{"id":69381,"date":"2013-07-10T08:14:43","date_gmt":"2013-07-10T13:14:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=69381"},"modified":"2013-07-10T08:14:43","modified_gmt":"2013-07-10T13:14:43","slug":"niedziela-ktora-splynela-krwia-polakow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=69381","title":{"rendered":"Niedziela, kt\u00f3ra sp\u0142yn\u0119\u0142a krwi\u0105 Polak\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Wo\u0142y\u0144 to by\u0142a walka cywilizacji. Star\u0142y si\u0119 tam cywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska, \u0142aci\u0144ska z cywilizacj\u0105 bizantyjsk\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 kap\u0142an\u00f3w cerkwi prawos\u0142awnej i grekokatolickiej wypowiedzia\u0142o wojn\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi. \u015awi\u0119cili na przyk\u0142ad narz\u0119dzia zbrodni – m\u00f3wi PCh24.pl Ewa Siemaszko, badaczka ludob\u00f3jstwa dokonanego na wo\u0142y\u0144skich Polakach podczas II wojny \u015bwiatowej.
<\/strong><\/p>\r\n

Czym by\u0142a krwawa niedziela na Wo\u0142yniu?
<\/strong><\/p>\r\n

To by\u0142 dzie\u0144 w kt\u00f3rym nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy jednocze\u015bnie napadli na dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t osiem miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych mieszkali Polacy, a kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 w granicach powiat\u00f3w horochowskiego i po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci powiatu w\u0142odzimirskiego. Chcieli tam wymordowa\u0107 wszystkich Polak\u00f3w. Wyb\u00f3r dnia tego mordu – 11 lipca – m\u00f3g\u0142 by\u0107 przypadkowy, ale by\u0107 mo\u017ce niezupe\u0142nie – by\u0142a to niedziela, a nast\u0119pnego dnia by\u0142o prawos\u0142awne \u015bwi\u0119to Piotra i Paw\u0142a i Ukrai\u0144cy mawiali potem o \u201eakcji na Petra i Paw\u0142a\u201d. Wielu napad\u00f3w w r\u00f3\u017cnych miejscach dokonywano w niedziel\u0119.<\/p>\r\n

Na kilka tygodni przed dokonaniem tej rzezi nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy zacz\u0119li prowadzi\u0107 dzia\u0142ania propagandowe. Na czym one dok\u0142adnie polega\u0142y?
<\/strong><\/p>\r\n

Jednoczesne uderzenie na tak sporym obszarze wymaga\u0142o zmobilizowania odpowiednio du\u017cych si\u0142. Same boj\u00f3wki UPA nie da\u0142yby sobie rady. St\u0105d agitowano w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci wiejskiej, by przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do zbrodniczej akcji.<\/p>\r\n

Jak ta agitacja wygl\u0105da\u0142a? Organizowano wiejskie zebrania, na kt\u00f3rych przekonywano, \u017ce nale\u017cy wyr\u017cn\u0105\u0107 Polak\u00f3w do si\u00f3dmego pokolenia, wyrwa\u0107 ich po prostu z korzeniami.<\/p>\r\n

Nie ma wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce motywem zbrodni by\u0142o usuni\u0119cie Polak\u00f3w jako grupy narodowo\u015bciowej, kt\u00f3ra by\u0142a traktowana przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich jako najwi\u0119kszy wr\u00f3g niepodleg\u0142o\u015bci Ukrainy.<\/p>\r\n

Czyli krwawa niedziela, podobnie jak ca\u0142a rze\u017a wo\u0142y\u0144ska, by\u0142a aktem ludob\u00f3jczym?
<\/strong><\/p>\r\n

Tak, motyw narodowo\u015bciowy zbrodni wo\u0142y\u0144skiej wskazuje na charakter ludob\u00f3jczy tej akcji. Oprawcy wprost m\u00f3wili swoim ofiarom, \u017ce gin\u0105 w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce s\u0105 Polakami.<\/p>\r\n

Jak przekonywano ukrai\u0144sk\u0105 ludno\u015b\u0107 wiejsk\u0105 do zabijania Polak\u00f3w?
<\/strong><\/p>\r\n

