Zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pontyfikat papie\u017ca, kt\u00f3ry przywr\u00f3ci\u0142 do pe\u0142ni praw \u201estar\u0105 Msz\u0119\u201d, Msz\u0119 \u015awi\u0119ta Wszechczas\u00f3w, zwan\u0105 te\u017c Msz\u0105 wed\u0142ug rytu rzymskiego lub trydenckiego. Sta\u0142o si\u0119 to po raz pierwszy od roku 1966, gdy praktycznie wszed\u0142 w \u017cycie tzw. Msza\u0142 Paw\u0142a VI (zatwierdzony w 1970 roku). Wed\u0142ug tego msza\u0142u w ca\u0142ym Ko\u015bciele zacz\u0119to odprawia\u0107 msze \u015bw. o zmienionym porz\u0105dku liturgicznym, tzw. novus ordo missae. Benedykt XVI przywr\u00f3ci\u0142 Msz\u0119 trydenck\u0105 w 2007 roku, na mocy Listu apostolskiego, motu proprio Summorum Pontificum.<\/p>\r\n
Dzi\u015b, gdy Benedykt XVI opu\u015bci\u0142 na w\u0142asne \u017cyczenie Stolic\u0119 Piotrow\u0105 i jako \u201eemerytowany papie\u017c\u201d pojawi\u0142 si\u0119 w Castelgandolfo, o tym fakcie milcz\u0105 wszyscy komentatorzy. Milcz\u0105 agencje, milcz\u0105 watykani\u015bci. Milcz\u0105 ludzie Ko\u015bcio\u0142a. To najwyra\u017aniej nie jest temat, jaki mo\u017ce by\u0107 interesuj\u0105cy w takiej chwili, cho\u0107 jest to czas podsumowa\u0144 siedmioletniego pontyfikatu.
\u201eStara Msza\u201d, w kontek\u015bcie zako\u0144czenia pos\u0142ugi Ojca \u015awi\u0119tego, tak jak i wcze\u015bniej, podczas jej trwania, nikogo prawie nie obchodzi.<\/p>\r\n
To milczenie jest szczeg\u00f3lnie wymowne w Polsce, kraju katolickim, gdzie setki tysi\u0119cy ludzi katolik\u00f3w pami\u0119ta jeszcze z w\u0142asnego \u017cycia tridentin\u0119. Ich wiara, a tak\u017ce wiara wielu z ich dzieci i wychowank\u00f3w ukszta\u0142towana by\u0142a w\u0142a\u015bnie przez ni\u0105. Wiara, powt\u00f3rzmy, a nie nawyki, nie przywi\u0105zanie do zewn\u0119trznych form, nie emocje odnosz\u0105ce si\u0119 do religijnych prze\u017cy\u0107, nie og\u00f3lne wyobra\u017cenia o Bogu. Bo ryt \u201estarej Mszy\u201d zawiera pe\u0142ni\u0119 doktryny Ko\u015bcio\u0142a o zbawieniu i odkupieniu. Zawiera istot\u0119 ekskluzywizmu naszej wiary. I jest sercem \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a. Wyra\u017ca pe\u0142ni\u0119 tego, w co jako katolicy wierzymy, a co nie pochodzi od ludzi. Pe\u0142ni\u0119 tego, czego nie da si\u0119 por\u00f3wna\u0107 z \u017cadn\u0105 inn\u0105 doktryn\u0105 religijn\u0105. I z \u017cadnym innym kultem. Nie da si\u0119 dokona\u0107 zestawienia katolicyzmu z jakimkolwiek wyznaniem i znale\u017a\u0107 z nim elementy wsp\u00f3lne. Je\u015bli one istniej\u0105, to jedynie w wymiarze zewn\u0119trznym, ca\u0142kowicie nieistotnym.
