{"id":6879,"date":"2009-02-20T08:21:01","date_gmt":"2009-02-20T13:21:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=6879"},"modified":"2009-02-20T08:21:01","modified_gmt":"2009-02-20T13:21:01","slug":"tak-mordowali-komunisci-z-sorbony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=6879","title":{"rendered":"Tak mordowali komuni\u015bci z Sorbony"},"content":{"rendered":"
W Kambod\u017cy ruszy\u0142 proces cz\u0142onk\u00f3w jednej z najbardziej krwawych tyranii komunistycznych. Szczeg\u00f3\u0142owych informacji na ten temat na pr\u00f3\u017cno jednak szuka\u0107 w \u015bwiatowych agencjach. Nic dziwnego, oskar\u017ceni to lewicowa elita wyedukowana na paryskiej Sorbonie.<\/em><\/div>\r\n\r\n\r\n

Do 16 marca 30 s\u0119dzi\u00f3w, w tym 13 spoza Kambod\u017cy, b\u0119dzie przes\u0142uchiwa\u0142o 133 \u015bwiadk\u00f3w w procesie cz\u0142onk\u00f3w komunistycznego re\u017cimu Czerwonych Khmer\u00f3w. Po tym terminie s\u0105d ustali dat\u0119 kolejnych rozpraw. Na \u0142awie oskar\u017conych zasiadaj\u0105 cztery osoby: Kaing Guek Eav – zwany „Duchem”, Nuon Chea – „Brat Numer Dwa”, Ieng Sary i jego \u017cona Ieng Thirith oraz Khieu Samphan. Akt oskar\u017cenia w procesie „Ducha” to 45 stron opisu brutalnych przes\u0142ucha\u0144 i makabrycznych mord\u00f3w. Materia\u0142 dowodowy jest nie do podwa\u017cenia, proces powinien zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w drugiej po\u0142owie tego roku. Zdaniem obserwator\u00f3w, przed ONZ-towskim trybuna\u0142em powinni stan\u0105\u0107 tak\u017ce ci, kt\u00f3rzy na Zachodzie wspierali re\u017cim Czerwonych Khmer\u00f3w. <\/strong>
\r\n
\r\nDoprowadzenie do procesu by\u0142o nies\u0142ychanie trudne ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce s\u0105dzeni komuni\u015bci przez wiele lat po obaleniu rz\u0105d\u00f3w Czerwonych Khmer\u00f3w pe\u0142nili wa\u017cne funkcje w Kambod\u017cy. Oskar\u017ceni o ludob\u00f3jstwo to intelektualna elita, wychowankowie paryskiej Sorbony. Samphan otrzyma\u0142 tam nawet doktorat. Sam „Duch” jest by\u0142ym nauczycielem matematyki. Jeden z adwokat\u00f3w komunist\u00f3w to francuski prawnik Jacques Verges, znany z obrony niemieckiego SS-Hauptsturmfuhrera, kata Lyonu, Klausa Barbiego.
\r\nJak twierdzi dyrektor Centrum Dokumentacyjnego Kambod\u017cy (odpowiednik polskiego IPN) Youk Chhang, w procedur\u0119 sk\u0142adania zezna\u0144 przeciwko komunistycznym zbrodniarzom zaanga\u017cowanych jest tysi\u0105ce ludzi. – Pomagaj\u0105 nam setki tysi\u0119cy ludzi. Nie jeste\u015bmy jedynymi, kt\u00f3rzy to robi\u0105, a szczeg\u00f3lnie ofiary, mieszka\u0144cy wiosek, kt\u00f3rzy dostarczaj\u0105 nam informacje, dokumentacj\u0119 i sk\u0142adaj\u0105 zeznania. Dlatego my\u015bl\u0119, \u017ce jako ofiary powinni\u015bmy wype\u0142ni\u0107 nasze obowi\u0105zki. Centrum nie mo\u017ce tego dokona\u0107 bez wsparcia ze strony rz\u0105du, agencji mi\u0119dzynarodowych i tysi\u0119cy poszkodowanych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Dlatego powinni\u015bmy udokumentowa\u0107 t\u0119 zbrodni\u0119 – powiedzia\u0142 Chhang. – Ulg\u0105 jest, \u017ce to si\u0119 dzieje, ale to bardzo ma\u0142y, cho\u0107 wa\u017cny krok. Przed nami jeszcze d\u0142uga droga – doda\u0142.
