{"id":66406,"date":"2013-01-11T20:21:10","date_gmt":"2013-01-12T01:21:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=66406"},"modified":"2020-09-19T18:08:13","modified_gmt":"2020-09-19T22:08:13","slug":"antynikotynowe-szalenstwo-panstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=66406","title":{"rendered":"Antynikotynowe szale\u0144stwo pa\u0144stwa"},"content":{"rendered":"

Polska, wdra\u017caj\u0105c podwy\u017cki akcyzy na papierosy, kt\u00f3re wymusza Unia Europejska, powoduje, \u017ce nie tylko zwi\u0119ksza si\u0119 szara strefa z tym zwi\u0105zana, ale jednocze\u015bnie spadaj\u0105 wp\u0142ywy bud\u017cetowe z tego tytu\u0142u.<\/strong><\/p>\r\n

W poprzednich latach coroczne podwy\u017cki akcyzy w Polsce powodowa\u0142y wzrost wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. W 2003 roku wp\u0142ywy z akcyzy na papierosy wynios\u0142y ok. 8,5 mld z\u0142, podczas gdy w 2011 roku – ok. 18,3 mld z\u0142, co oznacza wzrost o 115 proc., a do tego dochodzi podatek VAT, kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c obci\u0105\u017cone s\u0105 papierosy. Polacy coraz bardziej zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z faktu, \u017ce obci\u0105\u017cenie podatkowe papieros\u00f3w staje si\u0119 coraz bardziej absurdalne, a ceny paczki papieros\u00f3w osi\u0105gn\u0119\u0142y niedorzeczne poziomy (szczeg\u00f3lnie w stosunku do zarobk\u00f3w).<\/p>\r\n

Od 2003 roku do 2011 roku sprzeda\u017c legalnych papieros\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 o 23 proc. z 3,6 miliarda 20-papierosowych paczek do 2,78 miliarda paczek. Jednak w trzecim kwartale 2012 roku dosz\u0142o do przesilenia i po raz pierwszy wp\u0142ywy z akcyzy na\u0142o\u017conej na wyroby tytoniowe w por\u00f3wnaniu do analogicznego okresu roku 2011 zmniejszy\u0142y si\u0119 o 3,4 procent.<\/p>\r\n

Nie oznacza to, \u017ce Polacy przestali pali\u0107. Po prostu zwi\u0119ksza si\u0119 szara strefa z tym zwi\u0105zana, czyli produkcja papieros\u00f3w poza systemem fiskalnym (tylko w latach 2004-11 zlikwidowano 27 nielegalnych fabryk papieros\u00f3w) oraz przemyt ze wschodu, g\u0142\u00f3wnie z Ukrainy, Bia\u0142orusi i Rosji, ale tak\u017ce z Mo\u0142dawii czy nawet Chin.<\/p>\r\n

Akcyza wzros\u0142a o 209 proc.<\/h4>\r\n

Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, od 2006 roku szara strefa papieros\u00f3w w Polsce zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 co najmniej dwu-trzykrotnie, by w 2012 roku prawdopodobnie przekroczy\u0107 warto\u015b\u0107 5 mld z\u0142. Od 400 do 750 milion\u00f3w wypalanych w Polsce paczek papieros\u00f3w (ok. 15-30 proc.) pochodzi z tej strefy. Nielegalny handel przemycanymi papierosami w wojew\u00f3dztwach wschodnich przekracza po\u0142ow\u0119 ca\u0142kowitej sprzeda\u017cy, a w miejscowo\u015bciach przygranicznych si\u0119ga 95 proc.<\/p>\r\n

Nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, skoro cena paczki papieros\u00f3w za wschodni\u0105 granic\u0105 to niewiele ponad jedna trzecia ceny polskiej, a na jednym nielegalnym tirze mo\u017cna zarobi\u0107 750 tysi\u0119cy euro. Natomiast warto\u015b\u0107 papieros\u00f3w produkowanych w szarej strefie szacuje si\u0119 na powy\u017cej 300 milion\u00f3w z\u0142 rocznie. Jednak co ciekawe, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej produkcji wysy\u0142ana jest do innych kraj\u00f3w: Wielkiej Brytanii, Niemiec, W\u0142och czy Francji.<\/p>\r\n

