{"id":67691,"date":"2013-03-27T15:58:00","date_gmt":"2013-03-27T20:58:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=67691"},"modified":"2013-03-27T15:58:00","modified_gmt":"2013-03-27T20:58:00","slug":"pomiedzy-zlotem-a-papierem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=67691","title":{"rendered":"Pomi\u0119dzy z\u0142otem a papierem"},"content":{"rendered":"

G\u0141OSY ZZA ODRY – XXXIV<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Jesieni\u0105 ubieg\u0142ego roku lekkie poruszenie w kr\u0119gach niezale\u017cnych ekonomist\u00f3w niemieckich wywo\u0142a\u0142 prof. Jes\u00c3\u00bas Huerta de Soto<\/strong> swoj\u0105 obron\u0105 euro (tekst dost\u0119pny w j\u0119zyku polskim na mises.pl). Huerta de Soto, profesor ekonomii na uniwersytecie kr\u00f3la Jana Karola w Madrycie, autor monumentalnej pracy Pieni\u0105dz, kredyt bankowy i cykle gospodarcze<\/strong><\/em> (ukaza\u0142a si\u0119 tak\u017ce po niemiecku i po polsku) wysun\u0105\u0142 tez\u0119, \u017ce wsp\u00f3lna waluta jest substytutem dawnego standardu z\u0142ota. Stara\u0142 si\u0119 te\u017c dowie\u015b\u0107, i\u017c system sztywnych kurs\u00f3w walutowych jest lepszy ni\u017c system p\u0142ynnych kurs\u00f3w walutowych.<\/p>\r\n

W polemice z tezami hiszpa\u0144skiego ekonomisty G\u00c3\u00a9rard B\u00f6kenkamp<\/strong> stwierdzi\u0142, \u017ce obrona euro z \u201eaustriackiego\u201d punktu widzenia jest zupe\u0142nie zdumiewaj\u0105ca, a ju\u017c traktowanie euro jako odpowiednika standardu z\u0142ota – wr\u0119cz niepoj\u0119te. By\u0107 mo\u017ce obrona euro przez hiszpa\u0144skiego ekonomist\u0119 ma zwi\u0105zek – podejrzewa B\u00f6kenkamp – z aktualn\u0105 sytuacj\u0105 w Hiszpanii, kt\u00f3re potrzebuje pomocy finansowej.<\/p>\r\n

fundamentalny b\u0142\u0105dHuerta de Soto pope\u0142nia, zdaniem B\u00f6kenkampa, fundamentalny b\u0142\u0105d, sugeruj\u0105c, \u017ce unia walutowa jest dobra, natomiast europejska polityka pieni\u0119\u017cna – z\u0142a. Oddziela on pozytywne skutki ponadnarodowej waluty takie jak likwidacja narodowych pras drukarskich i wymuszanie niezb\u0119dnych reform w Hiszpanii od jej skutk\u00f3w negatywnych – powstania unii transfer\u00f3w i monetyzacji d\u0142ug\u00f3w pa\u0144stwowych przez Europejski Bank Centralny. Tymczasem jednego od drugiego nie da si\u0119 oddzieli\u0107, a w ka\u017cdym razie Huerta de Soto nie pokaza\u0142, jak to mia\u0142oby si\u0119 sta\u0107.<\/p>\r\n

Za\u0142o\u017cenie, \u017ce pozytywne oddzia\u0142ywanie unii walutowej jest jej nieuchronn\u0105, istotn\u0105 konsekwencj\u0105, za\u015b negatywne – tylko uboczn\u0105, jest fa\u0142szywe. Za czas\u00f3w marki niemieckiej stopy procentowe dla W\u0142och, Hiszpanii i Grecji by\u0142y wysokie, po wprowadzeniu euro \u015bluzy si\u0119 otwar\u0142y i stopy spad\u0142y. Huerta de Soto w swoich pochwa\u0142ach aktualnych wysi\u0142k\u00f3w oszcz\u0119dno\u015bciowych Hiszpanii pomija fakt, \u017ce bez wywo\u0142anego niskimi stopami procentowymi boomu w Hiszpanii, wysi\u0142ki te w takim zakresie w og\u00f3le nie by\u0142yby potrzebne.<\/p>\r\n

To niskie stopy w strefie euro spowodowa\u0142y podj\u0119cie b\u0142\u0119dnych inwestycji w hiszpa\u0144skim sektorze budowlanym – dok\u0142adnie tak, jak to opisuje szko\u0142a austriacka. Innymi s\u0142owy euro ma pomaga\u0107 w przezwyci\u0119\u017ceniu negatywnych konsekwencji, kt\u00f3re samo wywo\u0142a\u0142o!<\/p>\r\n

W systemie pieni\u0105dza kruszcowego rzeczywi\u015bcie nie by\u0142o – co wynika z jego natury – zmiennych kurs\u00f3w walut r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw, gdy\u017c w Niemczech i we Francji mo\u017cna by\u0142o p\u0142aci\u0107 t\u0105 sam\u0105 z\u0142ot\u0105 monet\u0105. Z tego Huerta de Soto wyci\u0105ga fa\u0142szywy wniosek, \u017ce sta\u0142e kursy s\u0105 lepsze ni\u017c zmienne, a jeszcze lepiej jest, je\u015bli we Francji, Niemczech, Hiszpanii p\u0142aci si\u0119 tym samym papierowym pieni\u0105dzem (euro). Dlatego, jego zdaniem, nale\u017cy broni\u0107 wsp\u00f3lnej waluty.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug B\u00f6kenkampa analogia pomi\u0119dzy z\u0142otem a walut\u0105 papierow\u0105 jest ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dna. Huerta de Soto nie chce dostrzec, \u017ce r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy pieni\u0105dzem kruszcowym a papierowym nie jest r\u00f3\u017cnic\u0105 stopnia, ale r\u00f3\u017cnic\u0105 jako\u015bciow\u0105; s\u0105 to systemy o innej naturze, w kt\u00f3rych obowi\u0105zuj\u0105 inne regu\u0142y i prawid\u0142owo\u015bci. W sytuacji, kiedy nie mo\u017cemy mie\u0107 mi\u0119dzynarodowego standardu z\u0142ota, to najlepszym rozwi\u0105zaniem jest nie mi\u0119dzynarodowy system sta\u0142ych kurs\u00f3w wymiany papierowych walut czy wr\u0119cz mi\u0119dzynarodowa waluta papierowa typu euro, lecz system pieni\u0119\u017cny z wieloma walutami papierowymi i swobodnymi relacjami wymiany pomi\u0119dzy nimi.<\/p>\r\n

Huerta de Soto uwa\u017ca zast\u0105pienie wielu narodowych pras drukarskich przez jedn\u0105 kontynentaln\u0105 pras\u0119 drukarsk\u0105 za post\u0119p, nie wyja\u015bnia jednak, w czym ta jedna prasa drukarska ma by\u0107 lepsza od tych kilkunastu, kt\u00f3re wcze\u015bniej na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 drukowa\u0142y pieni\u0105dze. Nie wyja\u015bnia tak\u017ce, dlaczego zabranie wielu mniejszym \u0142obuzom ich no\u017cy i ofiarowanie jednego ka\u0142asznikowa jednemu wi\u0119kszemu \u0142obuzowi ma by\u0107 korzystniejsze dla obywateli.<\/p>\r\n

