{"id":67262,"date":"2013-03-07T10:09:09","date_gmt":"2013-03-07T15:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=67262"},"modified":"2013-03-07T10:09:09","modified_gmt":"2013-03-07T15:09:09","slug":"katolicki-katechizm-%e2%80%94-zrodlo-i-drogowskaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=67262","title":{"rendered":"Katolicki katechizm \u00e2\u20ac\u201d \u017ar\u00f3d\u0142o i drogowskaz"},"content":{"rendered":"

Swego rodzaju \u201erekomendacj\u0119\u201d Katechizmu katolickiego<\/em> kard. Gasparriego powinno poprzedzi\u0107 si\u0119 kilkoma zdaniami komentarza. Nie jest to jedna z setek tysi\u0119cy ksi\u0105\u017cek, by\u0107 mo\u017ce nawet ciekawych, ale bez kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 w \u017cyciu obej\u015b\u0107. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki poleca swoim wiernym poznanie tre\u015bci w zasadzie tylko dw\u00f3ch \u201eksi\u0105\u017cek\u201d. Pierwsza to Pismo \u015bwi\u0119te, druga \u201d\u201d katechizm. Je\u015bli katolicy przeczytaliby w \u017cyciu tylko te dwie ksi\u0105\u017cki, nic nie strac\u0105 na tym, \u017ce nie przeczytali innych. A je\u015bli znaliby tre\u015b\u0107 wszystkich ksi\u0105\u017cek \u015bwiata, opr\u00f3cz tre\u015bci tych dw\u00f3ch ksi\u0105g, nie tylko nic nie zyskaj\u0105, ale nawet mog\u0105 wszystko straci\u0107.<\/p>\r\n

Wybaczcie, Drodzy Czytelnicy, \u017ce zaczn\u0119 od w\u0105tku osobistego. Wiem, \u017ce tak nie wypada, ale s\u0105 pewne wzgl\u0119dy usprawiedliwiaj\u0105ce odst\u0119pstwo od przyj\u0119tego zwyczaju. Ot\u00f3\u017c pierwszym katechizmem, jaki dosta\u0142em w \u017cyciu przed prawie 50 laty, by\u0142a ksi\u0105\u017ceczka opracowana przez ks. dra Czes\u0142awa Piotrowskiego pt. Katechizm podstawowy<\/em>. Wr\u0119czono mi do dzieci\u0119cych r\u0105k jej wydanie z Nihil obstat<\/em> cenzora ks. dra Mariana Finkego (1962 rok), Imprimatur<\/em> (1959 rok) i Reimprimatur<\/em> (1962 rok) abpa Antoniego Baraniaka i dw\u00f3ch kanclerzy metropolitalnej kurii pozna\u0144skiej: ks. dra Bogdana Sikorskiego i ks. Lucjana Haendschkego. Wymieniam te nazwiska nie bez przyczyny. Ukazuj\u0105 one jak wielu wybitnych kap\u0142an\u00f3w sta\u0142o za t\u0105 ma\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, a przecie\u017c nie by\u0142a ona ich dzie\u0142em. Oni tylko reprezentowali Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny, a dok\u0142adnie Bo\u017c\u0105, objawion\u0105 ludzko\u015bci, nauk\u0119.<\/p>\r\n

\u201eDzisiejsze katechizmy wszystko zniekszta\u0142ci\u0142y…\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Uczy\u0142em si\u0119 na pami\u0119\u0107 odpowiedzi z katechizmu ks. Piotrowskiego, przepisywa\u0142em wskazane fragmenty do zeszytu jako ucze\u0144, wpatrywa\u0142em si\u0119 w ilustracje, skromne, czarno-bia\u0142e, ale \u0142adne i przyci\u0105gaj\u0105ce wzrok. Mo\u017cna na nich zobaczy\u0107 prawdziwy o\u0142tarz z sze\u015bcioma \u015bwiecami ustawionymi po trzy po obu stronach tabernakulum z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem. Wida\u0107 nastoletniego syna, kt\u00f3ry ca\u0142uje swoj\u0105 mam\u0119 w r\u0119k\u0119 ku rado\u015bci stoj\u0105cego obok taty. Ten rysunek to ilustracja do nauki dotycz\u0105cej IV przykazania. Wida\u0107 wn\u0119trze katolickiego domu ukazane przy okazji nauki o sakramencie ostatniego namaszczenia. Wida\u0107 kap\u0142ana podczas Mszy \u015bw. w trzech momentach: podczas offertorium, przeistoczenia i przyj\u0119cia Komunii \u015bw. Wygl\u0105da dok\u0142adnie tak, jak wygl\u0105daj\u0105 kap\u0142ani Bractwa \u015aw. Piusa X, odprawiaj\u0105cy Msz\u0119 \u015bw. Wida\u0107 m\u0142od\u0105 osob\u0119, jak na kolanach i do ust przyjmuje z kap\u0142a\u0144skiej r\u0119ki Cia\u0142o Pana Jezusa.<\/p>\r\n