T\u0142umaczono im na przyk\u0142ad, \u017ce wszystkie ich niepowodzenia, bieda s\u0105 win\u0105 polskich s\u0105siad\u00f3w, \u017ce byli przez Polak\u00f3w gn\u0119bieni. Przekonywano, \u017ce wyt\u0119pienie \u201eLach\u00f3w\u201d jest nieodzowne dla poprawy bytu i \u017ce ukrai\u0144ska ziemia powinna by\u0107 tylko dla Ukrai\u0144c\u00f3w, a \u201ezajd\u00f3w\u201d, czyli przybysz\u00f3w, przyb\u0142\u0119d\u00f3w nale\u017cy zniszczy\u0107, bo to wrogowie.<\/p>\r\n

Na kilka dni przed krwaw\u0105 niedziel\u0105 przedstawiciele Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego negocjowali z Ukrai\u0144cami zaprzestanie mord\u00f3w.
<\/strong><\/p>\r\n

Negocjacje te toczy\u0142y si\u0119 na terenie powiatu kowelskiego, kt\u00f3ry w\u00f3wczas nie by\u0142 jeszcze do\u015bwiadczony brutalnymi atakami UPA. Ale mordy na Polakach na Wo\u0142yniu rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 na pocz\u0105tku 1943 roku, wi\u0119c przedstawiciele polskiego podziemia postanowili nawi\u0105za\u0107 kontakt z banderowcami i negocjowa\u0107 z nimi zaprzestanie krwawych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\r\n

Na czele polskiej delegacji stan\u0105\u0142 pe\u0142nomocnik Okr\u0119gowej Delegatury Zygmunt Rumel i przedstawiciel Okr\u0119gu Wo\u0142y\u0144skiego AK, Krzysztof Markiewicz. Do rozm\u00f3w jednak nie dosz\u0142o, bo ca\u0142a delegacja zosta\u0142a bestialsko zamordowana przez UPA w okolicy wsi Kustycze.<\/p>\r\n

11 lipca rozpoczyna si\u0119 straszliwa rze\u017a. Jak ta akcja zosta\u0142a przeprowadzona?
<\/strong><\/p>\r\n

Uzbrojona w bro\u0144 paln\u0105 UPA wraz z miejscowymi ch\u0142opami – kt\u00f3rym za bro\u0144 s\u0142u\u017cy\u0142y narz\u0119dzia rolnicze – wdarli si\u0119 na teren polskich kolonii i mordowali tam ludzi w ich domach, czy w obej\u015bciach.<\/p>\r\n

Mordercy stanowili naprawd\u0119 liczn\u0105 grup\u0119 i w dodatku dzia\u0142ali z zaskoczenia. Polak\u00f3w atakowano bowiem w nocy lub o \u015bwicie, czyli wtedy, gdy wszyscy jeszcze spali, lub dopiero co si\u0119 zbudzili. Co bardziej przezorni kryli si\u0119 na noc poza domami, w specjalnie przygotowanych schronach, bo atmosfera strachu przed atakiem nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich ci\u0105\u017cy\u0142a w powietrzu. Mimo to, akcja UPA by\u0142a niezwykle skuteczna. Obok pory rozpocz\u0119cia ataku, na jego skuteczno\u015bci zawa\u017cy\u0142 te\u017c fakt, \u017ce w regionach, w kt\u00f3rych zosta\u0142 on przeprowadzony nie by\u0142o wcze\u015bniej \u017cadnych rzezi. Gin\u0119li co prawda poszczeg\u00f3lni ludzie, ale nie by\u0142o mowy o masowych mordach. Nie by\u0142o tam zorganizowanej samoobrony ani polskich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich.<\/p>\r\n

UPA atakowa\u0142a te\u017c ludzi zgromadzonych w ko\u015bcio\u0142ach. Mordowano tam zar\u00f3wno wiernych jak i kap\u0142an\u00f3w.<\/p>\r\n

O krwawej niedzieli m\u00f3wimy dzisiaj jako o jednym dniu. Tymczasem mordy zwi\u0105zane z tym wydarzeniem trwa\u0142y jeszcze 12, 13 i 14 lipca. Wy\u0142apywano w\u00f3wczas Polak\u00f3w, kt\u00f3rym wcze\u015bniej uda\u0142o si\u0119 ukry\u0107, lub z jaki\u015b pow\u00f3d nie zostali zabici. W sumie podczas krwawej niedzieli i kolejnych dni mord\u00f3w zgin\u0119\u0142o kilka tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\r\n

