{"id":70159,"date":"2013-09-06T08:43:09","date_gmt":"2013-09-06T13:43:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=70159"},"modified":"2013-09-06T08:43:09","modified_gmt":"2013-09-06T13:43:09","slug":"szkola-oczy-bardziej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=70159","title":{"rendered":"Szko\u0142a \u00f3czy bardziej"},"content":{"rendered":"

W rozpoczynaj\u0105cym si\u0119 roku szkolnym 2013\/2014 wchodzi w \u017cycie nowa podstawa programowa. Lektury z gwiazdkami, pokawa\u0142kowana historia i zagubiony Henryk Sienkiewicz – oto przepis na dobr\u0105 szko\u0142\u0119 wed\u0142ug MEN.
<\/strong><\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wnym problemem nie jest nawet to, \u017ce opuszczaj\u0105cy szko\u0142\u0119 ucze\u0144 nie b\u0119dzie omnibusem, ma\u0142ym geniuszem, diamentem do oszlifowania przez profesor\u00f3w na kolejnym etapie edukacji. Pu\u0142apk\u0119, w kt\u00f3r\u0105 wpadli ludzie od centralnego zarz\u0105dzania edukacj\u0105 – oficjalnie dzia\u0142aj\u0105cy pod szlachetn\u0105 nazw\u0105 MEN – zastawi\u0142 w 1999 roku minister edukacji Miros\u0142aw Handke. Rzecz nie w tym, \u017ce stworzono w\u00f3wczas – uzasadniaj\u0105c to potrzeb\u0105 lepszego rozwoju ucznia – okryte dzisiaj z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 gimnazja. Ale \u017ce postawiono na radykalne obni\u017cenie poziomu edukacji, przygotowuj\u0105c uczni\u00f3w do tego, by mogli sprawniej obraca\u0107 si\u0119 na rynku pracy. Mia\u0142o by\u0107 wi\u0119c indywidualne podej\u015bcie do ucznia, uwzgl\u0119dnianie tego, \u017ce jedni s\u0105 mniej a drudzy bardziej utalentowani, za\u0142o\u017cenie, \u017ce uda si\u0119 wyzwoli\u0107 w nich kreatywno\u015b\u0107 (dzi\u0119ki tzw. mi\u0119dzyprzedmiotowej \u015bcie\u017cce edukacyjnej). Nade wszystko za\u015b wyr\u00f3wnywanie szans na edukacj\u0119 dla m\u0142odzie\u017cy szkolnej, czyli mechaniczne egzaminy, punktowane za prawid\u0142owe rozwi\u0105zywanie test\u00f3w i \u201ewstrzelenie si\u0119\u201d w klucz przy opracowywaniu cz\u0119\u015bci pisemnej.<\/p>\r\n

Jak wygl\u0105da to w praktyce? O \u017cadnym wyzwalaniu kreatywno\u015bci nie ma mowy. Uczniowie kalkuluj\u0105 jak przebrn\u0105\u0107 przez tzw. \u201ema\u0142\u0105 matur\u0119\u201d i dosta\u0107 si\u0119 do liceum, ile pyta\u0144 testowych trzeba rozwi\u0105za\u0107 i czy po wype\u0142nieniu test\u00f3w op\u0142aca si\u0119 w og\u00f3le przyk\u0142ada\u0107 do cz\u0119\u015bci pisemnej. Nauczyciel za\u015b – zamiast by\u0107 mistrzem, kt\u00f3ry ocenia ucznia nie tylko za \u201ewkuty\u201d materia\u0142, ale tak\u017ce za przymioty w \u017caden spos\u00f3b przecie\u017c niemierzalne jak inteligencja i og\u00f3lna postawa – zosta\u0142 sprowadzony do roli uci\u0105\u017cliwego i gderliwego zgreda, upychaj\u0105cego w m\u0142odych g\u0142owach regu\u0142y owego \u201eklucza\u201d, w kt\u00f3ry koniecznie trzeba si\u0119 \u201ewstrzeli\u0107\u201d. W dodatku skazany jest na mechaniczne sprawdzanie \u201ema\u0142ych matur\u201d napisanych przez zupe\u0142nie obcych sobie uczni\u00f3w, z kt\u00f3rych jeden mo\u017ce by\u0107 sko\u0144czonym mato\u0142em z cudownym fartem, a drugi geniuszem z brakiem umiej\u0119tno\u015bci do w\u0142a\u015bciwego stawiania krzy\u017cyk\u00f3w (lub k\u00f3\u0142ek) przy odpowiedziach a, b, lub c.<\/p>\r\n

