\u0105 uznawane za przest\u0119pstwo, to nic innego jak dotowanie zorganizowanej przest\u0119pczo\u015bci.<\/p>\r\n

Jednak kluczow\u0105 zmian\u0105 zaproponowan\u0105 przez rz\u0105d jest wprowadzenie zasady kontradyktoryjno\u015bci do procedury karnej, cho\u0107 precyzyjniejsze by\u0142oby okre\u015blenie: prawo karne dla bogatych. Rzekomo ma to by\u0107 spos\u00f3b na walk\u0119 z przewlek\u0142o\u015bci\u0105 post\u0119powania. Ministerstwo argumentowa\u0142o, \u017ce b\u0119dzie to spos\u00f3b skuteczny, gdy\u017c do s\u0105du wp\u0142ywa\u0107 b\u0119dzie 30 proc. spraw w por\u00f3wnaniu ze stanem obecnym. Jednak ten argument jest kompletnie nietrafiony. Gdyby dzisiaj wp\u0142ywa\u0142o do s\u0105du tylko 30 proc. spraw, to nawet przy obowi\u0105zywaniu obecnej procedury polski proces karny by\u0142by niezwykle szybki.<\/p>\r\n

Nikt nie zada\u0142 sobie trudu odpowiedzenia na pytanie, czy polska prokuratura oraz policja b\u0119d\u0105 organizacyjnie i mentalnie przygotowane do nowej procedury. Odpowied\u017a jest do\u015b\u0107 oczywista. Na pewno nie! I nie zmieni tego fakt, \u017ce rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad nowelizacj\u0105 ustawy o prokuraturze. Proces przystosowania prokuratury trwa\u0107 b\u0119dzie latami, a przecie\u017c nowelizacja ustawy ma wej\u015b\u0107 w \u017cycie ju\u017c w 2015 roku. Tak wi\u0119c grozi nam, \u017ce przez najbli\u017cszych kilka lat wymiar sprawiedliwo\u015bci w Polsce b\u0119dzie skrajnie niewydolny.<\/p>\r\n

Plaga uniewinnie\u0144<\/strong><\/p>\r\n

Zjawiskiem powszechnie obserwowanym na \u015bwiecie w przypadku wprowadzenia procesu kontradyktoryjnego jest zwi\u0119kszenie liczby wyrok\u00f3w uniewinniaj\u0105cych. Dzi\u015b jest to ok. 2 proc. spraw, a przy obowi\u0105zywaniu nowej procedury mo\u017ce by\u0107 to kilkana\u015bcie, a nawet kilkadziesi\u0105t procent. I tu rodzi si\u0119 pytanie: czy w zwi\u0105zku z tak drastycznym wzrostem uniewinnie\u0144 proces kontradyktoryjny oznacza\u0107 b\u0119dzie, \u017ce prokuratura b\u0119dzie masowo kierowa\u0142a akty oskar\u017cenia wobec os\u00f3b niewinnych? Czy te\u017c to osoby obiektywnie winne b\u0119d\u0105 uniewinniane ze wzgl\u0119du na s\u0142abo\u015b\u0107 prokuratury? Jedno i drugie w demokratycznym pa\u0144stwie jest nie do pomy\u015blenia.<\/p>\r\n

W przyj\u0119tym rozwi\u0105zaniu to policja b\u0119dzie prowadzi\u0142a \u015bledztwa. Rozmija si\u0119 to z wcze\u015bniejszymi argumentami premiera Donalda Tuska, dla kt\u00f3rych wydzieli\u0142 on prokuratur\u0119 ze struktury Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci. W\u00f3wczas argumentowano, \u017ce chodzi o to, aby prowadzenie post\u0119powa\u0144 karnych uwolni\u0107 od nacisk\u00f3w politycznych.<\/p>\r\n

Teraz post\u0119powania te b\u0119dzie prowadzi\u0142a instytucja bezwzgl\u0119dnie podporz\u0105dkowana rz\u0105dowi, a zarazem merytorycznie i organizacyjnie nieprzygotowana do tej roli. W zwi\u0105zku z tym rodzi si\u0119 pytanie: czy nie chodzi o to, aby w sprawach politycznych, szczeg\u00f3lnie wa\u017cnych dla w\u0142adzy, zr\u0119cznie sterowa\u0107 \u015bledztwem, pozostawiaj\u0105c ca\u0142\u0105 reszt\u0119 spraw niewydolnemu organowi, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie w stanie skutecznie ich przygotowa\u0107 do post\u0119powania przed s\u0105dem?<\/p>\r\n