Takimi obrazami karmiono moj\u0105 dusz\u0119, gdy by\u0142em dzieckiem. Przyszed\u0142 sob\u00f3r (Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II: 1962\u201d\u201d1965 \u201d\u201d przyp. red.), kt\u00f3rego to wyrazu w odniesieniu do ostatniego soboru nie jestem w stanie napisa\u0107 z du\u017cej litery. Nie mog\u0119 inaczej, skoro racj\u0119 mia\u0142 abp Marceli Lefebvre, m\u00f3wi\u0105c: \u201eSob\u00f3r i jego nast\u0119pstwa zburzy\u0142y katechizm\u201d (wszystkie cytowane wypowiedzi za\u0142o\u017cyciela Bractwa \u015aw. Piusa X pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki pt. Kazania abpa Marcela Lefebvre<\/em>, wydawnictwo Te Deum, Warszawa 1999). Potem przysz\u0142a rewolucja. Potem nast\u0105pi\u0142y w Ko\u015bciele zmiany, kt\u00f3rych znaczenia jako dziecko nie u\u015bwiadamia\u0142em sobie, ale wp\u0142yn\u0119\u0142y one r\u00f3wnie\u017c na moje \u017cycie.<\/p>\r\n

M\u00f3j stary katechizm wypad\u0142 mi z r\u0105k. Zast\u0105pi\u0142y go nowe, rzekomo lepsze, \u017ar\u00f3d\u0142a wiedzy religijnej, w kt\u00f3rych tre\u015b\u0107 nie by\u0142a ju\u017c jednak tak krystalicznie czysta jak u ks. Piotrowskiego. S\u0142usznie abp Lefebvre m\u00f3wi\u0142: \u201eNiestety, dzisiejsze katechizmy wszystko zniekszta\u0142ci\u0142y i niczego ju\u017c nie definiuj\u0105\u201d. W szkole \u015bredniej, a potem na uniwersytecie otrzymywa\u0142em coraz to nowocze\u015bniejsze kompendia wiedzy religijnej, czego skutkiem by\u0142 coraz wi\u0119kszy zam\u0119t w g\u0142owie. Tego zam\u0119tu nie traktowa\u0142em jako czego\u015b niew\u0142a\u015bciwego, ale mia\u0142em przekonanie, \u017ce jest to stan w\u0142a\u015bciwy, normalny. To zdarzy\u0142o si\u0119 mnie \u201d\u201d osobie \u015bwieckiej.<\/p>\r\n

Prawda jest zawarta w tradycyjnych katechizmach<\/strong><\/p>\r\n

O podobnym zjawisku m\u00f3wi\u0142 abp Lefebvre, maj\u0105c na uwadze kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy w wirze posoborowej burzy nie zatracili jeszcze dobrej woli, ale ju\u017c zostali pozbawieni \u015bwiadomo\u015bci swej godno\u015bci kap\u0142a\u0144skiej:<\/p>\r\n

\r\n

Wielu z nich zachowa\u0142o jeszcze wiar\u0119, zachowa\u0142o pragnienie zwr\u00f3cenia si\u0119 w spos\u00f3b \u015bwi\u0119ty ku Ofierze Mszy. Ale w\u00f3wczas wyrwano im w pewnym sensie z r\u0105k zar\u00f3wno Ofiar\u0119 Mszy, jak i katechizm, a wi\u0119c S\u0142owo Bo\u017ce, kt\u00f3re zapisane jest w tradycyjnym katechizmie, b\u0119d\u0105cym niczym innym jak obwieszczeniem S\u0142owa naszego Pana Jezusa Chrystusa. Zafa\u0142szowano ich katechizm.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Wszystko to zmieni\u0142o si\u0119 na lepsze, gdy powr\u00f3ci\u0142em do katolickiej Tradycji i odda\u0142em si\u0119 pod opiek\u0119 duszpastersk\u0105 ksi\u0119\u017com Bractwa \u015aw. Piusa X. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce oni m\u00f3wi\u0105 dok\u0142adnie to samo, co kilkadziesi\u0105t lat wcze\u015bniej pisa\u0142 ks. Piotrowski. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce o\u0142tarze, jakie buduj\u0105, maj\u0105 dok\u0142adnie ten sam wygl\u0105d, jak te na rysunkach u ks. Piotrowskiego. I ornaty, i welon okrywaj\u0105cy kielich… Ta sama tre\u015b\u0107 i forma, ta sama klarowno\u015b\u0107 i przejrzysto\u015b\u0107 przekazu, bez udziwnie\u0144 i teologicznego nowatorstwa.<\/p>\r\n