Prawie zawsze – co do zasady – lepiej jest mie\u0107 do czynienia z wieloma ma\u0142ymi manipulatorami ni\u017c z jednym wielkim. Je\u015bli narodowy bank centralny tylko dla siebie drukuje pieni\u0105dze, to jego swoboda manewru jest ograniczona poprzez konkurencj\u0119 innych bank\u00f3w centralnych. Obywatele i inwestorzy mog\u0105 wybiera\u0107 pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi narodowymi walutami. Wprawdzie w takim systemie istnieje, co oczywiste, deprecjacja pieni\u0105dza, ale skutki tego typu obni\u017cania warto\u015bci waluty s\u0105 \u0142agodzone poprzez fakt, \u017ce mamy do czynienia z systemem wielu walut paralelnych.<\/p>\r\n

Pensje s\u0105 wyp\u0142acane wprawdzie w walucie krajowej i w niej p\u0142aci si\u0119 podatki, ale ten kto chce zawiera\u0107 wi\u0119ksze transakcje lub oszcz\u0119dza buduj\u0105c kapita\u0142, robi to nie w walucie o dwucyfrowej inflacji, ale w twardych walutach, tak jak niegdy\u015b w dolarze czy marce niemieckiej. Im wi\u0119ksze staj\u0105 si\u0119 obszary walutowe, im silniej obszary walutowe s\u0105 ze sob\u0105 zwi\u0105zane sztywnymi kursami wymiany, tym mniej mo\u017cliwo\u015bci ucieczki z danej waluty.<\/p>\r\n

Je\u015bli np. frank szwajcarski zwi\u0105zany jest sta\u0142ym kursem wymiany z euro, to lokata we franka nie stanowi ju\u017c efektywnego zabezpieczenia przed mo\u017cliw\u0105 inflacj\u0105 w strefie euro. Konkurowanie obszar\u00f3w walutowych<\/strong> o du\u017cych inwestor\u00f3w i drobnych \u201eciu\u0142aczy\u201d jest efektywniejsze ni\u017c dyscyplinowanie rz\u0105d\u00f3w, jakie obiecuje sobie Huerta de Soto po wsp\u00f3lnej walucie.<\/p>\r\n

Hiszpa\u0144ski ekonomista zak\u0142ada, \u017ce niezale\u017cno\u015b\u0107 banku centralnego by\u0142a najwa\u017cniejszym czynnikiem stabilno\u015bci niemieckiej waluty. S\u0105dzi, \u017ce gdyby Europejski Bank Centralny by\u0142 tak niezale\u017cny jak Bundesbank, to euro by\u0142oby tak stabilne jak marka. To kolejne b\u0142\u0119dne za\u0142o\u017cenie. Najistotniejsza bowiem, nie jest zapisana w statutach niezale\u017cno\u015b\u0107 banku centralnego, lecz polityczne znaczenie i wp\u0142yw \u201eciu\u0142aczy\u201d w krajowych wyborach. W krajach, w kt\u00f3rych ludzie ma\u0142o oszcz\u0119dzaj\u0105 i bior\u0105 du\u017co kredyt\u00f3w konsumpcyjnych, tam do inflacji nie przywi\u0105zuje si\u0119 wi\u0119kszej wagi, a co za tym idzie, pozycja banku centralnego jest s\u0142aba, natomiast w krajach takich jak Niemcy czy Szwajcaria, gdzie du\u017co si\u0119 oszcz\u0119dza, polityka pieni\u0119\u017cna nastawiona na stabilizacj\u0119 ma mocne poparcie spo\u0142eczne.<\/p>\r\n

W okresie istnienia marki miliony niemieckich \u201eciu\u0142aczy\u201d, maj\u0105cych w pami\u0119ci inflacj\u0119 1923 i reform\u0119 walutow\u0105 w 1948 roku, stanowi\u0142o realn\u0105 polityczn\u0105 si\u0142\u0119. Partie nie tyle ba\u0142y si\u0119 Bundesbanku, co gniewu szerokich rzesz niemieckich \u201eciu\u0142aczy\u201d<\/strong>. Emeryci, rzemie\u015blnicy, wysoko wykwalifikowani robotnicy, urz\u0119dnicy, pracownicy umys\u0142owi w firmach, przedstawiciele wolnych zawod\u00f3w – tam gdzie w rachub\u0119 wchodzi\u0142y ich oszcz\u0119dno\u015bci, tam ko\u0144czy\u0142y si\u0119 \u017carty. Bez tych pot\u0119\u017cnych sojusznik\u00f3w niezale\u017cno\u015b\u0107 Bundesbanku by\u0142aby niczym innym jak zadrukowanym \u015bwistkiem papieru.<\/p>\r\n

Zmienne kursy walutowe pozwala\u0142y krajom z wysokim poziomem oszcz\u0119dno\u015bci i nisk\u0105 inflacj\u0105 chroni\u0107 swoich \u201eciu\u0142aczy\u201d przed inflacyjn\u0105 polityk\u0105 kraj\u00f3w z niskim poziomem oszcz\u0119dno\u015bci. Zarazem silne waluty typu marka niemiecka oferowa\u0142y kotwic\u0119 dla \u201eciu\u0142aczy\u201d z innych kraj\u00f3w a swoj\u0105 polityk\u0105 odpowiednich st\u00f3p procentowych ogranicza\u0142y innym krajom mo\u017cliwo\u015b\u0107 zad\u0142u\u017canie si\u0119 ponad miar\u0119.<\/p>\r\n

Problem systemu sztywnych kurs\u00f3w walutowych – zw\u0142aszcza z punktu widzenia oszcz\u0119dzaj\u0105cych – mo\u017cna prosto pokaza\u0107 na przyk\u0142adzie ewolucji systemu z Bretton Woods przed jego za\u0142amaniem w 1973 roku. USA prowadzi\u0142y w\u00f3wczas wojn\u0119 w Wietnamie, a dla jej finansowania drukowa\u0142y pieni\u0105dze. Poniewa\u017c Niemcy drukowali mniej pieni\u0119dzy ni\u017c Amerykanie, to w sytuacji, kiedy pomi\u0119dzy dolarem a mark\u0105 niemieck\u0105 istnia\u0142 sta\u0142y kurs wymienny, wewn\u0119trzna warto\u015b\u0107 marki niemieckiej ros\u0142a.<\/p>\r\n

Kiedy tylko ludzie maj\u0105 sposobno\u015b\u0107 wymieni\u0107 co\u015b w ni\u017cszej warto\u015bci na co\u015b o wy\u017cszej warto\u015bci, to najprawdopodobniej to zrobi\u0105. Gdy kto\u015b ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamiany swojego tapczanu na Porsche, to zapewne to zrobi, i wi\u0119kszo\u015b\u0107 innych ludzi uczyni podobnie. I tak posiadacze dolar\u00f3w wymieniali je po sta\u0142ym kursie na mark\u0119, poniewa\u017c spekulowali na zysk wynikaj\u0105cy ze zwy\u017cki jej warto\u015bci. Bundesbank musia\u0142 nap\u0142ywaj\u0105ce dolary z\u0142o\u017cy\u0107 do skarbca i drukowa\u0107 wi\u0119cej marek. Tym sposobem USA i inne pa\u0144stwa eksportowa\u0142y inflacj\u0119 do Niemiec<\/strong>, co nie by\u0142o przyjemnym do\u015bwiadczeniem dla konsument\u00f3w i oszcz\u0119dzaj\u0105cych.<\/p>\r\n

