Genera\u0142 Stanis\u0142aw Sosabowski, organizator i dow\u00f3dca s\u0142ynnej 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej, na kt\u00f3rej czele walczy\u0142 w 1944 roku pod Arnhem w operacji \u201eMarket-Garden\u201d, doczeka\u0142 si\u0119 uhonorowania tak\u017ce w tzw. wolnej Polsce. 1 wrze\u015bnia w Galerii Wielkich Polak\u00f3w znajduj\u0105cej si\u0119 w krakowskim Parku im. Henryka Jordana zostanie ods\u0142oni\u0119te jego popiersie. Odb\u0119dzie si\u0119 to w ramach uroczysto\u015bci, po\u015bwi\u0119conym Polakom poleg\u0142ym i pomordowanym w czasie II wojny \u015bwiatowej i po niej. Stanie ono w s\u0105siedztwie popiersi: gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa, gen. Stanis\u0142awa Maczka, gen. Leopolda Okulickiego, gen. Augusta Emila Fieldorfa \u201eNila\u201d i rotmistrza Witolda Pileckiego.<\/p>\r\n
Przez lata Polski komunistycznej w drugim obiegu czytali\u015bmy o Sikorskim, czy Andersie. O Sosabowskim mniej, albo w og\u00f3le. I chichotem historii jest to, \u017ce zosta\u0142 nad Wis\u0142\u0105 przywr\u00f3cony do \u017cycia tak naprawd\u0119 dopiero ksi\u0105\u017ck\u0105 Corneliusa Ryana \u201eO jeden most za daleko\u201d, opisuj\u0105cej operacj\u0119 \u201eMarket-Garden\u201d oraz jej \u015bwietn\u0105 ekranizacj\u0105 ze znakomit\u0105 rol\u0105 Gene Hackmana, kt\u00f3ry wcieli\u0142 si\u0119 w posta\u0107 dow\u00f3dcy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. To Ryan zdj\u0105\u0142 z Sosabowskiego pi\u0119tno winnego kl\u0119ski tej operacji, pokazuj\u0105c polskiego dow\u00f3dc\u0119 jako tego kt\u00f3ry od pocz\u0105tku pr\u00f3bowa\u0142 przekona\u0107 o niedorzeczno\u015bci planu Montgomery\u2019ego i dzi\u0119ki sprzeciwowi kt\u00f3rego termin desantu dwukrotnie przek\u0142adano.<\/p>\r\n
O Sosabowskim mo\u017cna napisa\u0107 wiele. Chocia\u017cby o jego udziale w kampanii wrze\u015bniowej i obronie warszawskiego Grochowa, gdy jego 21 pu\u0142k piechoty, nazwany \u201eDzie\u0107mi Warszawy\u201d, 16 wrze\u015bnia podczas niemieckiego szturmu generalnego na Prag\u0119 doszcz\u0119tnie rozbi\u0142 wielokrotnie silniejszy 23 Pu\u0142k Piechoty Wehrmachtu, a Sosabowskiemu powierzono dow\u00f3dztwo nad wszystkimi polskimi oddzia\u0142ami w rejonie \u201ePododcinka Groch\u00f3w\u201d i za co otrzyma\u0142 Krzy\u017c Srebrny Orderu Virtuti Militari.<\/p>\r\n
W 1941 roku, ju\u017c w Anglii, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszy etap w wojskowym \u017cyciu Sosabowskiego. Zosta\u0142 utworzona 1. Samodzielna Brygada Spadochronowa. Genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Sikorski, kt\u00f3ry brygad\u0119 pozostawi\u0142 do swojej wy\u0142\u0105cznej dyspozycji, m\u00f3wi\u0142 do jej \u017co\u0142nierzy 23 wrze\u015bnia 1941 roku podczas \u0107wicze\u0144 w Szkocji: \u201eGdy przyjdzie chwila, jak or\u0142y zwyci\u0119skie spadniecie na wroga i przyczynicie si\u0119 pierwsi do wyzwolenia naszej ojczyzny.\u201d<\/p>\r\n