Mo\u017cna by zapyta\u0107, czy ks. Piotrowski nale\u017ca\u0142 do Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015aw. Piusa X? Pytanie retoryczne. Gdy on opracowywa\u0142 sw\u00f3j katechizm, Bractwa jeszcze nie by\u0142o. Ba, soboru jeszcze nie by\u0142o! Gdy dzi\u015b, prze\u017cywszy p\u00f3\u0142 wieku, patrz\u0119 na ten katechizm, to widz\u0119 w nim stra\u017cnika mojej dzieci\u0119cej wiary. Ta wiara ju\u017c dzi\u015b straci\u0142a cechy dzieci\u0119cej niedojrza\u0142o\u015bci, ogorza\u0142a po\u015br\u00f3d wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w \u017cycia, ale tym bardziej i niezmiennie nale\u017cy j\u0105 strzec przez ca\u0142\u0105 pozosta\u0142\u0105 jeszcze cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia, a to oznacza potrzeb\u0119 wierno\u015bci temu, co jest napisane w katechizmie.<\/p>\r\n

Arcybiskup Lefebvre m\u00f3wi\u0142: \u201ePrawda jest znana, znajduje si\u0119 w naszych katechizmach\u201d. Wierno\u015b\u0107 katechizmowi oznacza po prostu wierno\u015b\u0107 prawdzie. Za\u0142o\u017cyciel Bractwa wzruszaj\u0105co wzywa\u0142 katolik\u00f3w: \u201eSzanujcie jak najbardziej dawne katechizmy!\u201d. Ja za\u015b dostrzeg\u0142em jasn\u0105 i konsekwentn\u0105 lini\u0119 ci\u0105g\u0142\u0105 pomi\u0119dzy pie\u015bni\u0105 Bogurodzica<\/em>, kt\u00f3r\u0105 ks. Jakub Wujek nazwa\u0142 s\u0142usznie pierwszym, \u201estarym katechizmem polskim\u201d, katechizmem ks. Piotrowskiego oraz katechizmem, jaki pokazali mi kap\u0142ani Bractwa, a by\u0142 to katechizm kard. Gasparriego.<\/p>\r\n

Katechizm syntez\u0105 Pisma \u015bw. i Tradycji<\/strong><\/p>\r\n

Pisz\u0119 o tym wszystkim po to, aby przypomnie\u0107 my\u015bl, jak\u0105 wielokrotnie wypowiada\u0142 abp M. Lefebvre, a dotyczy\u0142a ona wielkiej i niezast\u0105pionej niczym warto\u015bci tradycyjnych, katolickich katechizm\u00f3w. Trzeba to sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce obok krzy\u017ca i r\u00f3\u017ca\u0144ca, trzecim skarbem katolika jest katechizm. Tak jak warkocze moich c\u00f3rek splata\u0142y si\u0119 z trzech kosmyk\u00f3w, tak i nasza wiara jest jakby splotem (pisz\u0105c umownie) tre\u015bci, jaka kryje si\u0119 pod tymi trzema s\u0142owami: krzy\u017c, r\u00f3\u017caniec i katechizm. Czy zapuszczamy korzenie w miejscu starym, czy budujemy jakie\u015b nowe gniazdo, zawsze i wsz\u0119dzie powinny nam towarzyszy\u0107 trzy przedmioty: krzy\u017c na \u015bcianie, r\u00f3\u017caniec w kieszeni i katechizm na p\u00f3\u0142ce z ksi\u0105\u017ckami. A pisz\u0105c dok\u0142adniej, na krzy\u017c trzeba z nadziej\u0105 patrze\u0107, r\u00f3\u017caniec trzeba z mi\u0142o\u015bci\u0105 odmawia\u0107, a katechizm trzeba z wiar\u0105 czyta\u0107.<\/p>\r\n

