{"id":67356,"date":"2013-03-14T07:57:08","date_gmt":"2013-03-14T12:57:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=67356"},"modified":"2013-03-14T07:57:08","modified_gmt":"2013-03-14T12:57:08","slug":"papiez-franciszek-%e2%80%93-ku-nowemu-eonowi-chrzescijanstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=67356","title":{"rendered":"Papie\u017c Franciszek \u2013 ku nowemu eonowi chrze\u015bcija\u0144stwa?"},"content":{"rendered":"

Nastaje eon chrze\u015bcija\u0144stwa apokaliptycznego, Ko\u015bcio\u0142a Dni Ostatecznych. Wchodzimy szybkimi krokami w czas, w kt\u00f3rym chrze\u015bcija\u0144stwo na powr\u00f3t staje si\u0119 dla \u015bwiata superstitio malefica<\/em> (\u201ezbrodniczym przes\u0105dem\u201d), t\u0119pionym z mocy prawa. Papie\u017c Franciszek – \u201epapie\u017c ubogi\u201d, otwiera by\u0107 mo\u017ce ju\u017c ten ostatni etap.<\/strong><\/p>\r\n

Odsuwaj\u0105c \u015bwiadomie na bok wszystkie nap\u0142ywaj\u0105ce lawinowo wie\u015bci o nowym papie\u017cu, dotycz\u0105ce i jego formacji teologicznej, i spraw doczesnych, medytuj\u0119 nieustannie tylko nad jedn\u0105 kwesti\u0105, kt\u00f3ra wydaje mi si\u0119 kluczowa: sensem wybrania imienia Franciszek. Niby wszystko jest oczywiste: po papie\u017cu, kt\u00f3ry nawi\u0105za\u0142 do ewangelizatora Europy, przychodzi papie\u017c – pierwszy od 167 lat papie\u017c-zakonnik – kt\u00f3ry przybiera imi\u0119 za\u0142o\u017cyciela innego, lecz \u017cebraczego, zakonu, i \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry (co do tego nikt chyba nie ma w\u0105tpliwo\u015bci) w stopniu najdoskonalszym przez 2000 lat chrze\u015bcija\u0144stwa realizowa\u0142 swoim \u017cyciem ewangeliczny idea\u0142 ub\u00f3stwa wsp\u00f3\u0142cierpi\u0105cego z Ukrzy\u017cowanym. Acz oczywi\u015bcie, nie tylko \u017ce nie mo\u017cna wykluczy\u0107, ale wydaje si\u0119 wr\u0119cz pewne, \u017ce papie\u017c-elekt pami\u0119ta te\u017c o innych \u015bwi\u0119tych Franciszkach, na czele z wielkim konfratrem swojego w\u0142asnego zakonu, patronem katolickich misji, \u015bw. Franciszkiem Ksawerym. Lecz to pierwsze odniesienie, do \u201eFranciszka nad Franciszkami\u201d, jest r\u00f3wnie niew\u0105tpliwe.<\/p>\r\n

Pierwsze skojarzenie, jakie w zwi\u0105zku z tym mia\u0142em, i kt\u00f3remu – zaskoczony – da\u0142em wyraz w wypowiedzi dla Portalu PCh24, sz\u0142o po linii najprostszej z mo\u017cliwych, a wi\u0119c odniesienia do ub\u00f3stwa \u201eBiedaczyny z Asy\u017cu\u201d w znaczeniu dos\u0142ownym, heroicznego odrzucenia wszystkich d\u00f3br doczesnych, zupe\u0142nego \u201eogo\u0142ocenia\u201d, ale wraz ze wszystkimi jego konsekwencjami moralnymi jako wyboru dobrowolnego, kt\u00f3ry dla innych i dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a jest wzorem wyznaczaj\u0105cym najwy\u017cszy standard, lecz nie przymus fizyczny (w tym sensie za\u015b tak\u017ce jako odpowied\u017a na katarski, protokomunistyczny \u201eterroryzm cnoty\u201d). Dlatego pozwoli\u0142em sobie zasugerowa\u0107, \u017ce b\u0119dzie to \u201epapie\u017c spo\u0142eczny\u201d, to znaczy k\u0142ad\u0105cy nacisk na sprawy socjalne, kt\u00f3re trzeba rozwi\u0105zywa\u0107 w duchu chrze\u015bcija\u0144skiego realizmu spo\u0142ecznego, a nie ideologicznych utopii – i doniesienia, kt\u00f3re nadchodz\u0105, m\u00f3wi\u0105ce o r\u00f3wnie krytycznym stosunku biskupa Bergoglio do tzw. teologii wyzwolenia, jak do neoliberalizmu, zdaj\u0105 si\u0119 to przypuszczenie potwierdza\u0107. Je\u017celi za\u015b na tym poziomie analizy da\u0142oby si\u0119 odnale\u017a\u0107 jaki\u015b \u201emoment katechoniczny\u201d, to chyba jedynie w tym sensie, \u017ce \u201epapie\u017c ubogi\u201d jak \u015bw. Franciszek powstrzymuje w\u015bciek\u0142e ataki na \u201eskorumpowany\u201d i \u201ezepsuty\u201d Ko\u015bci\u00f3\u0142 ze strony faryzejskiego \u015bwiata, kt\u00f3ry \u201egorszy\u201d si\u0119 przejawami zepsucia w Ko\u015bciele (kt\u00f3rych zreszt\u0105 niepodobna zanegowa\u0107), chocia\u017c sam oddaje si\u0119 bez opami\u0119tania kultowi Mamony i Priapa.<\/p>\r\n

