{"id":68518,"date":"2013-05-23T09:33:18","date_gmt":"2013-05-23T14:33:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=68518"},"modified":"2013-05-23T09:33:18","modified_gmt":"2013-05-23T14:33:18","slug":"dokad-powinna-zmierzac-polska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=68518","title":{"rendered":"Dok\u0105d powinna zmierza\u0107 Polska?"},"content":{"rendered":"

Idea\u0142em, do kt\u00f3rego powinna d\u0105\u017cy\u0107 Polska, jest zbudowanie suwerennej wsp\u00f3lnoty politycznej z dobrze funkcjonuj\u0105cymi instytucjami demokratycznymi. Ta wsp\u00f3lnota powinna by\u0107 bezpieczna w szerokim sensie tego s\u0142owa, sprawiedliwa, z nowoczesn\u0105 gospodark\u0105, z ograniczonymi, ale sprawnymi instytucjami pa\u0144stwowymi.<\/strong>
\u00a0
Idea\u0142em dla Polski powinna by\u0107 sytuacja, gdy nasze pa\u0144stwo b\u0119dzie mia\u0142o wysokiej jako\u015bci instytucje publiczne, a polskie spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie b\u0119dzie dobrze rozwini\u0119te. Tego typu wsp\u00f3lnota b\u0119dzie mia\u0142a wysoki poziom kultury (tak\u017ce instytucjonalnej), b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142a w spos\u00f3b odpowiedzialny, a obywatele b\u0119d\u0105 mieli zaufanie do pa\u0144stwa. Oczywi\u015bcie jest to model idealny, kt\u00f3ry w zasadzie narzuca si\u0119 jako oczywisty ka\u017cdemu obywatelowi racjonalnie my\u015bl\u0105cemu o sprawach publicznych. W\u0142a\u015bnie tak wyobra\u017ca\u0142bym sobie IV Rzeczpospolit\u0105.

Nieprzypadkowo nie m\u00f3wi\u0119 tutaj nic o kontek\u015bcie mi\u0119dzynarodowym, o relacjach Polski np. z UE, poniewa\u017c powinny one by\u0107 podporz\u0105dkowane wy\u017cej zarysowanej wizji. Aby jednak osi\u0105gn\u0105\u0107 powy\u017cszy cel, kt\u00f3ry jak nietrudno zauwa\u017cy\u0107, jest w znacznym stopniu zaprzeczeniem stanu obecnego, musimy dokona\u0107 prawdziwej, g\u0142\u0119bokiej i wielowymiarowej zmiany spo\u0142ecznej.

Ze wzgl\u0119du na bardzo sieciowy charakter wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci, konieczne jest zastosowanie strategii wielu jednoczesnych, mniejszych lub wi\u0119kszych reform w prawie wszystkich newralgicznych miejscach systemu III RP. Musi to wi\u0119c by\u0107 prawdziwa zmiana systemowa. Dzia\u0142ania jednostkowe, powierzchowne, nic nie pomog\u0105. Priorytetem s\u0105 przemiany w o\u015bmiu obszarach:

