{"id":65785,"date":"2012-12-28T22:40:12","date_gmt":"2012-12-29T03:40:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=65785"},"modified":"2014-12-30T12:03:12","modified_gmt":"2014-12-30T17:03:12","slug":"walesa-%e2%80%93-czlowiek-na-smyczy-rozmowa-z-krzysztofem-wyszkowskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=65785","title":{"rendered":"Wa\u0142\u0119sa \u2013 cz\u0142owiek na smyczy – rozmowa z Krzysztofem Wyszkowskim<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wa\u0142\u0119sa m\u00f3wi\u0142 wprost, \u017ce mnie zniszczy, powtarza\u0142 to na sali s\u0105dowej. Ale to jest poza jego mo\u017cliwo\u015bciami. Gro\u017aby Wa\u0142\u0119sy to pisk myszy, kt\u00f3ra ju\u017c wszystko przegra\u0142a i krzyczy z przera\u017cenia – m\u00f3wi Krzysztof Wyszkowski. Publikujemy ca\u0142y wywiad z dzia\u0142aczem opozycji antykomunistycznej. Rozmowa ukaza\u0142a si\u0119 na portalu nowyobywatel.pl.<\/strong><\/p>\r\n

Kiedy pozna\u0142 Pan Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119? W jakich okoliczno\u015bciach? Jak go Pan w\u00f3wczas ocenia\u0142?<\/strong><\/p>\r\n

Krzysztof Wyszkowski: Przyszed\u0142 do mnie do domu na pocz\u0105tku czerwca 1978 r. Gdy za\u0142o\u017cyli\u015bmy w Gda\u0144sku Wolne Zwi\u0105zki Zawodowe, milicja urz\u0105dzi\u0142a naj\u015bcie na moje mieszkanie. Zosta\u0142 wtedy zatrzymany m\u00f3j brat, B\u0142a\u017cej, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 kar\u0119 dw\u00f3ch miesi\u0119cy wi\u0119zienia za rzekome pobicie milicjant\u00f3w. Odby\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas w Tr\u00f3jmie\u015bcie wielka akcja ulotkowa w jego obronie. Wa\u0142\u0119sa podobno znalaz\u0142 w tramwaju tak\u0105 ulotk\u0119 i zg\u0142osi\u0142 si\u0119 na podany w niej adres, gdy razem z Bogdanem Borusewiczem i Piotrem Dykiem – J\u00f3zef \u015areniowski g\u0142odowa\u0142 w \u0141odzi – prowadzili\u015bmy g\u0142od\u00f3wk\u0119 protestacyjn\u0105.<\/p>\r\n

Gdy rozleg\u0142o si\u0119 pukanie, w telewizji transmitowano spotkanie pi\u0142ki no\u017cnej, trwa\u0142y Mistrzostwa \u015awiata w Argentynie. S\u0105dzi\u0142em, \u017ce to milicja chce nam przeszkodzi\u0107 w ogl\u0105daniu meczu [\u015bmiech]. Ale za drzwiami zobaczy\u0142em wystraszonego, niskiego cz\u0142owieczka, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 st\u0119ka\u0107 pod nosem, \u017ce ma ulotk\u0119 i chcia\u0142by porozmawia\u0107. Nie chcia\u0142em traci\u0107 meczu, zaprosi\u0142em go do \u015brodka, zapyta\u0142em, kim jest. Powiedzia\u0142, \u017ce robotnikiem. Rozmowa nie klei\u0142a si\u0119.<\/strong> Bogdan i Andrzej Gwiazda, kt\u00f3ry by\u0142 wtedy z nami, ogl\u0105dali mecz i go\u015b\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ceby zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119, zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107, \u017ce g\u0142od\u00f3wka jest niepotrzebnym os\u0142abianiem siebie, a to przecie\u017c komunist\u00f3w trzeba os\u0142abia\u0107, walczy\u0107 aktywnie. Zapyta\u0142em, co w takim razie proponuje. Dosz\u0142o do zupe\u0142nego zaskoczenia – powiedzia\u0142, \u017ce trzeba wysadza\u0107 w powietrze komendy milicji. Gwiazda z Borusewiczem spojrzeli uwa\u017cnie na typka i w\u0142\u0105czyli si\u0119 do rozmowy. Gwiazda zrobi\u0142 mu wyk\u0142ad na temat wy\u017cszo\u015bci walki bez przemocy nad terroryzmem, ale nie wida\u0107 by\u0142o, \u017ceby zrobi\u0142o to na go\u015bciu wra\u017cenie. Zapyta\u0142em, jak to sobie wyobra\u017ca. Odpowiedzia\u0142, \u017ce by\u0142 w wojsku i tam go uczono pos\u0142ugiwania si\u0119 granatami. By\u0142o to tak idiotyczne, \u017ce Bogdan i Andrzej odwr\u00f3cili si\u0119 z powrotem do telewizora. Powsta\u0142o wra\u017cenie, \u017ce to albo kompletny dure\u0144, albo bardzo kiepski prowokator.<\/p>\r\n

