Dodano: 2013-09-7 8:59<\/small><\/p>\r\n
Rewolucja francuska dokona\u0142a ogromnego przewrotu w dziejach ludzko\u015bci. Zniszczenia nie omin\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c sztuki. Rezygnacja z pojmowania cz\u0142owieka jako bytu stworzonego na podobie\u0144stwo Bo\u017ce, zaprowadzi\u0142a szybko do zaniku samego pi\u0119kna, poniewa\u017c istnieje ono tylko tam, gdzie jest forma, nadaj\u0105ca kszta\u0142t materii. A w\u0142a\u015bnie z tej formy, czyli pojmowania cz\u0142owieka jako obrazu Boga, rezygnuje nowoczesna sztuka.<\/strong><\/p>\r\n Istot\u0105 sztuki, co odzwierciedla si\u0119 w jej zasadach i pocz\u0105tkach, jest pozostawanie w s\u0142u\u017cbie Boga. Artysta, tworz\u0105c swoje dzie\u0142o, w pewnym sensie uczestniczy w boskim dziele stworzenia. Najstarsze dzie\u0142a sztuki s\u0105 obiektami sakralnymi, zwi\u0105zanymi z kultem Boga (u pogan: b\u00f3stw) lub wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z og\u00f3lnie poj\u0119t\u0105 tajemnic\u0105 \u015bmierci. Wszystkie dzie\u0142a sztuki z czas\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skiej staro\u017cytno\u015bci powstawa\u0142y dla chwa\u0142y Boga: obrazy o\u0142tarzowe i rze\u017aby w roma\u0144skich i gotyckich \u015bwi\u0105tyniach, freski na \u015bcianach ko\u015bcio\u0142\u00f3w i kru\u017cgank\u00f3w, ilustracje ksi\u0105g liturgicznych i naczynia przeznaczone dla kultu Bo\u017cego. W renesansie nast\u0105pi\u0142 pocz\u0105tek zmiany mentalno\u015bci, co najlepiej wida\u0107 w malarstwie: my\u015bl o wieczno\u015bci zaczyna traci\u0107 w sztuce centralne miejsce. Obok motyw\u00f3w sakralnych, coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 pejza\u017ce, portrety \u201d\u201d malowane np. przez Rafaela, Tycjana, D\u00fcrera, Holbeina czy Bruegela, powstaj\u0105 rze\u017aby zwierz\u0105t i postaci mitycznych. Og\u00f3lnie jednak \u017cycie spo\u0142eczne, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c i sztuka, przepojone by\u0142o jeszcze duchem chrze\u015bcija\u0144skim. Znany wiersz z 1595 roku g\u0142osi\u0142, \u017ce \u201ebez Boga nie powsta\u0142o \u017cadne dzie\u0142o sztuki!\u201d.<\/p>\r\n Sztuka roma\u0144ska ukaza\u0142a ludziom majestat i wielko\u015b\u0107 Boga. Sztuka gotycka, ze swoimi wysokimi sklepieniami i ostro\u0142ukami, wyra\u017ca\u0142a t\u0119sknot\u0119 cz\u0142owieka za niebem. Barok radowa\u0142 si\u0119 okruchami nieba na ziemi. Szczyt doskona\u0142o\u015bci w mierze i harmonii, w symetrii i formie odnajdujemy u Hiszpana Diego Velasqueza, kt\u00f3ry znakomicie potrafi\u0142 przedstawi\u0107 cz\u0142owieka stworzonego na obraz i podobie\u0144stwo Boga. Rewolucja francuska (1789 r.) dokona\u0142a niszcz\u0105cego przewrotu r\u00f3wnie\u017c w dziedzinie sztuki. Barok i rokoko traktowane by\u0142y przez jakobin\u00f3w jako symbol ancien regime<\/em> (starego re\u017cimu), kt\u00f3ry, jak si\u0119 wyrazi\u0142 Anatol France, trzeba \u201epowiesi\u0107 i zniszczy\u0107\u201d. W wieku XVIII racjonali\u015bci doby o\u015bwiecenia domagali si\u0119 wprost sekularyzacji sztuki. Lessing twierdzi\u0142, \u017ce jej celem ma by\u0107 przyjemno\u015b\u0107, jak\u0105 sprawia cz\u0142owiekowi. Za\u015b Charles Batteux broni\u0142 tezy, \u017ce