I tak liceum staje si\u0119 istnym tyglem, miejscem, gdzie kipi wybuchowa mieszanka z jednej strony ludzi inteligentnych, opieraj\u0105cych si\u0119 z wielkim trudem szkolnej m\u0142\u00f3cce na m\u0142odych umys\u0142ach, z drugiej, \u201efarciarzy\u201d niesk\u0142onnych do intelektualnego wysi\u0142ku, ale za to umiej\u0105cych z niemal chirurgiczn\u0105 precyzj\u0105, trafia\u0107 w klucz.<\/p>\r\n

W efekcie nauczyciele w szko\u0142ach og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych w pocie czo\u0142a staraj\u0105 si\u0119 nadrobi\u0107 gimnazjalne kaniku\u0142y umys\u0142owe, ale niewiele z tego wynika, bo przecie\u017c na maturze – tym prawdziwym egzaminie dojrza\u0142o\u015bci – czeka na ucznia kolejny \u201eklucz\u201d i kolejne \u201ewstrzelanie si\u0119\u201d. Tych, kt\u00f3rzy \u201ewstrzel\u0105 si\u0119\u201d jak nale\u017cy, czeka z\u0142ote runo akademickiej szko\u0142y przetrwania. I to takiej, kt\u00f3ra obowi\u0105zkowo przygotowa\u0107 ma do tego by, \u201ewyrze\u017abiony\u201d blisko \u0107wier\u0107wieczem nauki, m\u0142ody cz\u0142owiek po zaliczeniu magisterki dosta\u0142 prac\u0119 i to w dodatku dobrze p\u0142atn\u0105.<\/p>\r\n

Operacja dewaluacja
<\/strong><\/p>\r\n

Na takim podglebiu pracowa\u0142a zaci\u0119\u017cna armia edukator\u00f3w pod dow\u00f3dztwem minister Katarzyny Hall, opracowuj\u0105c now\u0105 podstaw\u0119 programow\u0105. Zausznicy pani minister pracowali g\u0142\u00f3wnie na liczbach i ch\u0142odnych statystykach. Tak przynajmniej wynika z diagnozy prof. Zdzis\u0142awa Marciniaka, kt\u00f3ry – jak na matematyka przysta\u0142o – we wst\u0119pie do dokumentu opisuj\u0105cego now\u0105 podstaw\u0119 programow\u0105, uzasadni\u0142 zmiany szeregiem cyferek. A to, \u017ce polscy uczniowie s\u0105 pilni, a to, \u017ce wygrywaj\u0105 olimpiady. Badania m\u00f3wi\u0105 jak jest. A problem? Rosn\u0105ce aspiracje uczni\u00f3w. Zdaniem Marciniaka, je\u015bli ponad 80 procent uczni\u00f3w gimnazjum wybiera szko\u0142\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 zdawanie matury i 80 procent z nich j\u0105 zdaje, to znaczy, \u017ce – tak mu logika matematyki wskazuje – co\u015b jest nie tak, bo przecie\u017c 80 procent nie przyswoi tego co niegdy\u015b mia\u0142o przyswoi\u0107 50 procent. I dalej prof. Marciniak sufluje dwa rozwi\u0105zania: pierwsze, \u017ce mo\u017cna podnie\u015b\u0107 poprzeczk\u0119 dostania si\u0119 do szk\u00f3\u0142 ko\u0144cz\u0105cych si\u0119 matur\u0105, oraz przy rekrutacji na studia, drugie, \u017ce trzeba zaspokoi\u0107 te aspiracje i napisa\u0107 now\u0105 podstaw\u0119 programow\u0105.<\/p>\r\n