Jako gospodarz, troch\u0119 z uprzejmo\u015bci, a troch\u0119 z rozbawienia zacz\u0105\u0142em go podpytywa\u0107, jak mia\u0142oby wygl\u0105da\u0107 to wysadzanie komend. On na to, \u017ce uczono go wi\u0105za\u0107 granaty w p\u0119czki i wtedy si\u0142a ra\u017cenia radykalnie si\u0119 zwi\u0119ksza.<\/strong> Na pytanie, sk\u0105d te granaty wzi\u0105\u0107, odpowiedzia\u0142, \u017ce nietrudno je kupi\u0107 albo nawet zrobi\u0107. Ca\u0142a rozmowa mia\u0142a charakter tak absurdalny, \u017ce ju\u017c bez \u017cenady brn\u0105\u0142em dalej: \u201eAle je\u015bli Pan t\u0119 komend\u0119 wysadzi, to zginie tak\u017ce m\u00f3j brat\u201d. Wa\u0142\u0119sa i na to mia\u0142 recept\u0119 – granaty trzeba b\u0119dzie wrzuca\u0107 na dach! W jaki spos\u00f3b? Katapult\u0105!<\/p>\r\n

Nie zamierza\u0142em ju\u017c d\u0142u\u017cej rozmawia\u0107. Gdy chcia\u0142em go wyprosi\u0107 i po\u017cegnaliby\u015bmy si\u0119 zapewne na zawsze, wpad\u0142y do mieszkania Magda Modzelewska, dzisiaj \u017cona Miros\u0142awa Rybickiego, z Bo\u017cen\u0105 Rybick\u0105, m\u0142odsz\u0105 siostr\u0105 Mirka i \u015bwi\u0119tej pami\u0119ci Arama Rybickiego, kt\u00f3re uzyska\u0142y w\u0142a\u015bnie zgod\u0119 ksi\u0119dza Bogdanowicza, proboszcza Bazyliki Mariackiej w Gda\u0144sku, na rozpocz\u0119cie w Kaplicy Katy\u0144skiej codziennych modlitw w intencji uwolnienia B\u0142a\u017ceja. Zapyta\u0142y \u201eKto idzie z nami?\u201d i Wa\u0142\u0119sa cichutko do nich do\u0142\u0105czy\u0142. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest bardzo rozmodlonym katolikiem, zacz\u0105\u0142 codziennie tam przychodzi\u0107 i w ten spos\u00f3b, po\u015brednio przez zakrysti\u0119, przylgn\u0105\u0142 do tej grupy. Wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce zrezygnowa\u0142 ze swoich pomys\u0142\u00f3w z granatami, w ka\u017cdym razie ju\u017c nigdy o terrorze przy nas nie wspomina\u0142, za to dosta\u0142 Nagrod\u0119 Nobla [\u015bmiech]. Powoli si\u0119 do niego przyzwyczaili\u015bmy.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017aniej nasze stosunki uk\u0142ada\u0142y si\u0119 bardzo dobrze. Czu\u0142em si\u0119 kim\u015b w rodzaju jego opiekuna. Andrzej Gwiazda ze swoim \u015bcis\u0142ym rozumem bardzo lekcewa\u017cy\u0142 tego niezbyt poprawnie klec\u0105cego zdania by\u0142ego stoczniowca, w\u00f3wczas kombinatora, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 z r\u00f3\u017cnych \u201elewizn\u201d. Bogdan Borusewicz te\u017c najpierw go ca\u0142kowicie zlekcewa\u017cy\u0142, dopiero p\u00f3\u017aniej uzna\u0142, \u017ce jest do czego\u015b przydatny. A poniewa\u017c Wa\u0142\u0119sa zaakceptowa\u0142 nasze metody dzia\u0142ania i by\u0142 bardzo pos\u0142uszny, wi\u0119c powoli wszed\u0142 do grupy.<\/p>\r\n