sztuka jest dzie\u0142em wy\u0142\u0105cznie ludzkim i dlatego ma respektowa\u0107 prawa jedynie ludzkie. Artyst\u0105, kt\u00f3ry dokona\u0142 prawdziwej rewolucji w malarstwie, by\u0142 Franciszek Goya. Pocz\u0105tkowo malowa\u0142 portrety cesarzy Karola III i Karola IV. Stopniowo jednak, przej\u0119ty okropnymi wydarzeniami z pocz\u0105tku XIX wieku, w coraz ciemniejszych barwach przedstawia\u0142 cz\u0142owieka zdeprawowanego podczas zawieruchy wojny. Widzimy to w jego cyklu obraz\u00f3w pt. Los Desastres de la guerra<\/em> (Okropno\u015bci wojny) z 1805 roku.<\/p>\r\n Kilka lat p\u00f3\u017aniej Goya stworzy\u0142 seri\u0119 Los Disparates<\/em> (Absurdy), stanowi\u0105c\u0105 prawdziwy prze\u0142om w sztuce: \u015bwiat demon\u00f3w wkroczy\u0142 w codzienne ludzkie \u017cycie. Historycy sztuki jednomy\u015blnie stwierdzaj\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie te rysunki nale\u017c\u0105 do g\u0142\u00f3wnych inspiracji sztuki nowoczesnej. Przedstawiony na nich \u015bwiat jawi si\u0119 jako straszliwy, potworny, diabelski. Niegdy\u015b sztuka traktowa\u0142a piek\u0142o jako miejsce wydzielone, pozaziemskie i wszystko, co w \u017cyciu ludzkim jest grzeszne czy przera\u017caj\u0105ce, zosta\u0142o w nim zamkni\u0119te. Rzeczywisto\u015b\u0107 demoniczna by\u0142a przedstawiana jako co\u015b, co istnieje obok cz\u0142owieka, ale nie jest z nim zespolone. Goya malowa\u0142 piek\u0142o jako integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego, a nawet ludzkiej natury. Jest to nowe pojmowanie cz\u0142owieka, polegaj\u0105ce na tym, \u017ce nie tylko wygl\u0105da on jak demon, ale w zasadzie sam jest demoniczny. \u201eGoya pokazuje brutalnie cz\u0142owieka: ju\u017c nie jako obraz Boga, ale jako istot\u0119 pozbawi\u0105 cech ludzkich; a po \u015bmierci jako trupa, kt\u00f3rego si\u0119 wyrzuca\u201d \u201d\u201d napisa\u0142 Theodor Hetzer. Cz\u0142owiek pojmowany by\u0142 jako istota pogr\u0105\u017cona w samotno\u015bci, opuszczeniu i subiektywizmie. Wida\u0107 to najwymowniej w obrazie Mnich nad morzem<\/em> Caspara Davida Friedricha. Samotny zakonnik, odwr\u00f3cony plecami do widza, wpatruje si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 morza, nad kt\u00f3rym wida\u0107 jedynie firmament. Heinrich von Kleist tak skomentowa\u0142 to dzie\u0142o: \u201eNie mo\u017ce by\u0107 nic smutniejszego nad t\u0119 posta\u0107: samotna iskra \u017cycia w rozleg\u0142ym pa\u0144stwie \u015bmierci, samotny \u015brodek w samotnym kole\u201d.<\/p>\r\n Dzie\u0142o to doskonale ujmuje tak\u017ce now\u0105 wizj\u0119 sztuki: ma by\u0107 autonomiczna i bezwzgl\u0119dna, wycofana z publicznego \u017cycia, ma by\u0107 samotnym monologiem artysty. Tak pojmowana, autonomiczna sztuka staje si\u0119 substytutem religii dla cz\u0142owieka, kt\u00f3ry wierzy jedynie w samego siebie. To ub\u00f3stwienie sztuki, podobnie jak ub\u00f3stwienie pa\u0144stwa u Hegla, jest wyrazem marze\u0144 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u201d\u201d podobnie jak Prometeusz \u201d\u201d chce by\u0107 bogiem dla siebie samego. Andr\u00c3\u00a9 Malraux powiedzia\u0142 w zwi\u0105zku z tym, \u017ce \u201eg\u0142os chrze\u015bcija\u0144stwa jest w naszej kulturze zupe\u0142nie