Od 2003 roku \u0142\u0105czne podatki w paczce papieros\u00f3w wzros\u0142y z 3,03 z\u0142 do 9,35 z\u0142, czyli o 209 procent. W tym czasie cena paczki wzros\u0142a z oko\u0142o 4,4 z\u0142 do 11,6 z\u0142, czyli o ponad 164 procent. Ceny te rosn\u0105 znacznie szybciej ni\u017c inflacja czy wzrost si\u0142y nabywczej konsument\u00f3w. Podwy\u017cki papieros\u00f3w najbardziej uderzaj\u0105 w osoby biedne, kt\u00f3re coraz wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swoich dochod\u00f3w wydaj\u0105 na na\u0142\u00f3g.<\/p>\r\n

Wraz z 23-procentowym VAT-em aktualnie oko\u0142o 81-82 procent ceny paczki papieros\u00f3w to podatki. Niestety polska akcyza nadal nie osi\u0105gn\u0119\u0142a unijnego minimum, kt\u00f3re wynosi 90 euro za 1000 papieros\u00f3w, a obni\u017cone stawki tego haraczu nasz kraj mo\u017ce stosowa\u0107 tylko do ko\u0144ca 2017 roku (okres przej\u015bciowy). Oznacza to kolejne coroczne podwy\u017cki akcyzy. Do 2018 roku papierosy zdro\u017cej\u0105 jeszcze o prawie 20 procent. Wtedy paczka papieros\u00f3w b\u0119dzie kosztowa\u0142a co najmniej 15 z\u0142.<\/p>\r\n

Cho\u0107 tyto\u0144 do palenia jest opodatkowany na poziomie 149 proc. wymog\u00f3w unijnych, co powoduje, \u017ce szara strefa tego wyrobu w Polsce wynosi a\u017c ok. 30-70 procent, to amatorzy tytoniu do palenia, cygar i cygaretek musz\u0105 tak\u017ce liczy\u0107 si\u0119 z wy\u017csz\u0105 akcyz\u0105, a tym samym – podwy\u017ckami cen w sklepach na te u\u017cywki. Wed\u0142ug Ministerstwa Finans\u00f3w szara strefa w obrocie li\u015bciem tytoniowym w 2012 roku powodowa\u0142a, \u017ce do bud\u017cetu nie wp\u0142yn\u0119\u0142o oko\u0142o 450 mln z\u0142.<\/p>\r\n

Szara strefa wyrob\u00f3w tytoniowych ma negatywny wp\u0142yw na przedsi\u0119biorstwa zajmuj\u0105ce si\u0119 produkcj\u0105 i sprzeda\u017c\u0105 tych towar\u00f3w. Poniewa\u017c nielegalne papierosy sprzedawane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie na bazarach (ale r\u00f3wnie\u017c w Internecie), to legalne firmy zajmuj\u0105ce si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 trac\u0105 na tym oko\u0142o 300 mln z\u0142 rocznie. Trac\u0105 tak\u017ce rolnicy uprawiaj\u0105cy tyto\u0144 oraz przedsi\u0119biorstwa zajmuj\u0105ce si\u0119 przetw\u00f3rstwem tytoniu. Firmy te notuj\u0105 spadek przychod\u00f3w i zysk\u00f3w z dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\r\n

