Zamiast poprawi\u0107 wadliw\u0105 regulacj\u0119 ustalania wysoko\u015bci op\u0142at za pobyt w izbie wytrze\u017awie\u0144 Senat zaproponowa\u0142 obowi\u0105zkowe kamery we wszystkich izbach. A Sejm, zamiast pochyli\u0107 si\u0119 nad wp\u0142ywem propozycji na prawa cz\u0142owieka, ignoruje organizacje pozarz\u0105dowe i ekspresowo uchwala kontrowersyjn\u0105 ustaw\u0119. Ma ona wej\u015b\u0107 w \u017cycie 17 stycznia, czyli ju\u017c za… dwa tygodnie.<\/p>\r\n
Zacz\u0119\u0142o si\u0119 3 kwietnia zesz\u0142ego roku, kiedy Trybuna\u0142 Konstytucyjny uzna\u0142 za niezgodny z Konstytucj\u0105 tryb okre\u015blania wysoko\u015bci op\u0142at za pobyt w izbach wytrze\u017awie\u0144. Wyrok ten wejdzie w \u017cycie 16 stycznia tego roku – Parlament mia\u0142 wi\u0119c wiele miesi\u0119cy na poprawienie wadliwych przepis\u00f3w. Jednak faktyczne prace nad zmianami zacz\u0119\u0142y si\u0119 dopiero w listopadzie, kiedy to Senat przygotowa\u0142 odpowiedni projekt. Oci\u0119\u017ca\u0142a maszyna procesu legislacyjnego d\u0142ugo si\u0119 rozgrzewa\u0142a, czeka\u0142a na odpowiedni czas, a\u017c w grudniu ruszy\u0142a w niespotykanym tempie! Wczoraj wieczorem podkomisja, dzi\u015b rano – komisja, a wieczorem – ca\u0142y Sejm. I ustawa uchwalona. Zosta\u0142 co prawda jeszcze Senat i Prezydent, ale w dwa tygodnie, oczywi\u015bcie kosztem jakiejkolwiek dyskusji i refleksji, wszystko da si\u0119 zrobi\u0107.<\/p>\r\n
A dyskutowa\u0107 jest nad czym – projekt wykracza bowiem daleko poza konsekwencje wyroku Trybuna\u0142u Konstytucyjnego: nie dotyczy tylko op\u0142at za pobyt w izbach wytrze\u017awie\u0144, ale r\u00f3wnie\u017c wprowadza obowi\u0105zkowe kamery we wszystkich izbach, a tak\u017ce nowe \u015brodki przymusu, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mogli stosowa\u0107 pracownicy izb. Uzasadnienie projektu nie tylko nie zawiera pog\u0142\u0119bionej analizy sensowno\u015bci utrzymywania instytucji izb wytrze\u017awie\u0144 jako takich, ale pomija r\u00f3wnie\u017c inne zmiany poza op\u0142atami.<\/p>\r\n
Przedstawili\u015bmy wczoraj Przewodnicz\u0105cemu Podkomisji Rajmundowi Millerowi nasze stanowisko<\/a> (zrobi\u0142a to r\u00f3wnie\u017c Helsi\u0144ska Fundacja Praw Cz\u0142owieka<\/a>), ale nie mamy w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce decyzja ju\u017c dawno zapad\u0142a, a parlamentarna maszynka do g\u0142osowania przepchnie projekt w jego obecnej wersji. Dlatego z pewno\u015bci\u0105, co do ich nieuchronno\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c niepokojem co do konsekwencji, mo\u017cemy opisa\u0107 zmiany, kt\u00f3re wejd\u0105 w \u017cycie za dwa tygodnie.