{"id":68468,"date":"2013-05-17T08:08:29","date_gmt":"2013-05-17T13:08:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=68468"},"modified":"2013-05-17T08:08:29","modified_gmt":"2013-05-17T13:08:29","slug":"szczatki-rotmistrza-sa-pod-chodnikiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=68468","title":{"rendered":"Szcz\u0105tki rotmistrza s\u0105 pod chodnikiem"},"content":{"rendered":"

Z prof. Krzysztofem Szwagrzykiem, pe\u0142nomocnikiem prezesa IPN ds. poszukiwa\u0144 miejsc poch\u00f3wku ofiar terroru komunistycznego, rozmawiaj\u0105 Piotr Czartoryski-Sziler i Maciej Walaszczyk<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Jaki cel zakre\u015bli\u0142 Pan dla II etapu prac ekshumacyjnych w kwaterze \u201e\u0141\u201d?<\/strong><\/p>\r\n

– Celem drugiego etapu prac jest odnalezienie tych wszystkich szcz\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3rych rok temu nie uda\u0142o si\u0119 nam odnale\u017a\u0107. Mamy przed sob\u0105 odnalezienie szcz\u0105tk\u00f3w oko\u0142o 200 ofiar terroru komunistycznego pochowanych na tym obszarze i to b\u0119dziemy chcieli zrobi\u0107.<\/p>\r\n

Przypomnijmy, kto tu mo\u017ce spoczywa\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

– Podczas I etapu prac nie uda\u0142o si\u0119 przynajmniej potwierdzi\u0107 genetycznie, \u017ce mamy tutaj szcz\u0105tki gen. Emila Fieldorfa \u201eNila\u201d, mjr. Zygmunta Szendzielarza \u201e\u0141upaszki\u201d. Mamy nadziej\u0119, \u017ce ten drugi etap przyniesie nam to rozstrzygni\u0119cie, na kt\u00f3re bardzo czekamy. My\u015bl\u0119, \u017ce jeste\u015bmy najbli\u017cej, by odnale\u017a\u0107 szcz\u0105tki rtm. Witolda Pileckiego.<\/p>\r\n

Z czego wynika to przypuszczenie?<\/strong><\/p>\r\n

– Z faktu, \u017ce kilka miesi\u0119cy temu potwierdzili\u015bmy genetycznie szcz\u0105tki ludzi z\u0142o\u017conych w rogu kwatery \u201e\u0141\u201d. S\u0105 to osoby, kt\u00f3rych nazwiska ju\u017c znamy i ich nazwiska mogli\u015bmy upubliczni\u0107, jak np. ostatniego dow\u00f3dcy Narodowych Si\u0142 Zbrojnych Stanis\u0142awa Kasznicy straconego 12 maja 1948 roku. A to oznacza, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to na dwa tygodnie przed egzekucj\u0105 rtm. Pileckiego. Skoro ju\u017c dzi\u015b potrafimy okre\u015bli\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 le\u017c\u0105cych tu obok pu\u0142kownika Kasznicy, w stron\u0119 alejki, i w\u015br\u00f3d nich nie ma rtm. Pileckiego, to oznacza, \u017ce jego szcz\u0105tk\u00f3w musimy poszukiwa\u0107 pod chodnikiem, kt\u00f3ry ju\u017c we wtorek b\u0119dziemy rozbierali. Ca\u0142y ten chodnik z\u0142o\u017cony z betonowych p\u0142yt zostanie zdj\u0119ty na przestrzeni kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w, podobnie jak ca\u0142a droga asfaltowa. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe oka\u017ce si\u0119 wydobycie szcz\u0105tk\u00f3w tych o\u015bmiu wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rych odnale\u017ali\u015bmy podczas pierwszego etapu prac, ale nie mogli\u015bmy ich wydoby\u0107, poniewa\u017c cz\u0119\u015bciowo znajdowali si\u0119 pod alejkami i chodnikami. To oni jako pierwsi zostan\u0105 przez nas wydobyci.<\/p>\r\n

Czy to jest ostatnie miejsce na Pow\u0105zkach lub w Warszawie, kt\u00f3re b\u0119dzie przeszukiwane?<\/strong><\/p>\r\n

