{"id":69210,"date":"2013-07-01T11:38:55","date_gmt":"2013-07-01T16:38:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=69210"},"modified":"2013-07-01T11:38:55","modified_gmt":"2013-07-01T16:38:55","slug":"komu-przeszkadza-wspomnieniowa-ksiazka-piotra-skorzynskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=69210","title":{"rendered":"Komu przeszkadza wspomnieniowa ksi\u0105\u017cka Piotra Sk\u00f3rzy\u0144skiego?"},"content":{"rendered":"

Piotr Sk\u00f3rzy\u0144ski, pisarz, kt\u00f3rego chc\u0105 skaza\u0107 na zapomnienie<\/strong><\/p>\r\n

Od prawie \u0107wier\u0107 wieku cenzura prasy i ksi\u0105\u017cek ju\u017c na szcz\u0119\u015bcie nie istnieje, jednak niewygodne ksi\u0105\u017cki nadal s\u0105 blokowane. Powody blokowania mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne. Najcz\u0119\u015bciej chodzi o to, \u017ceby pewne fakty nie wysz\u0142y na jaw. Mog\u0142yby bowiem zaszkodzi\u0107 osobom powszechnie, chocia\u017c nie zawsze s\u0142usznie uchodz\u0105cym za autorytety.<\/p>\r\n

Jesieni\u0105 ubieg\u0142ego roku nak\u0142adem wydawnictwa Glaukopis ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka \u201eCz\u0142owiek nieuwik\u0142any. Wspomnienia z PRL\u201d, kt\u00f3ra jest osobist\u0105 opowie\u015bci\u0105 wspomnieniow\u0105 Piotra Sk\u00f3rzy\u0144skiego o \u017cyciu w PRL. Mottem wspomnie\u0144 s\u0105 s\u0142owa XIX wiecznego poety i dramaturga, Fryderyka Hebbela, kt\u00f3rych autor si\u0119 konsekwentnie trzyma i kt\u00f3re stosuje wobec innych, ale przede wszystkim wobec siebie – \u201eSzczero\u015b\u0107 to po\u017ceraj\u0105cy wszystko ogie\u0144 – nic dziwnego, \u017ce tak niewielu na ni\u0105 sta\u0107\u201d. Znajdujemy w niej w\u0105tki rodzinne, polityczne, spo\u0142eczne, ca\u0142y klimat tamtych czas\u00f3w, klimat niezwykle szary, smutny, przygn\u0119biaj\u0105cy, jeszcze bardziej uwidaczniaj\u0105cy pewne sprawy patologiczne, g\u0142\u00f3wnie sprawy zwi\u0105zane z zachowaniem si\u0119 ludzi w tamtym okresie. Poznajemy osobiste wspomnienia autora wielu znanych osobach, Henryku Berezie, Antonim S\u0142onimskim, Adolfie Rudnickim, Krzysztofie Krauze, Andrzeju Samsonie, Henryku Krzeczkowskim, Aleksandrze Ma\u0142achowskim, J\u00f3zefie Dajczgewandzie czy wreszcie o Adamie Michniku. Z tym ostatnim autor zna\u0142 si\u0119 ju\u017c od lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, siedzia\u0142 te\u017c z nim w jednej celi po internowaniu w stanie wojennym.<\/p>\r\n

Sk\u00f3rzy\u0144ski o Michniku<\/b><\/p>\r\n

Tak wspomina swoje internowanie z p\u00f3\u017aniejszym naczelnym Wyborczej: \u201ePierwszy miesi\u0105c pobytu w wi\u0119zieniu – trzeba przyzna\u0107, w do\u015b\u0107 \u0142agodnych warunkach – wspominam jako jeden z najlepszych okres\u00f3w w moim \u017cyciu. Sprawia\u0142a to przede wszystkim obecno\u015b\u0107 w naszej celi Adama Michnika i Marka Bara\u0144skiego. Ten pierwszy szybko zgromadzi\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie ma\u0142y dw\u00f3r, na kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 Piotr Mroczyk, p\u00f3\u017aniejszy dyrektor Polskiej Sekcji Radia Wolna Europa, i gdaka\u0142 r\u00f3wnie g\u0142o\u015bno, co zabawnie, ca\u0142kiem jak indyk z wielkim czerwonym grzebieniem, pusz\u0105cy si\u0119 na podw\u00f3rku. Ten drugi by\u0142 naukowcem z Uniwersytetu, z kt\u00f3rym \u015bwietnie si\u0119 rozumia\u0142em, i du\u017co rozmawiali\u015bmy na wszystkie tematy. Byli\u015bmy w dodatku bohaterami (!!), a opr\u00f3cz presti\u017cu mieli\u015bmy paczki \u017cywno\u015bciowe i ubraniowe z Zachodu, o zawarto\u015bci kt\u00f3rych ci na \u201ewolno\u015bci\u201d mogli tylko pomarzy\u0107. (\u2026) Dobre samopoczucie Michnika bra\u0142o si\u0119 z prostego powodu: jak nam wyzna\u0142, bardzo si\u0119 cieszy\u0142, \u017ce go zwin\u0119li, bo inaczej musia\u0142by podejmowa\u0107 jakie\u015b decyzje polityczne, a w rzeczywisto\u015bci nie mia\u0142 poj\u0119cia, co robi\u0107. Tutaj m\u00f3g\u0142 wyg\u0142asza\u0107 bon moty, gra\u0107 w pokera, dyskutowa\u0107 o endecji, poucza\u0107 niesubordynowanych prawicowc\u00f3w (kt\u00f3rego\u015b dnia radiostacja wi\u0119zienna powiadomi\u0142a nas, \u017ce internowany Michnik otrzyma\u0142 pochwa\u0142\u0119 komendanta za wzorow\u0105 postaw\u0119) i pisa\u0107 g\u00f3rnolotne, pozbawione konkret\u00f3w listy w stylu m\u0142odego Gandhiego, na kt\u00f3rego pozowa\u0142\u201d.<\/p>\r\n