Msza rytu trydenckiego w Ko\u015bciele uznana zosta\u0142a za \u015bwi\u0119t\u0105 form\u0119 liturgii.<\/p>\r\n
Tutaj, w dawnym rytuale – niezwykle precyzyjnie, jasno i mocno oddaj\u0105cym istot\u0119 odkupienia nas przez Chrystusa – zawarta jest pe\u0142nia duchowej i intelektualnej tre\u015bci, kt\u00f3rej jako katolicy potrzebujemy do zbawienia.<\/p>\r\n
Rytua\u0142 ten uznany zosta\u0142 przez sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 – a mianowicie Sob\u00f3r Trydencki (1545-1563) za doskona\u0142y, nie wymagaj\u0105cy \u017cadnych uzupe\u0142nie\u0144 i korekt. Dlatego papie\u017c, \u015bw. Pius V, og\u0142osi\u0142 w roku 1570 w bulli Quo Primum, \u017ce Msza \u015bw. wed\u0142ug rytu rzymskiego mo\u017ce by\u0107 sprawowana przez kap\u0142an\u00f3w bez \u017cadnych przeszk\u00f3d ze strony Ko\u015bcio\u0142a, bez \u017cadnych ogranicze\u0144 i kar a\u017c do ko\u0144ca czas\u00f3w.<\/p>\r\n
Benedykt XVI po czterdziestoletniej posoborowej przerwie, t\u0119 naderwan\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 w sprawowaniu Mszy trydenckiej przywr\u00f3ci\u0142. Oczywi\u015bcie, przez ten czas by\u0142a ona w Ko\u015bciele sprawowana – niestety, tylko sporadycznie. (Jan Pawe\u0142 II wyda\u0142 w 1988 roku specjalne pozwolenie, tzw. indult, gdzie formu\u0142owano szczeg\u00f3\u0142owe warunki, jakie musia\u0142y by\u0107 spe\u0142nione, by j\u0105 odprawia\u0107). Do momentu wydania indultu odprawiana by\u0142a regularnie tylko poza tzw. misj\u0105 kanoniczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a! Od 1988 roku rzadko, na warunkach cz\u0119sto upokarzaj\u0105cych dla kap\u0142an\u00f3w (zmuszanych jednocze\u015bnie do odprawiania novus ordo missae) i dla pragn\u0105cych tej Mszy wiernych (w ramach wsp\u00f3lnot Ecclesia Dei). Pojedynczy kap\u0142ani czynili to najcz\u0119\u015bciej w tajemnicy, albo w\u015br\u00f3d ca\u0142kowitej dyskrecji swojego otoczenia. Prawie zawsze z nara\u017caniem si\u0119 na szykany ze strony prze\u0142o\u017conych. Msza \u015bw. trydencka po soborze by\u0142a bowiem konsekwentnie w Ko\u015bciele eliminowana, a nawet – zwalczana. Benedykt XVI og\u0142osi\u0142 powr\u00f3t Mszy wed\u0142ug rytu rzymskiego do pe\u0142ni praw.<\/p>\r\n
Kap\u0142anem, kt\u00f3ry nigdy nie odprawi\u0142 zmienionej po soborze watyka\u0144skim II Mszy \u015bw., novus ordo missae, by\u0142 wielki \u015bwi\u0119ty Ko\u015bcio\u0142a, Ojciec Pio.
Kiedy m\u00f3wi si\u0119 o Tradycji w Ko\u015bciele, ma si\u0119 na my\u015bli w\u0142a\u015bnie Msz\u0119 trydenck\u0105 i tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a, \u015bci\u015ble oparte o Objawienie. Potwierdzone przez Urz\u0105d nauczycielski Ko\u015bcio\u0142a. Niezmienne.<\/p>\r\n
Przy okazji \u017cegnania ust\u0119puj\u0105cego papie\u017ca s\u0142owo \u201etradycja\u201d pojawia\u0142o si\u0119 w wypowiedziach oficjalnych osobisto\u015bci i publicyst\u00f3w bardzo cz\u0119sto, ale z regu\u0142y przyobleczone w odmienn\u0105 lub tylko fragmentaryczn\u0105 tre\u015b\u0107, albo te\u017c w niejasnym i zmieniaj\u0105cym jej sens kontek\u015bcie. M\u00f3wiono wiele np. o przywi\u0105zaniu Benedykta XVI do pism Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i o jego katechezie opartej na nich, o umi\u0142owaniu pi\u0119kna w sztuce sakralnej, zw\u0142aszcza w muzyce. O nawi\u0105zywaniu przez niego do \u201edawnego stylu\u201d sprawowania liturgii. O g\u0142\u0119bi jego odczytywania Ewangelii, o tradycyjnej moralno\u015bci, kt\u00f3rej broni\u0142 i zdecydowanym papieskim \u201enie\u201d wobec nowej etyki dotycz\u0105cej sfery przekazywania \u017cycia i nowej koncepcji rodziny.