Milcz\u0105cy s\u0105d<\/strong><\/p>\r\n

I wreszcie kwestia korzystania z obro\u0144cy. Skoro w tym modelu procesu b\u0119d\u0105 dwie r\u00f3wnowa\u017cne strony, a s\u0105d z zasady b\u0119dzie milcza\u0142, nie b\u0119dzie inicjatorem post\u0119powania, to w du\u017cej mierze od jako\u015bci obrony b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o, czy podejrzanemu uda si\u0119 unikn\u0105\u0107 kary. A wi\u0119c ten, kogo b\u0119dzie sta\u0107 na adwokata z g\u00f3rnej p\u00f3\u0142ki, np. przest\u0119pca gospodarczy, mafioso, uniknie odpowiedzialno\u015bci. A zwyk\u0142y Kowalski, kt\u00f3rego nie b\u0119dzie sta\u0107 na op\u0142acenie honorarium znakomitego obro\u0144cy, zmuszony b\u0119dzie korzysta\u0107 z obrony z urz\u0119du, kt\u00f3rej jako\u015b\u0107 zazwyczaj pozostawia wiele do \u017cyczenia.<\/p>\r\n

Wprowadzone zmiany s\u0105 wymarzone dla przest\u0119pc\u00f3w, s\u0105 zaproszeniem do pope\u0142niania przest\u0119pstw. Z\u0142e rozwi\u0105zania prawne zast\u0105piono jeszcze gorszymi, konserwuj\u0105c tym samym przest\u0119pczo\u015b\u0107 w Polsce. Skorzystaj\u0105 na nich szczeg\u00f3lnie osoby zamo\u017cne i zorganizowane grupy przest\u0119pcze, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mog\u0142y zatrudni\u0107 najlepszych obro\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n

Nowela kodeksu post\u0119powania karnego to abdykacja pa\u0144stwa z realizowania podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w wzgl\u0119dem obywateli w zakresie wymiaru sprawiedliwo\u015bci, czyli \u015bcigania i karania przest\u0119pc\u00f3w. Nale\u017cy je oceni\u0107 jako zaplanowan\u0105 dezorganizacj\u0119 wymiaru sprawiedliwo\u015bci, wpisuj\u0105c\u0105 si\u0119 w demonta\u017c pa\u0144stwa, jaki rz\u0105d Tuska konsekwentnie realizuje przez ostatnie 6 lat.<\/p>\r\n

Warto ostrzec zwolennik\u00f3w proponowanych zmian przed ich konsekwencjami. Pa\u0144stwo niewydolne, nierealizuj\u0105ce funkcji sprawiedliwo\u015bciowej, doprowadza do tego, \u017ce zwykli obywatele, kt\u00f3rzy nie czuj\u0105 si\u0119 bezpiecznie i nie rozumiej\u0105 zapadaj\u0105cych wyrok\u00f3w, w ko\u0144cu bior\u0105 egzekwowanie sprawiedliwo\u015bci we w\u0142asne r\u0119ce. A to jest najgorsze z mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\r\n

\u00a0Bartosz Kownacki<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Autor jest prawnikiem, pos\u0142em Prawa i Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bardzo cz\u0119sto krytykuje si\u0119 w naszym kraju dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w i prokuratury. Bardzo cz\u0119sto jest to krytyka uzasadniona. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce wielu straci\u0142o resztki zaufania do wymiaru sprawiedliwo\u015bci, gdy s\u0119dzia Igor Tuleya odczytywa\u0142 uzasadnienie wyroku w sprawie doktora G. Przedziwnie post\u0119puj\u0105 te\u017c niekt\u00f3rzy prokuratorzy. Zamiast zajmowa\u0107 si\u0119 \u015bciganiem przest\u0119pc\u00f3w, n\u0119kaj\u0105 obywateli, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 przewin\u0105 jest […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[92,169],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70263"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70263"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70263\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}