Powiedzmy jeszcze jedno: ani jedynie w samym Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym, ani jedynie w samej Tradycji, nie znajdujemy wszystkiego, co jest nam potrzebne do zbawienia. Prawda objawiona przez Boga jest zawarta w obu skarbcach: Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym i Tradycji. Sama Biblia jest w niekt\u00f3rych fragmentach trudna do zrozumienia. To wielka \u201ekraina\u201d, po kt\u00f3rej w\u0119dr\u00f3wka wymaga dobrego przewodnika. Sama za\u015b Tradycja jest jak ptak bez skrzyde\u0142, albo jak rzeka bez \u017ar\u00f3d\u0142a. Rozpatrywana bez Pisma \u015bwi\u0119tego, traci racj\u0119 swojego bytu.<\/p>\r\n

Pismo \u015bwi\u0119te mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do wielkiej krainy albo do ogromnego oceanu. Wiedz\u0105 o tym najlepiej bibli\u015bci i egzegeci, kt\u00f3rzy ca\u0142e \u017cycie po\u015bwi\u0119cili na studium tej \u015bwi\u0119tej Ksi\u0119gi, a umieraj\u0105c dochodzili do wniosku, \u017ce jeszcze tak wiele przed nimi pozosta\u0142o do poznania. W Biblii mamy dwa Testamenty, 72 ksi\u0119gi i blisko dwa tysi\u0105ce stron druku wraz z przypisami i wst\u0119pami. Tradycja za\u015b jest zawarta w wielu uroczystych orzeczeniach i encyklikach papie\u017cy, dekretach sobor\u00f3w, postanowieniach synod\u00f3w, listach biskup\u00f3w. Ogarn\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 Tradycj\u0119 nie jest \u0142atwo cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry \u017cyje w \u015bwiecie i nie jest kap\u0142anem. Jaka na to rada? Ko\u015bci\u00f3\u0142 j\u0105 znalaz\u0142: da\u0142 nam do r\u0105k katechizm, w kt\u00f3rym znajdujemy syntez\u0119 ca\u0142ego Pisma \u015bwi\u0119tego i ca\u0142ej Tradycji.<\/p>\r\n

Katechizmy nie by\u0142y nigdy dzie\u0142em autorskim<\/strong><\/p>\r\n

W Encyklopedii Ko\u015bcielnej<\/em> wydanej przez ks. Micha\u0142a Nowodworskiego czytamy:<\/p>\r\n

\r\n

Katechizm, wzi\u0119ty w obszerniejszym znaczeniu, wyra\u017ca ka\u017cd\u0105 nauk\u0119, podawan\u0105 ustnie, czyli \u017cywym s\u0142owem, zw\u0142aszcza gdy nauczaj\u0105cy i nauczany wzajemnie si\u0119 pytaj\u0105 i na zadane pytania sobie odpowiadaj\u0105. W \u015bci\u015blejszym, powszechnym i ko\u015bcielnym znaczeniu katechizm jest kr\u00f3tkim i uporz\u0105dkowanym, dostosowanym do poj\u0119cia nieumiej\u0119tnych, przez pytania i odpowiedzi u\u0142o\u017conym, popularnym wyk\u0142adem prawd religijnych potrzebnych do zbawienia.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

T\u0119 definicj\u0119 mo\u017cna u\u015bci\u015bli\u0107, dodaj\u0105c, \u017ce obok katechizm\u00f3w opracowywanych z my\u015bl\u0105 o ludziach prostych i umiej\u0105cych zaledwie czyta\u0107, Ko\u015bci\u00f3\u0142 opracowywa\u0142 katechizmy dla ludzi wykszta\u0142conych, dla poszczeg\u00f3lnych grup wiekowych (dzieci, m\u0142odzie\u017cy i doros\u0142ych), a nawet dla poszczeg\u00f3lnych grup spo\u0142ecznych.<\/p>\r\n