Nie m\u00f3wiono o istocie rzeczy.<\/p>\r\n
Istot\u0105 rzeczy jest w Ko\u015bciele kult Boga. Kult, kt\u00f3ry jest wynikiem zrozumienia, Kim B\u00f3g jest oraz wyrazem pos\u0142usze\u0144stwa i mi\u0142o\u015bci do Niego.<\/p>\r\n
Dlatego w\u0142a\u015bnie pi\u0119kno dawnej liturgii nie ma nic wsp\u00f3lnego z \u201eestetycznymi upodobaniami\u201d ludzi Ko\u015bcio\u0142a, dawnych papie\u017cy i kardyna\u0142\u00f3w (cho\u0107 oczywi\u015bcie jest tak\u017ce w jakim\u015b stopniu wykwitem dawnej kultury). Z historyzmem, sztuk\u0105 i celebrowaniem przesz\u0142o\u015bci. Ma natomiast wiele wsp\u00f3lnego z mi\u0142o\u015bci\u0105 i szacunkiem wobec Boga.<\/p>\r\n
To nie sentymentalizm, nie rozmi\u0142owanie w starym stylu ko\u015bcielnym, nie \u201ekonserwatywne przekonania\u201d, czy jaka\u015b nieszcz\u0119sna i zupe\u0142nie nie katolicka przekora albo zgubny, pe\u0142en pychy up\u00f3r kaza\u0142y grupie kap\u0142an\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 dw\u00f3ch biskup\u00f3w, Marcela Lefebvre i de Castro Mayera trwa\u0107, po soborze watyka\u0144skim II, przy \u201estarej Mszy\u201d.<\/p>\r\n
Przeciwnie. Zadecydowa\u0142y o tym szeroko otwarte oczy i dobra orientacja w doktrynie religijnej Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Zadecydowa\u0142a wierno\u015b\u0107 tej doktrynie. Przekonanie, \u017ce w sprawie w Ko\u015bciele naj\u015bwi\u0119tszej, w dziedzinie Prawdy, nie wolno zawiera\u0107 kompromis\u00f3w z tym, co okre\u015bla si\u0119 eufemistycznie duchem czasu (a co niekiedy wyst\u0119puje pod nazw\u0105 ducha soboru). A co sta\u0142o si\u0119 wygodnym narz\u0119dziem demonta\u017cu katolickiej doktryny i zmiany nauczania przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 odwiecznych prawd, do czego zosta\u0142 on przez Boga zobowi\u0105zany.<\/p>\r\n
Katolicka doktryna wiary wynikaj\u0105ca z Objawienia i wsparta o nauk\u0119 \u015bw. Tomasza z Akwinu, czyli filozofi\u0119 realistyczn\u0105, jest dziedzin\u0105 \u015bcis\u0142\u0105. Mo\u017cna j\u0105 por\u00f3wna\u0107 do matematyki – cho\u0107 nie jest matematyk\u0105. Je\u015bli wiadomo kim jest B\u00f3g, wiadomo jak naucza\u0107 o Bogu, to r\u00f3wnie\u017c wiadomo, w jaki spos\u00f3b oddawa\u0107 Mu cze\u015b\u0107. W jaki spos\u00f3b wykonywa\u0107 to, dla czego B\u00f3g stworzy\u0142 sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142. Zadaniem Ko\u015bcio\u0142a jest oddawa\u0107 Bogu ho\u0142d i prowadzi\u0107 ludzi do zbawienia. Nie da si\u0119 tego czyni\u0107 bez sprawowania sakrament\u00f3w, czyli bez przywo\u0142ywania realnej obecno\u015bci Boga. Nie da si\u0119 tak\u017ce czyni\u0107 tego, bez przypominania ludziom Kim B\u00f3g jest.<\/p>\r\n
Wielko\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a to nie szerokie horyzonty intelektualne duchowie\u0144stwa, ich znajomo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w \u015bwiata, nie programy spo\u0142eczne, dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywna, doskona\u0142e zarz\u0105dzanie strukturami, nie nak\u0142anianie ludzi, aby \u017cyli tak, by by\u0142o im na ziemi dobrze. Nie dbanie o harmonijne wsp\u00f3\u0142\u017cycie r\u00f3\u017cnych religii i kultur. Wielko\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a polega na tym, \u017ce sprowadza on na ziemi\u0119 Boga.<\/p>\r\n