\u00d3wczesny minister gospodarki i finans\u00f3w Karl Schiller usi\u0142owa\u0107 temu przeciwdzia\u0142a\u0107, co kosztowa\u0142o go utrat\u0119 stanowiska. Jego nast\u0119pca Helmut Schmidt postawi\u0142 na nieefektywne kontrole dewizowe. Inflacja w RFN osi\u0105gn\u0119\u0142a prawie dwucyfrowy poziom, a\u017c w ko\u0144cu pod ci\u0119\u017carem masy dodrukowanych dolar\u00f3w system sztywnych kurs\u00f3w wymiany upad\u0142, i Bundesbank m\u00f3g\u0142 znowu prowadzi\u0107 restryktywn\u0105 polityk\u0119 monetarn\u0105. To zmienne kursy wymiany walut s\u0105 zapor\u0105 chroni\u0105c\u0105 kraje nastawionych na stabilizacj\u0119 pieni\u0105dza przed zalewem waluty z kraj\u00f3w, gdzie szybko puszcza si\u0119 w ruch maszyny drukarskie.<\/p>\r\n

Koncepcja, \u017ce systemowi sztywnych kurs\u00f3w wymiany walut lub ponadnarodowej walucie papierowej typu euro jako\u015b \u201ebli\u017cej\u201d do standardu z\u0142ota – Huerta de Soto m\u00f3wi o \u201esubstytucie standardu z\u0142ota\u201d<\/strong><\/em> – polega na b\u0142\u0119dzie my\u015blowym. Istniej\u0105 bowiem jako\u015bciowe r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re nie pozwalaj\u0105 widzie\u0107 w ponadnarodowej walucie papierowej przedsionka albo zbli\u017cenia do standardu z\u0142ota.<\/p>\r\n

Teoretycznie rzecz bior\u0105c zar\u00f3wno z\u0142oto, jak i papier mog\u0105 tworzy\u0107 stabiln\u0105 walut\u0119. Je\u015bli drukowano by okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 banknot\u00f3w a potem wymieniano tylko banknoty zniszczone na nowe, w\u00f3wczas waluta papierowa by\u0142aby tak stabilna jak z\u0142oto. Na czym wi\u0119c polega jako\u015bciowa r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy pieni\u0105dzem papierowym a z\u0142otem? Polega na r\u00f3\u017cnicy kategorii pomi\u0119dzy tym co si\u0119 powinno, a tym, co mo\u017cna robi\u0107. W systemie pieni\u0105dza papierowego ilo\u015b\u0107 pieni\u0105dza w obiegu nie powinna<\/strong> rosn\u0105\u0107 ponad miar\u0119 i d\u0142ugi pa\u0144stwa nie powinny by\u0107 finansowane przez bank centralny, natomiast w systemie standardu z\u0142ota ilo\u015b\u0107 pieni\u0105dza nie mo\u017ce<\/strong> nadmiernie wzrosn\u0105\u0107.<\/p>\r\n

Ta r\u00f3\u017cnica jest fundamentalna. Istnieje polityczna prawid\u0142owo\u015b\u0107: wszystko, co jest politycznie korzystne i zarazem mo\u017cliwe do zrobienia, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zostanie zrealizowane, niezale\u017cnie od tego, ile przysi\u0105g z\u0142o\u017c\u0105 politycy, \u017ce nigdy, przenigdy tego nie zrobi\u0105. Dla polityk\u00f3w nie liczy si\u0119 to, czego nie powinno si\u0119 robi\u0107, ale to, czego nie mo\u017cna zrobi\u0107. Traktat z Maastricht by\u0142 zgod\u0105 do tego, czego nie powinno si\u0119 robi\u0107, a co z tych przyrzecze\u0144 zosta\u0142o, mo\u017cemy przekona\u0107 si\u0119 ka\u017cdego dnia.<\/p>\r\n

* * *<\/span><\/strong><\/center>\r\n

Przez d\u0142ugi czas panowa\u0142o w\u015br\u00f3d ekonomist\u00f3w przekonanie, \u017ce klasyczny standard z\u0142ota opiera\u0142 na zgodzie pa\u0144stw oraz bank\u00f3w centralnych i by\u0142 kierowany przez Angli\u0119 i Bank Anglii, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0142y rol\u0119 m\u0105drych przyw\u00f3dc\u00f3w. Przekonanie to obali\u0142 jednoznacznie historyk gospodarki Giulio Gallarotti<\/strong> w swojej ksi\u0105\u017cce The Anatomy of an International Monetary Regime<\/strong><\/em>. Gallarotti wykaza\u0142, \u017ce standard z\u0142ota wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w drugiej po\u0142owie XIX wieku nie dlatego, \u017ce dogada\u0142y si\u0119 banki centralne i pa\u0144stwa, ale przeciwnie, dlatego, \u017ce wszystkie pr\u00f3by porozumienia si\u0119 w kwestii wsp\u00f3lnego systemu walutowego zako\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem.<\/p>\r\n

Jest to jeszcze jeden dow\u00f3d na to, \u017ce konstruktywne rozwi\u0105zania s\u0105 rezultatem niekooperatywnego zachowania si\u0119 uczestnik\u00f3w, poniewa\u017c wymusza ono powstanie system\u00f3w zdecentralizowanych, z natury rzeczy lepszych z punktu widzenia wolno\u015bci jednostki.<\/p>\r\n

W dw\u00f3ch dekadach po po\u0142owie XIX stulecia odby\u0142o si\u0119 szereg konferencji walutowych zainicjowanych przez Francj\u0119. Francuzi d\u0105\u017cyli do globalnego \u0142adu walutowego, ale ich wysi\u0142ki spe\u0142z\u0142y na niczym, poniewa\u017c Wielka Brytania nie by\u0142a zainteresowana a i Niemcy wola\u0142y i\u015b\u0107 w\u0142asn\u0105 drog\u0105. Francuzi przewodzili pod\u00f3wczas \u0142aci\u0144skiej unii monetarnej, zbudowanej na standardzie bimetalicznym to znaczy na z\u0142ocie i srebrze. USA r\u00f3wnie\u017c posiada\u0142y standard bimetaliczny, Niemcy – standard srebra. Wygl\u0105da\u0142o wi\u0119c na to, \u017ce na konferencjach przeforsowany zostanie standard srebra. Jednak\u017ce Niemcy na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 zdemonetaryzowali swoje srebro i pod wp\u0142ywem liberalnego polityka Ludwika Bambergera postawili na z\u0142oto, podczas gdy Anglicy jedynie biernie si\u0119 przygl\u0105dali i pozostali przy standardzie z\u0142ota, kt\u00f3ry mieli od czas\u00f3w Izaaka Newtona. Wywo\u0142ywa\u0142o to reakcj\u0119 \u0142a\u0144cuchow\u0105: ucieczk\u0119 od srebra. I tak \u015bwiat doszed\u0142 do standardu z\u0142ota niczym dziewica do dziecka. To \u201echwalebna impotencja\u201d rz\u0105d\u00f3w i bank\u00f3w centralnych by\u0142a tajemnic\u0105 stabilnej warto\u015bci pieni\u0105dza.<\/p>\r\n