Polska to\u017csamo\u015b\u0107<\/strong>
Najwa\u017cniejsz\u0105 w tej chwili w Polsce kwesti\u0105 jest ustalenie wsp\u00f3lnego dla Polak\u00f3w kanonu warto\u015bci. Nie okre\u015blili\u015bmy go w roku 1989, oddaj\u0105c przestrze\u0144 warto\u015bci narodowych intencjonalnemu, cho\u0107 w znacznej mierze zakulisowemu, starannemu zagospodarowaniu przez r\u00f3\u017cnego typu \u015brodowiska, kt\u00f3re mo\u017cna okre\u015bli\u0107 og\u00f3lnie jako politycznych i ekonomicznych beneficjent\u00f3w porozumienia Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. Dla zdobycia pe\u0142ni w\u0142adzy nad polskim spo\u0142ecze\u0144stwem d\u0105\u017cy\u0142y one r\u00f3wnie\u017c do uzyskania hegemonii aksjologicznej. Skutkiem tych zabieg\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 rozbicie polskich to\u017csamo\u015bci tradycyjnych i zast\u0105pienie ich jak\u0105\u015b dziwn\u0105 propozycj\u0105, maj\u0105c\u0105 charakter patchworku, nieokre\u015blono\u015bci, relatywizmu, nihilizmu, oportunizmu, zatomizowania, p\u0142ytkiego materializmu, pseudoliberalizmu, lewactwa i aksjologicznego – co tu du\u017co m\u00f3wi\u0107 – skundlenia, w celach propagandowych nazywanego cz\u0119sto modernizacj\u0105. Wed\u0142ug tego ob\u0142\u0119dnego \u201epomys\u0142u na Polsk\u0119\u201d mamy sta\u0107 si\u0119 wsp\u00f3lnot\u0105 w zasadzie bez to\u017csamo\u015bci, bez wizji, bez projektu. Bo jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142a niedawno na \u0142amach \u201eGazety Polskiej Codziennie\u201d Wanda Zwinogrodzka, wspomnianym \u015brodowiskom nie uda\u0142o si\u0119 niejako \u201ew zamian za Polsk\u0119\u201d zaproponowa\u0107 \u017cadnego sensownego i sp\u00f3jnego projektu zast\u0119pczego. Ich marne, nieautentyczne \u201epolskopodobne projekty zast\u0119pcze\u201d nie bardzo si\u0119 nad Wis\u0142\u0105 przyj\u0119\u0142y, mimo \u201eogromnych wojsk i genera\u0142\u00f3w\u2026.\u201d, jakie zaanga\u017cowano. Pr\u00f3buje si\u0119 wi\u0119c wci\u0105\u017c rozbija\u0107 podstawy funkcjonowania wsp\u00f3lnoty, nie proponuj\u0105c nic w zamian. A spo\u0142ecze\u0144stwo bez to\u017csamo\u015bci funkcjonowa\u0107 nie mo\u017ce. My\u015bl\u0105c wi\u0119c o programie dla Polski, musimy przede wszystkim wr\u00f3ci\u0107 do tego pytania, na kt\u00f3re nie znale\u017ali\u015bmy odpowiedzi w roku 1989 – pytania o kszta\u0142t polskiej to\u017csamo\u015bci. Musimy wi\u0119c dzi\u015b, w procesie demokratycznej debaty, okre\u015bli\u0107 kanon naszych podstawowych warto\u015bci, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych mamy budowa\u0107 nasz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. Jest to zadanie bardzo trudne, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie obecnych podzia\u0142\u00f3w politycznych i \u015bwiatopogl\u0105dowych, ale mo\u017cliwe, a przede wszystkim – konieczne do zrealizowania. W czasach, gdy modne jest opowiadanie o dominacji indywidualizmu i o \u201espo\u0142ecze\u0144stwach jednostek\u201d, to wci\u0105\u017c wsp\u00f3lnoty polityczne decyduj\u0105 o jako\u015bci i sensie \u017cycia ludzi – a te s\u0105 sprawne i silne tylko wtedy, gdy potrafi\u0105 budowa\u0107 wi\u0119zi, opieraj\u0105c si\u0119 na wsp\u00f3lnie wyznawanych przez ich cz\u0142onk\u00f3w warto\u015bciach. Konieczny jest wi\u0119c proces symbolicznego zjednoczenia si\u0119 Polak\u00f3w. Jednym z jego element\u00f3w (m\u00f3wi\u0119 o tym od wielu miesi\u0119cy) powinien by\u0107 po pierwsze pomnik ofiar katastrofy smole\u0144skiej. Po drugie konieczne jest, przynajmniej symboliczne, rozliczenie Peerelu. Przypominam, \u017ce owo \u201erozliczenie\u201d by\u0142o jednym z trzech podstawowych (opr\u00f3cz samoorganizacji obywatelskiej i samorz\u0105d\u00f3w pracowniczych) postulat\u00f3w demokratycznie przyj\u0119tego w 1981 r. programu polskiej Solidarno\u015bci. Nikt nie zwolni\u0142 z realizacji tego postulatu reprezentant\u00f3w Solidarno\u015bci w roku 1989. Tak w wielkim skr\u00f3cie (nie wspomnia\u0142em np. o kwestii oczywistej – kwestii warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re polsk\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 buduj\u0105) powinna wygl\u0105da\u0107 podstawa kszta\u0142towania si\u0119 nowoczesnej polskiej wsp\u00f3lnoty politycznej. I w zwi\u0105zku z tym podstawowym no\u015bnikiem zmian pozostaje kultura i edukacja. W programie ka\u017cdego polskiego rz\u0105du, kt\u00f3ry chcia\u0142by realnie i skutecznie integrowa\u0107 nasz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119, sprawy kultury i edukacji powinny by\u0107 pierwszorz\u0119dne.

Komunikacja spo\u0142eczna<\/strong>

Polska musi by\u0107 krajem, w kt\u00f3rym istnieje normalna komunikacja spo\u0142eczna zar\u00f3wno wewn\u0105trz spo\u0142ecze\u0144stwa, jak i mi\u0119dzy nim a w\u0142adz\u0105. Niestety dzi\u015b w Polsce komunikacj\u0119 zast\u0119puje propaganda, przemoc symboliczna, manipulacja, zanurzenie w ob\u0142udzie. Tymczasem polska wsp\u00f3lnota powinna by\u0107 oparta na dialogu – tak wewn\u0119trznym, jak i pomi\u0119dzy elitami i masami. Musi si\u0119 opiera\u0107 na podstawowych warto\u015bciach moralnych i narodowych – nar\u00f3d traktuj\u0119 tu w sensie kulturowym i obywatelskim. Taka jest podstawa wszelkiego rozwoju spo\u0142ecznego.