Jak scharakteryzowa\u0142by Pan jego postaw\u0119 p\u00f3\u017aniej, w latach 80.? By\u0142 t\u0105 sam\u0105 osob\u0105 czy da\u0142y si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 zmiany?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Nie wszystko wiem o stosunkach innych cz\u0142onk\u00f3w grupy WZZ-owskiej z Wa\u0142\u0119s\u0105. Bezpo\u015brednio z konfliktem dotycz\u0105cym jego osoby w \u015brodowisku dawnych WZZ-towc\u00f3w zetkn\u0105\u0142em si\u0119 dopiero po strajku sierpniowym. By\u0142o to 2 wrze\u015bnia 1980 roku. Do Gda\u0144ska przyjecha\u0142 Jacek Kuro\u0144, z kt\u00f3rym si\u0119 w\u00f3wczas przyja\u017anili\u015bmy. Mia\u0142 projekt przechwycenia kontroli nad rodz\u0105cym si\u0119 ruchem, a cz\u0119\u015bci\u0105 tego projektu by\u0142o og\u0142oszenie Lecha Wa\u0142\u0119sy agentem S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Nie wiem, dlaczego ta historia jest prawie nieznana – najpe\u0142niej dotychczas opisa\u0142 to S\u0142awomir Cenckiewicz w ksi\u0105\u017cce \u201eAnna Solidarno\u015b\u0107\u201d. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce do Sierpnia \u201980 Kuro\u0144 twierdzi\u0142, i\u017c \u201eklasa robotnicza utraci\u0142a ju\u017c swoje historyczne zadania, bo zosta\u0142a skorumpowana\u201d<\/strong> i teraz rol\u0119 tarana, kt\u00f3ry mo\u017ce rozbi\u0107 system, odegra indywidualne ch\u0142opstwo. Jak wida\u0107, nawet najbardziej idiotyczne b\u0142\u0119dy nie przeszkadzaj\u0105 w walce o w\u0142adz\u0119\u2026<\/p>\r\n

Teraz znowu Kuro\u0144 pozostawa\u0142 \u015blepy i g\u0142uchy wobec faktu, \u017ce w trakcie strajku Wa\u0142\u0119sa uzyska\u0142 nies\u0142ychan\u0105 pozycj\u0119. Nikt nie przypuszcza\u0142 wcze\u015bniej, \u017ce w oczach polskiej i zagranicznej opinii publicznej stanie si\u0119 twarz\u0105 WZZ-\u00f3w i reprezentantem ca\u0142ego ruchu strajkowego. Ale te dwa i p\u00f3\u0142 tygodnia strajku spowodowa\u0142y, tak\u017ce przez mechanizm medialny, \u017ce sta\u0142 si\u0119 kim\u015b znacznie \u201ewi\u0119kszym\u201d ni\u017c cz\u0142owiek, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bmy przed strajkiem.<\/p>\r\n

