{"id":68747,"date":"2013-06-11T10:04:27","date_gmt":"2013-06-11T15:04:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=68747"},"modified":"2013-06-11T10:06:15","modified_gmt":"2013-06-11T15:06:15","slug":"na-milosc-boga-darujcie-nam-zycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=68747","title":{"rendered":"Na mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, darujcie nam \u017cycie"},"content":{"rendered":"

Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eWo\u0142y\u0144 we krwi 1943\u201d<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W maju 1943 roku najwi\u0119cej napad\u00f3w mia\u0142o miejsce w powiatach: dubie\u0144skim, sarne\u0144skim i zdo\u0142bunowskim. Kapucyn o. Serafin Kaszuba (dzi\u015b S\u0142uga Bo\u017cy), kt\u00f3ry we wrze\u015bniu 1941 roku obj\u0105\u0142 parafi\u0119 w Dermance (gm. Ludwipol, pow. kostopolski), gdzie \u201eLasy pachn\u0105ce azali\u0105, mi\u0142y, prosty ko\u015bci\u00f3\u0142 i lud niezepsuty, szczerze przywi\u0105zany do wiary\u201d, wspomina\u0142:<\/p>\r\n

\u201eW maju 1943 r. odprawiali\u015bmy jeszcze odpust \u015bw. Izydora [Oracza], na kt\u00f3ry przyjecha\u0142 ks. Godzi\u0144ski. \u0179egnali\u015bmy go trwo\u017cnie, bo ju\u017c w wioskach podkoreckich zdarza\u0142y si\u0119 nocne napady. Wie\u015bci by\u0142y coraz gro\u017aniejsze. Para narzeczonych z Budek uda\u0142a si\u0119 do Bystrzyc – po spaleniu Ludwipola tam by\u0142y w\u0142adze rejonowe – dla rejestrowania \u015blubu. Po paru dniach znaleziono ca\u0142y orszak weselny wymordowany okrutnie w lesie. Wszyscy byli pokaleczeni, bez nos\u00f3w, uszu, z wyk\u0142utymi oczyma. Potem dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o strasznym losie Niemili. Poniewa\u017c w pobli\u017cu wioski, w Bystrzycach stacjonowali Niemcy, proszono ich o pomoc w razie napadu. Nied\u0142ugo potem od strony Bystrzyc zjawi\u0142 si\u0119 jaki\u015b oddzia\u0142. My\u015bleli, \u017ce to odsiecz, a to byli oni. Nie pozosta\u0142a \u017cywa dusza\u201d. (\u2026)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Matka i jej dwoje dzieci zamordowani przez UPA we W\u0142adynopolu w lecie 1943 r. (FOT. ARCH.)<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Rozkaz \u201eK\u0142yma Sawura\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Na pocz\u0105tku czerwca 1943 roku nat\u0119\u017cenie mord\u00f3w na kr\u00f3tki czas os\u0142ab\u0142o, ale to w\u0142a\u015bnie wtedy \u201eK\u0142ym Sawur\u201d [Dmytro Kljaczkiw\u015bkyj – dow\u00f3dca UPA na Wo\u0142yniu – przyp. red.] przekaza\u0142 dow\u00f3dcom UPA w zachodnich powiatach Wo\u0142ynia oficjalny rozkaz eksterminacji Polak\u00f3w, co potwierdzi\u0142 jeden z komendant\u00f3w UPA Jurij Stelmaszczuk \u201eRudy\u201d: \u201eW (\u2026) czerwcu 1943 roku spotka\u0142em si\u0119 w lesie ko\u0142kowskim z K\u0142ymem Sawurem [oraz] zast\u0119pc\u0105 przedstawiciela sztabu g\u0142\u00f3wnego dow\u00f3dztwa, z Andruszczenk\u0105. Sawur da\u0142 mi rozkaz wymordowania wszystkich Polak\u00f3w w okr\u0119gu kowelskim. (\u2026) Nie mia\u0142em prawa nie wykona\u0107 rozkazu, za\u015b na wykonanie nie pozwala\u0142y mi osobiste przekonania. Zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 do Andruszczenki, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 mi, \u017ce jest to polecenie nie z centrum, \u017ce jest to przekr\u0119cenie w terenie\u201d. \u201eRudy\u201d napisa\u0142 nawet 24 czerwca 1943 roku w tej sprawie list do prowidnyka OUN-B Myko\u0142y \u0141ebedia (cho\u0107 ten w\u0142a\u015bnie w tym czasie zosta\u0142 pozbawiony stanowiska): \u201eKolego Ruban! Przekazuj\u0119 do waszej wiadomo\u015bci, \u017ce w czerwcu 1943 roku przedstawiciel Centralnego Prowidu – dow\u00f3dca UPA \u2019Piwnicz\u2019 \u2019K\u0142ym Sawur\u2019 przekaza\u0142 mi tajn\u0105 dyrektyw\u0119 w sprawie ca\u0142kowitej, powszechnej, fizycznej likwidacji ludno\u015bci polskiej\u201d. Mimo w\u0105tpliwo\u015bci Stelmaszczuk jednak rozkaz wykona\u0142.<\/p>\r\n