Nie b\u0119dziemy, oczywi\u015bcie, bawi\u0107 si\u0119 w beznadziejne zgadywanki, bo wszyscy wiemy, jak\u0105 opcj\u0119 wybra\u0142a szefowa prof. Marciniaka i on sam. Pytanie, dlaczego nie spr\u00f3bowa\u0107 jednak podj\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0144 – niechby nawet bardzo ostro\u017cnych – w kierunku stopniowego wypompowywania z rynku nadmiernej liczby magistr\u00f3w nauk wszelakich? Odpowied\u017a prof. Marciniaka jest prosta: \u201erozwi\u0105zanie to zosta\u0142o powszechnie odrzucone w krajach demokratycznych (sic!) (\u2026). W pa\u0144stwach, w kt\u00f3rych decyzje kluczowe podejmuje si\u0119 w drodze g\u0142osowania, dba\u0142o\u015b\u0107 o poziom wiedzy najs\u0142abiej wykszta\u0142conych obywateli jest r\u00f3wnie wa\u017cna jak kszta\u0142cenie elit. Dlatego zwyci\u0119\u017ca pogl\u0105d, \u017ce o poziomie wykszta\u0142cenia wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa \u015bwiadczy nie tylko \u015bredni, co minimalny akceptowalny poziom wykszta\u0142cenia\u201d.<\/p>\r\n

Po odsianiu tej argumentacji z politpoprawnego be\u0142kotu, otrzymujemy do\u015b\u0107 oczywisty wniosek: im bardziej zdegradowany poziom szkolnictwa, tym lepiej. Skutek takiego rozumowania nietrudno przewidzie\u0107. Zamiast promowa\u0107 intelektualnie pr\u0119\u017cnych na uczelnie wy\u017csze, a mniej zdolnych umys\u0142owo ukierunkowywa\u0107 w stron\u0119 zawod\u00f3w wykwalifikowanych pracownik\u00f3w fizycznych – kt\u00f3rych deficyt daje si\u0119 mocno we znaki na polskim rynku pracy – nowa podstawa programowa stanie si\u0119 dodatkowym w\u0119glem do pieca maszyny produkuj\u0105cej jeszcze wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 magistr\u00f3w i licencjat\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych marna jako\u015b\u0107 miesza si\u0119 z wysok\u0105.<\/p>\r\n

I na takie, wydaje si\u0119, cele zorientowany jest nowy program edukacji szkolnej. A wi\u0119c zawy\u017canie wsp\u00f3\u0142czynnika skolaryzacji, skutkuj\u0105ce dalszym dewaluowaniem roli uczelni wy\u017cszych, kt\u00f3re ju\u017c teraz ograniczaj\u0105 si\u0119 w du\u017cej mierze do funkcji dostarczyciela, pozornie tylko lepszej, pozycji rynkowej.<\/p>\r\n

Podstawowe i rozszerzone
<\/strong><\/p>\r\n

Konsekwencj\u0105 takiego my\u015blenia jest wi\u0119c podzielenie edukacji na kolejne etapy i za\u0142o\u017cenie, \u017ce gimnazjum i szko\u0142a \u015brednia b\u0119d\u0105 stanowi\u0142y jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 w rozumieniu ci\u0105g\u0142o\u015bci programowej. Co wi\u0119cej, przedmioty takie jak j\u0119zyk polski czy historia zostan\u0105 podzielone na cz\u0119\u015bci rozszerzone i podstawowe. Podobnie stanie si\u0119 w przypadku przedmiot\u00f3w \u015bcis\u0142ych. Nast\u0119pnie je\u015bli ucze\u0144, wybieraj\u0105c okre\u015blony profil w szkole \u015bredniej, b\u0119dzie przyswaja\u0142 sobie rozszerzon\u0105 wiedz\u0119 z jednego bloku przedmiot\u00f3w, z drugiego wiedz\u0119 czerpa\u0142 b\u0119dzie jedynie z kurs\u00f3w blokowych jak przyroda, czy historia i spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\r\n