Tradycyjne katechizmy mo\u017cna podzieli\u0107 wed\u0142ug kryterium tre\u015bci. Jedne zawieraj\u0105 po prostu sam\u0105 nauk\u0119 wiary i obyczaj\u00f3w. Inne s\u0105 bardziej rozbudowane. Ilustruj\u0105 t\u0119 nauk\u0119 przyk\u0142adami i cytatami z Pisma \u015bwi\u0119tego. Jeszcze inne maj\u0105 wyra\u017anie polemiczny, apologetyczny charakter i s\u0105 g\u0142\u00f3wnie skierowane przeciw herezjom oraz b\u0142\u0119dom. Ciekawa rzecz: katechizmy nie by\u0142y pisane tak, jak si\u0119 pisze podr\u0119cznik, powie\u015b\u0107 czy kronik\u0119. Katechizmy nigdy nie by\u0142y dzie\u0142em autorskim. Zawsze opracowywano je na podstawie Pisma \u015bwi\u0119tego i Tradycji. W\u0142a\u015bnie, nie by\u0142y pisane, tylko opracowywane. Dlatego, jakkolwiek ludzie byli w opracowanie katechizm\u00f3w zaanga\u017cowani, a ich opracowania by\u0142y mniej lub bardziej udane, to jednak zawsze autorem katechizm\u00f3w zatwierdzonych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 Pan B\u00f3g. Zawsze tak by\u0142o \u201d\u201d do czasu ostatniego soboru, po kt\u00f3rym pojawi\u0142y si\u0119 tu i \u00f3wdzie (np. we Francji czy Holandii) ksi\u0105\u017cki, maj\u0105ce uchodzi\u0107 w zamy\u015ble wydawc\u00f3w za katechizmy. Jednak nie mia\u0142y one z katolickim katechizmem wiele wsp\u00f3lnego.<\/p>\r\n

Niestety, \u017cyjemy w czasach posoborowych, kiedy wielu biskup\u00f3w g\u0142osi co innego, ni\u017c mo\u017cna przeczyta\u0107 w tradycyjnym katechizmie. Za\u0142o\u017cyciel Bractwa \u015aw. Piusa X m\u00f3wi\u0142: \u201eGdybym w\u00f3wczas [to znaczy przed burz\u0105 soborow\u0105] naucza\u0142 katechizmu, kt\u00f3rego dzi\u015b uczy si\u0119 w szko\u0142ach, nazwano by mnie heretykiem\u201d. Wskaza\u0142 te\u017c w 1988 roku na przyk\u0142ad godny najwi\u0119kszego ubolewania. Ot\u00f3\u017c we Francji pojawi\u0142 si\u0119 katechizm zawieraj\u0105cy ewidentne b\u0142\u0119dy, by nie powiedzie\u0107 po prostu herezje modernistyczne. \u201eNapomnienia \u201d\u201d m\u00f3wi\u0142 abp Lefebvre \u201d\u201d kardyna\u0142a Ratzingera nie przynios\u0142y rezultatu. Rzym ust\u0105pi\u0142, a podr\u0119cznik do nauki religii Pierres vivantes<\/em> nadal zatruwa nasze dzieci\u201d.<\/p>\r\n

My takich ksi\u0105\u017cek nie bierzemy do r\u0105k. Jeste\u015bmy pos\u0142uszni temu, co w innym miejscu abp Lefebvre m\u00f3wi\u0142 katolikom wiernym Tradycji: \u201eMusimy si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 \u00abCredo\u00bb, \u00abKatechizmowi Soboru Trydenckiego\u00bb. Tego nie da si\u0119 zmieni\u0107\u201d. Arcybiskup Lefebvre napisa\u0142 tak\u017ce w jednym z list\u00f3w skierowanych do papie\u017ca Paw\u0142a VI: \u201ePrzywr\u00f3\u0107 nam nasz katechizm na wz\u00f3r katechizmu Soboru Trydenckiego, c\u00f3\u017c bowiem wyro\u015bnie jutro z naszych dzieci, co wyro\u015bnie z przysz\u0142ych pokole\u0144 bez dok\u0142adnie okre\u015blonego katechizmu? Nie b\u0119d\u0105 oni znali wiary katolickiej, jak to mo\u017cemy stwierdzi\u0107 ju\u017c dzisiaj\u201d. R\u00f3wnie\u017c wielokrotnie zapewnia\u0142: \u201eNigdy nie wyrzekniemy si\u0119 naszego katechizmu, kt\u00f3ry nauczy\u0142 nas wiary!\u201d oraz \u201eNie przyjmiemy katechizmu, kt\u00f3ry ju\u017c nie uczy naszego wyznania wiary! Nie mo\u017cemy przyj\u0105\u0107 czego\u015b takiego. Jest to sprzeczne z nasz\u0105 wiar\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Naszym zadaniem jest uczenie si\u0119 katechizmu<\/strong><\/p>\r\n

Uczenie si\u0119 katechizmu jest obowi\u0105zkiem wiernych, a nauczanie katechizmu jest obowi\u0105zkiem kap\u0142an\u00f3w. \u201eJe\u015bli w powo\u0142aniu kap\u0142ana \u201d\u201d m\u00f3wi\u0142 abp Lefebvre \u201d\u201d w powo\u0142aniu pasterza jest co\u015b wa\u017cnego, co\u015b istotnego, to jest to, tak uwa\u017cam, nauczanie katechizmu, ukazywanie nauki chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d. W innym miejscu m\u00f3wi\u0142 swoim seminarzystom:<\/p>\r\n