Ponadto w czasie strajku sierpniowego Wa\u0142\u0119sa zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z grup\u0105 Mazowieckiego, Geremka i innych \u201ereformist\u00f3w\u201d<\/strong>, co na Kuroniu, Michniku i reszcie \u201elewicy KOR-owskiej\u201d robi\u0142o jak najgorsze wra\u017cenie, bo by\u0142y to \u015brodowiska ostro rywalizuj\u0105ce o wp\u0142ywy polityczne. To dlatego Kuro\u0144 przyjecha\u0142 z zamiarem \u201elikwidacji\u201d wp\u0142yw\u00f3w konkurencyjnej grupy, a drog\u0105 do tego by\u0142o w\u0142a\u015bnie usuni\u0119cie Wa\u0142\u0119sy. Jako narz\u0119dzie wykorzystano pewne, pojawiaj\u0105ce si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej pog\u0142oski – dla mnie by\u0142y to w\u00f3wczas plotki, kt\u00f3rych nie traktowa\u0142em serio – \u017ce by\u0142 on w przesz\u0142o\u015bci agentem S\u0142u\u017cby <\/a>Bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Gdy 2 wrze\u015bnia jechali\u015bmy z Alin\u0105 Pie\u0144kowsk\u0105 do Mariusza Muskata na spotkanie z Jackiem Kuroniem, powiedzia\u0142a mi ona konspiracyjnym szeptem: \u201eLechu jest agentem\u201d<\/strong>. Potraktowa\u0142em to jako skutek napi\u0119cia nerwowego po tym bardzo trudnym dla nas wszystkich okresie strajkowym i nie wzi\u0105\u0142em tego powa\u017cnie. Ale ju\u017c w nocy z 3 na 4 wrze\u015bnia okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to element szerszego planu.<\/p>\r\n

Niestety do dzisiaj nie odnaleziono nagrania z narady, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w mieszkaniu Jacka Taylora. Jego mieszkanie by\u0142o na pods\u0142uchu, co potwierdzaj\u0105 archiwa IPN, zatem to musia\u0142o by\u0107 zarejestrowane. Ale nagranie jest pewnie w poufnych zbiorach bardzo wa\u017cnych ludzi, dla kt\u00f3rych jest ono gwarancj\u0105 bezpiecze\u0144stwa i wp\u0142yw\u00f3w politycznych.<\/p>\r\n

Gdy Kuro\u0144, obok innych zadziwiaj\u0105cych pomys\u0142\u00f3w, powiedzia\u0142, \u017ce trzeba jak najszybciej og\u0142osi\u0107 Wa\u0142\u0119s\u0119 agentem – ostro zaprotestowa\u0142em. Stwierdzi\u0142em, \u017ce by\u0142oby to spe\u0142nienie marze\u0144 SB, czyli powstanie dw\u00f3ch rywalizuj\u0105cych ze sob\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w: jednego robotniczego, z Wa\u0142\u0119s\u0105 na czele, i drugiego, KOR-owskiego. Ten drugi by\u0142by narz\u0119dziem \u201ewarszawki\u201d, pr\u00f3buj\u0105cej przechwyci\u0107 wielki ruch og\u00f3lnospo\u0142eczny.<\/p>\r\n

Narada si\u0119 na tym zako\u0144czy\u0142a, ale nie znam dalszego przebiegu dyskusji w tej grupie, bo zosta\u0142em z niej wykluczony. W ka\u017cdym razie Wa\u0142\u0119sa nie zosta\u0142 og\u0142oszony – przynajmniej publicznie – agentem i jedno\u015b\u0107 Zwi\u0105zku zosta\u0142a utrzymana.<\/p>\r\n

Skoncentrujmy si\u0119 teraz na sytuacji z czas\u00f3w stanu wojennego\u2026<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: 13 grudnia odsun\u0105\u0142 na bok \u201erachunki krzywd\u201d. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce to okazja do tego, by wszyscy si\u0119 pogodzili, podj\u0119li walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Przynajmniej dla mnie by\u0142o jasne, \u017ce po tym, co si\u0119 sta\u0142o, nie mo\u017ce by\u0107 porozumienia z komunistami. Niestety zacz\u0119\u0142y dochodzi\u0107 informacje, \u017ce \u201eLechu si\u0119 uk\u0142ada\u201d. <\/strong>Danuta Wa\u0142\u0119sowa przyje\u017cd\u017ca\u0142a do stoczni i przekazywa\u0142a wiadomo\u015bci, \u017ce trwaj\u0105 rozmowy, wszystko idzie ku dobremu, istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 porozumienia. To by\u0142y niebezpieczne oznaki. Znaj\u0105c go, mia\u0142em obawy, \u017ce si\u0119 ugnie – Wa\u0142\u0119sa by\u0142 cz\u0142owiekiem bardzo ugodowym: silnym w g\u0119bie, ale mentalnie niezwykle ust\u0119pliwym wobec w\u0142adzy. On sam zreszt\u0105 zawsze o\u015bwiadcza\u0142 si\u0119 ze swoim szacunkiem dla w\u0142adzy, r\u00f3wnie\u017c dla SB, i jej ci\u0119\u017ckiej pracy. W\u00f3wczas my\u015bla\u0142em, \u017ce to jego dziwaczna metoda, nie wiedzia\u0142em, \u017ce twierdzenia, i\u017c w przesz\u0142o\u015bci by\u0142 agentem, s\u0105 jednak prawdziwe. Jego uleg\u0142o\u015b\u0107 wobec w\u0142adz t\u0142umaczy\u0142em korzystnie dla niego, czyli jako zdolno\u015b\u0107 do kompromisu, mo\u017ce pewn\u0105 naiwno\u015b\u0107, ale nie uwa\u017ca\u0142em, \u017ce to co\u015b nieuczciwego.<\/p>\r\n