Lecz to jest tylko elementarny, ledwie dotykaj\u0105cy socjologicznej powierzchni, poziom analizy. Zanim wszelako o\u015bmiel\u0119 si\u0119 podda\u0107 pod rozwag\u0119 hipotez\u0119 dalej id\u0105c\u0105, musz\u0119 szczerze wyzna\u0107, \u017ce – pozostaj\u0105c ca\u0142y czas w kr\u0119gu podstawowego odniesienia do \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu – jest co\u015b, co w tym wyborze imienia mnie niepokoi, co zdaje si\u0119 sta\u0107 w jakiej\u015b kolizji z istot\u0105 urz\u0119du papieskiego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy, jako instytucja nadprzyrodzona i przyrodzona zarazem, jest wyposa\u017cony przez swojego Boskiego Za\u0142o\u017cyciela w przeogromne bogactwo charyzmat\u00f3w, z kt\u00f3rym niepodobna por\u00f3wna\u0107 cokolwiek innego, ale oznacza to zarazem ich r\u00f3\u017cno\u015b\u0107 i – jak mniemam – rozdzielno\u015b\u0107, cho\u0107 na wy\u017cszym poziomie, dzi\u0119ki \u0142asce sp\u0142ywaj\u0105cej z g\u00f3ry, \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 one i dope\u0142niaj\u0105 w mistycznej coincidentia oppositorum<\/em> (wnikliwie, cho\u0107 jedynie na poziomie analizy socjopolitycznej opisywa\u0142 to Carl Schmitt w eseju Rzymski katolicyzm i forma polityczna<\/em>).<\/p>\r\n

W szczeg\u00f3lno\u015bci w\u0142a\u015bnie charyzmat papieski i ten charyzmat, kt\u00f3rego szczytow\u0105 egzemplifikacj\u0105 sta\u0142 si\u0119 Giovanni Bernardone, jawi\u0105 mi si\u0119 jako antypody wewn\u0119trz tej koincydencji, jako dwa przyci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 wprawdzie, lecz z kra\u0144cowo przeciwnych stron, bieguny. Papiestwo, pontyfikat, to wymiar wertykalny, axis mundi<\/em> chrze\u015bcija\u0144stwa, hierarchiczne zwie\u0144czenie ziemskiej hemisfery Ko\u015bcio\u0142a, stykaj\u0105ce si\u0119 bezpo\u015brednio z hemisfer\u0105 niebia\u0144sk\u0105, w kt\u00f3rej zasiada po prawicy Ojca Jego G\u0142owa Niewidzialna, Chrystus. Papiestwo wi\u0119c to o\u015blepiaj\u0105cy oczy maluczkich, p\u0142yn\u0105cy z nadprzyrodzonego \u017ar\u00f3d\u0142a, blask, splendor, majestat, sanctum<\/em>, augustum<\/em>, mysterium fascinans<\/em> i – budz\u0105ce stupor – mysterium tremendum<\/em> jednocze\u015bnie. Charyzmat \u015bw. Franciszka i wszystkich jemu podobnych postaci: prorok\u00f3w Starego Testamentu, Ojc\u00f3w Pustyni, anachoret\u00f3w, mnich\u00f3w, zw\u0142aszcza z zakon\u00f3w \u017cebraczych, to wymiar horyzontalny, mo\u017cliwie najg\u0142\u0119bsze uni\u017cenie, \u201estarcie na proch\u201d w chwalebnej intencji na\u015bladowania Odkupiciela. Papiestwo, powiedzmy do ko\u0144ca, to Monarchia Universalis<\/em>, ziemski reprezentant kr\u00f3luj\u0105cego w chwale i na majestacie Chrystusa Pantokratora; \u015bw. Franciszek, jak wszyscy inni wy\u017cej wymienieni, to – by przywo\u0142a\u0107 Nicolasa Gomeza Davil\u0119 – \u201e\u0142achmany targane przez \u015bwi\u0119te wichry\u201d.<\/p>\r\n

