{"id":69132,"date":"2013-06-27T07:39:39","date_gmt":"2013-06-27T12:39:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=69132"},"modified":"2015-12-31T11:10:20","modified_gmt":"2015-12-31T16:10:20","slug":"polska-dyplomacja-z-innego-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=69132","title":{"rendered":"Polska dyplomacja z innego \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

A jednak doczekali\u015bmy si\u0119! S\u0142u\u017cby dyplomatyczne RP podj\u0119\u0142y skuteczn\u0105 interwencj\u0119 przeciw szkaluj\u0105cemu Polsk\u0119 niemieckiemu filmowi, kt\u00f3ry bi\u0142 rekordy popularno\u015bci u zachodnich s\u0105siad\u00f3w. Na skutek interwencji naszych dyplomat\u00f3w tw\u00f3rcy paszkwilu usun\u0119li z niego szczeg\u00f3lnie antypolskie sceny.<\/strong><\/p>

To wiadomo\u015b\u0107 dobra. A teraz wiadomo\u015b\u0107 z\u0142a. By\u0142o to dawno, ponad osiemdziesi\u0105t lat temu – w 1927 roku, za\u015b dyplomaci polscy, o kt\u00f3rych mowa byli nieskorymi do sk\u0142adania \u201eberli\u0144skich ho\u0142d\u00f3w\u201d dyplomatami II Rzeczypospolitej; pa\u0144stwa rozumiej\u0105cego bardzo dobrze, jakie fatalne skutki mo\u017ce mie\u0107 systematycznie prowadzona, szkaluj\u0105ca Polsk\u0119 i nasz nar\u00f3d propaganda.<\/p>

Przypomnijmy, rzecz dotyczy bynajmniej nie czas\u00f3w hitlerowskiej III Rzeszy, ale demokratycznej Republiki Weimarskiej (1919 – 1933). Elity polityczne i kulturowe nowych, demokratycznych Niemiec, powsta\u0142ych na gruzach wilhelmi\u0144skiej Rzeszy r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 w wielu sprawach, ale w jednej panowa\u0142a mi\u0119dzy nimi pe\u0142na zgoda: nienawi\u015b\u0107 wobec Polak\u00f3w i odbudowanego pa\u0144stwa polskiego. Od konserwatywno-narodowej prawicy poprzez libera\u0142\u00f3w do socjaldemokrat\u00f3w panowa\u0142a jednolita opinia, \u017ce Polska to tw\u00f3r nienaturalny, \u201epa\u0144stwo sezonowe\u201d, kt\u00f3re wyros\u0142o na \u201eniemieckiej krzywdzie\u201d (tutaj szczeg\u00f3lnie mocno eksploatowano temat \u201epomorskiego korytarza\u201d jak nazywano polskie Pomorze) i dlatego granica polsko-niemiecka jest \u201e\u017cyw\u0105 ran\u0105\u201d w ciele niemieckiego narodu, \u201ep\u0142on\u0105c\u0105 granic\u0105\u201d.<\/p>

Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce t\u0119 retoryk\u0119 podziela\u0142y r\u00f3wnie\u017c dwie najpowa\u017cniejsze si\u0142y polityczne, \u201eantyestablishmentowe\u201d, jawnie kontestuj\u0105ce fakt istnienia Republiki Weimarskiej: komuni\u015bci i narodowi socjali\u015bci. Pod wzgl\u0119dem pogardy wobec polsko\u015bci panowa\u0142 w demokratycznych Niemczech wyj\u0105tkowy, ponadpartyjny konsensus.<\/p>

Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, jednym z temat\u00f3w szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto eksploatowanych przez propagand\u0119 by\u0142a \u201ep\u0142on\u0105ca\u201d granica polsko-niemiecka. W tym kontek\u015bcie chodzi\u0142o o wytworzenie kilku naraz asocjacji. Po pierwsze, tymczasowo\u015bci tej granicy (ci\u0105gle \u017carz\u0105cy si\u0119 konflikt). Po drugie, utrwalenie obrazu Polak\u00f3w jako wichrzycieli, bandyt\u00f3w – przedstawianych najcz\u0119\u015bciej jako brudas\u00f3w i lump\u00f3w. Tutaj odzywa\u0142a si\u0119 dawna, si\u0119gaj\u0105ca czas\u00f3w o\u015bwiecenia, potem skwapliwie przej\u0119ta i rozwijana przez Prusak\u00f3w w dobie zabor\u00f3w, antypolska propaganda o tzw. polnische Wirtschaft<\/em> jako synonimie ba\u0142aganu, niechlujstwa i brudu.<\/p>