nieznany\u201d, a wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 opanowana jest \u201ewol\u0105 autonomicznego kszta\u0142towania \u015bwiata, kt\u00f3ra po raz pierwszy opiera si\u0119 tylko na sobie\u201d. Zaprzestanie pojmowania cz\u0142owieka jako stworzonego na podobie\u0144stwo Bo\u017ce, prowadzi jednak nieuchronnie do zaniku samego pi\u0119kna, poniewa\u017c istnieje ono tylko tam, gdzie jest forma, nadaj\u0105ca kszta\u0142t materii. A w\u0142a\u015bnie z tej formy, czyli z istoty cz\u0142owiecze\u0144stwa jako obrazu Bo\u017cego, rezygnuje nowoczesna sztuka. Wszystko, co ciemne, zgubne, gro\u017ane, chore, martwe, zgni\u0142e, zniekszta\u0142cone, udr\u0119czone, wypaczone, wykrzywione, nieczyste, zwichni\u0119te, mechaniczne \u201d\u201d wszystkie nieludzkie w\u0142a\u015bciwo\u015bci zaw\u0142adn\u0119\u0142y dzi\u015b cz\u0142owiekiem, jego \u017cyciem i wyobra\u017ani\u0105. Robi\u0105 z cz\u0142owieka ruin\u0119 i automat, trupa i robaka, opisuj\u0105 go jako byt brutalny, okrutny, spro\u015bny, pod\u0142y, nikczemny, potworny i maszynowy.<\/p>\r\n W r\u00f3\u017cnych kierunkach nowoczesnego malarstwa eksponuje si\u0119 rozmaite antyludzkie cechy: w kubizmie \u201d\u201d u\u015bmiercenie, w ekspresjonizmie \u201d\u201d chaos, w surrealizmie \u201d\u201d demoniczny ch\u0142\u00f3d. Istnieje tak\u017ce \u017c\u0105dza \u201enowo\u015bci za wszelk\u0105 cen\u0119\u201d oraz pragnienie wykorzystania sztuki jako \u015brodka zniszczenia wszelkiego porz\u0105dku i ukazania wszechobecnego oszustwa. Ten swoisty \u201einfernalizm\u201d (przedstawianie piek\u0142a) rzadko jest jawnym programem. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w dzia\u0142a on jako ukryta si\u0142a. Jos\u00c3\u00a9 Ortega y Gasset m\u00f3wi\u0142 o \u201ewygnaniu cz\u0142owieka ze sztuki\u201d. Pych\u0119 samowystarczalnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry wynosi si\u0119 ponad wszystko i ponad wszystkich, wyrazi\u0142 dobitnie Le Corbusier: \u201eSztuka jest niezb\u0119dna tylko elitom, cementuj\u0105c je, aby mog\u0142y rz\u0105dzi\u0107. Istot\u0105 sztuki jest pycha!\u201d. Oskar Kokoschka, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku sam by\u0142 zwolennikiem \u201esztuki nowoczesnej\u201d, wyja\u015bnia: \u201eNowoczesna sztuka polega na proklamacji \u015bwiata bez cz\u0142owieka, podobnie jak filozofia materialistyczna koncentruje wszystkie wysi\u0142ki intelektu, aby udowodni\u0107, \u017ce Boga nie ma \u201d\u201d zamiast budowa\u0107 pozytywny obraz \u015bwiata, kt\u00f3ry mia\u0142by sens i warto\u015b\u0107. Ta bezprzedmiotowa sztuka jest religi\u0105 bez Boga\u201d.<\/p>\r\n Kolejnym \u201ebohaterem\u201d rewolucji w sztuce by\u0142 Pablo Picasso. R\u00f3wnie\u017c on, podobnie jak Goya, przeszed\u0142 d\u0142ug\u0105 drog\u0119 od realizmu lat m\u0142odzie\u0144czych do kubizmu, a st\u0105d do surrealizmu. Swoje kola\u017ce komponowa\u0142 z gazet, drewna, tkanin oraz kawa\u0142k\u00f3w ceramiki, naklejaj\u0105c je na p\u0142\u00f3tno i przedstawiaj\u0105c jako \u201eobrazy\u201d. Miko\u0142aj Bierdiajew w Sensie historii<\/em> tak scharakteryzowa\u0142 dzie\u0142a futuryst\u00f3w: \u201eWszelka rado\u015b\u0107 \u017cycia pod s\u0142o\u0144cem zanik\u0142a. Monstrualny