Obawia\u0142em si\u0119 jednak, \u017ce zrobi jakie\u015b g\u0142upstwo i cieszy\u0142em si\u0119, \u017ce przez d\u0142ugie miesi\u0105ce nie dochodzi\u0142y \u201ez internatu\u201d niepokoj\u0105ce wie\u015bci. A\u017c do czasu, gdy przysz\u0142a informacja o li\u015bcie do Jaruzelskiego, kt\u00f3ry Lech napisa\u0142 w Ar\u0142amowie i podpisa\u0142 \u201ekapral Wa\u0142\u0119sa\u201d. <\/strong>Zrozumia\u0142em, \u017ce si\u0119 \u0142amie. R\u00f3\u017cnili\u015bmy si\u0119 tak\u017ce ocen\u0105 sytuacji. Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce komunizm zdycha i trzeba go tylko twardo trzyma\u0107 za gard\u0142o. On s\u0105dzi\u0142, \u017ce stan wojenny to nasza przegrana i trzeba si\u0119 uk\u0142ada\u0107. Napisa\u0142em w\u00f3wczas do niego bardzo ostry list. Oskar\u017cy\u0142em go o zdrad\u0119. Zawar\u0142em tam gro\u017ab\u0119, \u017ce je\u015bli zawrze jaki\u015b rodzaj kompromisu, to go zniszcz\u0119. Wiedzia\u0142, \u017ce narz\u0119dzia po temu mam, bo bardzo dobrze zna\u0142em jego zachowania finansowe i obyczajowe w okresie wolnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d. I rzeczywi\u015bcie, gdy zosta\u0142 przywieziony przez ochroniarzy do Gda\u0144ska i moja przyjaci\u00f3\u0142ka odczyta\u0142a mu ten list – nie mog\u0142em porozmawia\u0107 z nim osobi\u015bcie, bo ukrywa\u0142em si\u0119 w\u00f3wczas – bardzo si\u0119 wystraszy\u0142. A t\u0142umy ludzi wiwatuj\u0105ce na jego cze\u015b\u0107 pokaza\u0142y mu wyra\u017anie, \u017ce si\u0119 pomyli\u0142, \u017ce to nieprawda, i\u017c Jaruzelski wygra\u0142, a \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d ju\u017c nic nie znaczy. Szybko si\u0119 w tym po\u0142apa\u0142 i na nowo og\u0142osi\u0142 wol\u0119 walki z komunistami.<\/p>\r\n

Wtedy popsu\u0142y si\u0119 Wasze relacje?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Nie, przeciwnie, dawny stosunek \u201eopieku\u0144czy\u201d zosta\u0142 utrwalony, ale nie wiedzia\u0142em, \u017ce on zrobi\u0142 podczas internowania gorsze rzeczy ni\u017c podda\u0144czy list do Jaruzelskiego, np. wstr\u0119tna rozmowa z bratem i to ko\u0144cowe zdradzieckie skomlenie przed Klisiem i Starszakiem.<\/p>\r\n