Wszyscy ludzie dobrej woli zgodz\u0105 si\u0119 chyba co do tego, \u017ce jednym z najpi\u0119kniejszych, najbardziej podnios\u0142ych i dowodz\u0105cych niewyczerpanych mo\u017cliwo\u015bci samonaprawy Ko\u015bcio\u0142a z wszelkiego ziemskiego brudu, moment\u00f3w w Jego historii by\u0142 ten dzie\u0144 (prawdopodobnie 16 kwietnia 1209 roku), kiedy papie\u017c Innocenty III przyj\u0105\u0142 na audiencji brata Franciszka, zatwierdzaj\u0105c regu\u0142\u0119 za\u0142o\u017conego przeze\u0144 zakonu. Pami\u0119tamy z poda\u0144 i z ikonografii, przede wszystkim z fresku Giotta, t\u0119 scen\u0119; lecz przecie\u017c, gdy na ni\u0105 patrzymy, trudno nie dostrzec owej coincidentia oppositorum<\/em>, jak\u0105 jest \u201eharmonia kontrastu\u201d pomi\u0119dzy wspania\u0142o\u015bci\u0105 Pontifexa, papieskiego imperatora i jego dworu, ol\u015bniewaj\u0105cym przepychem z\u0142ota i purpury, a zgrzebno\u015bci\u0105 \u201eburych habit\u00f3w\u201d mnich\u00f3w ratuj\u0105cych przed upadkiem Ko\u015bci\u00f3\u0142. Konieczne przeto zdaje si\u0119 jedno i drugie, \u0142\u0105cznie, ale osobno. Papie\u017c Innocenty i brat Franciszek s\u0105 dwoma filarami Ko\u015bcio\u0142a, ale papie\u017c nie jest Franciszkiem, a Franciszek nie jest papie\u017cem. I oto dzi\u015b stajemy w obliczu zupe\u0142nie nowej sytuacji: papie\u017c sta\u0142 si\u0119 Franciszkiem, Franciszek zosta\u0142 papie\u017cem, bieguny schodz\u0105 si\u0119 w jednym punkcie, \u201eg\u00f3ra\u201d i \u201ed\u00f3\u0142\u201d, \u201eo\u015b \u015bwiata\u201d i \u201epy\u0142 ziemi\u201d ju\u017c nie dope\u0142niaj\u0105 si\u0119, lecz uto\u017csamiaj\u0105.<\/p>\r\n