\r\n„Spojrza\u0142em na 'Ducha’ i wyda\u0142 mi si\u0119 taki stary, bardzo \u0142agodny. Nie jak 30 lat temu” – tak swoje spotkanie na sali s\u0105dowej w stolicy Kambod\u017cy – Phnom Penh, z Kaing Guek Eav, czyli z „Duchem”, opisuje Vann Nath. 30 lat temu „Duch” kierowa\u0142 wi\u0119zieniem Tuol Sleng, gdzie przetrzymywany by\u0142 Nath i rzeczywi\u015bcie nie mo\u017cna by\u0142o wtedy szefowi wi\u0119zienia „zarzuci\u0107” \u0142agodno\u015bci. Wprowadzony przez niego system tortur mia\u0142 wymusi\u0107 lawinowe przyznawanie si\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w do wszystkich stawianych im zarzut\u00f3w. Bicie, elektrowstrz\u0105sy, przypalanie roz\u017carzonym metalem, duszenie plastikow\u0105 torb\u0105 to tylko niekt\u00f3re ze sposob\u00f3w na wymuszenie potwierdzenia winy. Na porz\u0105dku dziennym by\u0142y te\u017c gwa\u0142ty wi\u0119\u017aniarek, polewanie ran alkoholem czy tzw. waterboarding (symulacja topienia przes\u0142uchiwanego po przywi\u0105zaniu go do deski). Stra\u017cnikami wi\u0119\u017ani\u00f3w byli przeszkoleni komunistyczni boj\u00f3wkarze w wieku od 12 do 15 lat. Z 17 tys. przetrzymywanych w Tuol Sleng wi\u0119\u017ani\u00f3w \u017cywych wysz\u0142o tylko… 12 os\u00f3b, w tym Nath, kt\u00f3remu pomog\u0142y zdolno\u015bci plastyczne.
\r\n– „Duch” zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u0142adnie rysuj\u0119, i kaza\u0142 mi rysowa\u0107 podobizny Pol Pota [przyw\u00f3dcy Czerwonych Khmer\u00f3w]
\r\n– opowiada Vann Nath. Dzi\u015b on i trzech innych wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi \u015bwiadkami w procesie lider\u00f3w Czerwonych Khmer\u00f3w, jaki rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w Kambod\u017cy. Pierwszego dnia przes\u0142ucha\u0144 przed Trybuna\u0142em ONZ ds. os\u0105dzenia zbrodni pope\u0142nionych przez Czerwonych Khmer\u00f3w (ECCC) „Duch” przyzna\u0142 si\u0119 do winy. Nick Dunlop, irlandzki dziennikarz, kt\u00f3ry w 1999 roku odnalaz\u0142 ukrywaj\u0105cego si\u0119 „Ducha”, zapytany, jakie znaczenie ma proces, odpowiada: „Duch” to nie tylko g\u0142\u00f3wny oskar\u017cony, ale i g\u0142\u00f3wny \u015bwiadek, kt\u00f3ry mo\u017ce obja\u015bni\u0107, jak dzia\u0142a\u0142 re\u017cim, a tak\u017ce wskaza\u0107 innych odpowiedzialnych. – „Duch” jako bliski wsp\u00f3\u0142pracownik Pol Pota mo\u017ce wyja\u015bni\u0107, w jaki spos\u00f3b podejmowano decyzje o egzekucjach, i potwierdzi\u0107, \u017ce masowe morderstwa by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiadomej polityki rz\u0105du – m\u00f3wi Dunlop. To w\u0142a\u015bnie w wywiadzie z Dunlopem opublikowanym pod koniec lat 90. w „Far Eastern Econimiv Review” „Duch” przyzna\u0142, \u017ce pozostali przyw\u00f3dcy Czerwonych Khmer\u00f3w doskonale wiedzieli, co si\u0119 dzia\u0142o si\u0119 w kierowanym przez niego wi\u0119zieniu.