W drugiej po\u0142owie czerwca 1943 roku masowe rzezie obj\u0119\u0142y powiaty: \u0142ucki i krzemieniecki (nie usta\u0142y napady w dubie\u0144skim i zdo\u0142bunowskim). Jeden z dow\u00f3dc\u00f3w oddzia\u0142u UPA w sprawozdaniu z przeprowadzonej akcji we wsiach G\u00f3rka-Po\u0142onka i Horodyszcze w powiecie \u0142uckim, w czerwcu 1943 roku pisa\u0142: \u201eOtrzyma\u0142em rozkaz zniszczenia dw\u00f3ch folwark\u00f3w G\u00f3rka-Po\u0142onka i Horodyszcze (\u2026). Bez strza\u0142u wchodzimy do \u015brodka folwarku. Ze stajni pada strza\u0142 wartownika. W odpowiedzi rozleg\u0142y si\u0119 nasze strza\u0142y. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 kr\u00f3tki, ale zawzi\u0119ty b\u00f3j. Polacy odstrzeliwali si\u0119 zza mur\u00f3w. \u0179eby lepiej zorientowa\u0107 si\u0119, sk\u0105d bije wr\u00f3g, zapalili\u015bmy s\u0142om\u0119. Lachy zacz\u0119li ucieka\u0107 z folwarku. Powsta\u0144cy zdobywali budynek za budynkiem. Z budynk\u00f3w wyci\u0105gali Lach\u00f3w i r\u017cn\u0119li, m\u00f3wi\u0105c: \u2019To wam za nasze wsie i rodziny, jakie popalili\u015bcie\u2019. Polacy wykr\u0119caj\u0105c si\u0119 na d\u0142ugich sowieckich bagnetach, b\u0142agali: \u2019Na mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, darujcie nam \u017cycie, ja nic nie winien i nie winna\u2019. (\u2026) Po kr\u00f3tkim boju podpalili\u015bmy budynki z Lachami, w jakich spalili si\u0119\u201d.<\/p>\r\n

W czerwcu 1943 roku zostali tak\u017ce wymordowani mieszka\u0144cy Dermanki (zgin\u0119\u0142o 104 Polak\u00f3w). Ojciec Serafin Kaszuba zdo\u0142a\u0142 si\u0119 uratowa\u0107 i schroni\u0107 w Starej Hucie. \u201e(\u2026) Niemcy w Horodnicy wiedzieli ju\u017c o niebezpiecze\u0144stwie. \u2019Wie sind Sie gekommen?\u2019 [Jak to si\u0119 sta\u0142o?] – spyta\u0142 wartownik. Rzeczy wiezione na furmance przynios\u0142a nazajutrz c\u00f3rka Paszkowskich, ale w nast\u0119pn\u0105 noc ca\u0142\u0105 rodzin\u0119 wymordowano. Zosta\u0142a tylko najm\u0142odsza dziewczynka, kt\u00f3r\u0105 przewieziono do szpitala w Horodnicy. Mia\u0142a osiemna\u015bcie pchni\u0119\u0107 no\u017cem. Straci\u0142a przytomno\u015b\u0107, ale odzyska\u0142a j\u0105, \u017ceby us\u0142ysze\u0107, jak si\u0119 naradzaj\u0105, czy zostawi\u0107 trupy. Potem si\u0119 wyczo\u0142ga\u0142a i odratowali j\u0105. Zawsze pozosta\u0142 \u015bwiadek zbrodni\u201d – wspomina\u0142 o. Serafin.<\/p>\r\n

Czer\u0144 i siekiernicy<\/strong><\/p>\r\n

Prawie ka\u017cdy napad ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w (szczeg\u00f3lnie na wi\u0119ksze wsie, kolonie czy inne miejscowo\u015bci) przebiega\u0142 wed\u0142ug podobnego scenariusza. Zaczyna\u0142 si\u0119 o takiej porze, aby jak najwi\u0119cej mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142o w domach lub obej\u015bciach. Najcz\u0119\u015bciej w nocy, o \u015bwicie lub za dnia, kiedy zagro\u017ceni napadem powracali z kryj\u00f3wek do wsi. Cz\u0119sto uciekano si\u0119 do podst\u0119pu: gromadzono ludzi w szkole niby na zebranie, podawano si\u0119 za sowieckich partyzant\u00f3w, dawano gwarancje bezpiecze\u0144stwa, by u\u015bpi\u0107 czujno\u015b\u0107 przysz\u0142ych ofiar i nie pozwoli\u0107 im na ukrycie si\u0119 lub ucieczk\u0119.<\/p>\r\n