Te w\u0105tki by\u0142y akcentowane w wysokonak\u0142adowej prasie niemieckiej, niemieckim radio i kinie ju\u017c w pierwszych latach istnienia Republiki Weimarskiej, gdy trwa\u0142 sp\u00f3r z Polsk\u0105 o G\u00f3rny \u015al\u0105sk (1919 – 1921). Lata dwudzieste XX wieku to z\u0142ota dekada kina niemieckiego. O Berlinie m\u00f3wi si\u0119 jako o \u201eeuropejskim Hollywood\u201d. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie by\u0142 to tylko czas eksperymentowania z nowymi technikami filmowymi, ale r\u00f3wnie\u017c eksploatowania dobrze znanych temat\u00f3w o \u201ekrzywdzie wersalskiej\u201d i \u201epolskiej nienawi\u015bci do wszystkiego, co niemieckie\u201d.<\/p>

W takiej w\u0142a\u015bnie poetyce utrzymana by\u0142a ca\u0142a seria film\u00f3w o tzw. Niemieckim Wschodzie, przede wszystkim o G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, bole\u015bnie dotkni\u0119tym przez \u201epolsk\u0105 okupacj\u0119\u201d, i o Prusach Wschodnich – permanentnie zagro\u017conych \u201epolsk\u0105 agresj\u0105\u201d. W 1927 roku do niemieckich kin trafi\u0142y dwa filmy o takiej tematyce: \u201eBrenennede Grenze\u201d (P\u0142on\u0105ca granica) oraz \u201eLand unterm Kreuz\u201d (Kraj pod krzy\u017cem).<\/p>

\"KadrTen pierwszy opowiada\u0142 o napadzie bandyt\u00f3w\u00a0w czapkach z bia\u0142ymi orze\u0142kami na niemiecki maj\u0105tek po\u0142o\u017cony w pobli\u017cu granicy polsko-niemieckiej. Zanim napastnicy zostali przegonieni przez bohaterski niemiecki Grenzschutz, urz\u0105dzili sobie alkoholow\u0105 libacj\u0119 nurzaj\u0105c si\u0119 w kupie nawozu. W tle za\u015b s\u0142ycha\u0107 by\u0142o melodi\u0119 \u201eMazurka D\u0105browskiego\u201d.<\/p>

To jeszcze by\u0142a epoka kina niemego, wi\u0119c efekt muzyczny mia\u0142 tu podw\u00f3jne znaczenie. Podobnie jak fakt, \u017ce ta agitka puszczana by\u0142a zazwyczaj przy akompaniamencie r\u00f3\u017cnych zespo\u0142\u00f3w muzycznych graj\u0105cych polskie melodie.<\/p>

Film \u201eP\u0142on\u0105ca granica\u201d zosta\u0142 natychmiast obj\u0119ty zakazem dystrybucji na terenie Polski, a Poselstwo RP w Berlinie z\u0142o\u017cy\u0142o formalny protest z powodu jego wy\u015bwietlania w Niemczech. Tamtejsze MSZ pr\u00f3bowa\u0142o wykr\u0119t\u00f3w (\u017ce fabu\u0142a filmu nie dotyczy \u017cadnej konkretnej nacji), ale polscy dyplomaci byli stanowczy. I przynios\u0142o to skutek. Aussenministerium nakaza\u0142o usun\u0105\u0107 z filmu scen\u0119 z \u201eMazurkiem D\u0105browskiego\u201d, a prywatny producent filmu (firma Eiko-Film AG) zmieni\u0142 tytu\u0142 na \u201eHeimaterde\u201d (Ziemia ojczysta), zapewniaj\u0105c polskich dyplomat\u00f3w, \u017ce fabu\u0142a dotyczy\u0142a Ukrainy w 1918 roku.<\/p>