Realna demokracja partycypacyjna<\/strong>

Polska musi sta\u0107 si\u0119 realn\u0105 demokracj\u0105 partycypacyjn\u0105. Trzy podstawowe wymiary tego systemu s\u0105 w Polsce niedojrza\u0142e: debata publiczna w zasadzie nie istnieje, dominuj\u0105ce media sprzyjaj\u0105 jednej opcji politycznej i \u015bwiatopogl\u0105dowej; spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie jest rozbite na enklawy, bardzo s\u0142abo rozwini\u0119te – nie b\u0119d\u0105c tym samym realnym partnerem dla w\u0142adzy. Tego typu os\u0142abiona wsp\u00f3lnota nie mo\u017ce kontrolowa\u0107 sektor\u00f3w, takich jak biznes czy polityka. A polska opozycja parlamentarna jest instytucjonalnie ograniczana w swoich prawach, projekty zmian za\u015b tego stanu rzeczy s\u0105 blokowane przez rz\u0105dz\u0105c\u0105 koalicj\u0119.

Konieczno\u015b\u0107 sprawnego pa\u0144stwa<\/strong>

W Polsce musz\u0105 wreszcie zaistnie\u0107 sprawne instytucje pa\u0144stwowe. Sprawne pa\u0144stwo to takie, w kt\u00f3rym politycy nie tylko umiej\u0105, ale tak\u017ce mog\u0105 rz\u0105dzi\u0107, czyli – przede wszystkim – maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 obezw\u0142adnienia, a przynajmniej neutralizowania wp\u0142ywu rozmaitych grup interes\u00f3w. Sprawne pa\u0144stwo to te\u017c takie, w kt\u00f3rym politycy chc\u0105 rz\u0105dzi\u0107 – tymczasem wiele wskazuje na to, \u017ce politycy obecnego obozu w\u0142adzy raczej rz\u0105dzi\u0107 nie chc\u0105, bo przynosi to zbyt wiele ryzyka, a zbyt ma\u0142o, z ich punktu widzenia, korzy\u015bci. Rz\u0105dzenie pa\u0144stwem (i spo\u0142ecze\u0144stwem przecie\u017c – o czym si\u0119 cz\u0119sto zapomina) musi by\u0107 zasadzone na wiedzy – w Polsce obecnie nie ma jednak eksperckiej podbudowy polityki i rz\u0105dzenia. Aby pa\u0144stwo by\u0142o sprawne, musi istnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c przejrzysty i autorski proces stanowienia prawa, odpowiedzialno\u015b\u0107 indywidualna za ten\u017ce proces oraz za podejmowane decyzje polityczne. Sprawne pa\u0144stwo powinno by\u0107 tak\u017ce oparte na apolitycznej s\u0142u\u017cbie cywilnej. I wreszcie ca\u0142y szereg funkcji pa\u0144stwowych powinien by\u0107 realizowany r\u00f3wnolegle przez obywateli zorganizowanych w instytucjach obywatelskich, tak \u017ceby te dwa podmioty (pa\u0144stwo i obywatele) mog\u0142y si\u0119 wzajemnie kontrolowa\u0107 dla dobra wsp\u00f3lnoty politycznej. Opr\u00f3cz tego oczywi\u015bcie konieczna jest r\u00f3wnie\u017c dog\u0142\u0119bna reforma poszczeg\u00f3lnych specjalistycznych bran\u017c i polityk w zakresie s\u0142u\u017cby, s\u0105downictwa, polityki prorodzinnej, rolnictwa, nauki, ekologii, infrastruktury itd., itp.

Neutralizacja AGI<\/strong>

Dobro Polski wymaga neutralizacji tzw. antyrozwojowych grup interes\u00f3w (okre\u015blenie Andrzeja Zybertowicza). Moje do\u015bwiadczenia zar\u00f3wno jako badacza korzystaj\u0105cego z analiz moich koleg\u00f3w socjolog\u00f3w (Zybertowicz, Staniszkis, Gadowska), jak i praktyka czynnego w polityce przez ostatnie p\u00f3\u0142 roku potwierdzaj\u0105, \u017ce istnienie \u201eantyrozwojowych grup interes\u00f3w\u201d jest g\u0142\u00f3wnym problemem wsp\u00f3\u0142czesnej Polski uniemo\u017cliwiaj\u0105cym reform\u0119 pa\u0144stwa i poszczeg\u00f3lnych jego instytucji i sektor\u00f3w.

