{"id":69363,"date":"2013-07-09T08:26:03","date_gmt":"2013-07-09T13:26:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=69363"},"modified":"2013-07-10T08:11:39","modified_gmt":"2013-07-10T13:11:39","slug":"pytel-odpowiada-patynowskiej-stadiony-nie-nadaja-sie-na-liturgie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=69363","title":{"rendered":"Stadiony nie nadaj\u0105 si\u0119 na liturgi\u0119"},"content":{"rendered":"

Pytel odpowiada Patynowskiej: Stadiony nie nadaj\u0105 si\u0119 na liturgi\u0119<\/strong><\/p>\r\n

Powstaje pytanie, dlaczego historyk sztuki dokonuje tego rodzaju manipulacji, po co dopuszcza si\u0119 fa\u0142szu?<\/p>\r\n

7 lipca br. w portalu Fronda.pl ukaza\u0142 si\u0119 tekst pi\u00f3ra pani red. Marii Patynowskiej zatytu\u0142owany \u201eRekolekcje na stadionie jako realizacja Soboru Watyka\u0144skiego II\u201d. Nie spos\u00f3b pozostawi\u0107 go bez komentarza, tym wi\u0119cej, \u017ce autorka stara si\u0119 doda\u0107 wiarygodno\u015bci zawartym w nim tezom powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na swoje wykszta\u0142cenie jako historyka sztuki.<\/p>\r\n

Na pocz\u0105tku czytelnik dowiaduje si\u0119, \u017ce pani red. Patynowska, po d\u0142ugim i zapewne bolesnym procesie dojrzewania w niej pewnych przekona\u0144, dosz\u0142a do wniosku – oczywi\u015bcie \u201ejako historyk sztuki\u201d – \u201e\u017ce stadiony bardzo nadaj\u0105 si\u0119 na ko\u015bcio\u0142y\u201d, a ostatnim aktem tego procesu przemiany \u015bwiadomo\u015bci by\u0142 udzia\u0142 w rekolekcjach ks. Johna Bashobory.<\/p>\r\n

\u201eZatem dlaczego stadiony nadaj\u0105 si\u0119 na ko\u015bcio\u0142y?\u201d – pyta dalej autorka i odpowiada, \u017ce \u201eka\u017cdy znawca zagadnie\u0144 funkcjonalno\u015bci architektury sakralnej, potwierdzi, \u017ce budowla jest dobra, w\u00f3wczas, gdy jest funkcjonalna\u201d. C\u00f3\u017c odpowiedzie\u0107? Chyba tylko, \u017ce \u201etanie wino jest dobre, bo jest dobre i tanie\u201d. Oto \u201eznawcy zagadnie\u0144 funkcjonalno\u015bci\u201d staj\u0105 si\u0119 najwy\u017csz\u0105 instancj\u0105 w dziedzinie projektowania przestrzeni liturgicznej, a \u201efunkcjonalno\u015b\u0107\u201d (w tym r\u00f3wnie\u017c \u201edostosowanie do potrzeb u\u017cytkownik\u00f3w i liczby wiernych\u201d) okazuje si\u0119 najwa\u017cniejszym kryterium w tej dziedzinie.<\/p>\r\n

Autorka tekstu prowadzi czytelnika od ciasnych katakumb \u201eprzeznaczonych dla ma\u0142ych grup zakonspirowanych pierwszych chrze\u015bcijan\u201d – przez co utrwala b\u0142\u0119dne mniemania dotycz\u0105ce tych cmentarzy (upowszechnione przez film i literatur\u0119) i zupe\u0142nie pomija fakt, \u017ce pierwsi chrze\u015bcijanie zbierali si\u0119 w domach prywatnych – przez staro\u017cytne bazyliki, gotyckie katedry, ko\u015bcio\u0142y renesansu i baroku do wsp\u00f3\u0142czesnych betonowych \u015bwi\u0105ty\u0144 osiedlowych. Przemierzaj\u0105c t\u0119 drog\u0119 dochodzi wniosku, \u017ce na przestrzeni dziej\u00f3w miejsca sprawowania kultu chrze\u015bcija\u0144skiego stawa\u0142y si\u0119 coraz wi\u0119ksze i wi\u0119ksze, po to, aby m\u00f3c pomie\u015bci\u0107 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 wiernych (jedynie \u201ema\u0142e roma\u0144skie rotundy\u201d wzbudzi\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci pani redaktor, ale szybko je rozwia\u0142a uznaj\u0105c, \u017ce by\u0142 to regres spowodowany fanaberi\u0105 \u201ekilku najbogatszych\u201d).<\/p>\r\n