R\u00f3wnie\u017c w 1927 roku na ekrany niemieckich kin wesz\u0142a kolejna antypolska agitka pod znamiennym tytu\u0142em \u201eKraj pod krzy\u017cem\u201d. Podtytu\u0142 – \u201eFilm o najci\u0119\u017cszym okresie G\u00f3rnego \u015al\u0105ska\u201d – nie pozostawia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce tw\u00f3rcom filmu nie tylko chodzi\u0142o o zaznaczenie chrze\u015bcija\u0144skiego oblicza regionu, ale i straszliwej sytuacji, w jakiej si\u0119 on znalaz\u0142 wskutek dzia\u0142a\u0144 \u201eband Korfantego\u201d (tak nazywano powsta\u0144c\u00f3w \u015bl\u0105skich) i \u201edyktatu Ententy\u201d. Chodzi o decyzj\u0119 aliant\u00f3w z 1921 roku o podziale G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 w granicach Polski. A tam – pracowitych, spokojnych i bogobojnych niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w czeka\u0142a prawdziwa droga krzy\u017cowa: ci\u0105g\u0142e napady ze strony \u201eband Korfantego\u201d, rabunki, gwa\u0142ty wreszcie wyp\u0119dzenie z Heimatu.<\/p>

Aby nie by\u0142o \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, te sceny niemego filmu by\u0142y wzmacniane pojawiaj\u0105cymi si\u0119 na ekranie stosownymi napisami: \u201epiek\u0142o polskiego zagro\u017cenia\u201d, \u201eczarny ptak kr\u0105\u017cy nad wymar\u0142ymi zak\u0142adami pracy\u201d, \u201estracone!\u201d. Utracona zosta\u0142a prawdziwa, niemiecka Kultura, a jej miejsce zaj\u0119\u0142o \u201epolskie gospodarowanie\u201d (polnische Wirtschaft<\/em>). Ostatnia scena pokazuje G\u00f3rny \u015al\u0105sk pod polskimi rz\u0105dami: p\u0142on\u0105ce ha\u0142dy w\u0119gla i zabiedzeni ludzie pracuj\u0105cy w napr\u0119dce wykopanych biedaszybach.<\/p>

Film sta\u0142 si\u0119 wielkim wydarzeniem w Niemczech. Na berli\u0144skiej premierze by\u0142 obecny niemiecki kanclerz Wilhelm Marx w towarzystwie paru ministr\u00f3w swojego rz\u0105du. Specjalne pokazy urz\u0105dzano dla szk\u00f3\u0142, organizacji spo\u0142ecznych i partii politycznych. Frekwencja w kinach bi\u0142a rekordy.<\/p>

Tak\u017ce tym razem polska dyplomacja nie milcza\u0142a. Poselstwo RP w Berlinie domaga\u0142o si\u0119 od w\u0142adz niemieckich, by \u201eKraj pod krzy\u017cem\u201d zosta\u0142 obj\u0119ty ca\u0142kowitym zakazem wy\u015bwietlania, jak to si\u0119 ju\u017c sta\u0142o w Polsce. Tym razem interwencja polskich dyplomat\u00f3w nie przynios\u0142a po\u017c\u0105danego skutku. Niemieckie MSZ odm\u00f3wi\u0142o interwencji, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na fakt, \u017ce produkcja filmu by\u0142a finansowana ze \u015brodk\u00f3w prywatnych, a poza tym film \u201eukazuje spowodowane przez podzia\u0142\u00a0 \u015al\u0105ska katastrofalne po\u0142o\u017cenie tego regionu, przede wszystkim w zakresie gospodarczym i zdrowotnym\u201d.<\/p>

Godne podkre\u015blenia jest to, \u017ce polska dyplomacja nie zra\u017ca\u0142a si\u0119 takim stanowiskiem strony niemieckiej i za ka\u017cdym razem, gdy w kinach pojawia\u0142y si\u0119 filmy szkaluj\u0105ce Polsk\u0119 – interweniowa\u0142a. Na pocz\u0105tku lat trzydziestych interwencje te dotyczy\u0142y na przyk\u0142ad film\u00f3w obra\u017caj\u0105cych J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego.<\/p>