\r\n„Niewinni” wychowankowie paryskiej lewicy<\/strong>
\r\nOskar\u017ceni przyw\u00f3dcy Khmer\u00f3w m\u00f3wi\u0105 o sobie, \u017ce s\u0105 niewinni. Obro\u0144c\u0105 Khieu Samphan, by\u0142ego prezydenta Demokratycznej Kampuczy, jest francuski prawnik Jacques Verges, kt\u00f3ry wcze\u015bniej reprezentowa\u0142 niemieckiego zbrodniarza Klausa Barbiego i terroryst\u0119 „Carlosa”. Linia obrony przyj\u0119ta przez Vergesa polega nie na negowaniu zbrodni, ale twierdzeniu, \u017ce Samphan jako g\u0142owa pa\u0144stwa nie by\u0142 za nie bezpo\u015brednio odpowiedzialny. Tak\u017ce Ieng Sary, odpowiedzialny za czystki w kierowanym przez siebie MSZ (cz\u0119\u015b\u0107 personelu trafi\u0142a do wi\u0119zienia Tuol Sleng) czy jego \u017cona, a jednocze\u015bnie szwagierka Pol Pota – Ieng Thirith, nie poczuwaj\u0105 si\u0119 do winy. Nuon Chea, g\u0142\u00f3wny ideolog komunistycznego re\u017cimu, nazywany „Bratem Numer Dwa”, wyrazi\u0142 skruch\u0119 w do\u015b\u0107 specyficzny spos\u00f3b. Stwierdzi\u0142, \u017ce „\u017ca\u0142uje \u015bmierci nie tylko ludzi, ale i zwierz\u0105t, kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y podczas wojny”.
\r\nW 1975 r. po zako\u0144czeniu wojny domowej Czerwoni Khmerzy witani byli w Kambod\u017cy jak prawdziwi wybawcy. Wierzono, \u017ce g\u0142oszone przez nich idee doprowadz\u0105 do stworzenia normalnego, sprawiedliwego pa\u0144stwa. To by\u0142y jednak p\u0142onne nadzieje. Przyw\u00f3dcy Khmer\u00f3w zdobywali przecie\u017c wykszta\u0142cenie na uczelniach paryskich, a rewolucyjne szlify – wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z francuskimi komunistami. Podstaw\u0105 ideologii Pol Pota sta\u0142y si\u0119 my\u015bli propagowane przez europejsk\u0105 lewic\u0119. Lider Czerwonych Khmer\u00f3w w czasie wyk\u0142ad\u00f3w swojego mistrza, filozofa egzystencjalisty Jeana Paula Sartre’a, zafascynowa\u0142 si\u0119 stalinizmem i marksizmem. Na \u015bwiatopogl\u0105d Pol Pota mia\u0142y tak\u017ce wp\u0142yw my\u015bli Mao Tse-tunga, a tak\u017ce ideologia Chi\u0144skiej Republiki Ludowej z okresu tzw. rewolucji kulturalnej. Chiny odwdzi\u0119czy\u0142y si\u0119 Czerwonym Khmerom, ukrywaj\u0105c w latach 80. niekt\u00f3rych z wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Pol Pota. I tak na przyk\u0142ad s\u0105dzony obecnie „Duch” pracowa\u0142 w Peki\u0144skim Instytucie J\u0119zyk\u00f3w Obcych (dzisiejszy Peki\u0144ski Uniwersytet J\u0119zyk\u00f3w Obcych) jako specjalista do spraw nauki j\u0119zyka khmerskiego.
\r\nKhmerzy g\u0142osili, \u017ce stworz\u0105 lepsze spo\u0142ecze\u0144stwo oparte na r\u00f3wno\u015bci i ateizmie. W 7,5-milionowej Kambod\u017cy zgin\u0119\u0142o prawie 2 mln ludzi. Dosz\u0142o do masowej eksterminacji inteligencji – powodem otrzymania wyroku \u015bmierci m\u00f3g\u0142 by\u0107 nawet fakt posiadania okular\u00f3w lub zbyt delikatnych d\u0142oni. Mieszka\u0144c\u00f3w miast przesiedlano na wie\u015b, niszczono szpitale, \u015bwi\u0105tynie oraz szko\u0142y. Budowany „raj na ziemi” mia\u0142 sk\u0142ada\u0107 si\u0119 tylko z ch\u0142op\u00f3w, a podstaw\u0105 ekonomii mia\u0142a by\u0107 produkcja rolna. Ta jednak sz\u0142a na eksport i ludno\u015b\u0107 wymiera\u0142a z g\u0142odu. Na \u0142o\u017cu \u015bmierci Pol Pot twierdzi\u0142, \u017ce ma czyste sumienie, a o rz\u0105dach Czerwonych Khmer\u00f3w m\u00f3wi\u0142: „byli\u015bmy jak dzieci ucz\u0105ce si\u0119 chodzi\u0107”.