– Jest takie miejsce, ale nie chcia\u0142bym o nim na razie wspomina\u0107, poniewa\u017c zakres prowadzonych prac jest tak ogromy, \u017ce trudno m\u00f3wi\u0107 o kolejnych zadaniach, zar\u00f3wno tutaj, jak i na innych cmentarzach w Warszawie. Chcemy zako\u0144czy\u0107 ten etap, przedstawi\u0107 wyniki naszych prac i dopiero p\u00f3\u017aniej przej\u015b\u0107 do kolejnego. Zbyt wa\u017cne i skomplikowane jest to przedsi\u0119wzi\u0119cie, by otwiera\u0107 drugi front gdziekolwiek w Warszawie.<\/p>\r\n

Jak du\u017cy obszar cmentarza Pow\u0105zkowskiego przewidzieli Pa\u0144stwo na drugi etap prac?<\/strong><\/p>\r\n

– Jest to obszar trzykrotnie wi\u0119kszy ni\u017c ten, kt\u00f3ry badali\u015bmy latem ubieg\u0142ego roku. W czasie pierwszego etapu przebadali\u015bmy teren 18 na 18 metr\u00f3w i uda\u0142o si\u0119 nam odnale\u017a\u0107 szcz\u0105tki 117 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Obecnie chcemy przebada\u0107 ca\u0142y obszar dawnego pola wi\u0119ziennego. Jest to teren zar\u00f3wno \u0141\u0105czki, jak i do niego przyleg\u0142y – niekt\u00f3re alejki, asfaltowe drogi, a\u017c do muru ko\u0144cz\u0105cego cmentarz. Spodziewamy si\u0119 na tym obszarze odnale\u017a\u0107 szcz\u0105tki kolejnych wi\u0119\u017ani\u00f3w, na kt\u00f3re nie natrafili\u015bmy w 2012 roku.<\/p>\r\n

Na ile szacuje Pan liczb\u0119 ofiar, kt\u00f3rych szcz\u0105tki zostan\u0105 ekshumowane?<\/strong><\/p>\r\n

– Mo\u017ce by\u0107 jeszcze oko\u0142o 200 os\u00f3b. B\u0119dziemy robi\u0107 wszystko, aby dotrze\u0107 do wszystkich, kt\u00f3rzy si\u0119 tam znajduj\u0105. Jako pierwsze zostan\u0105 wydobyte szcz\u0105tki tych wi\u0119\u017ani\u00f3w, na kt\u00f3re natrafili\u015bmy w czasie ubieg\u0142orocznych prac. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce na \u0141\u0105czce znajdowa\u0142y si\u0119 tylko ich fragmenty, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 szkielet\u00f3w wchodzi\u0142a pod alejki i dr\u00f3\u017cki, nie mogli\u015bmy ich w\u00f3wczas wydoby\u0107. Nast\u0119pnie te, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 pod pomnikiem – ju\u017c dzisiaj rozebranym – ofiar terroru komunistycznego i pod alejkami i chodnikami. Jako ostatnie planujemy poszukiwania w obr\u0119bie muru granicz\u0105cego cmentarza.<\/p>\r\n

Na terenie poszukiwa\u0144 s\u0105 te\u017c p\u00f3\u017aniejsze groby. Jak technicznie zosta\u0142 rozwi\u0105zany ten problem?<\/strong><\/p>\r\n

– To jedna z tych najwi\u0119kszych przeszk\u00f3d, na kt\u00f3re napotykamy w naszych pracach. W du\u017cej mierze jest to obszar zabudowany i b\u0119dziemy musieli pracowa\u0107 pomi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142czesnymi nagrobkami, w w\u0105skich przej\u015bciach mi\u0119dzy pomnikami. To teren, kt\u00f3ry w latach 60., 70. i 80. XX wieku zosta\u0142 przeznaczony na ponowne poch\u00f3wki os\u00f3b zas\u0142u\u017conych, w du\u017cej mierze dla w\u0142adzy komunistycznej. G\u0142\u00f3wnie bowiem takie osoby tutaj le\u017c\u0105, ale s\u0105 te\u017c i inne poch\u00f3wki. Zapewniam, \u017ce celem naszych prac jest odnalezienie szcz\u0105tk\u00f3w, ale nie niszczenie \u017cadnych pomnik\u00f3w, dlatego \u017caden wsp\u00f3\u0142czesny pomnik nie b\u0119dzie naruszony. Pracuj\u0105c w obr\u0119bie wsp\u00f3\u0142czesnych grob\u00f3w, b\u0119dziemy starali si\u0119 dotrze\u0107 na tak\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107, \u017ceby wydoby\u0107 szcz\u0105tki znajduj\u0105ce si\u0119 g\u0142\u0119biej, ale jednocze\u015bnie tak, by nie naruszy\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych konstrukcji.<\/p>\r\n

