{"id":68548,"date":"2013-05-25T17:16:52","date_gmt":"2013-05-25T22:16:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=68548"},"modified":"2013-05-25T17:16:52","modified_gmt":"2013-05-25T22:16:52","slug":"brakujacy-element-cypryjskiej-ukladanki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=68548","title":{"rendered":"Brakuj\u0105cy element cypryjskiej uk\u0142adanki"},"content":{"rendered":"<p>Kiedy o godz. 5.45 eksplodowa\u0142o jednocze\u015bnie ponad 98 kontener\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy zapakowany by\u0142 szczelnie wojskowymi materia\u0142ami wybuchowymi, sejsmometry w ca\u0142ym basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego zanotowa\u0142y warto\u015b\u0107 3 stopni w skali Richtera. 11 lipca 2011 r., o tej w\u0142a\u015bnie godzinie, przesta\u0142a istnie\u0107 w swojej dotychczasowej formie baza Marynarki Wojennej Cypru Evangelos Florakis<br \/> <br \/> W debacie dotycz\u0105cej cypryjskiej gospodarki brakuje odpowiedzi na proste w istocie pytanie: w jaki spos\u00f3b gospodarka pa\u0144stwa maj\u0105cego grubo poni\u017cej miliona mieszka\u0144c\u00f3w, nieposiadaj\u0105ca w zasadzie \u017cadnego kapita\u0142och\u0142onnego przemys\u0142u i kt\u00f3rej popyt wewn\u0119trzny ograniczony jest skromn\u0105 liczb\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w, zdo\u0142a\u0142a popa\u015b\u0107 w d\u0142ugi, kt\u00f3rych skala okaza\u0142a si\u0119 niemo\u017cliwa do sp\u0142acenia przy zaanga\u017cowaniu ca\u0142ego znajduj\u0105cego si\u0119 w r\u0119kach cypryjskiego rz\u0105du kapita\u0142u? Uwa\u017cni odbiorcy medi\u00f3w mogli zapozna\u0107 si\u0119 ze standardowymi t\u0142umaczeniami: a to \u017ce Cypr to pralnia pieni\u0119dzy, a to \u017ce sektor bankowy tej wyspy wart jest wielokrotnie wi\u0119cej ni\u017c sama cypryjska gospodarka, \u017ce Rosjanie, \u017ce niskie podatki, \u017ce raj podatkowy. Tak, wszystko to prawda. \u0179adna jednak z tych informacji nie odpowiada na podstawowe pytanie: dlaczego pa\u0144stwo, kt\u00f3re w 2008 r. spe\u0142nia\u0142o wy\u015brubowane warunki przyst\u0105pienia do strefy euro i uwa\u017cane by\u0142o za ekonomicznego prymusa Europy, ledwie pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej znalaz\u0142o si\u0119 w sytuacji licytowanego przez komornik\u00f3w bankruta?<br \/> <br \/> <strong>Wielki wybuch i ma\u0142e trz\u0119sienie ziemi<\/strong><br \/> <br \/> Kiedy o godz. 5.45 eksplodowa\u0142o jednocze\u015bnie ponad 98 kontener\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy zapakowany by\u0142 szczelnie wojskowymi materia\u0142ami wybuchowymi, sejsmometry w ca\u0142ym basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego zanotowa\u0142y warto\u015b\u0107 3 stopni w skali Richtera. 11 lipca 2011 r. o tej w\u0142a\u015bnie godzinie przesta\u0142a istnie\u0107 w swojej dotychczasowej formie baza Marynarki Wojennej Cypru Evangelos Florakis. W wybuchu, zaliczonym przez specjalist\u00f3w do najwi\u0119kszych eksplozji zarejestrowanych w historii, zgin\u0119\u0142o 12 os\u00f3b. W\u015br\u00f3d nich szef cypryjskiej Marynarki Wojennej Andreas Ioannides. Ponad 60 os\u00f3b zosta\u0142o ci\u0119\u017cko rannych. Przesta\u0142a istnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c znajduj\u0105ca si\u0119 o 500 m od bazy najwi\u0119ksza w\u00f3wczas elektrownia na wyspie, zapewniaj\u0105ca oko\u0142o 60 proc. energii elektrycznej zu\u017cywanej przez Cypryjczyk\u00f3w. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zsumowane koszty tego tragicznego zdarzenia wyra\u017caj\u0105 si\u0119 liczbami, kt\u00f3re nawet dla \u015bwietnie prosperuj\u0105cej w\u00f3wczas gospodarki najbardziej s\u0142onecznej z wysp Morza \u015ar\u00f3dziemnego mia\u0142y okaza\u0107 si\u0119 powalaj\u0105ce.<br \/> <br \/> S\u0105siaduj\u0105ca z baz\u0105 wojskow\u0105 elektrownia zosta\u0142a doszcz\u0119tnie zniszczona i natychmiast przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107. Spowodowa\u0142o to wy\u0142\u0105czenie pr\u0105du w wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci wyspy, zmusi\u0142o r\u00f3wnie\u017c Cypryjczyk\u00f3w do zaprzestania na pewien czas odsalania wody morskiej, gdy\u017c do prowadzenia tego procesu konieczna jest du\u017ca ilo\u015b\u0107 energii elektrycznej. W efekcie tej decyzji na wyspie wprowadzono racjonowanie wody pitnej. Szybko policzono koszty zar\u00f3wno zniszczenia samej elektrowni, jak i dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re w wyniku jej zamkni\u0119cia musia\u0142o podj\u0105\u0107 pa\u0144stwo. Koszt ten, jak podaj\u0105 dzisiaj cypryjskie media, wyni\u00f3s\u0142 ok. 2,83 mld dolar\u00f3w. W zale\u017cno\u015bci od sposobu liczenia, kwota ta zamkn\u0119\u0142a si\u0119 w przedziale od 10 do 17 proc. warto\u015bci cypryjskiej gospodarki w roku 2011 (jej warto\u015b\u0107 w\u00f3wczas to ok. 24,66 mld dol.) Tu\u017c po wspomnianej eksplozji najwi\u0119ksze agencje ratingowe na \u015bwiecie (Moody\u2019s, Standard Poor, Fitch) obni\u017cy\u0142y notowania gospodarki Cypru. Spowodowa\u0142o to wystrzelenie cen obligacji Cypru. W\u0142adze kraju z dnia na dzie\u0144 stan\u0119\u0142y przed konieczno\u015bci\u0105 po\u017cyczenia kwot przewy\u017cszaj\u0105cych stan posiadania i natychmiast rozpocz\u0119\u0142y poszukiwanie pieni\u0119dzy.<br \/> <br \/> Wydarzenia, o kt\u00f3rych mowa, przypad\u0142y na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 rz\u0105d\u00f3w Dimitrisa Christofiasa. Europejskie, a zw\u0142aszcza polskie media niech\u0119tnie wspominaj\u0105 biografi\u0119 tego polityka. Christofias by\u0142 bowiem do niedawna jedyn\u0105 europejsk\u0105 g\u0142ow\u0105 pa\u0144stwa, kt\u00f3ra jednocze\u015bnie sta\u0142a na czele partii komunistycznej w swoim kraju. Christofias znany jest ze swoich kontakt\u00f3w na Kremlu, zawi\u0105zanych jeszcze z czas\u00f3w Bre\u017cniewa. \u00d3w absolwent moskiewskich studi\u00f3w od 1988 r. przewodzi\u0142 cypryjskiej partii AKEL (Progresywna Partia Ludu Pracuj\u0105cego). Jego bliskie zwi\u0105zki z Moskw\u0105 s\u0105 na tyle oficjalne, \u017ce agencja Reuters wspomnia\u0142a o nich jako o fakcie wartym odnotowania po jego zwyci\u0119stwie wyborczym w 2008 r.: \u201eNowy prezydent Cypru to wyedukowany w Sowietach stypendysta. Historyk, doktor Instytutu Nauk Spo\u0142ecznych Rosyjskiej Akademii Nauk, w\u0142adaj\u0105cy biegle rosyjskim i angielskim. Na studiach w Moskwie pozna\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 \u017con\u0119 Elsie Chiratou\u201d.<br \/> <br \/> <strong>Moskiewskie klimaty prezydenta<\/strong><br \/> <br \/> By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki \u015bwietnym osobistym kontaktom prezydenta Christofiasa na Kremlu uda\u0142o si\u0119 w 2011 r. pozyska\u0107 brakuj\u0105ce kwoty. Jak przeczyta\u0107 mo\u017cemy cho\u0107by w blogowej publikacji \u201eAnatomia upadku Cypru\u201d autorstwa Marka Be\u0142dzikowskiego: \u201eCypr jest bankrutem od 2011 r., kiedy mia\u0142 miejsce pierwszy bailout w postaci po\u017cyczki udzielonej przez Moskw\u0119\u201d. \u201eFinancial