St\u0105d i has\u0142o brygady: \u201eNajkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105\u201d. Najkr\u00f3tsz\u0105, a wi\u0119c na spadochronach do Polski by tam walczy\u0107. Taki by\u0142 cel powo\u0142ania jednostki i Sosabowski si\u0119 go trzyma\u0142. Obiecali mu to te\u017c Anglicy, ale jak to w ich zwyczaju – dan\u0105 obietnic\u0119 z\u0142amali. W wyniku dzia\u0142a\u0144 genera\u0142a Browninga anulowany zosta\u0142 pakt Sikorski-Alan Brooke, wed\u0142ug kt\u00f3rego jednostka mia\u0142a by\u0107 pozostawiona do dzia\u0142a\u0144 w Polsce. Nast\u0119pnie gro\u017c\u0105c rozwi\u0105zaniem i wcieleniem \u017co\u0142nierzy do dywizji pancernej wymuszono na nowym Wodzu Naczelnym, generale Kazimierzu Sosnkowskim, zgod\u0119 na oddanie SBS pod dow\u00f3dztwo Sprzymierzonych, \u015bci\u015blej w\u0142a\u015bnie gen. Browninga, co nast\u0105pi\u0142o 6 czerwca 1944 roku.<\/p>\r\n
Gdy wi\u0119c 1. sierpnia 1944 roku wybuch\u0142o powstanie warszawskie, polscy spadochroniarze byli ju\u017c pod komend\u0105 brytyjsk\u0105 i nie dostali zgody na przerzucenie do Warszawy i udzia\u0142 w walkach, mimo \u017ce ludno\u015b\u0107 stolicy liczy\u0142a na t\u0119 pomoc. To z jej sk\u0142adek powsta\u0142 sztandar brygady, wr\u0119czony 15 czerwca 1944 roku, w dziewi\u0119\u0107 dni po tym jak po brytyjsko-polskich decyzjach sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce \u017co\u0142nierze Sosabowskiego zamiast Warszawy b\u0119d\u0105 wyzwala\u0107 Arnhem. Genera\u0142 B\u00f3r-Komorowski s\u0142a\u0142 w tej sprawie depesze do Londynu. Bezskutecznie. Ale by\u0142o to ju\u017c po Teheranie i Ja\u0142cie, gdzie zostali\u015bmy przez Londyn sprzedani Stalinowi i pozostawieni o orbicie sowieckich wp\u0142yw\u00f3w. I liczyli si\u0119 Sowieci jako sprzymierzeniec, a nie jaka\u015b tam krn\u0105brna Polska, kt\u00f3ra sprawia\u0142a tylko k\u0142opoty np. dopominaj\u0105c si\u0119 prawdy o Katyniu.<\/p>\r\n
Zdradzili Sosabowskiego Anglicy, zdradzi\u0142 go i rz\u0105d polski w Londynie id\u0105cy na pasku Brytyjczyk\u00f3w. Marsza\u0142ek Montgomery, genera\u0142owie Horrocks i Browning zrzucili na genera\u0142a odpowiedzialno\u015b\u0107 za kl\u0119sk\u0119 pod Arnhem. Twierdzili, \u017ce dowodzi\u0142 nieudolnie i nie chcia\u0142 przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 obro\u0144com Oosterbeck. Naciskali na jego usuni\u0119cie. Nie by\u0142o ju\u017c genera\u0142a Sosnkowskiego, kt\u00f3ry broni\u0142by polskiego dow\u00f3dcy, w rezultacie 2 grudnia 1944 roku genera\u0142 Kopa\u0144ski wezwa\u0142 Sosabowskiego przedstawiaj\u0105c mu list Browninga w tej sprawie i stwierdzi\u0142, \u017ce pomimo ewentualnej krzywdy osobistej powinien odej\u015b\u0107 z dotychczas zajmowanego stanowiska. 9 grudnia prezydent Raczkiewicz – uzasadniaj\u0105c to wcze\u015bniej gro\u017ab\u0105 kryzysu w stosunkach z Angli\u0105 – odwo\u0142a\u0142 Sosabowskiego ze stanowiska i mianowa\u0142 Inspektorem Jednostek Etapowych i Wartowniczych, co oznacza\u0142o w istocie odsuni\u0119cie na peryferyjne stanowisko w armii.<\/p>\r\n