huragan pozrywa\u0142 jedn\u0105 zas\u0142on\u0119 po drugiej. Ze wszystkich rzeczy zosta\u0142a zdarta sk\u00f3ra, a cia\u0142o, przedstawiane w obrazach o nieprzemijaj\u0105cej pi\u0119kno\u015bci, wysch\u0142o. Wydaje si\u0119, \u017ce ju\u017c nigdy nie b\u0119dzie wiosny na ziemi, ju\u017c nigdy nie b\u0119dzie li\u015bci, pi\u0119knych kszta\u0142t\u00f3w i \u017cywych form. W dzie\u0142ach Picassa widzimy proces rozk\u0142adu, kubistycznego podzia\u0142u zdrowych form ludzkich na cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe, aby m\u00f3c dotrze\u0107 do g\u0142\u0119bi i tam odnale\u017a\u0107 elementarne formy pierwotne, z kt\u00f3rych sk\u0142ada si\u0119 cz\u0142owiek. Sztuka Picassa zrywa z wzorami natury i wzorami antyku. Nie szuka doskona\u0142ego cz\u0142owieka w jego integralno\u015bci. Straci\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 postrzegania ca\u0142o\u015bci i posuwa si\u0119 coraz dalej w procesie rozk\u0142adu. Ludzka forma, jak i w og\u00f3le ka\u017cda naturalna forma, znika. Duch opu\u015bci\u0142 modernistyczn\u0105 sztuk\u0119, a cia\u0142o uleg\u0142o dematerializacji. Ten proces dematerializacji w malarstwie prowadzi do przygn\u0119biaj\u0105cego wniosku: sztuka znajduje si\u0119 na progu ostatecznej katastrofy\u201d. Siergiej Bu\u0142hakow konkluduje: \u201ePicasso budzi zgroz\u0119, poniewa\u017c jego demonizm jest autentyczny i szczery. Stan szata\u0144skiego op\u0119tania jest zjawiskiem wsp\u00f3\u0142czesnych czas\u00f3w, kt\u00f3re rozpowszechnia si\u0119 szybko na wszystkie strony\u201d. Bu\u0142hakow nie odmawia Picassowi duchowo\u015bci, ale jest to, jak twierdzi, \u201educhowo\u015b\u0107 szata\u0144ska\u201d.<\/p>\r\n Sam Picasso 2 maja 1952 roku tak powiedzia\u0142 o sobie i swojej tw\u00f3rczo\u015bci: \u201eOd kiedy sztuka nie jest ju\u017c pokarmem najlepszych, artysta mo\u017ce u\u017cywa\u0107 swego talentu dla realizacji w\u0142asnych zachcianek i fantazji. Ludzie nie znajduj\u0105 w sztuce ani zaspokojenia t\u0119sknoty za pi\u0119knem, ani pocieszenia. Natomiast bogaci, pr\u00f3\u017cni i po prostu ciekawscy szukaj\u0105 w niej nowo\u015bci, dziwactw, oryginalno\u015bci, rzeczy gorsz\u0105cych i przewrotnych. Od okresu kubizmu, a nawet jeszcze wcze\u015bniej, zadowala\u0142em tych wszystkich krytyk\u00f3w niezliczonymi dowcipami, kt\u00f3re mi przysz\u0142y do g\u0142owy, i kt\u00f3re oni tym bardziej podziwiali, im mniej by\u0142y zrozumia\u0142e. W ten spos\u00f3b szybko sta\u0142em si\u0119 znany. A chwa\u0142a dla artysty to popyt, maj\u0105tek, bogactwo! Dzi\u015b jestem nie tylko s\u0142awny, jestem tak\u017ce bogaty. Jednak sam przed sob\u0105 nie mog\u0119 uzna\u0107 si\u0119 za artyst\u0119 we w\u0142a\u015bciwym sensie tego s\u0142owa. Wielkimi malarzami byli Giotto, Tycjan, Rembrandt i Goya. Ja jestem tylko \u017cartownisiem, kt\u00f3ry rozumia\u0142 swoj\u0105 epok\u0119 i wyci\u0105ga\u0142 wszystko, co tylko m\u00f3g\u0142, z g\u0142upoty, lubie\u017cno\u015bci i pr\u00f3\u017cno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych ludzi!