O tym wszystkim zapomniano podczas uroczysto\u015bci po\u017cegnalnych papie\u017ca, kt\u00f3ry jako pierwszy, od ostatniego soboru, o tym zadaniu Ko\u015bcio\u0142a i o jego chwalebnej, nadprzyrodzonej wielko\u015bci pami\u0119ta\u0142, i do czego samotnie nawo\u0142ywa\u0142.<\/p>\r\n
To prawda, Josef Ratzinger jako Benedykt XVI nigdy sam nie odprawi\u0142 Mszy trydenckiej. (A mo\u017ce odprawi\u0142, tylko nic nam o tym nie wiadomo?) *Ale za jego czas\u00f3w w Watykanie codziennie sprawowane by\u0142o kilkadziesi\u0105t takich Mszy. W ca\u0142ym za\u015b \u015bwiecie – tysi\u0105ce. Msza \u015awi\u0119ta Wszechczas\u00f3w zosta\u0142a prawnie \u201euwolniona\u201d. Ale jaka by\u0142a odpowied\u017a ludzi Ko\u015bcio\u0142a na ten wielki gest odchodz\u0105cego dzi\u015b papie\u017ca, w skali powszechnej?<\/p>\r\n
Czy mo\u017cemy sobie przypomnie\u0107 jak\u0105kolwiek oficjaln\u0105 wypowied\u017a na ten temat? Czy w Ko\u015bciele po tej decyzji Benedykta XVI zapanowa\u0142a rado\u015b\u0107? Czy wierni czego\u015b si\u0119 o starej Mszy dowiedzieli z ambon? A mo\u017ce kto\u015b sprawowa\u0142 Msz\u0119 trydenck\u0105 w spos\u00f3b uroczysty i sta\u0142o si\u0119 to tematem licznych, pe\u0142nych aprobaty i wdzi\u0119czno\u015bci dla Benedykta XVI komentarzy, a tak\u017ce dyskusji, sympozj\u00f3w i konferencji w katolickich mediach i na katolickich uczelniach, po\u015bwi\u0119conych Mszy \u015bw. Wszechczas\u00f3w? Czy kt\u00f3re\u015b z naszych katolickich medi\u00f3w z aprobat\u0105 przywita\u0142o decyzj\u0119 papie\u017ca i wprowadzi\u0142o czytelnik\u00f3w w istot\u0119 zagadnienia, przedstawiaj\u0105c np. r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy dawn\u0105 a obecna liturgi\u0105 i ich g\u0142\u0119boki teologiczny sens? Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o transmisji tej Mszy \u015bw?<\/p>\r\n
Zapad\u0142a g\u0142ucha cisza.<\/p>\r\n
Gest papie\u017ca nie zosta\u0142 zrozumiany.<\/p>\r\n
A mo\u017ce nie zosta\u0142 wcale przyj\u0119ty? Mo\u017ce pro\u015bba Ojca \u015bw., by powraca\u0107 do tradycyjnej formy liturgii zosta\u0142a po prostu zignorowana?<\/p>\r\n
Po\u015br\u00f3d dzisiejszego entuzjazmu i podziwu zawodowych komentator\u00f3w dla \u201eklasy Benedykta XVI\u201d, po\u015br\u00f3d s\u0142\u00f3w najwy\u017cszego uznania dla jego intelektu, na temat powrotu tradycyjnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a nie pad\u0142o ani jedno s\u0142owo.<\/p>\r\n
G\u0142\u00f3wnym w\u0105tkiem podsumowania sta\u0142 si\u0119 natomiast w mediach temat wewn\u0119trznego ska\u017cenia Ko\u015bcio\u0142a homoseksualizmem. Zagro\u017cenie przez \u201elobby homoseksualne\u201d. I st\u0105d \u201epotrzeba oczyszczenia Ko\u015bcio\u0142a\u201d, jak to si\u0119 ujmuje. Ten temat podsuwa\u0142 m.in. nieustannie Benedyktowi XVI za czas\u00f3w jego pos\u0142ugi w Ko\u015bciele, prowadz\u0105cy z nim cykliczne rozmowy – kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniejszym efektem by\u0142y ksi\u0105\u017cki – niemiecki dziennikarz Peter Seewald. Czyni\u0142 to konsekwentnie. By\u0142 