\r\n\u015awiat pocz\u0105tkowo nie wiedzia\u0142, co dzieje si\u0119 w Kambod\u017cy, a gdy pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze doniesienia o rozgrywaj\u0105cej si\u0119 tam tragedii, przyjmowano je z niedowierzaniem. Wielu informacjom zaprzeczali m.in. cz\u0142onkowie francuskiej partii komunistycznej.
\r\nJednym z pierwszych, kt\u00f3ry przekaza\u0142 informacje o zbrodniach Pol Pota w Kambod\u017cy, by\u0142 ks. Fran?ois Ponchaud. W wywiadzie dla Radia Watyka\u0144skiego stwierdzi\u0142, \u017ce przed trybuna\u0142em powinni stan\u0105\u0107 tak\u017ce ci, kt\u00f3rzy na Zachodzie wspierali re\u017cim Czerwonych Khmer\u00f3w. Ksi\u0105dz Ponchaud wspomina na przyk\u0142ad o szczeg\u00f3\u0142owej dokumentacji, kt\u00f3r\u0105 przes\u0142a\u0142 w 1978 r. do Amnesty International. Nie by\u0142o jednak \u017cadnej reakcji ze strony tej organizacji.
\r\n
\r\nTrybuna\u0142<\/strong>
\r\nZawarcie porozumienia pomi\u0119dzy rz\u0105dem Kambod\u017cy a ONZ w sprawie powo\u0142ania Trybuna\u0142u ONZ ds. os\u0105dzenia zbrodni pope\u0142nionych przez Czerwonych Khmer\u00f3w (ECCC) nie przebiega\u0142o \u0142atwo. W latach 90. procesom cz\u0142onk\u00f3w re\u017cimu Pol Pota sprzeciwia\u0142 si\u0119 \u00f3wczesny premier Hun Sen, kt\u00f3ry sam nale\u017ca\u0142 do Czerwonych Khmer\u00f3w. Pod koniec lat 90. Hun Sen zgodzi\u0142 si\u0119, aby procesy odbywa\u0142y si\u0119 przed s\u0105dem kambod\u017ca\u0144skim podporz\u0105dkowanym jemu samemu. Na to nie wyrazi\u0142a zgody ONZ. Ostatecznie porozumienie zawarto w 2003 roku. Ustalono, \u017ce w sk\u0142ad trybuna\u0142u wejdzie 17 s\u0119dzi\u00f3w i prokurator\u00f3w z Kambod\u017cy i 13 mianowanych przez ONZ ekspert\u00f3w prawa mi\u0119dzynarodowego (m.in. s\u0119dzia z Polski – Agnieszka Klonowiecka-Milart).
\r\nJohn Ciorcari podkre\u015bla, \u017ce aby prace trybuna\u0142u odnios\u0142y sukces, to musi on „pracowa\u0107 szybko i czysto”. Szybko, bo oskar\u017ceni to osoby ju\u017c niem\u0142ode. Ta Mok, g\u0142\u00f3wny dow\u00f3dca armii Demokratycznej Kampuczy, zmar\u0142 w lipcu 2006 roku. By\u0142a to jedna z czo\u0142owych postaci re\u017cimu Czerwonych Khmer\u00f3w, odpowiedzialna za wiele masowych mord\u00f3w – st\u0105d przydomek „Rze\u017anik”.