Przypuszczam, \u017ce inteligentni Czytelnicy domy\u015blaj\u0105 si\u0119 ju\u017c, ku jakiemu wnioskowi zmierzam. W wyborze imienia Franciszek przez nowego papie\u017ca mo\u017cna domy\u015bla\u0107 si\u0119 znaku (natchnionej przez Ducha \u015awi\u0119tego) samowiedzy ko\u0144ca \u201echrze\u015bcija\u0144stwa katechonicznego\u201d, tym samym za\u015b definitywnego ko\u0144ca (formalnie zamkni\u0119tego likwidacj\u0105 w 1870 roku Patrimonium Sancti Petri<\/em>) eonu Monarchii Papieskiej. Nie spodziewa\u0142bym si\u0119 wi\u0119c – jak jeden z naszych konserwatywnych publicyst\u00f3w, aby nowy papie\u017c przywr\u00f3ci\u0142 Tiar\u0119: nie pasuje ona zreszt\u0105 do na\u015bladowcy Biedaczyny z Asy\u017cu. W \u015bwietle tej decyzji zaczynaj\u0105 rysowa\u0107 si\u0119 nie jako izolowane przypadki, lecz jako etapy pewnego continnum<\/em>, takie punkty w najnowszej historii Ko\u015bcio\u0142a, jak faza \u201ewi\u0119\u017ani\u00f3w Watykanu\u201d (1870-1929), symboliczny skrawek \u201ePa\u0144stwa Watyka\u0144skiego\u201d, zawis\u0142y od dobrej woli i protektoratu \u015bwieckiego pa\u0144stwa od Uk\u0142ad\u00f3w Latera\u0144skich, rezygnacja z koronacji papieskich i oddanie tiary na rzecz \u201eubogich\u201d przez Paw\u0142a VI i\u2026 abdykacja Benedykta XVI. Je\u015bli zatem chrze\u015bcija\u0144stwo przestaje by\u0107 ju\u017c katechoniczne, to – zwa\u017cywszy pewnik trwania Ko\u015bcio\u0142a do ko\u0144ca tego \u015bwiata – mo\u017ce to oznacza\u0107 tylko jedno: nastaje eon chrze\u015bcija\u0144stwa apokaliptycznego, Ko\u015bcio\u0142a Dni Ostatecznych. W pewnym sensie, cho\u0107 w ramach zasadniczo linearnego porz\u0105dku historii \u015bwiata, oznacza to zatoczenie ko\u0142a do pocz\u0105tk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa; w tym znaczeniu, i\u017c wchodzimy szybkimi krokami w czas, w kt\u00f3rym chrze\u015bcija\u0144stwo na powr\u00f3t staje si\u0119 dla \u015bwiata superstitio malefica<\/em> (\u201ezbrodniczym przes\u0105dem\u201d), t\u0119pionym z mocy prawa.<\/p>\r\n

Papie\u017c Franciszek, wi\u0119c \u201epapie\u017c ubogi\u201d, otwiera by\u0107 mo\u017ce ju\u017c ten ostatni etap, w kt\u00f3rym – je\u015bli nie on sam, lecz kt\u00f3ry\u015b z jego bliskich nast\u0119pc\u00f3w – zostanie wyzuty przez \u015bwiat z wszelkich oznak w\u0142adzy, wyp\u0119dzony ze stolicy, stanie si\u0119 nawet Papa Incognitus<\/em>, pod\u0105\u017caj\u0105cym ciernistymi \u015bcie\u017ckami, jak \u00f3w ostatni \u201eBenedykt awinio\u0144ski\u201d z opowie\u015bci Raspaila (i jak \u00f3w tajemniczy pielgrzym wczoraj na Placu \u015bw. Piotra?). Jak (w So\u0142owjowa Opowie\u015bci o Antychry\u015bcie<\/em>) papie\u017c Piotr II wraz ze starcem Janem i doktorem Pauli, kt\u00f3rzy rozpoznali, i\u017c Tu es Petrus<\/em>, oraz t\u0105 garstk\u0105, tworz\u0105cych prawdziwy Ko\u015bci\u00f3\u0142, ostatnich chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy nie ulegli – g\u0142osz\u0105cemu Otwart\u0105 drog\u0119 do powszechnego pokoju i pomy\u015blno\u015bci<\/em> – imperatorowi Antychrystowi, i wyszli ku Syjonowi na spotkanie powracaj\u0105cemu w kr\u00f3lewskiej szacie Chrystusowi.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nastaje eon chrze\u015bcija\u0144stwa apokaliptycznego, Ko\u015bcio\u0142a Dni Ostatecznych. Wchodzimy szybkimi krokami w czas, w kt\u00f3rym chrze\u015bcija\u0144stwo na powr\u00f3t staje si\u0119 dla \u015bwiata superstitio malefica (\u201ezbrodniczym przes\u0105dem\u201d), t\u0119pionym z mocy prawa. Papie\u017c Franciszek – \u201epapie\u017c ubogi\u201d, otwiera by\u0107 mo\u017ce ju\u017c ten ostatni etap. Odsuwaj\u0105c \u015bwiadomie na bok wszystkie nap\u0142ywaj\u0105ce lawinowo wie\u015bci o nowym papie\u017cu, dotycz\u0105ce i jego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,35,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67356"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67356"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67356\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}