Wy\u017csza akcyza – ni\u017csze wp\u0142ywy<\/h4>\r\n

Z drugiej strony polski bud\u017cet zyskuje na tym, \u017ce w Niemczech papierosy s\u0105 jeszcze dro\u017csze, wi\u0119c przemyca si\u0119 je mi\u0119dzy innymi z naszego kraju na Zach\u00f3d. Z Polski do Niemiec rocznie trafi\u0142a oko\u0142o 400 milion\u00f3w paczek papieros\u00f3w (legalnych w Polsce, ale po przekroczeniu granicy nielegalnych w Niemczech – gdzie jest unijny wolny przep\u0142yw towar\u00f3w?). Do tego dochodz\u0105 jeszcze ta\u0144sze papierosy z Ukrainy, Rosji i Bia\u0142orusi – w 2010 roku oko\u0142o 200 milion\u00f3w paczek.<\/p>\r\n

Skutek jest taki, \u017ce skala na\u0142ogu w\u015br\u00f3d Niemc\u00f3w nie zmniejsza si\u0119, a tamtejsze firmy i bud\u017cet trac\u0105 wp\u0142ywy. U naszego zachodniego s\u0105siada r\u00f3wnolegle z podnoszeniem podatk\u00f3w na papierosy, wp\u0142ywy z akcyzy spad\u0142y z 133 mld w 2003 roku do 87 mld euro w 2009 roku. W Wielkiej Brytanii \u201estraty\u201d w zwi\u0105zku z niezap\u0142acon\u0105 akcyz\u0105 szacuje si\u0119 na 1,5 mld GBP rocznie.<\/p>\r\n

Co ciekawe, wyliczono, \u017ce w 2008 roku przemyt papieros\u00f3w z Polski do Wielkiej Brytanii wyni\u00f3s\u0142 600 milion\u00f3w paczek (cz\u0119\u015b\u0107 oczywi\u015bcie z nielegalnych wytw\u00f3rni), czyli mniej wi\u0119cej tyle, ile wynosi ca\u0142a szara strefa w Polsce.<\/p>\r\n

Podobnie jak w Polsce czy w Niemczech, tak\u017ce w innych krajach, kt\u00f3re dostosowywa\u0142y si\u0119 do unijnych minim\u00f3w akcyzowych, dosz\u0142o do znacznego spadku wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych z tego tytu\u0142u. Z raportu Pracodawc\u00f3w Rzeczpospolitej Polskiej pt. \u201eSzara strefa w sektorze wyrob\u00f3w akcyzowych\u201d z 2011 roku wynika, \u017ce na \u0141otwie w latach 2007-10 akcyza od paczki papieros\u00f3w zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 z 0,39 euro do 1,36 euro. W rezultacie w tym okresie liczba legalnie sprzedawanych papieros\u00f3w spad\u0142a z 210 milion\u00f3w paczek do 85 milion\u00f3w, a szara strefa wzros\u0142a czterokrotnie.<\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie wp\u0142ywy z akcyzy, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo w 2008 roku wzros\u0142y, w ci\u0105gu dw\u00f3ch kolejnych lat spad\u0142y o 36 procent. Podobnie w Irlandii w latach 2000-09 akcyza na papierosy wzros\u0142a 76 procent, co skutkowa\u0142o utrzymywaniem si\u0119 wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych z tego tytu\u0142u na podobnym poziomie, przy r\u00f3wnoczesnym znacznym rozro\u015bcie szarej strefy (w latach 2005-09 – z 8 procent do 25 procent). W Rumunii skokowy wzrost akcyzy na papierosy spowodowa\u0142 powi\u0119kszenie si\u0119 szarej strefy o ponad 45 procent.<\/p>\r\n

Na dodatek mimo 90 procent negatywnych opinii w trakcie konsultacji spo\u0142ecznych 19 grudnia Komisja Europejska z\u0142o\u017cy\u0142a projekt nowelizacji dyrektywy tytoniowej, kt\u00f3ra zakazuje produkcji papieros\u00f3w smakowych, w tym popularnych mentolowych oraz typu slim oraz standaryzuje na terenie ca\u0142ej Unii paczki papieros\u00f3w z obowi\u0105zkiem umieszczania na nich drastycznych ostrze\u017ce\u0144 przed paleniem (co najmniej 75 procent powierzchni paczki). Nowe prawo ma zacz\u0105\u0107 obowi\u0105zywa\u0107 w 2015 roku.<\/p>\r\n