W nast\u0119pnych dziesi\u0119cioleciach system dlatego okaza\u0142 si\u0119 tak stabilny, poniewa\u017c ka\u017cdy z uczestnik\u00f3w wiedzia\u0142, \u017ce w ostatecznym rozrachunku mo\u017ce polega\u0107 wy\u0142\u0105cznie na sobie, wszak wszystkie pr\u00f3by doj\u015bcia do porozumienia w kwestii stworzenia jednolitego systemu zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem. Ka\u017cdy wiedzia\u0142, \u017ce b\u0119dzie musia\u0142 si\u0119 sam ratowa\u0107 przed plajt\u0105, \u017cadni dobrzy wujkowie z innych kraj\u00f3w nie przyb\u0119d\u0105 z walizkami pe\u0142nymi pieni\u0119dzy zabranych swoim obywatelom; nikomu nawet we \u015bnie nie przysz\u0142oby do g\u0142owy, \u017ce m\u00f3g\u0142by – w imi\u0119 \u201esolidarno\u015bci\u201d – liczy\u0107 na pieni\u0105dze podatnik\u00f3w z innego kraju. Klasyczny standard z\u0142ota by\u0142 wi\u0119c nie dlatego tak stabilny, \u017ce politycy byli w\u00f3wczas bardziej odpowiedzialni, bardziej kochali wolno\u015b\u0107 lub byli oszcz\u0119dniejsi, ale dlatego, \u017ce po prostu nie by\u0142o nikogo, kto by \u201eratowa\u0142\u201d jakie\u015b pa\u0144stwo czy \u201erynki\u201d. Je\u015bli w\u00f3wczas kto\u015b chcia\u0142by rzeczywi\u015bcie zwi\u0119ksza\u0107 ilo\u015b\u0107 pieni\u0105dza w obiegu, to afryka\u0144scy robotnicy musieliby w pocie czo\u0142a wydoby\u0107 wi\u0119cej z\u0142ota z kopalni w Afryce Po\u0142udniowej. Takiego systemu nie mo\u017cna sztucznie zbudowa\u0107 jako imitacj\u0119 na drodze mi\u0119dzyrz\u0105dowych uk\u0142ad\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym powsta\u0142o euro. \u201eNie powiniene\u015b\u201d nie zast\u0105pi \u201enie mo\u017cesz\u201d.<\/p>\r\n

Ani ponadnarodowa waluta papierowa typu euro, ani mi\u0119dzynarodowy system sztywnych kurs\u00f3w wymiany walut papierowych, kt\u00f3ry Huerta de Soto stawia wy\u017cej ni\u017c system p\u0142ynnych kurs\u00f3w walutowych, nie mog\u0105 funkcjonowa\u0107, je\u015bli rz\u0105dy nie przestrzegaj\u0105 okre\u015blonych regu\u0142, to znaczy w tym wypadku, je\u015bli nie uprawiaj\u0105 monetarnej i finansowej wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci. I w tym le\u017cy sedno problemu. Zar\u00f3wno ponadnarodowa waluta (euro), jak i system sta\u0142ych kurs\u00f3w wymiennych zak\u0142adaj\u0105 – co do zasady – odpowiedzialne i kooperatywne zachowanie wszystkich uczestnik\u00f3w. Je\u015bli w ramach systemu sztywnych kurs\u00f3w walutowych jeden z kraj\u00f3w drukuje wi\u0119cej pieni\u0119dzy, to pompuje inflacj\u0119 do innych gospodarek. Je\u015bli np. w strefie euro jakie\u015b kraje zad\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119, w\u00f3wczas Europejski Bank Centralny zwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 pieni\u0105dza dla wszystkich kraj\u00f3w unii monetarnej i za d\u0142ugi musz\u0105 ostatecznie odpowiada\u0107 wszyscy.<\/p>\r\n

* * *<\/span><\/strong><\/center>\r\n

Huerta de Soto myli si\u0119 sadz\u0105c, \u017ce wsp\u00f3lna waluta albo system sztywnych kurs\u00f3w walutowych mog\u0105 by\u0107 \u201esubstytutem\u201d standardu z\u0142ota. Jest wr\u0119cz przeciwnie – t\u0119 rol\u0119 mo\u017ce odgrywa\u0107 w pewnym stopniu system p\u0142ynnych kurs\u00f3w wymiany walut. On i standard z\u0142ota maj\u0105 mianowicie co\u015b ze sob\u0105 wsp\u00f3lnego: oba nie zak\u0142adaj\u0105, \u017ce aktorzy b\u0119d\u0105 si\u0119 zachowywa\u0107 \u201eprzyzwoicie\u201d. Oba systemy funkcjonuj\u0105 tak\u017ce pod rz\u0105dami, kt\u00f3rym mo\u017cna przypisa\u0107 jak najgorsze intencje. W systemie p\u0142ynnych kurs\u00f3w wymiany walut dany rz\u0105d mo\u017ce sobie inflacjonowa\u0107 swoj\u0105 walut\u0119 do woli, a\u017c do momentu, kiedy nadawa\u0107 si\u0119 ona b\u0119dzie jedynie na podpa\u0142k\u0119 w piecu. Jednak\u017ce system p\u0142ynnych kurs\u00f3w chroni inne kraje przed skutkami takiego nieodpowiedzialnego dzia\u0142ania. W klasycznym standardzie z\u0142ota dany rz\u0105d mo\u017ce si\u0119 zad\u0142u\u017ca\u0107 ile zechce, ale poniewa\u017c z\u0142ota nie mo\u017cna wydrukowa\u0107, to ostatecznie mo\u017ce on jedynie negocjowa\u0107 z wierzycielami zmniejszenie lub umorzenie d\u0142ug\u00f3w, ale nie mo\u017ce ich \u201esp\u0142aci\u0107\u201d, drukuj\u0105c pieni\u0105dze.<\/p>\r\n

Podsumowuj\u0105c: przy sta\u0142ych kursach walutowych i ponadnarodowej walucie papierowej chodzi o systemy dzia\u0142aj\u0105ce w oparciu o kooperacj\u0119, natomiast standard z\u0142ota i p\u0142ynne kursy walutowe zak\u0142adaj\u0105 brak gotowo\u015bci do zgodnej kooperacji. To znaczy w pierwszym przypadku jedna strona musi prosi\u0107 drug\u0105 stron\u0119 lub j\u0105 zmusi\u0107, aby zachowywa\u0142a si\u0119 w okre\u015blony spos\u00f3b, gdy\u017c tylko w\u00f3wczas, kiedy obie zachowuj\u0105 si\u0119 zgodnie z przyj\u0119tymi na pocz\u0105tku zasadami, system mo\u017ce funkcjonowa\u0107. W drugim przypadku wszystkie strony wychodz\u0105 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce nikt nie b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, dlatego wszystkie wybieraj\u0105 autonomi\u0119 dzia\u0142ania. Pierwszy system zasadza si\u0119 na \u201ealtruizmie\u201d, drugi na \u201einteresie w\u0142asnym\u201d. Jak wiadomo, bardzo cz\u0119sto systemy oparte o \u201ealtruizm\u201d funkcjonuj\u0105 o wiele gorzej ni\u017c te oparte na \u201ew\u0142asnym interesie\u201d. Nie nale\u017cy zatem odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do rozs\u0105dku, dobrotliwo\u015bci i dalekowzroczno\u015bci polityk\u00f3w i szef\u00f3w bank\u00f3w centralnych, lecz do si\u0142y politycznych interes\u00f3w. W gospodarce o wysokim udziale oszcz\u0119dno\u015bci w\u015br\u00f3d wyborc\u00f3w bank centralny ma silniejszy bodziec, aby dba\u0107 o stabilno\u015b\u0107 pieni\u0105dza; interesy oszcz\u0119dzaj\u0105cych mog\u0105 si\u0119 lepiej przebi\u0107 w systemie autonomii dzia\u0142ania dla poszczeg\u00f3lnych bank\u00f3w centralnych ni\u017c w jednolitym obszarze walutowym z wysokim udzia\u0142em d\u0142ug\u00f3w.<\/p>\r\n