Powstaje pytanie, dlaczego historyk sztuki dokonuje tego rodzaju manipulacji, po co dopuszcza si\u0119 fa\u0142szu? Ot\u00f3\u017c po to, \u017ceby w ko\u0144cu zaprowadzi\u0107 czytelnika na stadion i powiedzie\u0107 mu, \u017ce \u201ewn\u0119trzem odpowiednim dla 50 tys. os\u00f3b jest stadion\u201d i udowodni\u0107, \u017ce \u201estadiony bardzo nadaj\u0105 si\u0119 na ko\u015bcio\u0142y\u201d, bo stadionowe celebracje stanowi\u0105 naturaln\u0105, historyczn\u0105 kontynuacj\u0119, wynikaj\u0105 z organicznego rozwoju liturgii, kt\u00f3ra potrzebuje coraz wi\u0119cej przestrzeni dla jej uczestnik\u00f3w. Na dodatek czyni to – jak si\u0119 wydaje – nie dlatego, \u017ceby udowodni\u0107 tak\u0105 generaln\u0105 tez\u0119, ale po to, by obroni\u0107 t\u0119 jedn\u0105 celebracj\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce przed kilkoma dniami na Stadionie Narodowym. I kiedy m\u00f3wi, \u017ce \u201edla 50 tys. os\u00f3b odpowiedni jest stadion\u201d, to nawet nie przyjedzie jej do g\u0142owy zapyta\u0107, czy te \u201e50 tys. os\u00f3b jest odpowiednie dla liturgii\u201d. A je\u015bli tak, to dlaczego staro\u017cytni wyznawcy Chrystusa, gdy ju\u017c nie tylko cieszyli si\u0119 wolno\u015bci\u0105 kultu, ale gdy stanowili wi\u0119kszo\u015b\u0107, gdy chrze\u015bcijanami byli nie tylko patrycjusze, ale i cesarze, to dlaczego na miejsca kultu nie wybrali \u00f3wczesnych stadion\u00f3w, obecnych przecie\u017c w ka\u017cdym, a nie tylko najwi\u0119kszych miastach Imperium? Dlaczego cyrk zwany Koloseum – przecie\u017c u\u015bwi\u0119cony krwi\u0105 m\u0119czennik\u00f3w – nie sta\u0142 si\u0119 miejscem sprawowania Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary?<\/p>\r\n

Na tym nie koniec, bo cho\u0107 do obrony swej dora\u017anie postawionej tezy autorka zaprz\u0119ga autorytet XXI soboru powszechnego, to nie podpiera si\u0119 w tej sprawie \u017cadnym dowodem, a jedynie w\u0105tpliwym stwierdzeniem, \u017ce \u201ewa\u017cnym elementem propagandy zdobyczy soborowych, by\u0142o budowanie ko\u015bcio\u0142\u00f3w o stadio-podobnym uk\u0142adzie\u201d.<\/p>\r\n

Nie mnie jednak broni\u0107 II Soboru Watyka\u0144skiego – licz\u0119, \u017ce tego typu stwierdzenia spotkaj\u0105 si\u0119 z jakim\u015b komentarzem tutejszych redakcyjnych specjalist\u00f3w w tej dziedzinie, kt\u00f3rzy zawsze wykazuj\u0105 si\u0119 wielk\u0105 aktywno\u015bci\u0105, gdy trzeba broni\u0107 nauk Vaticanum II (najcz\u0119\u015bciej przed krytyk\u0105 katolickich tradycjonalist\u00f3w). Nie mog\u0119 jednak nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce entuzja\u015bci soborowych reform postulowali \u201epowr\u00f3t do \u017ar\u00f3de\u0142\u201d czyli odtwarzanie w dzisiejszych czasach wczesnej \u201eoryginalnej\u201d postaci chrze\u015bcija\u0144stwa, co z kolei zak\u0142ada raczej sprawowanie Mszy \u015awi\u0119tej w mniejszych wsp\u00f3lnotach. S\u0105dz\u0119, \u017ce warto zacytowa\u0107 tutaj s\u0142owa jednego z profesor\u00f3w teologii fundamentalnej, niegdy\u015b cz\u0142onka Mi\u0119dzynarodowej Komisji Teologicznej przy Kongregacji Nauki Wiary, kt\u00f3rego, dok\u0105d para\u0142 si\u0119 katolick\u0105 teologi\u0105, nie spos\u00f3b by\u0142o oskar\u017cy\u0107 o niech\u0119\u0107 wobec posoborowych porz\u0105dk\u00f3w w Ko\u015bciele. Wr\u0119cz przeciwnie. Ot\u00f3\u017c ks. prof. Tomasz W\u0119c\u0142awski, bo o nim mowa (jego \u017cyciowe wybory nie uniewa\u017cniaj\u0105 przecie\u017c tego, co g\u0142osi\u0142 jako kap\u0142an i za co by\u0142 honorowany) na zorganizowanej przed dekad\u0105 w Poznaniu konferencji naukowej dotycz\u0105cej liturgii, powiedzia\u0142:<\/p>\r\n