<\/p>\r\n Bardziej represyjne izby<\/strong><\/p>\r\n Zgodnie z nowymi przepisami pomieszczenia izby s\u0105 wyposa\u017cone \u201ew system umo\u017cliwiaj\u0105cy obserwacj\u0119 os\u00f3b w nich umieszczonych\u201d. Naszym zdaniem takie brzmienie przepisu nie rozstrzyga jednoznacznie, czy \u201esystem\u201d (czyli po prostu monitoring) r\u00f3wnie\u017c nagrywa obraz z kamer – a skoro nie jest to wykluczone, konieczne s\u0105 regulacje chroni\u0105ce prywatno\u015b\u0107 os\u00f3b przebywaj\u0105cych w izbach. Co z takimi nagraniami si\u0119 dzieje? Jak d\u0142ugo s\u0105 przechowywane i kiedy kasowane? Co prawda przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia przekonuj\u0105, \u017ce na zasadzie per analogiam<\/em> do ustawy o Policji w izbach wytrze\u017awie\u0144 dochodzi\u0107 b\u0119dzie tylko do obserwacji. Ale czy dyrektorzy izb (czyli osoby, kt\u00f3re w praktyce b\u0119d\u0105 o tym decydowa\u0107) znaj\u0105 zasad\u0119 analogii, nie m\u00f3wi\u0105c o meandrach ustawy o Policji?<\/p>\r\n Nasza propozycja wprowadzenia mechanizmu zas\u0142aniania miejsc intymnych r\u00f3wnie\u017c nie spotka\u0142a si\u0119 ze zrozumieniem. Chcieli\u015bmy, \u017ceby – podobnie jak w wi\u0119zieniach – obraz z kamer by\u0142 przekazywany w spos\u00f3b uniemo\u017cliwiaj\u0105cy ukazywanie intymnych cz\u0119\u015bci cia\u0142a. Nasze propozycje, cho\u0107 odrzucone, chocia\u017c na chwil\u0119 zaj\u0119\u0142y uwag\u0119 pos\u0142\u00f3w obecnych na posiedzeniu podkomisji.<\/p>\r\n Na nowe \u015brodki przymusu bezpo\u015bredniego chcia\u0142 natomiast zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 w trakcie posiedzenia podkomisji przedstawiciel Helsi\u0144skiej Fundacji Praw Cz\u0142owieka, jednak z niejasnych powod\u00f3w proceduralnych mu to uniemo\u017cliwiono. Projekt przwiduje dwa nowe \u015brodki przymusu bezpo\u015bredniego – przymusowe podanie produktu leczniczego oraz izolacj\u0119. Ich wprowadzenie nie zosta\u0142o to poprzedzone jak\u0105kolwiek analiz\u0105. Szokuj\u0105cy jest r\u00f3wnie\u017c przepis, zgodnie z kt\u00f3rym mo\u017cliwe jest stosowanie \u015brodk\u00f3w przymusu \u201eprzewidzianego w innych przepisach\u201d – pos\u0142owie dopuszczaj\u0105 wi\u0119c stosowanie \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3rymi dysponuj\u0105 np. policjanci czy funkcjonariusze Stra\u017cy Granicznej (pa\u0142ki s\u0142u\u017cbowe, bro\u0144 palna). Mamy nadziej\u0119, \u017ce w praktyce nic takiego nie b\u0119dzie si\u0119 dzia\u0142o, ale w\u0142a\u015bnie powstaje niebezpieczna luka prawna.<\/p>\r\n Ci\u0119\u017cko znale\u017a\u0107 uzasadnienie dla utrzymywania instytucji izb wytrze\u017awie\u0144. Je\u015bli osoby do nich trafiaj\u0105ce s\u0105 niebezpieczne lub pope\u0142ni\u0142y przest\u0119pstwo – powinna si\u0119 nimi zaj\u0105\u0107 policja, a je\u015bli wymagaj\u0105 pomocy medycznej – ich miejsce jest w szpitalu. W izbach wytrze\u017awie\u0144 przebywaj\u0105 osoby de facto<\/em> pozbawione wolno\u015bci. Po 17 stycznia, czyli wej\u015bciu w \u017cycie nowelizacji ustawy, por\u00f3wnanie izb do wi\u0119zie\u0144 stanie si\u0119 wi\u0119c jeszcze bardziej uzasadnione.<\/p>\r\n Wojciech Klicki<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n