Z tych wszystkich powod\u00f3w, konkluduje G\u00c3\u00a9rard B\u00f6kenkamp, w \u017cadnej mierze nie podzielam opinii pana profesora Huerty de Soto, \u017ce system sztywnych kurs\u00f3w wymiany walut lub jednolita waluta dla wielu kraj\u00f3w s\u0105 lepsze ni\u017c wiele walut i system p\u0142ynnych kurs\u00f3w walutowych, i r\u00f3wnie ma\u0142o przekonuje mnie teza, \u017ce euro jest lub mo\u017ce kiedykolwiek sta\u0107 \u201esubstytutem\u201d standardu z\u0142ota. Jak m\u00f3wi\u0105, \u201eczasami i Homer sie zadrzymie\u201d. Ale tylko czasami, poniewa\u017c na \u0142amach \u201eB\u00f6rsen-Zeitung\u201d prof. Jes\u00c3\u00bas Huerta de Soto oraz jego szwajcarski ucze\u0144 Philipp Bagus (profesor ekonomii na uniwersytecie kr\u00f3la Jana Karola w Madrycie, autor znakomitej, prze\u0142o\u017conej na kilkana\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w, w tym na polski, ksi\u0105\u017cki Tragedia euro) opublikowali bardzo s\u0142uszny artyku\u0142 na temat obecnego kryzysu finansowego, kt\u00f3ry obna\u017cy\u0142 niestabilno\u015b\u0107 system bankowego. Zdaniem obu ekonomist\u00f3w przyczyny owej niestabilno\u015bci le\u017c\u0105 g\u0142\u0119boko: banki trzymaj\u0105 \u015brodki wystarczaj\u0105ce jedynie na cz\u0119\u015bciowe pokrycie ulokowanych w nich pieni\u0119dzy. Posiadaj\u0105 przywilej tworzenia pieni\u0105dza, kt\u00f3rego u\u017cywaj\u0105 do rozszerzenia masy kredyt\u00f3w.<\/p>\r\n

Trwa\u0142y rozw\u00f3j potrzebuje realnych oszcz\u0119dno\u015bci, czynniki produkcji musz\u0105 by\u0107 dostarczane do samego ko\u0144ca procesu produkcyjnego. Tymczasem dzi\u0119ki rezerwie cz\u0105stkowej jest mo\u017cliwe, \u017ce przedsi\u0119biorstwo otrzymuje nowe kredyty, mimo i\u017c zas\u00f3b realnych oszcz\u0119dno\u015bci nie wzr\u00f3s\u0142. Stopy procentowe utrzymywane s\u0105 poni\u017cej poziomu, jaki by\u0142by uzasadniony poziomem realnych oszcz\u0119dno\u015bci. Dlatego rentowne wydaj\u0105 si\u0119 projekty inwestycyjne, kt\u00f3re bez ekspansji kredytu nigdy za takowe nie by\u0142yby uznane. Dochodzi do sztucznego boomu. Wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej okazuje si\u0119 jednak, \u017ce nie ma wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci realnych oszcz\u0119dno\u015bci, aby z sukcesem zako\u0144czy\u0107 wszystkie rozpocz\u0119te projekty inwestycyjne. Nie finansowano ich bowiem z realnych oszcz\u0119dno\u015bci, ale z pieni\u0105dza, stworzonego \u201ez niczego\u201d. Kryzys w gospodarce realnej prowadzi do strat w bankach. Kiedy tylko maj\u0105tek bank\u00f3w zaczyna traci\u0107 na warto\u015bci, tak\u017ce inwestorzy zaczynaj\u0105 wyci\u0105ga\u0107 z nich swoje pieni\u0105dze. Dochodzi do kryzysu bankowego i finansowego. Reakcj\u0105 na\u0144 jest leczenie symptom\u00f3w i jeszcze wi\u0119ksza regulacja bank\u00f3w, poniewa\u017c nikt nie odwa\u017ca si\u0119 z\u0142apa\u0107 problemu za rogi, a tym problemem jest tworzenie pieni\u0105dza (kredytu) w systemie cz\u0105stkowej rezerwy bankowej. Dla rozwi\u0105zania tego problemu niezb\u0119dne jest – zdaniem autor\u00f3w – powstanie systemu monetarnego spoczywaj\u0105cego na trzech g\u0142\u00f3wnych filarach:<\/p>\r\n

(1) ca\u0142kowita wolno\u015b\u0107 wyboru waluty
(2) system wolno\u015bci bankowej i likwidacja banku centralnego
(3) obowi\u0105zek stuprocentowej rezerwy w bankach
Huerta de Soto i Bagus wskazuj\u0105 na zalety systemu pe\u0142nego pokrycia np. stuprocentowego standardu z\u0142ota:<\/p>\r\n

1. System pe\u0142nej rezerwy zapobiega kryzysom bankowym; w takim systemie banki per definitionem nie mog\u0105 popa\u015b\u0107 w k\u0142opoty z p\u0142ynno\u015bci\u0105. Inwestorzy i w\u0142a\u015bciciele kont mog\u0105 swoje pieni\u0105dze w ka\u017cdej chcieli wyci\u0105gn\u0105\u0107 a bank nie stanie si\u0119 przez to niewyp\u0142acalny.<\/p>\r\n

2. Proponowany system zapobiega cyklicznemu wyst\u0119powaniu kryzys\u00f3w gospodarczych. Przywilej bank\u00f3w operowania rezerw\u0105 cz\u0105stkow\u0105 pozwala im tworzy\u0107 pieni\u0105dz \u201ez niczego\u201d i udziela\u0107 kredyt\u00f3w nie maj\u0105cych pokrycia w realnych oszcz\u0119dno\u015bciach. Ta ekspansja kredytowa wywo\u0142uje sztuczne o\u017cywienie gospodarcze, kt\u00f3re wcze\u015bniej lub p\u00f3\u017aniej obraca si\u0119 w recesj\u0119 i depresj\u0119. Pe\u0142na rezerwa uniemo\u017cliwia tak\u0105 ekspansj\u0119 kredytow\u0105.<\/p>\r\n

3. Pe\u0142na rezerwa bankowa stoi w ca\u0142kowitej zgodno\u015bci z koncepcj\u0105 w\u0142asno\u015bci prywatnej. Dzi\u0119ki niej tradycyjne zasady prawa w\u0142asno\u015bci obejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c lokaty bankowe.<\/p>\r\n

4. Proponowany model stuprocentowego standardu z\u0142ota sprzyja stabilnemu i zr\u00f3wnowa\u017conemu rozwojowi. Unika si\u0119 strat poprzez kumulacj\u0119 b\u0142\u0119dnych inwestycji. Przy \u015brednim rocznym wzro\u015bcie produkcji z\u0142ota o ok. 2% i wzro\u015bcie gospodarczym 3% sta\u0142y spadek cen wynosi\u0142by 1% rocznie. Skutkowa\u0142oby to realnym wzrostem p\u0142ac bez konfliktowych negocjacji p\u0142acowych. Podmioty gospodarcze nie musia\u0142yby traci\u0107 czasu na poszukiwanie mo\u017cliwo\u015bci inwestycji na rynkach finansowych, aby chroni\u0107 si\u0119 przed sta\u0142ym dro\u017ceniem towar\u00f3w i us\u0142ug. Mog\u0142yby po prostu od\u0142o\u017cy\u0107 pieni\u0105dze i cieszy\u0107 si\u0119 sta\u0142ym wzrostem si\u0142y nabywczej.<\/p>\r\n