\r\nTo, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w trybuna\u0142u stanowi\u0105 przedstawiciele Kambod\u017cy, wzbudza kontrowersje. ONZ d\u0142ugo sprzeciwia\u0142a si\u0119 takiemu sk\u0142adowi trybuna\u0142u, twierdz\u0105c, \u017ce „system s\u0105downiczy w Kambod\u017cy cierpi na brak niezale\u017cno\u015bci, korupcj\u0119 i panuj\u0105 w nim niskie standardy zawodowe”. Sara Colm z Human Rights Watch, pozarz\u0105dowej organizacji zajmuj\u0105cej si\u0119 ochron\u0105 praw cz\u0142owieka, uwa\u017ca, \u017ce trybuna\u0142 ju\u017c udowodni\u0142, i\u017c zarzuty wobec niekt\u00f3rych jego cz\u0142onk\u00f3w o brak niezale\u017cno\u015bci nie s\u0105 takie bezpodstawne. W grudniu 2008 roku prokuratorzy z Kambod\u017cy zablokowali starania mi\u0119dzynarodowych przedstawicieli trybuna\u0142u, aby powi\u0119kszy\u0107 grono oskar\u017conych. Prokuratorzy twierdzili, \u017ce postawienie zarzut\u00f3w 6 kolejnym osobom „nie b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142o idei narodowego pojednania”. Reprezentuj\u0105cy zagranicznych prokurator\u00f3w Kanadyjczyk Robert Petit twierdzi, \u017ce b\u0119d\u0105 dodatkowe oskar\u017cenia, ale ju\u017c Chea Leang, prokurator z Kambod\u017cy, dementuje te doniesienia.
\r\nPojawi\u0142y si\u0119 tak\u017ce zarzuty korupcyjne. Gdy w lipcu zesz\u0142ego roku opublikowano doniesienia, \u017ce kambod\u017ca\u0144scy przedstawiciele trybuna\u0142u musz\u0105 p\u0142aci\u0107 \u0142ap\u00f3wki rz\u0105dowi w zamian za utrzymanie stanowisk w trybunale, ONZ wstrzyma\u0142a przekazywanie funduszy na prace trybuna\u0142u.
\r\nAle pomimo trudno\u015bci i spi\u0119\u0107 pierwszy proces ruszy\u0142. Akt oskar\u017cenia w procesie „Ducha” to 45 stron opisu przes\u0142ucha\u0144 i makabrycznych mord\u00f3w. Wed\u0142ug ekspert\u00f3w, materia\u0142 dowodowy jest nie do podwa\u017cenia i proces powinien zako\u0144czy\u0107 si\u0119 w drugiej po\u0142owie 2009 roku. Czterej pozostali oskar\u017ceni stan\u0105 przed s\u0105dem prawdopodobnie na pocz\u0105tku przysz\u0142ego roku.
\r\n
\r\nNie o zemst\u0119 chodzi<\/strong>
\r\nPoza informacjami o procesie w lewicowych mediach w Europie nie zabrak\u0142o g\u0142os\u00f3w w\u0105tpi\u0105cych w sens rozliczenia z przesz\u0142o\u015bci\u0105 po 30 latach. Pojawi\u0142y si\u0119 nawet tezy, \u017ce mieszka\u0144c\u00f3w Kambod\u017cy nie interesuj\u0105 zbytnio rozprawy z przesz\u0142o\u015bci\u0105.
\r\nYouk Chhang nie dziwi si\u0119, \u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 nie zaprz\u0105ta tak bardzo g\u0142\u00f3w jego rodak\u00f3w. Przypomina, \u017ce ponad po\u0142owa 14-milionowej ludno\u015bci Kambod\u017cy urodzi\u0142a si\u0119 ju\u017c po upadku re\u017cimu Pol Pota. Youk Chhang i kierowany przez niego O\u015brodek Dokumentacji w Kambod\u017cy (DCCAM) ju\u017c od 1996 r. gromadzi dokumenty, zeznania \u015bwiadk\u00f3w i fotografie zbiorowych grob\u00f3w ofiar. Wiele z nich zostanie zaprezentowanych w czasie proces\u00f3w. Wed\u0142ug Chhanga, nazywanego „sumieniem Kambod\u017cy”, procesy „Ducha” i jego wsp\u00f3\u0142towarzyszy b\u0119d\u0105 wa\u017cn\u0105 lekcj\u0105 dla spo\u0142ecze\u0144stwa i pozwol\u0105 tym, kt\u00f3rzy bezpo\u015brednio nie zetkn\u0119li si\u0119 z tyrani\u0105 Czerwonych Khmer\u00f3w, zrozumie\u0107, co si\u0119 tak naprawd\u0119 sta\u0142o.