Nasze relacje nigdy nie by\u0142y r\u00f3wnoprawne. Wa\u0142\u0119sa to chytrus kuty na cztery \u0142apy, ch\u0142opek-roztropek, potrafi\u0105cy bardzo sprawnie pilnowa\u0107 swoich interes\u00f3w. Nie mia\u0142em z\u0142udze\u0144 co do tego, \u017ce nie jest bezinteresownym, ofiarnym, krystalicznie uczciwym dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym. Przeciwnie: wiedzia\u0142em, \u017ce to egoista skupiony na w\u0142asnej karierze, obliczaj\u0105cy ka\u017cdy grosz, kt\u00f3ry da si\u0119 na tym wszystkim zarobi\u0107, kt\u00f3ry da susa w bok, gdy tylko uzna, \u017ce warto to zrobi\u0107. Ale z drugiej strony by\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107, z kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142o si\u0119 liczy\u0107 – solidarno\u015bciowa opinia publiczna, rzesze ludzi, dla kt\u00f3rych by\u0142 postaci\u0105, w kt\u00f3r\u0105 wierzyli – i nie spos\u00f3b by\u0142o w tych warunkach podejmowa\u0107 dyskusji o demokracji wewn\u0105trzzwi\u0105zkowej.<\/p>\r\n

W Strzebielinku, gdzie by\u0142em internowany po 13 grudnia, odbywa\u0142y si\u0119 wielkie dyskusje o Wa\u0142\u0119sie. M\u00f3wili\u015bmy o nim bardzo pragmatycznie i otwarcie. Mo\u017ce zbyt otwarcie. Twierdzi\u0142em, \u017ce nie ma innego wyj\u015bcia, \u017ce trzeba go u\u017cy\u0107 w walce z komun\u0105 i zrobi\u0107 prezydentem. M\u00f3wi\u0142em to wiosn\u0105 1982 roku. Pami\u0119tam, \u017ce Andrzej Drzycimski, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 rzecznikiem prasowym prezydenta Wa\u0142\u0119sy, stwierdzi\u0142 wtedy: \u201eKrzysztof, znasz go, wiesz, jaki ma charakter, wiesz, \u017ce si\u0119 nie nadaje\u201d. Odpar\u0142em, \u017ce wiem, ale on jest potrzebny tylko do obalenia komunizmu, a p\u00f3\u017aniej si\u0119 go \u201ezastrzeli\u201d. To by\u0142a oczywi\u015bcie przeno\u015bnia, chodzi\u0142o o usuni\u0119cie Wa\u0142\u0119sy z polityki i nawet ten – przyznaj\u0119, okrutny – \u017cart nie popsu\u0142 naszych stosunk\u00f3w, bo wiem, \u017ce Wa\u0142\u0119sa si\u0119 o nim dowiedzia\u0142.<\/p>\r\n

Po latach chcieli\u015bmy zrealizowa\u0107 ten pierwotny plan – w 1990 r. za pomoc\u0105 Wa\u0142\u0119sy zamierzali\u015bmy usun\u0105\u0107 Jaruzelskiego. Przypomn\u0119, \u017ce mia\u0142 by\u0107 prezydentem mianowanym przez okr\u0105g\u0142osto\u0142owe Zgromadzenie Narodowe, wi\u0119c mo\u017cna by\u0142o odsun\u0105\u0107 go od w\u0142adzy po wolnych wyborach. \u0179e sta\u0142o si\u0119 inaczej, to wina Tadeusza Mazowieckiego, kt\u00f3ry wyobrazi\u0142 sobie, \u017ce wygra wybory powszechne i zmieni\u0142 ordynacj\u0119.<\/p>\r\n

Porozmawiajmy zatem o kwestiach okr\u0105g\u0142osto\u0142owych i wyborach prezydenckich.<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Wa\u0142\u0119sa bez pomocnik\u00f3w jest pijanym dzieckiem we mgle, samodzielnie potrafi najwy\u017cej zape\u0142ni\u0107 kartk\u0119 papieru, graj\u0105c w okr\u0119ty, ale nie jest w stanie napisa\u0107 zarysu programu. To osoba intelektualnie bezbronna.<\/strong> St\u0105d udzielanie mu pomocy oznacza\u0142o kierowanie nim. Mieszka\u0142em w Gda\u0144sku, pisa\u0142em za niego listy, wywiady, wyst\u0105pienia publiczne. Gdy dawa\u0142em mu do przeczytaniu przed publikacj\u0105, odsuwa\u0142 kartki i m\u00f3wi\u0142: \u201eKrzysiu, ty wiesz lepiej, co trzeba napisa\u0107\u201d.<\/p>\r\n