5. System po\u0142o\u017cy\u0142by kres gor\u0105czkowej spekulacji finansowej. To w\u0142a\u015bnie tworzenie pieni\u0105dza przez banki stwarza mo\u017cliwo\u015bci szybkiego wzbogacenia si\u0119 kosztem innych, rodzi wielk\u0105 pokus\u0119 pozbawionego skrupu\u0142\u00f3w i oszuka\u0144czego dzia\u0142ania. Szkodzi to uczciwemu, odpowiedzialnemu i d\u0142ugofalowemu tworzeniu warto\u015bci gospodarczych.<\/p>\r\n

6. Stuprocentowy standard z\u0142ota ogranicza w\u0142adz\u0119 i zakres pa\u0144stwa. Ogromna cz\u0119\u015b\u0107 wydatk\u00f3w pa\u0144stwowych jest dzisiaj po\u015brednio finansowana na drodze tworzenia pieni\u0105dza przez bank centralny i banki komercyjne. Kiedy tej mo\u017cliwo\u015bci zabraknie, pa\u0144stwo musi si\u0119 ograniczy\u0107 i da\u0107 wi\u0119ksz\u0105 przestrze\u0144 sektorowi prywatnemu. Przy systemie pe\u0142nego pokrycia mo\u017cna znie\u015b\u0107 bank centralny.<\/p>\r\n

7. Proponowany system sprzyja pokojowi. Bez mo\u017cliwo\u015bci tworzenia pieni\u0105dza \u201ez niczego\u201d i ukrywania w ten spos\u00f3b przed spo\u0142ecze\u0144stwem koszt\u00f3w konflikt\u00f3w wojskowych, wojny ostatnich dw\u00f3ch stuleci w og\u00f3le by nie wybuch\u0142y, a przynajmniej zosta\u0142yby skr\u00f3cone.<\/p>\r\n

Wobec systemu pe\u0142nego pokrycia w z\u0142ocie wysuwa si\u0119 zarzut, \u017ce zmniejszy\u0142by znacz\u0105co ilo\u015b\u0107 udzielanych kredyt\u00f3w, spowodowa\u0142 wzrost st\u00f3p procentowych a tym samym zahamowa\u0142 rozw\u00f3j gospodarczy. Rzeczywi\u015bcie, system pe\u0142nego pokrycia waluty ograniczy\u0142by udzielanie kredyt\u00f3w. Ale przecie\u017c to akurat jest jego najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105. Udzielano by jedynie takich kredyt\u00f3w, kt\u00f3re poprzedzi\u0142o realne oszcz\u0119dzanie. Nie ka\u017cdy mo\u017cliwy projekt inwestycyjny powinien by\u0107 finansowany a jedynie te, kt\u00f3re maj\u0105 pokrycie w realnych oszcz\u0119dno\u015bciach i dlatego mog\u0105 zosta\u0107 z powodzeniem uko\u0144czone. Gospodarka z systemem pe\u0142nego pokrycia pieni\u0105dza by\u0142aby mniej zale\u017cna od bankowych kredyt\u00f3w. Finansowanie z w\u0142asnego kapita\u0142u, z od\u0142o\u017conych zysk\u00f3w odgrywa\u0142oby o wiele wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 ni\u017c w dzisiejszym systemie funkcjonuj\u0105cym na narkotyku \u201epustych\u201d kredyt\u00f3w. Inny argument przeciwko stuprocentowemu standardowi z\u0142ota to taki, \u017ce ilo\u015b\u0107 pieni\u0105dza nie mog\u0142aby rosn\u0105\u0107 paralelnie do wzrostu gospodarczego. Powtarza si\u0119 tu stary mit, \u017ce wzrost gospodarczy wymaga wzrostu ilo\u015bci pieni\u0105dza i inflacji. Jednak drukowanie papierowego pieni\u0105dza nie tworzy \u017cadnego realnego bogactwa. W standardzie z\u0142ota, w kt\u00f3rym ilo\u015b\u0107 pieni\u0105dza ro\u015bnie wolniej ni\u017c gospodarka, dochodzi do sta\u0142ego wzrostu si\u0142y nabywczej. Dok\u0142adnie tak jak dzi\u015b podmioty gospodarcze przyzwyczai\u0142y si\u0119 do sta\u0142ego spadku si\u0142y nabywczej waluty, tak dopasuj\u0105 si\u0119 do \u015bwiata, w kt\u00f3rym ceny stale spadaj\u0105. Dla przysz\u0142o\u015bci ludzko\u015bci by\u0142by system pe\u0142nego pokrycia (standardu z\u0142ota) krokiem wielce dobroczynnym, nie tylko zapobieg\u0142by wielu nieszcz\u0119\u015bciom i niesprawiedliwo\u015bciom, ale umo\u017cliwi\u0142by r\u00f3wnie\u017c zr\u00f3wnowa\u017cony, stabilny rozw\u00f3j.<\/p>\r\n

Filozof gospodarczy prof. Gerd Habermann, autor wielu ksi\u0105\u017cek m.in. Pa\u0144stwo socjalne. Historia b\u0142\u0119dnej drogi, Filozofia wolno\u015bci, publikuj\u0105cy m.in. na \u0142amach \u201eNeue Z\u00fcrcher Zeitung\u201d, \u201eFrankfurter Allgemeine Zeitung\u201d, \u201eDie Welt\u201d, uwa\u017ca, \u017ce korzeniem kryzys\u00f3w finansowych jest pa\u0144stwowy monopol pieni\u0119\u017cny. Cala historia walutowa to historia nadu\u017cywania tego monopolu w postaci dewaluacji i inflacji, ale w przypadku czystego papierowego pieni\u0105dza bez pokrycia niebezpiecze\u0144stwo nadu\u017cycia jest szczeg\u00f3lnie wysokie. W naszych czasach bez jakichkolwiek skrupu\u0142\u00f3w manipuluje si\u0119 pieni\u0105dzem i prowadzi ca\u0142kowicie arbitraln\u0105 polityk\u0119 st\u00f3p procentowych. Zachodzi powolne, niezauwa\u017calne z pocz\u0105tku, \u201ezimne\u201d wyw\u0142aszczenie oszcz\u0119dzaj\u0105cych, posiadaczy ubezpiecze\u0144 na \u017cycie itd. Panuje w\u015br\u00f3d nich og\u00f3lna niepewno\u015b\u0107 i rozgoryczenie. Trwa ucieczka w warto\u015bci rzeczowe, w inne waluty, albo w \u201etajn\u0105\u201d, mi\u0119dzynarodow\u0105, wiecznie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 \u201ewalut\u0119 z\u0142ot\u0105\u201d. W strefie euro usi\u0142uje si\u0119 zabezpieczy\u0107 stabilno\u015b\u0107 supermonopolistycznej waluty papierowej, nie likwiduj\u0105c zasadniczych b\u0142\u0119d\u00f3w w konstrukcji unii walutowej, trwa si\u0119 przy utopii jednolitego obszaru st\u00f3p procentowych, d\u0105\u017c\u0105c do jeszcze wi\u0119kszej centralizacji i ujednolicenia. Realizacja tej utopii zako\u0144czy\u0107 si\u0119 mo\u017ce jedynie coraz wi\u0119kszymi niesnaskami w Europie, zagra\u017ca temu co dobre i korzystne w projekcie jedno\u015bci europejskiej. Dlatego ju\u017c dzi\u015b trzeba debatowa\u0107 nad demonopolizacj\u0105 tej niebezpiecznej papierowej waluty jak\u0105 jest euro.<\/p>\r\n