Times\u201d z wrze\u015bnia roku 2011 pisa\u0142: \u201eCypr bliski jest dopi\u0119cia szczeg\u00f3\u0142\u00f3w ratunkowej po\u017cyczki, jakiej udzieli\u0107 ma Nikozji Rosja. Kwota po\u017cyczki opiewa\u0107 ma na 2,5 mld euro, czyli ok. 3,4 mld dolar\u00f3w\u201d. Minister Finans\u00f3w Cypru komentowa\u0142 ten fakt: \u201eTo przyjacielska po\u017cyczka, zawarta bez \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144\u201d oraz \u017ce w \u017caden spos\u00f3b nie ograniczy ona konsolidacyjnych wysi\u0142k\u00f3w komunistycznego rz\u0105du wyspy. Dzi\u015b ekonomiczni komentatorzy nie maj\u0105 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci: to w\u00f3wczas rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 upadek cypryjskiej gospodarki, zw\u0142aszcza \u017ce w system bankowy Cypru uderzy\u0142y k\u0142opoty greckich firm, kt\u00f3re zgromadzi\u0142y na tej wyspie kwot\u0119 przewy\u017cszaj\u0105c\u0105 produkt krajowy brutto Cypru (22 mld euro). Odp\u0142yw tych \u015brodk\u00f3w pog\u0142\u0119bi\u0142 i tak trudn\u0105 sytuacj\u0119 oraz w praktyce zdestabilizowa\u0142 wyspiarski system bankowy. To z kolei wzbudzi\u0142o zrozumia\u0142\u0105 nerwowo\u015b\u0107 w Moskwie. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce ponad po\u0142owa ze 120 mld dolar\u00f3w, jakie znajdowa\u0142y si\u0119 do niedawna na cypryjskich kontach, to pieni\u0105dze nale\u017c\u0105ce do firm i przedsi\u0119biorc\u00f3w rosyjskich. To t\u0142umaczy, dlaczego Cypr przewodzi w rankingach zagranicznych inwestycji w Rosji i na Ukrainie. Analitycy uwa\u017caj\u0105, \u017ce znaczenie Cypru dla rosyjskiej gospodarki jest mniej wi\u0119cej takie jak londy\u0144skiego City dla gospodarki Wielkiej Brytanii. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce ponad 10-procentowym udzia\u0142owcem Bank of Cyprus jest rosyjski oligarcha Dmitrij Rybolowiew.<br \/> <br \/> <strong>Niezale\u017cny \u015bledczy oskar\u017ca<\/strong><br \/> <br \/> Trudno dzisiaj jednoznacznie zinterpretowa\u0107 ci\u0105g wydarze\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y Cypr do dzisiejszych k\u0142opot\u00f3w. Warto jednak zauwa\u017cy\u0107 kilka szczeg\u00f3\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych wydarze\u0144 poprzedzaj\u0105cych sam wybuch w bazie marynarki oraz jego konsekwencje. Pa\u0144stwo Cypr powo\u0142a\u0142o bowiem \u015bledczego, przed kt\u00f3rym postawi\u0142o zadanie okre\u015blenia przyczyn eksplozji oraz zbadania zasadno\u015bci ewentualnych zarzut\u00f3w, kt\u00f3re przedstawi\u0107 nale\u017cy wysokim urz\u0119dnikom pa\u0144stwowym. W opublikowanym 3 pa\u017adziernika 2011 r. 643-stronicowym dokumencie jego autor, prawnik Polyvios Polyviou pisze, \u017ce \u201eprezydent Cypru Dimitris Christofias ponosi g\u0142\u00f3wn\u0105 win\u0119 za zdarzenia, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do wybuchu. Zgodnie z wynikami \u015bledztwa, prezydent ponosi nie tylko instytucjonaln\u0105, ale te\u017c osobist\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za t\u0119 katastrof\u0119. Zdaniem \u015bledczego, prokurator generalny Cypru powinien rozwa\u017cy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 postawienia zarzut\u00f3w dokonania powa\u017cnych zbrodni, w tym zab\u00f3jstw &#8211; pope\u0142nionych przez wszystkich zaanga\u017cowanych w t\u0119 spraw\u0119, bez wyj\u0105tk\u00f3w\u201d. Prezydent Cypru odrzuci\u0142 te zarzuty, twierdz\u0105c, \u017ce Polyvios Polyviou&#8230; przekroczy\u0142 swoje kompetencje. Sam prezydent zrezygnowa\u0142 jednak z walki o reelekcj\u0119. 