Ojciec, brat i \u017cona<\/b><\/p>\r\n

Po kilku miesi\u0105cach od wydania ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a zaskar\u017cona przez Jana Sk\u00f3rzy\u0144skiego i Zygmunta Sk\u00f3rzy\u0144skiego, brata i ojca autora. S\u0105d Okr\u0119gowy w Gda\u0144sku postanowi\u0142 przychyli\u0107 si\u0119 do wniosku powod\u00f3w i: \u201eudzieli\u0107 zabezpieczenia roszczeniu uprawnionych Jana Sk\u00f3rzy\u0144skiego i Zygmunta Sk\u00f3rzy\u0144skiego o zaniechanie naruszania autorskich praw maj\u0105tkowych poprzez zakazanie pozwanej funacji \u201eGlaukopis\u201d (\u2026) wprowadzania do obrotu egzemplarzy ksi\u0105\u017cki \u201eCz\u0142owiek nieuwik\u0142any. Wspomnienia z PRL\u201d oraz jej promocji na stronie internetowej www.glaukopis.pl<\/a><\/span>\u201d.<\/p>\r\n

To dziwne, \u017ce Jan Sk\u00f3rzy\u0144ski upomnia\u0142 si\u0119 o prawa autorskie do spu\u015bcizny po zmar\u0142ym bracie. Nie zrobi\u0142 tego, kiedy w 2011 r. ukaza\u0142a si\u0119 \u201eWojna \u015bwiat\u00f3w\u201d. Spraw\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 dopiero, kiedy wydano wspomnienia jego brata. Jak napisa\u0142a Joanna Falzman Brodacka na swoim blogu: \u201eRoszczenia w sprawach maj\u0105tkowych zg\u0142aszaj\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy mu nie pomogli za \u017cycia cho\u0107by finansowo, kt\u00f3rzy wpu\u015bcili z \u0142aski jego zw\u0142oki do rodzinnego grobu, nie zgadzaj\u0105c si\u0119 na umieszczenie cho\u0107by najmniejszej tabliczki z jego nazwiskiem.
Zosta\u0142 zatem pochowany bezimiennie. Nawet na psim cmentarzu umieszcza si\u0119 tabliczki\u00a0 z imionami ulubie\u0144c\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

Zdziwiona zachowaniem Jana Sk\u00f3rzy\u0144skiego jest tak\u017ce wdowa po Piotrze Sk\u00f3rzy\u0144skim: – Jeszcze za \u017cycia Piotr wielokrotnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce wszystko co napisa\u0142 w trakcie naszego 22-letniego zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego powsta\u0142o dzi\u0119ki mnie, gdy\u017c cytuj\u0119 \u201euratowa\u0142am mu \u017cycie\u201d i wobec tego nale\u017cy do mnie. Mia\u0142 na my\u015bli g\u0142\u00f3wnie teksty nie opublikowane. To chyba oczywiste. Wiele razy ubolewa\u0142 nad tym, \u017ce Janek – cytuj\u0119 \u201estara si\u0119 jak mo\u017ce, aby mnie nie drukowano tam, gdzie on ma wp\u0142ywy\u201d, np. w \u201eRzeczpospolitej\u201d. Po \u015bmierci Piotra m\u00f3wi\u0142am Jankowi, \u017ce bardzo mi zale\u017cy na wydaniu \u201eWojny \u015bwiat\u00f3w\u201d. Nie wykaza\u0142 zainteresowania, ani sam\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, ani p\u00f3\u017aniejsz\u0105 jej promocj\u0105, ani \u201eprawami do spadku\u201d po jej wydrukowaniu\u2026 Nigdy te\u017c nie pokaza\u0142 sie na kt\u00f3rymkolwiek spotkaniu rocznicowym w trakcie kt\u00f3rego wr\u0119czane s\u0105 medale OPOKA po\u015bwi\u0119cone pami\u0119ci Piotra – podkre\u015bla Joanna Waliszewska w rozmowie z \u201eNasz\u0105 Polsk\u0105\u201d.\u00a0<\/p>\r\n