Tymczasem udzia\u0142 papieros\u00f3w smakowych stanowi w Polsce 38 procent sprzeda\u017cy, co oznacza, \u017ce w wyniku ich zakazania prac\u0119 mo\u017ce straci\u0107 nawet po\u0142owa z 6 tysi\u0119cy os\u00f3b zatrudnionych w polskich firmach tytoniowych. Nasz kraj jest najwi\u0119kszym producentem tytoniu w Europie (z bran\u017c\u0105 zwi\u0105zanych jest 500 tysi\u0119cy plantator\u00f3w, producent\u00f3w, przetw\u00f3rc\u00f3w i handlowc\u00f3w) i przyj\u0119cie dyrektywy oznacza likwidacj\u0119 jednej trzeciej polskiego rynku papieros\u00f3w.<\/p>\r\n

Ju\u017c teraz bud\u017cet pa\u0144stwa polskiego z powodu szarej strefy papierosowej nie uzyskuje co najmniej 4-6 mld z\u0142 rocznie – po wprowadzeniu nowych regulacji mo\u017ce to by\u0107 kolejne 10 mld z\u0142! Na dodatek nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce unijny zakaz oznacza prohibicj\u0119 smakowych i cienkich, czyli mniej toksycznych papieros\u00f3w, wi\u0119c ludzie przerzuc\u0105 si\u0119 na normalne, bardziej toksyczne.<\/p>\r\n

Polityka antynikotynowa nie dzia\u0142a<\/h4>\r\n

Tymczasem okazuje si\u0119, \u017ce we Francji rz\u0105dowe dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu zmniejszy\u0107 palenie papieros\u00f3w w\u015br\u00f3d Francuz\u00f3w kompletnie zawiod\u0142y. W latach 2000-05 liczba palaczy zmala\u0142a z 34,7 procent do 31,4 procent, aby do 2010 roku znowu wzrosn\u0105\u0107 do 33,7 procent. Jeszcze bardziej szokuj\u0105ce s\u0105 statystyki z Japonii. Teraz 32,4 procent Japo\u0144czyk\u00f3w i 9,7 procent Japonek pali papierosy, podczas gdy w momencie wprowadzenia podwy\u017cki podatku w 2010 roku odsetek ten wynosi\u0142 odpowiednio 32,2 procent oraz 8,4 procent.<\/p>\r\n

– Wiele przyk\u0142ad\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci wskazuje, \u017ce rozwi\u0105zania prohibicyjne nie tylko nie sprawdzaj\u0105 si\u0119, ale wr\u0119cz wywo\u0142uj\u0105 efekt odwrotny do zamierzonego. Jest tak dlatego, \u017ce ogromny popyt nie znika z dnia na dzie\u0144, kieruje si\u0119 wi\u0119c na nielegalne \u017ar\u00f3d\u0142a –<\/em> uwa\u017ca Maciej Ptaszy\u0144ski, dyrektor generalny Polskiej Izby Handlu.<\/p>\r\n

Polityka antynikotynowa Unii Europejskiej i kraj\u00f3w cz\u0142onkowskim ma jeszcze jeden negatywny aspekt: zach\u0119ca do nielegalnych dzia\u0142a\u0144 i tworzy zorganizowane grupy przest\u0119pcze. Coraz mniejszy udzia\u0142 w przemycie maj\u0105 tzw. \u201emr\u00f3wki\u201d, a coraz wi\u0119kszy grupy, kt\u00f3re mo\u017cna nazwa\u0107 mafijnymi.<\/p>\r\n