Ta karko\u0142omne roz\u0142o\u017cenie akcent\u00f3w mrozi krew w \u017cy\u0142ach szczeg\u00f3lnie w przypadku istotnych dla kszta\u0142towania kultury narodowej przedmiot\u00f3w takich jak w\u0142a\u015bnie j\u0119zyk polski czy historia. W gimnazjum na przyk\u0142ad nauczyciel mo\u017ce wybra\u0107 z kanonu lektur nie mniej ni\u017c pi\u0119\u0107 pozycji w ci\u0105gu roku. W liceum z kolei ci, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 si\u0119 uczy\u0107 intensywnie j\u0119zyka polskiego, b\u0119d\u0105 czytali mniej. Bo i po co in\u017cynier ma czyta\u0107? Po co zna\u0107 nagrodzone Noblem Quo Vadis <\/em>Sienkiewicza, skoro w gimnazjum nie jest ono obowi\u0105zkowe. Uczniowie nie b\u0119d\u0105 musieli te\u017c zna\u0107 ca\u0142ej trylogii, a je\u015bli nauczyciel sobie tak postanowi, to przeczytaj\u0105 jedynie Potop<\/em>. Dzieciaki nie zrozumiej\u0105 wi\u0119c dlaczego przez strony tej powie\u015bci przewija si\u0119 Jan Skrzetuski i jego \u017cona Helena, sk\u0105d znaj\u0105 si\u0119 z panem Zag\u0142ob\u0105 i do ko\u0144ca \u017ca\u0142owa\u0107 b\u0119d\u0105 Wo\u0142odyjowskiego, kt\u00f3ry zapisze si\u0119 im w pami\u0119ci jako nieszcz\u0119\u015bliwie zakochuj\u0105cy si\u0119 uczuciowy nieudacznik, stary kawaler i mizogin z wyboru. Wiadomo te\u017c, \u017ce w szkole \u015bredniej m\u0142odzie\u017c mo\u017ce nie pozna\u0107 w og\u00f3le Szekspira, a to oznacza, \u017ce jego nazwisko ju\u017c zawsze b\u0119dzie kojarzy\u0107 im si\u0119 jedynie z facetem z ludzk\u0105 czaszk\u0105 w d\u0142oni, zadaj\u0105cym dziwaczne pytanie \u201eby\u0107 albo nie by\u0107\u201d. Obowi\u0105zkowo poznaj\u0105 zaledwie jeden tom \u201eCh\u0142op\u00f3w\u201d i to ten pierwszy, a wi\u0119c – mo\u017cna spekulowa\u0107 – nigdy nie przeczytaj\u0105 ju\u017c cho\u0107by tego jednego pi\u0119knego zdania, \u017ce \u201etak si\u0119 ano by\u0142o zmar\u0142o Maciejowi Borynie\u201d.<\/p>\r\n

Sk\u0105d wiadomo, \u017ce uczniowie mog\u0105 opu\u015bci\u0107 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 (lub gimnazjum) ubo\u017csi o kilka wa\u017cnych lektur? Bo w nowej podstawie programowej oznaczono gwiazdk\u0105 lektury obowi\u0105zkowe, zaproponowano te\u017c jedynie wyb\u00f3r niekt\u00f3rych tylko dzie\u0142 napisanych przez okre\u015blonego autora. Pozostawia to nauczycielowi spore pole dowolno\u015bci w kszta\u0142towaniu wra\u017cliwo\u015bci ucznia na dorobek \u015bwiatowej a w szczeg\u00f3lno\u015bci polskiej literatury. Obni\u017caj\u0105ce si\u0119 za\u015b z roku na rok \u015brednie ambicje m\u0142odzie\u017cy szkolnej, mog\u0105 doprowadzi\u0107 do tego, \u017ce nauczyciel tak sobie skroi program, by dostosowa\u0107 go – zgodnie zreszt\u0105 z edukacyjnym credo prof. Marciniaka – do tych najs\u0142abszych, kt\u00f3rzy rzutem na ta\u015bm\u0119 trafili z gimnazjum do liceum (tak, tak – uda\u0142o im si\u0119 \u201ewstrzeli\u0107\u201d w klucz).<\/p>\r\n