Roszczenie jako cenzura?<\/b><\/p>\r\n

Wszelkie prawa do ksi\u0105\u017cki posiada wdowa po autorze. Wynika to z tego, \u017ce ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a napisana przez autora, a nast\u0119pnie podarowana wdowie, (wtedy jeszcze \u017conie), jako prezent dla niej. Piotr Sk\u00f3rzy\u0144ski ze wzgl\u0119du na bardzo silne zwi\u0105zki emocjonalne \u0142\u0105cz\u0105ce go z \u017con\u0105, stara\u0142 si\u0119 dedykowa\u0107 jej wszystkie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re pisa\u0142. Oczywiste jest wi\u0119c, \u017ce zar\u00f3wno wydawca jak i wdowa dzia\u0142aj\u0105c w dobrej wierze postanowili ksi\u0105\u017ck\u0119 wyda\u0107, nie ze wzgl\u0119du na rodzinne niuanse, kt\u00f3re czasami si\u0119 we wspomnieniach pojawiaj\u0105, ale ze uwagi na to, \u017ce jest to bezcenne \u017ar\u00f3d\u0142o do historii PRL.<\/p>\r\n

Wydaje si\u0119, \u017ce zaskar\u017cenie ksi\u0105\u017cki do s\u0105du wynika z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, autor czasami w niepochlebnych s\u0142owach odnosi\u0142 si\u0119 do niekt\u00f3rych os\u00f3b z jego rodziny, w tym tak\u017ce do powoda, czyli Jana Sk\u00f3rzy\u0144skiego. Czasami pisze o nim dosy\u0107 niech\u0119tnie, nie ukrywa swojej niech\u0119ci. Opisuje r\u00f3\u017cne sytuacje, to, co si\u0119 wydarzy\u0142o mi\u0119dzy nimi. Na to wszystko nak\u0142ada si\u0119 kontekst polityczny, bracia mieli diametralnie odmienne pogl\u0105dy polityczne, mimo, \u017ce w pewnym czasie obaj dzia\u0142ali w okolicach KORu, Piotr jednak szybko wyszed\u0142 z tego \u015brodowiska i zachowa\u0142 o nim bardzo krytyczne zdanie. Natomiast wydaje si\u0119, \u017ce jego brat, Jan pozosta\u0142 wierny temu \u015brodowisku i nadal w nim funkcjonuje, m.in. w otoczeniu \u201eGazety wyborczej\u201d. Teoretycznie wydawca m\u00f3g\u0142 sam ocenzurowa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119. Mia\u0142 do wyboru albo opublikowa\u0107 j\u0105 w takiej wersji w jakiej si\u0119 ukaza\u0142a, albo wbi\u0107 si\u0119 w buty cenzora i ewentualne negatywne opinie wyci\u0105\u0107. Tyle, \u017ce takich rzeczy wydawca nie powinien nigdy robi\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie wydawnictwo Glaukopis nie zdecydowa\u0142o si\u0119 ocenzurowa\u0107 wspomnie\u0144 P. Sk\u00f3rzy\u0144skiego.<\/p>\r\n

A mo\u017ce tak naprawd\u0119 nie chodzi o \u017cadne prawa spadkowe, tylko o wykonanie woli Adama Michnika, kt\u00f3rego s\u0142owa przytoczono w pos\u0142owiu do innej ksi\u0105\u017cki, P. Sk\u00f3rzy\u0144skiego, do \u201eWojny \u015bwiat\u00f3w\u201d: \u201eTy Sk\u00f3rzy\u0144ski nie istniejesz, i nigdy nie zaistniejesz\u201d? Mo\u017ce chodzi o to, \u017ceby tego niezwykle zdolnego i oryginalnego pisarza zabrano polskim czytelnikom? Mo\u017ce kto\u015b nie mo\u017ce znie\u015b\u0107 wierno\u015bci zasadom, jakie prezentowa\u0142 przez ca\u0142e \u017cycie Piotr Sk\u00f3rzy\u0144ski?<\/b><\/p>\r\n

Mateusz Rawicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tygodnika Nasza Polska, nr 25 (920), 18 VI 2013.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Piotr Sk\u00f3rzy\u0144ski, pisarz, kt\u00f3rego chc\u0105 skaza\u0107 na zapomnienie Od prawie \u0107wier\u0107 wieku cenzura prasy i ksi\u0105\u017cek ju\u017c na szcz\u0119\u015bcie nie istnieje, jednak niewygodne ksi\u0105\u017cki nadal s\u0105 blokowane. Powody blokowania mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne. Najcz\u0119\u015bciej chodzi o to, \u017ceby pewne fakty nie wysz\u0142y na jaw. Mog\u0142yby bowiem zaszkodzi\u0107 osobom powszechnie, chocia\u017c nie zawsze s\u0142usznie uchodz\u0105cym za autorytety. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[162],"tags":[16,66,92,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69210"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69210"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69210\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69210"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69210"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69210"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}