Czy s\u0105 jakie\u015b bardziej szczeg\u00f3\u0142owe szacunki, co do liczby ofiar?
<\/strong><\/p>\r\n

Precyzyjnie tej liczby okre\u015bli\u0107 si\u0119 nie da. Bli\u017cej mo\u017cemy oszacowa\u0107 liczb\u0119 os\u00f3b zabitych w lipcu 1943 roku na ca\u0142ym Wo\u0142yniu, a by\u0142 to jeden z najkrwawszych miesi\u0119cy w wykonaniu UPA. Zgin\u0119\u0142o wtedy co najmniej dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\r\n

Zaznacz\u0119 jednak, \u017ce wszystkie szacunki, je\u015bli idzie o liczb\u0119 ofiar zbrodni na Wo\u0142yniu opieraj\u0105 si\u0119 na odtwarzanych dzisiaj faktach, a nie jeste\u015bmy przecie\u017c w stanie odtworzy\u0107 wszystkich wydarze\u0144 do jakich tam dosz\u0142o.<\/p>\r\n

Wspomnia\u0142a Pani, \u017ce data 11 lipca mog\u0142a by\u0107 przypadkowa. Ale czy przypadkowo wybrano w\u0142a\u015bnie niedziel\u0119? Wtedy Polacy byli zgromadzeni w ko\u015bcio\u0142ach, a wi\u0119c plan masowego mordu wydawa\u0142 si\u0119 by\u0107 \u0142atwiejszy do zrealizowania.
<\/strong><\/p>\r\n

Nie s\u0105dz\u0119, by UPA tak w\u0142a\u015bnie planowa\u0142a. Na Wo\u0142yniu nie by\u0142o g\u0119stej sieci ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Parafie by\u0142y tam bardzo rozleg\u0142e, ludzie musieli niekiedy przej\u015b\u0107 nawet kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w by uczestniczy\u0107 we Mszy \u015bwi\u0119tej czy nabo\u017ce\u0144stwie. \u015awi\u0105tynie na Wo\u0142yniu nie by\u0142y zreszt\u0105 ogromne, a Msze odprawiano w r\u00f3\u017cnych godzinach, co oznacza, \u017ce nie chodzono na jedno nabo\u017ce\u0144stwo ca\u0142ymi wioskami. Nie wydaje mi si\u0119 wi\u0119c, by liczono, \u017ce dzi\u0119ki przeprowadzeniu ataku w niedziel\u0119, mo\u017cliwe b\u0119dzie zniszczenie ca\u0142ej parafii w ci\u0105gu kilku godzin. Oczywi\u015bcie mniej trudu wymaga mord w jednym miejscu, ko\u015bciele, stu os\u00f3b, ni\u017c tej samej liczby na przyk\u0142ad w dziesi\u0119ciu miejscach.<\/p>\r\n

Mordy w ko\u015bcio\u0142ach nios\u0105 jednak ze sob\u0105 pewn\u0105 symbolik\u0119. Chodzi o starcie cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej ze Wschodem, Polak\u00f3w z ukrai\u0144skimi oprawcami.
<\/strong><\/p>\r\n

Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105. Wo\u0142y\u0144 to by\u0142a walka cywilizacji. Star\u0142y si\u0119 tam cywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska, \u0142aci\u0144ska z cywilizacj\u0105 bizantyjsk\u0105.<\/p>\r\n

Ciekawe jest to, \u017ce ukrai\u0144scy narodowcy – cho\u0107 jedni z nich nale\u017celi do cerkwi prawos\u0142awnej a inni do grekokatolickiej – otrzymali wsparcie od duchownych. Cerkwie te wyda\u0142y wojn\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu. M\u00f3wi\u0105c o \u201ewydaniu wojny\u201d nie mam oczywi\u015bcie na my\u015bli jakiej\u015b zorganizowanej odg\u00f3rnie akcji. To poszczeg\u00f3lni cz\u0142onkowie i duchowni tych wsp\u00f3lnot wydali t\u0119 wojn\u0119.<\/p>\r\n