\u201d. Wyznanie to oddaje dobrze wszechobecnego dzi\u015b ducha nihilizmu; nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce arty\u015bci dzie\u0142 o takiej inspiracji s\u0142u\u017c\u0105 w rzeczywisto\u015bci szatanowi. Francuski historyk sztuki Champigneulle twierdzi: \u201eSurrealizm ucieka od \u017cycia ziemskiego nie w \u017cycie wieczne, ale w doczesno\u015b\u0107. Odrzuca nadprzyrodzono\u015b\u0107, nienawidzi zasadniczo wszystkiego, co ma charakter religijny, ucieka w \u015bwiat pod-naturalny, perwersyjny\u201d. \u201eJeste\u015bmy niszczycielami Europy\u201d \u201d\u201d wo\u0142a\u0142 Aragon, za\u015b Le Corbusier dodawa\u0142: \u201eCentra naszych starych miast z ich katedrami i \u015bwi\u0105tyniami musz\u0105 by\u0107 zburzone i zast\u0105pione drapaczami chmur\u201d. Hilla Rebay, kierowniczka muzeum malarstwa abstrakcyjnego w Nowym Jorku, wyra\u017ca si\u0119 jeszcze dobitniej: \u201eNaprawd\u0119 szkoda, \u017ce bomby nie niszczy\u0142y skuteczniej tego, co stare\u201d.<\/p>\r\n Nowoczesna sztuka uwa\u017ca siebie za anty-sztuk\u0119. I rzeczywi\u015bcie, co wsp\u00f3lnego maj\u0105 abstrakcyjne \u201edzie\u0142a\u201d z prawdziw\u0105 sztuk\u0105? Nawet Salwador Dali zdystansowa\u0142 si\u0119 od tego, co nazywa\u0142 \u201eakademi\u0105 szpetoty\u201d: \u201eJeste\u015bmy \u015bwiadkami narodzin synkretycznej sztuki, p\u00f3\u0142-karykatury, p\u00f3\u0142-dekoracji. Picasso i Matisse potrafili jeszcze dobrze malowa\u0107. Ich dzisiejsi na\u015bladowcy ju\u017c nawet nie umiej\u0105 porz\u0105dnie malowa\u0107 i nie s\u0105 w stanie odtworzy\u0107 na p\u0142\u00f3tnie ludzkiej twarzy. To straszne, bo w ten spos\u00f3b ca\u0142emu pokoleniu grozi upadek w najmroczniejsze barbarzy\u0144stwo\u201d. Franz Werfel tak okre\u015bla artystyczn\u0105 awangard\u0119, do kt\u00f3rej sam w m\u0142odo\u015bci nale\u017ca\u0142: \u201eDostrzega\u0142em w sobie oraz w innych wiele arogancji. A skoro sam by\u0142em taki w m\u0142odo\u015bci, musz\u0119 przyzna\u0107 z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia, \u017ce nie ma niczego bardziej bezczelnego, aroganckiego i diabelskiego, ni\u017c ta artystyczna awangarda z\u0142o\u017cona z radykalnych intelektualist\u00f3w, przekonanych o w\u0142asnym wyrafinowaniu, g\u0142\u0119bi pogl\u0105d\u00f3w i zdolno\u015bci do zadawania b\u00f3lu. W rzeczywisto\u015bci byli\u015bmy jednak ma\u0142o znacz\u0105cymi palaczami, podgrzewaj\u0105cymi piek\u0142o, w kt\u00f3rym przypiekana jest dzisiejsza ludzko\u015b\u0107\u201d. Koniec tego procesu opisuje znakomicie austriacki malarz i architekt Friedrich Hundertwasser: \u201eCi, kt\u00f3rzy tworz\u0105 sztuk\u0119, to ju\u017c od dawna nie s\u0105 arty\u015bci, lecz ma\u0142a, mi\u0119dzynarodowa mafia sfrustrowanych intelektualist\u00f3w. Sfrustrowanych, poniewa\u017c og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa nie dostrzega ich zabieg\u00f3w. Ci z nich, kt\u00f3rzy piastuj\u0105 stanowiska dyrektor\u00f3w muze\u00f3w, teoretyk\u00f3w sztuki i dziennikarzy, s\u0105 w rzeczywisto\u015bci paso\u017cytami \u017ceruj\u0105cymi na ciele spo\u0142ecze\u0144stwa. Nikt nie chce mie\u0107 z nimi nic do czynienia. Mafia ta, kt\u00f3rej obce jest poj\u0119cie prawdy i poczucie rzeczywisto\u015bci, chce dzi\u015b dyktowa\u0107 og\u00f3\u0142owi, na czym polega prawdziwa sztuka. Odizolowana od normalnego \u015bwiata, przemawia niezrozumia\u0142ym, stworzonym