Tak odp\u0142acono wybitnemu dow\u00f3dcy, o kt\u00f3rym genera\u0142 Kazimierz Sosnkowski powiedzia\u0142: \u201eSurowy i wymagaj\u0105cy dla siebie samego, \u017c\u0105da te\u017c wiele od swych podkomendnych; ojcowski i sprawiedliwy w os\u0105dach swych i w karaniu, umie pozyskiwa\u0107 zaufanie i mi\u0142o\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy, tak sk\u0142onnych p\u0142aci\u0107 sercem za serce. Posiada on \u00f3w tajemniczy dar, kt\u00f3ry zawsze przynosi obfite plony na polu bitewnym – dar nawi\u0105zywania w\u0119z\u0142\u00f3w uczuciowych pomi\u0119dzy dow\u00f3dc\u0105 a podkomendnymi.\u201d<\/p>\r\n
Bez dw\u00f3ch zda\u0144 Sosabowski swoj\u0105 drog\u0105 \u017cyciow\u0105 udowodni\u0142, \u017ce by\u0142 postaci\u0105 wr\u0119cz podr\u0119cznikow\u0105 je\u015bli chodzi o oddanie ojczy\u017anie. I spotka\u0142 go za to los jak\u017ce cz\u0119sty. Zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony na o\u0142tarzu dobrych stosunk\u00f3w z Aliantami znad Tamizy. P\u00f3\u017aniej ju\u017c po wojnie ci sami wojskowi i politycy emigracyjni, kt\u00f3rzy doprowadzili do odsuni\u0119cia Sosabowskiego zarzucali mu \u201ekolaboracj\u0119 z komunistami\u201d, gdy walczy\u0142 o sprowadzenie do Londynu \u017cony i syna, kt\u00f3rzy straci\u0142 wzrok podczas powstania warszawskiego. Sam genera\u0142 po wojnie zatrudni\u0142 si\u0119 w fabryce urz\u0105dze\u0144 elektrycznych \u201eCAV\u201d jako magazynier z wynagrodzeniem 6 funt\u00f3w tygodniowo. Przez kolejne 17 lat by\u0142 prostym robotnikiem znanym wsp\u00f3\u0142pracownikom jako \u201eStan\u201d. Odchodz\u0105c z pracy w wieku 75 lat nie naby\u0142 praw emerytalnych, otrzyma\u0142 skromn\u0105 odpraw\u0119, a od koleg\u00f3w z\u0142ote pi\u00f3ro. Tak to rz\u0105d emigracyjny zadba\u0142 po demobilizacji o swojego wielkiego dow\u00f3dc\u0119, kt\u00f3ry po \u015bmierci w 1967 roku zgodnie z \u017cyczeniem zosta\u0142 pochowany w Polsce. No bo czy kt\u00f3ry\u015b z genera\u0142\u00f3w brytyjskich, ameryka\u0144skich, sowieckich, francuskich, ko\u0144czy\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w\u0142asnemu krajowi jako magazynier? O ile si\u0119 orientuj\u0119, to nie.<\/p>\r\n
Julia M. Jask\u00f3lska<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Genera\u0142 Stanis\u0142aw Sosabowski, organizator i dow\u00f3dca s\u0142ynnej 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej, na kt\u00f3rej czele walczy\u0142 w 1944 roku pod Arnhem w operacji \u201eMarket-Garden\u201d, doczeka\u0142 si\u0119 uhonorowania tak\u017ce w tzw. wolnej Polsce. 1 wrze\u015bnia w Galerii Wielkich Polak\u00f3w znajduj\u0105cej si\u0119 w krakowskim Parku im. Henryka Jordana zostanie ods\u0142oni\u0119te jego popiersie. Odb\u0119dzie si\u0119 to w ramach uroczysto\u015bci, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70043"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70043"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70043\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}