monotematyczny do znudzenia. Jakby to by\u0142a w\u0142a\u015bnie centralna sprawa Ko\u015bcio\u0142a. Jakby nie istnia\u0142o w Ko\u015bciele nic wa\u017cniejszego. Zagro\u017cenie, zanieczyszczenie, skandal, zgorszenie, molestowanie, patologia, destrukcja. Te s\u0142owa odmieniane by\u0142y przez wszystkie przypadki, wykrzykiwane, szeptane, mielone. Zalewano nimi natychmiast wszystko, co mog\u0142oby spowodowa\u0107 odrodzenie rzetelnej, powa\u017cnej i dog\u0142\u0119bnej dyskusji doktrynalnej na temat nieodzowno\u015bci powrotu Ko\u015bcio\u0142a do najbardziej godnego sprawowania kultu Boga, po okresie bezbo\u017cnych, a nawet blu\u017anierczych w swej istocie, liturgicznych eksperyment\u00f3w, na jakie tylko pozwoli\u0142a wyzwolona my\u015bl teologiczna i wyobra\u017ania modernist\u00f3w w tej dziedzinie. Ta, kt\u00f3ra w okresie ostatniego soboru i ju\u017c po nim znalaz\u0142a sobie w Ko\u015bciele miejsce i swobodny dost\u0119p do umys\u0142\u00f3w duchowie\u0144stwa i katolik\u00f3w, kt\u00f3rych zwodzono konieczno\u015bci\u0105 zasadniczej zmiany w Ko\u015bciele i dostosowania si\u0119 do rzekomej \u201enowej mentalno\u015bci\u201d ludzi i do warunk\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\r\n
By\u0107 mo\u017ce Ojciec \u015awi\u0119ty w jakiej\u015b mierze uleg\u0142 temu jazgotowi. Uleg\u0142 zwyczajnie po ludzku nieustannej psychologicznej presji. Zamiast prawdziwego wroga wiary i Ko\u015bcio\u0142a – a mianowicie zniekszta\u0142conej przez modernizm doktryny i uproszczonego kultu Boga, co musia\u0142o prowadzi\u0107 do zam\u0119tu w umys\u0142ach ludzi wierz\u0105cych, a wr\u0119cz i do zafa\u0142szowania w nich obrazu Boga – przedstawiano mu wroga zast\u0119pczego. W potocznym j\u0119zyku, w kolokwialnej formie, metod\u0119 t\u0119 nazywa si\u0119 dryfem. W psychologii istniej\u0105 nazwy bardziej precyzyjne.
Gdy chce si\u0119 komu\u015b uniemo\u017cliwi\u0107 lub skrajnie utrudni\u0107 wype\u0142nienie jego misji, jego najwa\u017cniejszego zadania, trzeba jego umys\u0142 zaj\u0105\u0107 czym\u015b drugorz\u0119dnym, odpowiednio przejaskrawionym, by swoich prawdziwych zada\u0144 nigdy do ko\u0144ca nie wykona\u0142. By nie starczy\u0142o mu na to si\u0142, kt\u00f3re wytracane s\u0105 w walce z urojonym zagro\u017ceniem, z papierowym tygrysem. I nigdy nie nale\u017cy pozwala\u0107 takiemu cz\u0142owiekowi, by odci\u0105\u0142 si\u0119 raz na zawsze od tego ukazanego mu fa\u0142szywie, w zwielokrotnionych wymiarach, zast\u0119pczego tematu. Narzuca mu si\u0119 go nieustannie, wci\u0105\u017c od nowa. Urojone lub wyolbrzymione zagro\u017cenie trzeba podsyca\u0107 na wielu frontach. Jest to wypr\u00f3bowana i bardzo skuteczna metoda, kt\u00f3r\u0105 stosuje si\u0119 zw\u0142aszcza wobec ludzi Ko\u015bcio\u0142a, i to tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 szczeg\u00f3lne pole do dzia\u0142ania, ogromny autorytet i wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 w Ko\u015bciele. W ten spos\u00f3b uniemo\u017cliwia im si\u0119 prawid\u0142owy os\u0105d sytuacji i odci\u0105ga od obowi\u0105zk\u00f3w stanu.<\/p>\r\n