Dr Thorsten Polleit, g\u0142\u00f3wny ekonomista Degussa Goldhandel GmbH, wyk\u0142adowca na prywatnej uczelni School of Finance and Management we Frankfurcie nad Menem, prezes Ludwig von Mises Institut Deutschland przypomina, \u017ce ju\u017c Johann Wolfgang von Goethe wiedzia\u0142 o pokusie i niszczycielskiej sile papierowego pieni\u0105dza bez pokrycia. W drugiej cz\u0119\u015bci \u201eFausta\u201d Mefisto radzi cesarzowi, w kt\u00f3rego kraju panuj\u0105 korupcja i przemoc a jego dw\u00f3r stale \u017cyje ponad stan, aby wypu\u015bci\u0142 pieni\u0105dz papierowy. Na kr\u00f3tk\u0105 met\u0119 k\u0142opoty finansowe cesarza zostaj\u0105 rozwi\u0105zane, ludzie wierz\u0105 w iluzj\u0119 pozornego bogactwa. Ale szale\u0144stwo trwa kr\u00f3tko, papierowy pieni\u0105dz wpycha pa\u0144stwo w ca\u0142kowity chaos. Podobnie jak u Goethego, tak i wsp\u00f3\u0142czesny system jest zalegalizowanym fa\u0142szowaniem pieni\u0105dza.<\/p>\r\n

Kryzys euro jest logicznym skutkiem panowania systemu pieni\u0105dza papierowego, czyli pieni\u0105dza fiducjarnego (fiat money), narzuconego pod przymusem pa\u0144stwowym. \u015aci\u015blej rzecz bior\u0105c nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 o \u201enie maj\u0105cym pokrycia, tworzonym za po\u015brednictwem kredytu pieni\u0105dzu fiducjarnym\u201d. Wsp\u00f3\u0142czesny pieni\u0105dz jest wytworem pa\u0144stwowego monopolu, produkuj\u0105 go pa\u0144stwowe banki centralne, posiadaj\u0105ce monopol poda\u017cy pieni\u0105dza, wymuszony przez pa\u0144stwo za pomoc\u0105 arbitralnych ustaw jako \u201elegal tender\u201d oraz przez banki komercyjne w postaci kredytu. Z punktu widzenia jego fizycznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci jest to pieni\u0105dz zdematerializowany, istniej\u0105cy w formie b\u0105d\u017a kolorowo zadrukowanego papieru, b\u0105d\u017a zapis\u00f3w na dysku komputer\u00f3w. Pieni\u0105dz fiducjarny sam w sobie nie ma \u017cadnej warto\u015bci. Obecny system fiat money powsta\u0142 nie w wyniku gry si\u0142 rynkowych, lecz w wyniku celowego zniszczenia systemu pieni\u0105dza opartego o warto\u015bci rzeczowe.<\/p>\r\n

Od pocz\u0105tku lat 70. XX wieku nie istniej\u0105 na \u015bwiecie waluty inne ni\u017c pieni\u0105dz fiducjarny, co ma wy\u0142\u0105cznie negatywne skutki gospodarcze, spo\u0142eczne i polityczne. Stanowi on nie dobrodziejstwo, ale przekle\u0144stwo dla narod\u00f3w; sztuczne zwi\u0119kszanie \u201ez niczego\u201d ilo\u015bci pieni\u0105dza i kredytu prowadzi do pu\u0142apki zad\u0142u\u017cenia rz\u0105d\u00f3w i bank\u00f3w komercyjnych, jest \u017ar\u00f3d\u0142em cykli gospodarczych: po fazie \u201eboomu\u201d wywo\u0142anej tanim pieni\u0105dzem przychodzi faza recesji lub depresji, kt\u00f3rej chce si\u0119 zapobiec poprzez jeszcze wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 kredytu i pieni\u0105dza fiducjarnego, innymi s\u0142owy chce si\u0119 zwalcza\u0107 z\u0142o za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re owo z\u0142o spowodowa\u0142y. Dlaczego si\u0119 tak dzieje? Przyczyna jest natury politycznej. Papierowy pieni\u0105dz bez pokrycia jest tworem wsp\u00f3\u0142czesnej formy pa\u0144stwa, czyli demokracji. Rz\u0105dy wi\u0119kszo\u015bci i pieni\u0105dz papierowy s\u0105 w pewnym stopniu nieroz\u0142\u0105czne. To przede wszystkim rz\u0105dy i uprzywilejowane grupy spo\u0142eczne s\u0105 beneficjentami systemu pieni\u0105dza fiducjarnego, lub mniemaj\u0105, \u017ce nimi s\u0105. W takim systemie nast\u0119puje sta\u0142y rozrost aparatu pa\u0144stwowego. Papierowy pieni\u0105dz umo\u017cliwia bezszmerowe finansowanie obietnic wyborczych i rozro\u015bni\u0119tego aparatu finansowo-bankowego przy pomocy sztucznie obni\u017conych stop procentowych.<\/p>\r\n

Rosn\u0105ca liczba ludzi jest zale\u017cna od si\u0142y finansowej pa\u0144stwa, coraz wi\u0119cej cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa wisi na kropl\u00f3wce pa\u0144stwowej maszynerii redystrybucji i transfer\u00f3w. Powstaje system \u201ezbiorowej korupcji\u201d, coraz wi\u0119ksza liczba obywateli – kalkuluj\u0105c na podstawie w\u0142asnego interesu – wspiera system. Urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi, emeryci na pa\u0144stwowej emeryturze, ludzie pobieraj\u0105cy zasi\u0142ki i inne formy pa\u0144stwowego wsparcia, firmy dostaj\u0105ce zlecenia i subwencje od pa\u0144stwa, inwestorzy lokuj\u0105cy zyski i dochody w obligacje pa\u0144stw i bank\u00f3w denominowane w pieni\u0105dzu fiducjarnym – ich osobisty byt zale\u017cy do pa\u0144stwa i od systemu fiat money. Wszyscy oni, kiedy w kryzysie staj\u0105 przed wyborem: da\u0107 splajtowa\u0107 rz\u0105dom i bankom czy jeszcze bardziej zwi\u0119kszy\u0107 ilo\u015b\u0107 pieni\u0105dza, zawsze wybior\u0105 to drugie.<\/p>\r\n

Spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re chwytaj\u0105 si\u0119 systemu fiat money niczym ton\u0105cy ko\u0142a ratunkowego, nieuchronnie ze\u015blizguj\u0105 si\u0119 coraz g\u0142\u0119biej w kolektywistyczno-socjalistyczny system. D\u0105\u017cenie, aby uchroni\u0107 system fiat money przed upadkiem, wymaga coraz dalej id\u0105cych interwencji pa\u0144stwowych. Jako przyk\u0142ad mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 \u201eakcje ratunkowe\u201d w strefie euro, finansowane poprzez jeszcze wi\u0119ksze zad\u0142u\u017cenie, b\u0119d\u0105ce przysz\u0142ym wyw\u0142aszczeniem w formie jeszcze wy\u017cszego opodatkowania i\/lub dewaluacji waluty. Chce si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 kryzys unii monetarnej znosz\u0105c swobodny ruch kapita\u0142\u00f3w i wyr\u00f3wnuj\u0105c ryzyka dla wszystkich jej uczestnik\u00f3w. D\u0105\u017cy si\u0119 do stworzenia \u201eunii bankowej\u201d, czyli wsp\u00f3lnoty odpowiedzialno\u015bci za d\u0142ugi, aby wyeliminowa\u0107 ryzyko bankructwa narodowych aparat\u00f3w bankowych.<\/p>\r\n

Nie nale\u017cy mie\u0107 z\u0142udze\u0144: \u017cadne bariery prawne, \u017cadne ustawy, traktaty, konstytucje nie powstrzymaj\u0105 rz\u0105d\u00f3w przed coraz wi\u0119ksz\u0105 agresj\u0105 wobec praw w\u0142asno\u015bci i wolno\u015bci. Zniesienie konkurencji walut to droga ku deprecjacji waluty i do inflacji, wraz ze zniszczeniem warto\u015bci pieni\u0105dza zniszczona zostaje gospodarka rynkowa. Jedynym ratunkiem jest zniesienie monopolu pa\u0144stwa w produkcji pieni\u0105dza, co w konsekwencji spowoduje odrodzenie si\u0119 systemu pieni\u0105dza rzeczowego, w oparciu przede wszystkim o z\u0142oto i srebro.<\/p>\r\n

O tym, \u017ce tworzenie pieni\u0105dza „z niczego” prowadzi do kryzysu, wiedziano ju\u017c dziesi\u0105tki lat wcze\u015bniej, dlaczego wi\u0119c ekonomi\u015bci wsp\u00f3\u0142cze\u015bni tego jako\u015b nie widz\u0105? Kryzys euro jest logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 pieni\u0105dza fiducjarnego, jednak ten fakt nie zajmuje zbyt wiele miejsca w debatach publicznych; obserwujemy ignorancj\u0119 w kwestiach politycznych i ekonomicznych zwi\u0105zanych ze wsp\u00f3\u0142czesnym pieni\u0105dzem. Ta ignorancja, uwa\u017ca Polleit, nie jest przypadkowa i wi\u0105\u017ce si\u0119 z aktualnym stanem nauk ekonomicznych. Dzia\u0142aj\u0105ca \u201ena zlecenie\u201d upa\u0144stwowiona nauka ekonomii w rodzaju neokeynesizmu, odgrywa bardzo istotn\u0105 rol\u0119 jako ideologiczna os\u0142ona polityki niszczenia dobrobytu i zorganizowanego z\u0142odziejstwa. Zachwala ona nieistniej\u0105ce korzy\u015bci z pompowania pustego pieni\u0105dza w gospodark\u0119, jak np. \u201enakr\u0119canie koniunktury\u201d, cho\u0107 faktycznie skutki s\u0105 dok\u0142adnie odwrotne: trwonienie maj\u0105tku przez b\u0142\u0119dn\u0105 alokacj\u0119 kapita\u0142u. Starannie przemilcza tak\u017ce fakt, \u017ce w wyniku takiej polityki nast\u0119puje przep\u0142yw zasob\u00f3w z do\u0142u do g\u00f3ry, od biedniejszych do bogatszych – \u015bwiatowa inflacja wzbogaca tych, kt\u00f3rzy dostan\u0105 fors\u0119 pierwsi i zd\u0105\u017c\u0105 j\u0105 wyda\u0107 po dawnych cenach.<\/p>\r\n

W\u0105ska elita Raubritter\u00f3w ograbia ludzi z coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci realnych d\u00f3br przy pomocy psucia (drukowania) pieni\u0105dza, obni\u017ca warto\u015b\u0107 sta\u0142ych dochod\u00f3w i oszcz\u0119dno\u015bci. Ale o tym wszystkim oficjalna nauka ekonomii milczy, zamiast nauki mamy jedynie prymitywn\u0105 propagand\u0119 grup interes\u00f3w, co nie dziwi w sytuacji, kiedy to ministrowie kultury i o\u015bwiaty w poszczeg\u00f3lnych niemieckich landach decyduj\u0105 w ostatecznej instancji o tym, kto mo\u017ce wyk\u0142ada\u0107 na pa\u0144stwowych wy\u017cszych uczelniach a kto nie. Naukowc\u00f3w odchylaj\u0105cych si\u0119 od obowi\u0105zuj\u0105cej linii politycznej, najzwyczajniej w \u015bwiecie si\u0119 nie zatrudnia, twierdzi Polleit. Panowanie klasy politycznej, b\u0119d\u0105cej beneficjentem produkcji pieni\u0105dza \u201ez niczego\u201d, jest w ten spos\u00f3b \u201ezabezpieczone\u201d ideologicznie, zabetonowane prawnie i faktycznie sprawowane.<\/p>\r\n

Skutkiem jest polityzacja nauki i zg\u0142upienie nauk ekonomicznych. Subwencjonowane pa\u0144stwowe inwestycje w edukacj\u0119 jedynie pogarszaj\u0105 problem. Warto w tym kontek\u015bcie przywo\u0142a\u0107 jeszcze opini\u0119 prof. J\u00f6rga Guido H\u00fclsmanna, kt\u00f3ry zauwa\u017ca, \u017ce nadal trwaj\u0105, sto razy obalone, b\u0142\u0119dne teorie w dziedzinie pieni\u0105dza np. mechaniczna teoria ilo\u015bciowa, mechaniczne teorie cen, teoria \u201eCurrency School\u201d i \u201eBanking School\u201d.<\/p>\r\n

Przyczyn takiego stanu rzeczy szuka\u0107 nale\u017cy w fatalnej ewolucji akademickiej ekonomii po II wojnie \u015bwiatowej; w ostatnich dziesi\u0119cioleciach teoretycy pieni\u0105dza w coraz wi\u0119kszym stopniu stali si\u0119 pomagierami bank\u00f3w centralnych i innych instytucji walutowych, dostarczaj\u0105cymi im hase\u0142 i slogan\u00f3w. Pragn\u0105c by\u0107 dla nich \u201eprzydatnymi\u201d, przestali studiowa\u0107 i krytycznie weryfikowa\u0107 teoretyczne podstawy dominuj\u0105cych dzi\u015b \u201ekonwencjonalnych za\u0142o\u017ce\u0144 my\u015blowych\u201d w dziedzinie pieni\u0105dza.<\/p>\r\n

Tomasz Gabi\u015b<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Pierwodruk: „Opcja na prawo” 2013 nr 1.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"G\u0141OSY ZZA ODRY – XXXIV Jesieni\u0105 ubieg\u0142ego roku lekkie poruszenie w kr\u0119gach niezale\u017cnych ekonomist\u00f3w niemieckich wywo\u0142a\u0142 prof. Jes\u00c3\u00bas Huerta de Soto swoj\u0105 obron\u0105 euro (tekst dost\u0119pny w j\u0119zyku polskim na mises.pl). Huerta de Soto, profesor ekonomii na uniwersytecie kr\u00f3la Jana Karola w Madrycie, autor monumentalnej pracy Pieni\u0105dz, kredyt bankowy i cykle gospodarcze (ukaza\u0142a si\u0119 tak\u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[52,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67691"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67691\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}