O rosn\u0105cej profesjonalizacji grup zajmuj\u0105cych si\u0119 przemytem mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt, \u017ce z roku na rok zatrzymywane przez odpowiednie s\u0142u\u017cby \u0142adunki z nielegalnymi papierosami s\u0105 coraz wi\u0119ksze. Jak podaje raport pt. \u201eNielegalny rynek wyrob\u00f3w akcyzowych w Polsce\u201d, w 2003 roku by\u0142o to \u015brednio 115 paczek papieros\u00f3w, w 2008 roku – 11 265 paczek, a w 2009 roku – 23 700 paczek.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Do samego rozdysponowania takiej ilo\u015bci papieros\u00f3w potrzebna jest odpowiednia logistyka z odpowiedni\u0105 ilo\u015bci\u0105 os\u00f3b. W 2010 roku Centralne Biuro \u015aledcze rozpracowywa\u0142o ponad 450 takich grup. Na dodatek zwi\u0119kszony popyt i poda\u017c nielegalnych papieros\u00f3w oznacza zmniejszenie kontroli pa\u0144stwa nad jego sprzeda\u017c\u0105 osobom nieletnim.<\/p>\r\n

Na Facebooku pojawi\u0142a si\u0119 Cigarette Party – internetowy ruch sprzeciwu wobec dyrektywy eurokrat\u00f3w, kt\u00f3rzy z Brukseli chc\u0105 w sprawie papieros\u00f3w smakowych, slim\u00f3w i tzw. \u201esetek\u201d dyktowa\u0107 co wolno, a czego nie.<\/p>\r\n

\r\n

\u201e\u0179aden polityk nie ma prawa decydowa\u0107 o tym, co jest dla nas dobre, zdrowe, w\u0142a\u015bciwe. Protestuj\u0105 pal\u0105cy i niepal\u0105cy, zwyczajnie nie lubimy polityk\u00f3w rozkazuj\u0105cym nam jak mamy \u017cy\u0107\u201d<\/em><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

– napisano na facebookowym profilu.<\/p>\r\n

Tymczasem uniokrat\u00f3w przebija antynikotynowe szale\u0144stwo w Nowej Zelandii. Tamtejsi politycy chc\u0105, by w imi\u0119 zdrowego spo\u0142ecze\u0144stwa w ci\u0105gu kilku lat cena paczki papieros\u00f3w wzros\u0142a do\u2026 100 NZD (ok. 214 z\u0142)! Oznacza\u0142oby to niemal prohibicj\u0119 z wszystkimi najgorszymi skutkami. Zastanawiano si\u0119 nawet nad ca\u0142kowitym zakazem palenia. Na razie uchwalono coroczny wzrost ceny papieros\u00f3w o 10 proc., tak, aby w 2016 roku ich cena wynios\u0142a co najmniej 20 NZD (ok. 43 z\u0142) Miejmy nadziej\u0119, \u017ce urz\u0119dnicy z Brukseli nie wiedz\u0105, co dzieje si\u0119 na antypodach.<\/p>\r\n

Tomasz Cukiernik<\/strong>
\r\n– – –
\r\n<\/em>* Niniejszy artyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany w nr 1-2 tygodnika „Najwy\u017cszy CZAS!\u201d z 2013 r.<\/p>\r\n

Tomasz Cukiernik – Absolwent Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, przygotowuje prac\u0119 doktorsk\u0105, autor ksi\u0105\u017cki \u201ePrawicowa koncepcja pa\u0144stwa – doktryna i praktyka\u201d, publicysta. www.tomaszcukiernik.pl<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polska, wdra\u017caj\u0105c podwy\u017cki akcyzy na papierosy, kt\u00f3re wymusza Unia Europejska, powoduje, \u017ce nie tylko zwi\u0119ksza si\u0119 szara strefa z tym zwi\u0105zana, ale jednocze\u015bnie spadaj\u0105 wp\u0142ywy bud\u017cetowe z tego tytu\u0142u. W poprzednich latach coroczne podwy\u017cki akcyzy w Polsce powodowa\u0142y wzrost wp\u0142yw\u00f3w bud\u017cetowych. W 2003 roku wp\u0142ywy z akcyzy na papierosy wynios\u0142y ok. 8,5 mld z\u0142, podczas […]","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[58,23,105,92,52],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66406"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66406"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66406\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118270,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66406\/revisions\/118270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}