Polskie przewra\u017cliwienie? Kompleksy i potrz\u0105sania szabelk\u0105, miast dostrzegania, \u017ce przecie\u017c w inkryminowanych filmach pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u017ali Niemcy? Nic z tych rzeczy. \u201eTylko\u201d trze\u017awy os\u0105d sytuacji i pami\u0119tanie o tym, \u017ce naprawd\u0119 s\u0105 rzeczy w \u017cyciu ludzi, narod\u00f3w i pa\u0144stw, kt\u00f3re s\u0105 bezcenne.<\/p>

Polscy dyplomaci obserwowali antypolskie nastawienie opinii publicznej demokratycznych Niemiec; inklinacj\u0119, kt\u00f3ra \u0142atwo przeradza\u0142a si\u0119 w histeri\u0119. Doskonale znamy histori\u0119 radiowego s\u0142uchowiska opartego na \u201eWojnie \u015bwiat\u00f3w\u201d H. G. Wellsa, wyemitowanego w 1938 roku. Wzbudzi\u0142o ono panik\u0119 u milion\u00f3w Amerykan\u00f3w przekonanych, \u017ce w\u0142a\u015bnie dosz\u0142o do inwazji kosmit\u00f3w na USA.<\/p>

Par\u0119 lat wcze\u015bniej w Niemczech w roli kosmit\u00f3w wyst\u0105pili Polacy. W 1932 roku ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka pt. \u201eUwaga! Tu Radio Marchii Wschodniej! Polskie oddzia\u0142y przekroczy\u0142y dzi\u015b w nocy granic\u0119 wschodnioprusk\u0105\u201d autorstwa H. Nitrama (jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o by\u0142 to pseudonim, za kt\u00f3rym ukrywa\u0142 si\u0119 oficer Reichswehry Hans Leo Martin). Ksi\u0105\u017cka ukazywa\u0142a si\u0119 w cz\u0119\u015bciach w r\u00f3\u017cnych tytu\u0142ach prasy niemieckiej, kt\u00f3re w celu przyci\u0105gni\u0119cia czytelnik\u00f3w zaopatrywa\u0142y ka\u017cdy nowy odcinek w alarmistyczne nag\u0142\u00f3wki typu: \u201ePolskie czo\u0142gi zajmuj\u0105 Ostr\u00f3d\u0119\u201d. Efekt by\u0142 piorunuj\u0105cy. Tysi\u0105ce Niemc\u00f3w w panice opuszcza\u0142y swoje domy w Prusach Wschodnich uciekaj\u0105c przed \u201epolskimi agresorami\u201d, kt\u00f3rzy – jak o tym wiedziano z innych film\u00f3w propagandowych – zabijali, gwa\u0142cili, palili i pili w takt swojego hymnu narodowego.<\/p>

W demokratycznej Republice Weimarskiej Polakami pogardzano, ale r\u00f3wnie\u017c bano si\u0119 nas. Teraz tylko zosta\u0142a pogarda.<\/p>

Grzegorz Kucharczyk<\/strong><\/em>
<\/strong><\/p>

\u00a0<\/strong><\/p>

\"\"<\/strong><\/p>

Fot. hamid24\/sxc.hu<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"A jednak doczekali\u015bmy si\u0119! S\u0142u\u017cby dyplomatyczne RP podj\u0119\u0142y skuteczn\u0105 interwencj\u0119 przeciw szkaluj\u0105cemu Polsk\u0119 niemieckiemu filmowi, kt\u00f3ry bi\u0142 rekordy popularno\u015bci u zachodnich s\u0105siad\u00f3w. Na skutek interwencji naszych dyplomat\u00f3w tw\u00f3rcy paszkwilu usun\u0119li z niego szczeg\u00f3lnie antypolskie sceny.To wiadomo\u015b\u0107 dobra. A teraz wiadomo\u015b\u0107 z\u0142a. By\u0142o to dawno, ponad osiemdziesi\u0105t lat temu – w 1927 roku, za\u015b dyplomaci polscy, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,166,124,22,30,92,159],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69132"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69132\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}