\r\n

Musicie si\u0119 zatem przygotowa\u0107 do tej nauki katechizmu. W gruncie rzeczy wszystko, co tu [w seminarium] robicie, ca\u0142a teologia, wszytko, co studiujecie, to jest katechizm. \u0179yjcie tym katechizmem, kt\u00f3ry obecnie studiujecie, i starajcie si\u0119 ju\u017c teraz uczy\u0107, jak przekazywa\u0107 go innym. Nie wahajcie si\u0119 szuka\u0107 w \u017cyciu \u015bwi\u0119tych pasterzy, kt\u00f3rzy przede wszystkim po\u015bwi\u0119cali si\u0119 nauczaniu katechizmu. Nie jest \u0142atwo naucza\u0107 dzieci pomys\u0142owo i skutecznie katechizmu. Jest to trudna sztuka, kt\u00f3rej nie da si\u0119 improwizowa\u0107. Dlatego ju\u017c podczas pobytu w seminarium musicie, by tak rzec, nami\u0119tnie pragn\u0105\u0107 by\u0107 gotowi, je\u015bli si\u0119 wam powie: \u201eId\u017acie naucza\u0107 katechizmu te lub inne dzieci, t\u0119 lub inn\u0105 grup\u0119 w tym lub innym miejscu\u201d. B\u0105d\u017acie gotowi pomaga\u0107 im w przyswajaniu tej nauki.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Kap\u0142ani reprezentuj\u0105 wobec wiernych \u015bwieckich Ko\u015bci\u00f3\u0142 nauczaj\u0105cy, podczas gdy wierni s\u0105 Ko\u015bcio\u0142em nauczanym. Warto jednak doda\u0107, \u017ce rodzice wobec swoich dzieci te\u017c reprezentuj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 nauczaj\u0105cy. Je\u015bli matka i ojciec nie zaczn\u0105 uczy\u0107 swych dzieci katechizmu, to p\u00f3\u017aniejsz\u0105 prac\u0119 katechetyczn\u0105 kap\u0142ana czy brata zakonnego czyni\u0105 przez swe zaniedbanie bardzo trudn\u0105. Nauka katechizmu zostawia w duszy niemal niezatarty \u015blad.<\/p>\r\n

Arcybiskup Lefebvre m\u00f3wi\u0142 przysz\u0142ym kap\u0142anom, \u017ce osoby uczone przez nich katechizmu w wieku dzieci\u0119cym, mog\u0105 o katechizmie zapomnie\u0107 w starszym wieku. \u201eIle os\u00f3b \u201d\u201d m\u00f3wi\u0142 \u201d\u201d spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rych nauczyli\u015bcie katechizmu, nie opu\u015bci wprawdzie Ko\u015bcio\u0142a, ale nie b\u0119dzie praktykowa\u0107, zapomni w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu o tym, czego ich nauczyli\u015bcie!\u201d. Je\u015bli jednak raz nauczyli si\u0119 w dzieci\u0144stwie katechizmu, \u201eje\u015bli istotnie zostali o tym wszystkim przekonani podczas dw\u00f3ch, trzech lat, nie zapomn\u0105 tego ju\u017c nigdy\u201d i maj\u0105 wielk\u0105 szans\u0119 nawr\u00f3ci\u0107 si\u0119. Czasami prze\u0142om nast\u0119puje dopiero w godzinie \u015bmierci. Dzi\u0119ki czemu jest mo\u017cliwy? Dzi\u0119ki nauce katechizmu. \u201eW\u00f3wczas ludzie ci przypomn\u0105 sobie katechizm, jakiego zostali nauczeni, i w ten spos\u00f3b z Bo\u017c\u0105 \u0142ask\u0105 zostan\u0105 uratowani\u201d.<\/p>\r\n