Wybran\u0105 miejscowo\u015b\u0107 najpierw otaczano kordonem, kt\u00f3ry mia\u0142 zatrzyma\u0107 wszystkich pr\u00f3buj\u0105cych wydosta\u0107 si\u0119 z pu\u0142apki. Cz\u0142onkowie boj\u00f3wek OUN i oddzia\u0142\u00f3w UPA byli przewa\u017cnie umundurowani (w mundury innych armii lub policji ukrai\u0144skiej) i uzbrojeni w bro\u0144 paln\u0105. Jednak w wi\u0119kszo\u015bci napad\u00f3w co najmniej po\u0142ow\u0119 napastnik\u00f3w stanowi\u0142a miejscowa ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska, tzw. czer\u0144 lub siekiernicy (tak\u017ce kobiety i wyrostki), uzbrojona w kosy, wid\u0142y, siekiery, no\u017ce, m\u0142oty, kije i inne prymitywne narz\u0119dzia zbrodni. Zabudowania najcz\u0119\u015bciej pl\u0105drowano, rabowano i podpalano, a Polak\u00f3w, bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107 i wiek, mordowano w wyj\u0105tkowo okrutny, bestialski spos\u00f3b.<\/p>\r\n

W notatce Polskiego Komitetu Opieku\u0144czego we Lwowie z 30 wrze\u015bnia 1943 roku, sporz\u0105dzonej na podstawie relacji \u015bwiadk\u00f3w, napisano: \u201ew jednej z wiosek blisko Krzemie\u0144ca ma\u0142ym dzieciom przed mordowaniem ich wyk\u0142uwano oczy, wyrywano r\u0119ce, nogi i j\u0119zyki. Tak um\u0119czone przebijano wid\u0142ami. Starszym nabijano w r\u0119ce szpilki i torturowano potwornie. Zanotowano fakty przerzynania w p\u00f3\u0142 i g\u0142\u00f3w od ucha do ucha. Przy tem ur\u0105gano: \u2019Masz Polsk\u0119 od morza do morza\u2019\u201d. Nieraz sp\u0119dzano mieszka\u0144c\u00f3w do stodo\u0142y, ku\u017ani lub innego budynku, w kt\u00f3rym p\u0142on\u0119li potem \u017cywcem. Uciekaj\u0105cych i ukrywaj\u0105cych si\u0119 po polach wy\u0142apywano bez lito\u015bci i mordowano. \u201ePo dokonanej masakrze do wsi na furmankach wje\u017cd\u017ca\u0142y grupy rabunkowe, z\u0142o\u017cone g\u0142\u00f3wnie z kobiet, i zabiera\u0142y wszystko, co pozosta\u0142o po zamordowanych Polakach, od odzie\u017cy do element\u00f3w budowlanych. Po kilku dniach, gdy wszystko si\u0119 uspokoi\u0142o i niekt\u00f3rzy ocaleni Polacy wracali do wsi, oddzia\u0142y UPA ponownie atakowa\u0142y wie\u015b, mordowa\u0142y Polak\u00f3w i pali\u0142y budynki. Przestrzegano przy tym (zgodnie z wydan\u0105 instrukcj\u0105), aby palone budynki Polak\u00f3w by\u0142y oddalone co najmniej o 15 metr\u00f3w od zagr\u00f3d ukrai\u0144skich\u201d.<\/p>\r\n

Od lutego do ko\u0144ca czerwca 1943 roku na Wo\u0142yniu (wed\u0142ug oblicze\u0144 W\u0142adys\u0142awa i Ewy Siemaszk\u00f3w) zgin\u0119\u0142o dziewi\u0119\u0107 tysi\u0119cy Polak\u00f3w, z czego prawie cztery tysi\u0105ce w powiatach kostopolskim i sarne\u0144skim, na terenie Iwana \u0141ytwynczuka \u201eDubowego\u201d. Ale apogeum rzezi mia\u0142o dopiero nadej\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Dr Joanna Wieliczka-Szarkowa<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eWo\u0142y\u0144 we krwi 1943\u201d W maju 1943 roku najwi\u0119cej napad\u00f3w mia\u0142o miejsce w powiatach: dubie\u0144skim, sarne\u0144skim i zdo\u0142bunowskim. Kapucyn o. Serafin Kaszuba (dzi\u015b S\u0142uga Bo\u017cy), kt\u00f3ry we wrze\u015bniu 1941 roku obj\u0105\u0142 parafi\u0119 w Dermance (gm. Ludwipol, pow. kostopolski), gdzie \u201eLasy pachn\u0105ce azali\u0105, mi\u0142y, prosty ko\u015bci\u00f3\u0142 i lud niezepsuty, szczerze przywi\u0105zany do wiary\u201d, wspomina\u0142: […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[65,188,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68747"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68747\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}