Jak d\u0142ugo potrwaj\u0105 prace?<\/strong><\/p>\r\n

– Planujemy je na cztery tygodnie. Mam nadziej\u0119, \u017ce w tym czasie uda nam si\u0119 to nasze przedsi\u0119wzi\u0119cie zrealizowa\u0107 i zako\u0144czy\u0107.<\/p>\r\n

Dost\u0119p do wsp\u00f3\u0142czesnych grob\u00f3w, w okolicach kt\u00f3rych prowadzone b\u0119d\u0105 prace ekshumacyjne, zostanie zamkni\u0119ty dla ludzi?<\/strong><\/p>\r\n

– Absolutnie nie. Taka sytuacja mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 co najwy\u017cej przez dzie\u0144 lub dwa, ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce akurat w danym miejscu b\u0119dziemy pracowali, ale b\u0119d\u0105 to kr\u00f3tkotrwa\u0142e utrudnienia. Na pewno nie b\u0119dzie tak, \u017ce na przyk\u0142ad na tydzie\u0144 jaki\u015b obszar b\u0119dzie wy\u0142\u0105czony.<\/p>\r\n

Zidentyfikowali ju\u017c Pa\u0144stwo kolejne osoby, kt\u00f3rych szcz\u0105tki wydobyto z \u0141\u0105czki?<\/strong><\/p>\r\n

– Mamy kolejne wyniki i w czerwcu postaramy si\u0119 przygotowa\u0107 konferencj\u0119 prasow\u0105, na kt\u00f3rej b\u0119dziemy mogli pa\u0144stwu poda\u0107 kolejne nazwiska zidentyfikowanych os\u00f3b. Na razie wola\u0142bym nie podawa\u0107 liczby tych os\u00f3b. Chc\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce mamy blisko 300 pr\u00f3bek pobranych materia\u0142\u00f3w genetycznych od najbli\u017cszych os\u00f3b. Niekt\u00f3rych odnajdujemy my, inni sami si\u0119 do nas zg\u0142aszaj\u0105. Prace w ka\u017cdym razie post\u0119puj\u0105, a Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmu ma coraz wi\u0119cej pr\u00f3bek DNA. Chcia\u0142bym, \u017ceby tak by\u0142o dalej. Mam nadziej\u0119, \u017ce poprzez kolejne, np. anonse prasowe i wywiady uda nam si\u0119 dotrze\u0107 do os\u00f3b, kt\u00f3re jeszcze nie wiedz\u0105 o naszych pracach.<\/p>\r\n

Jak du\u017co os\u00f3b zaanga\u017cowa\u0142o si\u0119 w prace na cmentarzu Pow\u0105zkowskim w Warszawie?<\/strong><\/p>\r\n

– Na sta\u0142e jest kilkana\u015bcie os\u00f3b, w\u015br\u00f3d nich historycy, archeolodzy, antropolodzy, medycy s\u0105dowi, genetycy. To ludzie z r\u00f3\u017cnych miast, m.in. Warszawy, Wroc\u0142awia, Szczecina. Jest tak\u017ce bardzo wielu wolontariuszy i ca\u0142y czas zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 nowi. W zale\u017cno\u015bci od potrzeb mamy dziennie do pomocy od kilku do nawet dwudziestu wolontariuszy. Jest bardzo du\u017ce zainteresowanie tymi pracami. Wiele os\u00f3b przyje\u017cd\u017ca tutaj z ca\u0142ej Polski, by mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 popracowania cho\u0107by przez chwil\u0119 na tym obszarze.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

Piotr Czartoryski-Sziler i Maciej Walaszczyk<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z prof. Krzysztofem Szwagrzykiem, pe\u0142nomocnikiem prezesa IPN ds. poszukiwa\u0144 miejsc poch\u00f3wku ofiar terroru komunistycznego, rozmawiaj\u0105 Piotr Czartoryski-Sziler i Maciej Walaszczyk Jaki cel zakre\u015bli\u0142 Pan dla II etapu prac ekshumacyjnych w kwaterze \u201e\u0141\u201d? – Celem drugiego etapu prac jest odnalezienie tych wszystkich szcz\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3rych rok temu nie uda\u0142o si\u0119 nam odnale\u017a\u0107. Mamy przed sob\u0105 odnalezienie szcz\u0105tk\u00f3w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[66,92,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68468"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68468"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68468\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}