Zmiana edukacyjna<\/strong>

W Polsce potrzebna jest realna reforma edukacji. Polska szko\u0142a musi by\u0107 zmieniona dog\u0142\u0119bnie: musi zacz\u0105\u0107 przekazywa\u0107 nowoczesn\u0105 wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci, ale tak\u017ce wychowywa\u0107. Wychowywa\u0107 do jasno okre\u015blonych warto\u015bci utrwalaj\u0105cych nasz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. Potrzebny jest tak\u017ce intensywny rozw\u00f3j edukacji prawnej, obywatelskiej, nowoczesnej edukacji ekonomicznej i konsumenckiej, wreszcie reforma o\u015bwiaty zawodowej (aby przeciwdzia\u0142a\u0107 produkowaniu bezrobotnych).

Nowoczesna gospodarka<\/strong>

Polska gospodarka musi realizowa\u0107 polski interes narodowy, a wi\u0119c musimy prowadzi\u0107 polityk\u0119 gospodarcz\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie si\u0119 koncentrowa\u0142a wok\u00f3\u0142 wsparcia dla polskiej marki – od nauki, poprzez polskie technologie na produktach ko\u0144cz\u0105c. Cz\u0119sto pierwszym postulatem przedsi\u0119biorc\u00f3w jest: \u201eniech si\u0119 pa\u0144stwo do nas nie wtr\u0105ca\u201d. Ale zaraz potem ci sami przedsi\u0119biorcy dodaj\u0105: \u201ePotrzebujemy polskiej polityki gospodarczej, gwarancji eksportowych, obrony przed konkurencj\u0105 zagraniczn\u0105. Polskie pa\u0144stwo nie broni nas, a francuskie czy niemieckie swoich przedsi\u0119biorc\u00f3w ochrania\u201d. A wi\u0119c aktywna polityka gospodarcza mo\u017ce wspom\u00f3c polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w, pom\u00f3c im konkurowa\u0107 na globalnym rynku. Ale nie mo\u017ce jednocze\u015bnie kr\u0119powa\u0107 ich dzia\u0142a\u0144 – st\u0105d potrzebna jest w Polsce wielka rewolucja deregulacyjna.

Solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczna<\/strong>

Polska nie mo\u017ce by\u0107 tylko dla niekt\u00f3rych. Polskie pa\u0144stwo musi sta\u0107 si\u0119 odpowiedzialne za swoich s\u0142abszych czy \u201eb\u0142\u0105dz\u0105cych\u201d obywateli. I powinno na serio podj\u0105\u0107 si\u0119 tego wyzwania. Dla osi\u0105gni\u0119cia lepszych efekt\u00f3w konieczna jest w tej materii \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca z instytucjami obywatelskimi. Projekt takiej wsp\u00f3\u0142pracy, podobnie jak bardziej szczeg\u00f3\u0142owe rozwi\u0105zania i propozycje zmian w wielu innych obszarach polityki \u201edobrego pa\u0144stwa\u201d, zosta\u0142 opracowany w zespole naszych ekspert\u00f3w i by\u0142 wielokrotnie przedstawiany w ci\u0105gu pi\u0119ciu miesi\u0119cy mojej dzia\u0142alno\u015bci publicznej w ramach konstruktywnego wotum nieufno\u015bci wobec obecnego rz\u0105du. Niestety obecny rz\u0105d nie realizuje om\u00f3wionych tu pokr\u00f3tce najwa\u017cniejszych priorytet\u00f3w rozwojowych (a tak\u017ce wielu innych przygotowanych przez nas i gotowych do realizacji projekt\u00f3w reform). W ten spos\u00f3b Polska zamiast zmierza\u0107 do cywilizacyjnego prze\u0142omu, coraz g\u0142\u0119biej zanurza si\u0119 w kryzys.<\/p>\r\n

Piotr Gli\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Gazeta Polska Codziennie<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Idea\u0142em, do kt\u00f3rego powinna d\u0105\u017cy\u0107 Polska, jest zbudowanie suwerennej wsp\u00f3lnoty politycznej z dobrze funkcjonuj\u0105cymi instytucjami demokratycznymi. Ta wsp\u00f3lnota powinna by\u0107 bezpieczna w szerokim sensie tego s\u0142owa, sprawiedliwa, z nowoczesn\u0105 gospodark\u0105, z ograniczonymi, ale sprawnymi instytucjami pa\u0144stwowymi. \u00a0 Idea\u0142em dla Polski powinna by\u0107 sytuacja, gdy nasze pa\u0144stwo b\u0119dzie mia\u0142o wysokiej jako\u015bci instytucje publiczne, a polskie spo\u0142ecze\u0144stwo […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68518"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68518"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68518\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}