przez siebie \u017cargonem: pop art, body art, concept art, land art, op art, happening, dripping, action painting, taszyzm… Tym sfrustrowanym fabrykantom sztuki malarze jedz\u0105 z r\u0119ki, w nadziei na zorganizowanie wystawy, pochlebny artyku\u0142 w prasie albo sprzeda\u017c ich obraz\u00f3w. Ci, kt\u00f3rzy w ten spos\u00f3b pn\u0105 si\u0119 w g\u00f3r\u0119, b\u0119d\u0105 b\u0142aznami obecnego establishmentu. Ich sztuka jest pusta, pozbawiona pi\u0119kna, bezbo\u017cna, g\u0142upia i zimna\u201d.<\/p>\r\n Aleksander So\u0142\u017cenicyn, oceniaj\u0105c duchow\u0105 kondycj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, pisze: \u201eLudzie zapomnieli o Bogu, st\u0105d ca\u0142a kl\u0119ska!\u201d. Odrodzenie sztuki nie mo\u017ce nadej\u015b\u0107 bez odrodzenia religijnego. Nowoczesna sztuka pokazuje dobitnie, \u017ce cz\u0142owiek, oddalaj\u0105c si\u0119 od Boga, pogr\u0105\u017ca si\u0119 w nonsensie i demoniczno\u015bci, ostatecznie niszcz\u0105c samego siebie. Mo\u017ce jednak w\u0142a\u015bnie to do\u015bwiadczenie zupe\u0142nego osamotnienia, a nawet samounicestwienia, b\u0119d\u0105ce ostatecznym skutkiem ludzkiej pychy, stanie si\u0119 punktem zwrotnym i da nowy pocz\u0105tek ludzko\u015bci i sztuce? Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce syn marnotrawny dopiero po\u015br\u00f3d \u015bwi\u0144, w skrajnej n\u0119dzy i upadku, zda\u0142 sobie spraw\u0119 ze swego fatalnego stanu. Zrozumia\u0142, \u017ce pozosta\u0142a mu tylko jedna mo\u017cliwo\u015b\u0107 ratunku. Co do sztuki, to by\u0107 mo\u017ce d\u0142ugo jeszcze spustoszone, centralne miejsce b\u0119dzie \u015bwieci\u0142o pustk\u0105. Ale w ko\u0144cu cz\u0142owiek musi u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce w tym pustym centrum znajduje si\u0119 opuszczony tron Tego, kt\u00f3remu si\u0119 on jedynie nale\u017cy \u201d\u201d Bogu.<\/p>\r\n ks. Karol Stehlin FSSPX<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2013-09-7 8:59 Rewolucja francuska dokona\u0142a ogromnego przewrotu w dziejach ludzko\u015bci. Zniszczenia nie omin\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c sztuki. Rezygnacja z pojmowania cz\u0142owieka jako bytu stworzonego na podobie\u0144stwo Bo\u017ce, zaprowadzi\u0142a szybko do zaniku samego pi\u0119kna, poniewa\u017c istnieje ono tylko tam, gdzie jest forma, nadaj\u0105ca kszta\u0142t materii. A w\u0142a\u015bnie z tej formy, czyli pojmowania cz\u0142owieka jako obrazu Boga, rezygnuje […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[14,328],"tags":[100,97],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70191"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70191"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70191\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Artysta ju\u017c nie wsp\u00f3\u0142pracuje z Bogiem<\/h4>\r\n
Demony wkroczy\u0142y w codzienne \u017cycie ludzi<\/h4>\r\n
Mrok, chaos i zgnilizna<\/h4>\r\n
Sztuka substytutem religii<\/h4>\r\n
Sztuka na progu ostatecznej katastrofy<\/h4>\r\n
Zaspokajamy tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 dziwactw i absurdu<\/h4>\r\n
Sztuka dzie\u0142em sfrustrowanych intelektualist\u00f3w<\/h4>\r\n
Dekadencja nie b\u0119dzie wieczna…<\/h4>\r\n