Z kolei w drugiej klasie liceum na nieprzepadaj\u0105cego za histori\u0105 ucznia b\u0119dzie czeka\u0142a niespodzianka – kurs \u201ehistoria i spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d. Zaj\u0119ty nauk\u0105 przedmiot\u00f3w \u015bcis\u0142ych ucze\u0144, sko\u0144czy ze \u017cmudnym poznawaniem dziej\u00f3w swojego kraju. Wybra\u0142 przecie\u017c okre\u015blony profil klasy, po co wi\u0119c zak\u0142\u00f3ca\u0107 mu rozw\u00f3j zainteresowa\u0144 niepotrzebnymi tematami. Histori\u0119 (wraz z wiedz\u0105 o spo\u0142ecze\u0144stwie) b\u0119dzie poznawa\u0142 na dziwacznych kursach, kt\u00f3re skupi\u0105 si\u0119 na przyk\u0142ad na stosunku Ko\u015bcio\u0142a do bogactwa i bogacenia si\u0119 w okresie \u015bredniowiecza. Co\u015b bardziej wsp\u00f3\u0142czesnego? Prosz\u0119 bardzo, oto jeden z wymog\u00f3w: \u201eucze\u0144 wyja\u015bnia genez\u0119 gospodarki kapitalistycznej w Europie i ocenia rol\u0119, jak\u0105 odegra\u0142 kapitalizm w zapewnieniu Europie pierwsze\u0144stwa w nowo\u017cytnym \u015bwiecie\u201d. To w\u0142a\u015bnie pokawa\u0142kowana historia Polski, kt\u00f3ra, zlepiona z WOS-em, b\u0119dzie s\u0105czona uczniom do g\u0142\u00f3w od drugiej klasy liceum.<\/p>\r\n

Jak daleko\u2026
<\/strong><\/p>\r\n

… mog\u0105 zaj\u015b\u0107 wymys\u0142y programowe MEN? W ko\u0144cu za rok, dwa lub pi\u0119\u0107, kto\u015b zn\u00f3w mo\u017ce doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce cyferki nie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 tak jak powinny i nale\u017cy pogmera\u0107 w programie nauczania. Popularne has\u0142o koszulkowe \u201eSzko\u0142a \u00f3czy\u201d – wy\u015bmiewaj\u0105ce szkolne przywi\u0105zanie do dyscypliny i przymusu – nabiera nowego, mniej buntowniczego znaczenia. Teraz zamiast przymusza\u0107 do ci\u0119\u017ckiej pracy, selekcjonowa\u0107 uczni\u00f3w pod\u0142ug ich zdolno\u015bci i kierowa\u0107 do odpowiednio pod nich sprofilowanych szk\u00f3\u0142, sens istnienia szko\u0142y sprowadza si\u0119 do wykszta\u0142cenia \u015brednio rozgarni\u0119tego cz\u0142owieka. Cz\u0142owieka bez w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Cz\u0142owieka, kt\u00f3remu jest wszystko jedno, czy \u201euczy\u0107\u201d napisze przez \u201eu\u201d, czy \u201e\u00f3\u201d. Word przecie\u017c i tak poprawi.<\/p>\r\n

Krzysztof G\u0119d\u0142ek<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W rozpoczynaj\u0105cym si\u0119 roku szkolnym 2013\/2014 wchodzi w \u017cycie nowa podstawa programowa. Lektury z gwiazdkami, pokawa\u0142kowana historia i zagubiony Henryk Sienkiewicz – oto przepis na dobr\u0105 szko\u0142\u0119 wed\u0142ug MEN. G\u0142\u00f3wnym problemem nie jest nawet to, \u017ce opuszczaj\u0105cy szko\u0142\u0119 ucze\u0144 nie b\u0119dzie omnibusem, ma\u0142ym geniuszem, diamentem do oszlifowania przez profesor\u00f3w na kolejnym etapie edukacji. Pu\u0142apk\u0119, w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70159"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70159"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70159\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}