Katechizm ca\u0142o\u015bciowym wyk\u0142adem wiary<\/strong><\/p>\r\n

Ju\u017c kilkakrotnie wspomnia\u0142em o katechizmie Soboru Trydenckiego. To dzie\u0142o mo\u017cna uzna\u0107 za podsumowanie wcze\u015bniejszego nauczania Ko\u015bcio\u0142a w sprawach wiary i moralno\u015bci. Katechizm Soboru Trydenckiego, albo inaczej Katechizm Rzymski<\/em>, by\u0142 skierowany przede wszystkim do kap\u0142an\u00f3w, by im pom\u00f3c w pracach apostolskich. Dla ludu i dzieci, na polecenie papie\u017ca Klemensa VIII, katechizmy opracowa\u0142 \u015bw. Robert Bellarmin, jezuita, biskup i doktor Ko\u015bcio\u0142a. By\u0142y to dwa katechizmy: \u201ewi\u0119kszy\u201d i \u201emniejszy\u201d. Przet\u0142umaczono je na wiele j\u0119zyk\u00f3w, tak\u017ce na j\u0119zyk polski. Na podstawie tych dw\u00f3ch katechizm\u00f3w biskupi w wielu diecezjach polecili opracowa\u0107 katechizmy dostosowane do lokalnych warunk\u00f3w i potrzeb w j\u0119zykach narodowych.<\/p>\r\n

Innym wielkim tw\u00f3rc\u0105 katechizm\u00f3w by\u0142 \u015bw. Piotr Kanizjusz, doktor Ko\u015bcio\u0142a. W Encyklopedii Ko\u015bcielnej<\/em> czytamy:<\/p>\r\n

\r\n

Wyzna\u0107 jednak przychodzi, \u017ce jak samo katechizowanie, tak wi\u0119cej jeszcze napisanie dobrego katechizmu dla dzieci i ludu po\u0142\u0105czone jest z wieloma trudno\u015bciami. Rzeczy bowiem czysto duchowe, prawdy abstrakcyjne, trudne i wznios\u0142e, ma on jasno przedstawi\u0107 dziecku, kt\u00f3rego dopiero rozwijaj\u0105cy si\u0119 umys\u0142 pojmowa\u0107 zaczyna zaledwie rzeczy zmys\u0142owe.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Jakimi cechami powinien charakteryzowa\u0107 si\u0119 dobry katechizm? Si\u0119gnijmy raz jeszcze po bardzo wa\u017cny cytat z Encyklopedii Ko\u015bcielnej<\/em>:<\/p>\r\n

\r\n

Wewn\u0119trzne przymioty dobrego katechizmu daj\u0105 si\u0119 opisa\u0107 w ten spos\u00f3b: katechizm niech ma wierno\u015b\u0107 dogmatyczn\u0105, ca\u0142o\u015b\u0107 tre\u015bciw\u0105, w wyra\u017ceniu popularno\u015b\u0107, \u015bcis\u0142o\u015b\u0107, kr\u00f3tko\u015b\u0107 i dosadno\u015b\u0107. Niech podaje wszystkie, g\u0142\u00f3wne zasady wiary katolickiej i \u017cycia, w pe\u0142nej i zrozumia\u0142ej tre\u015bci, z wystarczaj\u0105cym udowodnieniem, dok\u0142adnym zwi\u0105zkiem i odpowiednimi praktycznymi wywodami, z najg\u0142\u00f3wniejszymi przepisami ascetycznymi, kr\u00f3tkimi modlitwami i zach\u0119tami. Niech b\u0119dzie raczej po\u015brednio ni\u017c wprost polemicznym i apologetycznym. Niech zachowa dawne, przyj\u0119te i ustalone, ludowi ju\u017c znane i od Ko\u015bcio\u0142a pochodz\u0105ce, a nie prywatne i osobiste definicje, wyra\u017cenia i terminy.<\/p>\r\n

Niech opiera wszystko nie tylko na uderzaj\u0105cych, nielicznych ust\u0119pach i przyk\u0142adach z Pisma \u015bw., ale i na tradycji, Ko\u015bciele i Ojcach. Niech si\u0119 nie wdaje w rozwlek\u0142y wyk\u0142ad, ale niech mu si\u0119 stanie raczej pomoc\u0105. Niech b\u0119dzie zar\u00f3wno zrozumia\u0142ym, po\u017cytecznym i stosownym, tak dla wykszta\u0142conego, jak i dla prostego, a przez to prawdziwie powszechnym. Niech b\u0119dzie doskona\u0142ym nawet w doborze s\u0142\u00f3w i zwrot\u00f3w mowy. Niech szczeg\u00f3\u0142y przedstawia i rozr\u00f3\u017cnia tak\u017ce dla oka, w spos\u00f3b zmys\u0142owy, przez rozdzia\u0142y, numeracj\u0119 pyta\u0144, kszta\u0142t druku. Niech nie pominie dodatku zwyczajniejszych modlitw i niech u\u0142atwi, ile mo\u017cno\u015b\u0107 pozwala, trwa\u0142e nauczanie si\u0119 na pami\u0119\u0107.<\/p>\r\n