28 lutego 2013 r., dwa tygodnie przed wybuchem cypryjskiego kryzysu finansowego, przesta\u0142 pe\u0142ni\u0107 sw\u00f3j urz\u0105d. Zmagazynowane w bazie Evangelos Florakis materia\u0142y wybuchowe trafi\u0142y tam w wyniku kontroli p\u0142ywaj\u0105cego pod cypryjsk\u0105 bander\u0105 rosyjskiego statku MV Monczegorsk. Statek ten zatrzymany zosta\u0142 na wodach mi\u0119dzynarodowych przez ameryka\u0144sk\u0105 marynark\u0119 w 2009 r. Wype\u0142niony materia\u0142ami wybuchowymi pokonywa\u0142 w\u00f3wczas tras\u0119 z Iranu do Syrii. Zgodnie z ameryka\u0144skimi procedurami, zabezpieczony \u0142adunek trafi\u0142 na Cypr. Poleg\u0142y szef marynarki wojennej Cypru, Andreas Ioannides, jak wynika z p\u00f3\u017aniejszych wypowiedzi jego syna, wielokrotnie wyst\u0119powa\u0142 do swoich szef\u00f3w o zabezpieczenie 98 kontener\u00f3w z materia\u0142ami wybuchowymi i usuni\u0119cie ich z bazy w Mari. Nie zdo\u0142a\u0142 do tego doprowadzi\u0107. Oficjalnie za przyczyn\u0119 wybuchu uznano samozap\u0142on.<br \/> <br \/> <strong>Berli\u0144ski blok<\/strong><br \/> <br \/> By\u0107 mo\u017ce opisane powy\u017cej wielowymiarowe zainteresowanie Moskwy Cyprem stanowi\u0142o dodatkowy czynnik motywuj\u0105cy Niemcy do zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 w marcu i kwietniu 2013 r. Realizacja og\u0142oszonych przez Cypr w przededniu szczytu UE-Rosja plan\u00f3w przyj\u0119cia pomocy od Moskwy zaowocowa\u0142yby przej\u0119ciem przez Moskw\u0119 politycznej i gospodarczej kontroli nad wysp\u0105. W \u015bwietle p\u00f3\u017aniejszych wydarze\u0144 warto rozwa\u017cy\u0107, czy eksplozja w bazie Florakis Maris nie by\u0142a sabota\u017cowym dzia\u0142aniem inspirowanym z Rosji. Na to wskazywa\u0107 mo\u017ce zar\u00f3wno pochodzenie materia\u0142\u00f3w wybuchowych, jak i kurs, jakim zmierza\u0142 przewo\u017cony \u0142adunek. Taki scenariusz nie m\u00f3g\u0142 podoba\u0107 si\u0119 w Berlinie, kt\u00f3ry w tej cz\u0119\u015bci Europy zdaje si\u0119 prowadzi\u0107 w\u0142asn\u0105, nieco bardziej subteln\u0105 polityk\u0119 wrogich przej\u0119\u0107, znanych cho\u0107by z Grecji. Dlatego w\u0142a\u015bnie ostateczne rozwi\u0105zanie podyktowa\u0142y Niemcy. Z punktu widzenia mi\u0119dzynarodowej rozgrywki rywalizacj\u0119 o kontrol\u0119 nad Cyprem Rosjanie przegrali. To Niemcy decyduj\u0105 o dalszych losach wyspy i kontroluj\u0105 jej gospodark\u0119 poprzez udzielone kredyty i podj\u0119te zobowi\u0105zania, a tak\u017ce, co za tym idzie, du\u017c\u0105 sfer\u0119 wewn\u0119trznej polityki tego pa\u0144stwa.<\/p>\r\n<p><em><strong>Micha\u0142 i Nikodem Rachoniowie<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kiedy o godz. 5.45 eksplodowa\u0142o jednocze\u015bnie ponad 98 kontener\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy zapakowany by\u0142 szczelnie wojskowymi materia\u0142ami wybuchowymi, sejsmometry w ca\u0142ym basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego zanotowa\u0142y warto\u015b\u0107 3 stopni w skali Richtera. 11 lipca 2011 r., o tej w\u0142a\u015bnie godzinie, przesta\u0142a istnie\u0107 w swojej dotychczasowej formie baza Marynarki Wojennej Cypru Evangelos Florakis W debacie dotycz\u0105cej cypryjskiej [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[84,52,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68548"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68548"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68548\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}