Przywr\u00f3cenie tradycyjnej liturgii Ko\u015bcio\u0142a a wraz z ni\u0105 nieska\u017conej b\u0142\u0119dami modernizmu doktryny by\u0142o najwa\u017cniejszym zadaniem, przed jakim stan\u0105\u0142 w 2005 roku Josef Ratzinger. Wszystko wskazuje na to, \u017ce pragn\u0105\u0142 szczerze je wype\u0142ni\u0107.<\/p>\r\n
Zamiast tr\u0105bi\u0107 o homoseksualizmie i tropi\u0107 go w Ko\u015bciele, trzeba by\u0142o przypomina\u0107 o konieczno\u015bci powrotu do tradycyjnego nauczania na temat grzechu. Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry konsekwentnie j\u0105 wyk\u0142ada oraz pomaga ludziom w niej wytrwa\u0107 poprzez sprawowanie sakrament\u00f3w, czyni to, co trzeba, tak\u017ce na rzecz homoseksualist\u00f3w. Tymczasem tworzono na bie\u017c\u0105co now\u0105 \u201edoktryn\u0119\u201d, czysto partykularn\u0105, tylko na u\u017cytek chwili. Tak, by Benedykt XVI nie m\u00f3g\u0142 odetchn\u0105\u0107.<\/p>\r\n
Homoseksualizm w Ko\u015bciele to zas\u0142ona dymna – bynajmniej nie jedyna – rozpostarta celowo, by ukry\u0107 przed og\u00f3\u0142em katolik\u00f3w to, co jest prawdziwym problem Ko\u015bcio\u0142a. By nie pad\u0142a odpowied\u017a na pytanie, dlaczego Ko\u015bci\u00f3\u0142 popad\u0142 w sprzeczno\u015b\u0107 ze sob\u0105 samym. Dlaczego zamiast jedynej prawdziwej nauki o zbawieniu i odkupieniu g\u0142osi dzi\u015b, nikomu tak naprawd\u0119 niepotrzebne, nauki socjologiczne, polityczne, zabiera g\u0142os w sprawach ekonomicznych, psychologicznych, kulturalnych, wypowiada si\u0119 na temat sportu i turystyki, prasy, radia i telewizji, formu\u0142uj\u0105c \u201eor\u0119dzie pokoju\u201d i zach\u0119t\u0119 do budowania \u201ecywilizacji mi\u0142o\u015bci\u201d\u2026<\/p>\r\n
Ewa Polak-Pa\u0142kiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: * „Josef Ratzinger jako Benedykt XVI nigdy sam nie odprawi\u0142 Mszy trydenckiej. (A mo\u017ce odprawi\u0142, tylko nic nam o tym nie wiadomo?<\/em>)”\r\n
Ot\u00f3\u017c w naszych zbiorach znajduje si\u0119 urywek nagrania video z nadawanego kilka miesi\u0119cy temu na jednym z kana\u0142\u00f3w ameryka\u0144skiej telewizji programu o Watykanie, w kt\u00f3rym przez moment wyra\u017anie wida\u0107 odprawiaj\u0105cego Msz\u0119 \u015bw. na stosownym o\u0142tarzu w swojej prywatnej kaplicy Benedykta XVI, zwr\u00f3conego Ad orientem<\/em>. Niestety jest to tylko moment i nie wiemy jak\u0105 <\/em>Msz\u0119 \u015bw. Papie\u017c odprawia\u0142.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zako\u0144czy\u0142 si\u0119 pontyfikat papie\u017ca, kt\u00f3ry przywr\u00f3ci\u0142 do pe\u0142ni praw \u201estar\u0105 Msz\u0119\u201d, Msz\u0119 \u015awi\u0119ta Wszechczas\u00f3w, zwan\u0105 te\u017c Msz\u0105 wed\u0142ug rytu rzymskiego lub trydenckiego. Sta\u0142o si\u0119 to po raz pierwszy od roku 1966, gdy praktycznie wszed\u0142 w \u017cycie tzw. Msza\u0142 Paw\u0142a VI (zatwierdzony w 1970 roku). Wed\u0142ug tego msza\u0142u w ca\u0142ym Ko\u015bciele zacz\u0119to odprawia\u0107 msze \u015bw. o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[24,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67225"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67225"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67225\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}