Wszystko co obejmuje, ma by\u0107 wyra\u017cone systematycznie, porz\u0105dnie, zwi\u0119\u017ale i kr\u00f3tko, aby \u017caden wyraz, tym bardziej pytanie, nie okaza\u0142o si\u0119 zbytecznym i niepotrzebnym. Szczeg\u00f3lnie za\u015b niech ma form\u0119 pyta\u0144 i odpowiedzi: jest ona z dawien w Ko\u015bciele praktykowana i u\u017cywana, a podzielona na ma\u0142e ust\u0119py, chroni od zamieszania, u\u0142atwia punkty godniejsze widzenia, a przez to i zapami\u0119tanie rzeczy (pisowni\u0119 i sk\u0142adni\u0119 nieznacznie uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniono \u201d\u201d przyp. red.).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Katechizm kard. Gasparriego<\/strong><\/p>\r\n

Takimi cechami charakteryzuje si\u0119 katechizm kard. Piotra Gasparriego. Dzie\u0142o zosta\u0142o ju\u017c wydane przez wydawnictwo Te Deum dwa razy, w roku 1999 i 2000. Nosi pe\u0142ny tytu\u0142: Katechizm katolicki dla os\u00f3b doros\u0142ych, kt\u00f3re pragn\u0105 zdoby\u0107 pe\u0142niejsz\u0105 znajomo\u015b\u0107 nauki katolickiej<\/em>. Sam kardyna\u0142 Gasparri urodzi\u0142 si\u0119 w 1852 roku, za pontyfikatu b\u0142. Piusa IX. \u0179y\u0142 w czasie trzech pontyfikat\u00f3w: Leona XIII, \u015bw. Piusa X i Benedykta XV. Zmar\u0142 w 1934 roku, kiedy papie\u017cem by\u0142 Pius XI. By\u0142 Umbryjczykiem. Jego rodzinna miejscowo\u015b\u0107 Ussita le\u017cy w historycznej prowincji Umbrii, a ta z kolei by\u0142a przez wieki cz\u0119\u015bci\u0105 Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego.<\/p>\r\n

\u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie przyj\u0105\u0142 w 1877 roku, sakr\u0119 biskupi\u0105 w 1898 roku. Kapelusz kardynalski otrzyma\u0142 z r\u0105k samego papie\u017ca \u015bw. Piusa X w 1907 roku. Pe\u0142ni\u0142 wiele wa\u017cnych funkcji w Ko\u015bciele. By\u0142 kawalerem Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego. Jego gr\u00f3b znajduje si\u0119 w rodzinnej miejscowo\u015bci Ussita. Jednym z wielkich osi\u0105gni\u0119\u0107 kard. Gasparriego by\u0142o opracowanie wspomnianego katechizmu.<\/p>\r\n

W przedmowie do tego dzie\u0142a kard. Gasparri napisa\u0142:<\/p>\r\n

\r\n

Nauczanie katechizmu ma jednak nie tylko ten cel, \u017ceby o\u015bwieci\u0107 rozum ludzki, lecz tak\u017ce i to przede wszystkim, \u017ceby nak\u0142oni\u0107 wol\u0119 ludzk\u0105 do urz\u0105dzania \u017cycia i obyczaj\u00f3w zgodnie z przykazaniami nauki chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Chcemy zna\u0107 prawd\u0119 i chcemy wedle poznanej prawdy \u017cy\u0107. Nie rozstawajmy si\u0119 wi\u0119c z katechizmem kard. Gasparriego, tym bardziej, \u017ce studiuj\u0105c go, mo\u017cemy uzyska\u0107 dla samych siebie i dla dusz w czy\u015b\u0107cu cierpi\u0105cych odpust cz\u0105stkowy, a pod pewnymi warunkami nawet odpust zupe\u0142ny. \u00ce\u00a9<\/p>\r\n

Piotr Szczud\u0142owski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Swego rodzaju \u201erekomendacj\u0119\u201d Katechizmu katolickiego kard. Gasparriego powinno poprzedzi\u0107 si\u0119 kilkoma zdaniami komentarza. Nie jest to jedna z setek tysi\u0119cy ksi\u0105\u017cek, by\u0107 mo\u017ce nawet ciekawych, ale bez kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 w \u017cyciu obej\u015b\u0107. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki poleca swoim wiernym poznanie tre\u015bci w zasadzie tylko dw\u00f3ch \u201eksi\u0105\u017cek\u201d. Pierwsza to Pismo \u015bwi\u0119te, druga \u201d\u201d katechizm. Je\u015bli katolicy przeczytaliby […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67262"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67262"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67262\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}