\u201eTrzecim \u017cywio\u0142em liturgii jest d\u017awi\u0119ki s\u0142owo wype\u0142niaj\u0105ce i kszta\u0142tuj\u0105ce przestrze\u0144. Liturgia jest najpierw zawsze liturgi\u0105 s\u0142owa – w kt\u00f3rym zostaj\u0105 przywo\u0142ane \u00abwielkie dzie\u0142a Bo\u017ce\u00bb (por. Dz 2,11). Zwi\u0105zek mi\u0119dzy d\u017awi\u0119kiem i przestrzeni\u0105 w liturgii jest silniejszy, ni\u017c mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 powierzchownemu spojrzeniu. Mo\u017cna mianowicie powiedzie\u0107, \u017ce liturgia odbywa si\u0119 tylko w takiej przestrzeni, kt\u00f3r\u0105 obejmuje s\u0142yszalny d\u017awi\u0119k – s\u0142owo cz\u0142owieka przemawiaj\u0105cego do cz\u0142owieka. Mo\u017cna te\u017c pokaza\u0107, w jakim stopniu architektura przestrzeni liturgicznej podporz\u0105dkowywa\u0142a si\u0119 tej zasadzie – albo inaczej: jak z pomoc\u0105 architektury poszerzano przestrze\u0144 (akustyczn\u0105), w kt\u00f3rej mo\u017cliwa by\u0142a liturgia (\u2026) Z tego punktu widzenia sztuczne wzmocnienie d\u017awi\u0119ku jest przeciw duchowi liturgii – tak samo jak poszerzanie przestrzeni zgromadzenia poza zasi\u0119g ludzkiego g\u0142osu. Kwestia ta wymaga refleksji. Jej odniesieniem teologicznym powinno by\u0107 r\u00f3wnie\u017c to, co wiemy o zgromadzeniach i ucztach uczni\u00f3w Jezusa na wolnym powietrzu (poza miastem), zar\u00f3wno przed Jego Pasch\u0105, jak i po niej. Tak\u017ce ich wielko\u015b\u0107 i zasi\u0119g (przestrze\u0144 fizyczn\u0105 i spo\u0142eczn\u0105) wyznacza\u0142 ludzki g\u0142os, s\u0142owo i mo\u017cliwo\u015b\u0107 porozumienia (por. w zwi\u0105zku z tym Dz 2,1-47) i opisan\u0105 tam przestrze\u0144 gromadz\u0105cego si\u0119 Ko\u015bcio\u0142a (dziejow\u0105 i kosmiczn\u0105, osobist\u0105 i spo\u0142eczn\u0105), a zw\u0142aszcza spraw\u0119 \u00abrozumienia we w\u0142asnym j\u0119zyku\u00bb tego, co si\u0119 dzieje\u201d.<\/p>\r\n

Tyle w odpowiedzi na stwierdzenie, \u017ce \u201estadiony bardzo nadaj\u0105 si\u0119 na ko\u015bcio\u0142y\u201d. Narzeka\u0144, \u017ce ko\u015bcio\u0142y nie nadaj\u0105 si\u0119 na to, by g\u0142osi\u0107 w nich wielodniowe rekolekcje, bo – w odr\u00f3\u017cnieniu od stadion\u00f3w – \u201enie s\u0105 dostosowane pod wzgl\u0119dem wsp\u00f3\u0142czesnych wymog\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, \u017ce nie maj\u0105 zaplecza do ugotowania cateringu, ani zaplecza medycznego\u201d komentowa\u0107 nie zamierzam. Podobnie jak rozczarowa\u0144 autorki dotycz\u0105cych rzekomej zmiany linii \u201eTygodnika Powszechnego\u201d na konserwatywn\u0105, czy \u017cali do TVN24, \u017ce nazywa ks. Bashobor\u0119 \u201emurzynem\u201d. Tekst pani red. Patynowskiej i tak stanowi drugie i ostatnie, pionowe ci\u0119cie w ramach rytua\u0142u seppuku, kt\u00f3ry autorka od d\u0142u\u017cszego czasu dokonuje na \u0142amach Fronda.pl. Oczywi\u015bcie \u201ejako historyk sztuki\u201d.<\/p>\r\n

Jakub Pytel\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\r\n