\r\nPodobnego zdania jest dr John Ciorciari z Uniwersytetu Stanford (USA), jeden z doradc\u00f3w O\u015brodka Dokumentacji w Kambod\u017cy, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce proces i prace trybuna\u0142u s\u0105 nies\u0142ychanie wa\u017cne. – Po tylu latach bezkarno\u015bci jest szansa na sprawiedliwo\u015b\u0107; wydaje si\u0119 wa\u017cne, aby ofiary zobaczy\u0142y, \u017ce prawo istnieje i \u017ce nawet wysocy urz\u0119dnicy pope\u0142niaj\u0105cy zbrodnie nie s\u0105 bezkarni – zauwa\u017ca Ciorciari. Wt\u00f3ruje mu Youk Chhang. – Proces to wyra\u017any znak, \u017ce nawet po 30 latach od pope\u0142nienia zbrodni sprawiedliwo\u015b\u0107 jest mo\u017cliwa – m\u00f3wi Chhang.
\r\nNie zabrak\u0142o tak\u017ce g\u0142os\u00f3w „obawiaj\u0105cych si\u0119”, \u017ce proces rozliczania zbrodniarzy komunistycznych przerodzi si\u0119 w akt zemsty. – Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli Kambod\u017cy nie my\u015bli o zem\u015bcie, ale sami chc\u0105 zrozumie\u0107, jak co\u015b tak okropnego mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107 – odpowiada na te zarzuty Ciorciari. Vann Nath, kt\u00f3ry po 30 latach na sali s\u0105dowej staje twarz\u0105 w twarz ze swoimi oprawcami, nie chce widzie\u0107 ich egzekucji, nie chce nawet, aby trafili do wi\u0119zienia. – Chc\u0119, aby przyznali si\u0119 do pope\u0142nionych zbrodni i wyja\u015bnili nam, jak mog\u0142o do tego doj\u015b\u0107 – podkre\u015bla Natha. Wed\u0142ug niego, to lekcja, jak\u0105 winni s\u0105 m\u0142odszym pokoleniom.
\r\nProcesy zbrodniarzy tocz\u0105ce si\u0119 przed Trybuna\u0142em ONZ ds. os\u0105dzenia zbrodni pope\u0142nionych przez Czerwonych Khmer\u00f3w mog\u0105 pom\u00f3c Kambod\u017cy. Misjonarz ks. Alberto Caccaro twierdzi, \u017ce \u017cycie w cieniu nierozliczonej zbrodni powoduje, i\u017c w spo\u0142ecze\u0144stwie kambod\u017ca\u0144skim panuje niesamowita nieufno\u015b\u0107. – Podj\u0119to pr\u00f3b\u0119, aby spojrze\u0107 w oczy ponurej przesz\u0142o\u015bci. Z tego powinno wynikn\u0105\u0107 co\u015b dobrego – twierdzi misjonarz.<\/p>\r\n\r\n


\r\nHanna Shen, Tajwan<\/em>
\r\nWsp\u00f3\u0142praca Wojciech Kobry\u0144<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Za: Nasz Dziennik, Pi\u0105tek, 20 lutego 2009, Nr 43 (3364)<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W Kambod\u017cy ruszy\u0142 proces cz\u0142onk\u00f3w jednej z najbardziej krwawych tyranii komunistycznych. Szczeg\u00f3\u0142owych informacji na ten temat na pr\u00f3\u017cno jednak szuka\u0107 w \u015bwiatowych agencjach. Nic dziwnego, oskar\u017ceni to lewicowa elita wyedukowana na paryskiej Sorbonie. Do 16 marca 30 s\u0119dzi\u00f3w, w tym 13 spoza Kambod\u017cy, b\u0119dzie przes\u0142uchiwa\u0142o 133 \u015bwiadk\u00f3w w procesie cz\u0142onk\u00f3w komunistycznego re\u017cimu Czerwonych Khmer\u00f3w. Po […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[66],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6879"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6879"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6879\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}