Wspominali\u015bmy o ko\u015bcio\u0142ach zaatakowanych przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w podczas krwawej niedzieli. To tylko element antykatolickiego charakteru zbrodni wo\u0142y\u0144skiej. Polak\u00f3w atakowano te\u017c bowiem w r\u00f3\u017cne katolickie \u015bwi\u0119ta, na przyk\u0142ad na Wielkanoc, Bo\u017ce Narodzenie, Matki Bo\u017cej Gromnicznej, czy w Bo\u017ce Cia\u0142o.<\/p>\r\n

Zaryzykowa\u0142abym stwierdzenie, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 tych wsp\u00f3lnot wyznaniowych zba\u0142amuci\u0142 szatan. I nie chodzi\u0142o tylko o wiernych, ale tak\u017ce o duchownych, z kt\u00f3rych niekt\u00f3rzy dopuszczali si\u0119 odci\u0105\u017cania wiernych z grzechu zab\u00f3jstwa, g\u0142oszenia kaza\u0144 zach\u0119caj\u0105cych – w nawi\u0105zaniu do Ewangelii – by oczy\u015bci\u0107 nar\u00f3d ukrai\u0144ski z chwastu. Ponadto cz\u0119sto mia\u0142y miejsce \u015bwi\u0119cenia narz\u0119dzi zbrodni przez duchownych obu wyzna\u0144 – z w\u0142asnej ch\u0119ci lub pod przymusem.<\/p>\r\n

Ale podkre\u015blam, \u017ce mowa tutaj o pewnej cz\u0119\u015bci wiernych i duchownych cerkwi prawos\u0142awnej i grekokatolickiej. By pokaza\u0107, \u017ce medal ten ma sw\u00f3j awers i rewers, dopowiem, \u017ce IPN prowadzi obecnie badania nad tym ilu grekokatolickich duchownych zgin\u0119\u0142o z r\u0105k nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich.<\/p>\r\n

Przenie\u015bmy si\u0119 teraz na chwil\u0119 w czasy nam wsp\u00f3\u0142czesne. Czy doczekamy w ko\u0144cu tego, \u017ce 11 lipca stanie si\u0119 Dniem Pami\u0119ci M\u0119cze\u0144stwa Kresowian? Od d\u0142ugiego ju\u017c czasu politycy jako\u015b nie mog\u0105 sobie poradzi\u0107 z t\u0105 dat\u0105 i z upami\u0119tnieniem mord\u00f3w na Wo\u0142yniu.
<\/strong><\/p>\r\n

Nie umiem na to pytanie odpowiedzie\u0107. W Sejmie s\u0105 zar\u00f3wno zwolennicy ustanowienia takiego dnia, jak i jego przeciwnicy, ale po kt\u00f3rej stronie stanie wi\u0119kszo\u015b\u0107 – trudno przewidzie\u0107.<\/p>\r\n

W najliczniejszej partii, czyli partii rz\u0105dz\u0105cej, jest pewna grupa os\u00f3b, kt\u00f3rej ten pomys\u0142 si\u0119 nie podoba. I je\u015bli ta grupa sprzymierzy si\u0119 z programowo niech\u0119tnymi temu pomys\u0142owi pos\u0142ami – na przyk\u0142ad z Ruchu Palikota – to wtedy stosowna uchwa\u0142a nie zostanie podj\u0119ta.<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142: Krzysztof G\u0119d\u0142ek<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wo\u0142y\u0144 to by\u0142a walka cywilizacji. Star\u0142y si\u0119 tam cywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska, \u0142aci\u0144ska z cywilizacj\u0105 bizantyjsk\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 kap\u0142an\u00f3w cerkwi prawos\u0142awnej i grekokatolickiej wypowiedzia\u0142o wojn\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi. \u015awi\u0119cili na przyk\u0142ad narz\u0119dzia zbrodni – m\u00f3wi PCh24.pl Ewa Siemaszko, badaczka ludob\u00f3jstwa dokonanego na wo\u0142y\u0144skich Polakach podczas II wojny \u015bwiatowej. Czym by\u0142a krwawa niedziela na Wo\u0142yniu? To by\u0142 dzie\u0144 w kt\u00f3rym nacjonali\u015bci […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[65,92,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69381"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69381"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69381\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}