Tak, przez strajki w maju i sierpniu 1988 r., dotrwali\u015bmy do 1989 r., gdy Wa\u0142\u0119sa opowiedzia\u0142 si\u0119 po stronie ludzi, kt\u00f3rzy zdradzili \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, polskie interesy narodowe i pa\u0144stwowe. To, co zdarzy\u0142o si\u0119 przy Okr\u0105g\u0142ym Stole, to katastrofa, kt\u00f3ra pogr\u0105\u017cy\u0142a kraj na dziesi\u0119ciolecia, a z pewno\u015bci\u0105 do dzisiaj. To, co z\u0142e w naszej obecnej sytuacji, to skutki tamtych wydarze\u0144. Ale musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce wtedy Wa\u0142\u0119sa – przynajmniej w bezpo\u015brednich kontaktach – by\u0142 troch\u0119 twardszy ni\u017c Geremek, Mazowiecki czy Michnik, kt\u00f3ry szczeg\u00f3lnie obrzydliwie wprost fizycznie wtula\u0142 si\u0119 w Cioska.<\/p>\r\n

Z przera\u017ceniem patrzy\u0142em na to, co si\u0119 dzia\u0142o. Nie chcia\u0142o mi si\u0119 wierzy\u0107, \u017ce ludzie, kt\u00f3rych lubi\u0142em, z kt\u00f3rymi si\u0119 przyja\u017ani\u0142em, mog\u0105 dokona\u0107 nagle tak szokuj\u0105cej, zdradzieckiej wolty. W tym towarzystwie Wa\u0142\u0119sa nale\u017ca\u0142 jeszcze do tych, kt\u00f3rzy si\u0119 troch\u0119 stawiali. To dzisiaj mo\u017ce brzmie\u0107 dziwnie, ale tak w\u00f3wczas by\u0142o.<\/p>\r\n

Zdaniem niekt\u00f3rych uczestnik\u00f3w Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u mia\u0142 on by\u0107 jedynie \u201ezagrywk\u0105 taktyczn\u0105\u201d\u2026<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Najbardziej znanymi przedstawicielami \u015brodowiska, kt\u00f3re twierdzi\u0142o, \u017ce przyj\u0119li t\u0119 taktyk\u0119, byli bracia Kaczy\u0144scy. Uwa\u017cali, \u017ce jest to manewr, kt\u00f3ry da si\u0119 obr\u00f3ci\u0107 przeciwko komunistom. Ale okazali si\u0119 naiwni, bo nie wiedzieli o agenturalno\u015bci ludzi, kt\u00f3rzy kierowali przygotowaniami i przebiegiem Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. Nie przewidzieli te\u017c rozmiaru wsp\u00f3lnych interes\u00f3w z komunistami, kt\u00f3re postanowili zrealizowa\u0107 Michnik i Kuro\u0144. Ci dwaj dokonali chyba najwi\u0119kszej wolty – kto m\u00f3g\u0142 si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce po latach sp\u0119dzonych w PRL-owskim wi\u0119zieniu doszlusuj\u0105 momentalnie do Jaruzelskiego i Kiszczaka. Ale chyba \u017caden nieuprzedzony cz\u0142owiek nie m\u00f3g\u0142 przewidzie\u0107 takiej diametralnej zmiany sojusz\u00f3w. A sta\u0142a si\u0119 ona dla okr\u0105g\u0142osto\u0142owych elit bardzo op\u0142acalna: zaw\u0142aszczenie rynku medialnego to tylko wisienka na tym targowickim torcie.<\/p>\r\n

Naszym najwi\u0119kszym b\u0142\u0119dem w ocenie sytuacji by\u0142o niedocenienie skali agentury, infiltracji \u201eSolidarno\u015bci\u201d. <\/strong>Liczna opozycja by\u0142a polskim fenomenem, ale niestety odpowiednio wysoka by\u0142a te\u017c skala jej nasycenia przez r\u00f3\u017cnorakie s\u0142u\u017cby PRL. Negocjacje nie by\u0142y pozbawione drobnych spor\u00f3w, ale g\u0142\u00f3wnym celem obu gang\u00f3w by\u0142o i jest do dzisiaj niedopuszczenie spo\u0142ecze\u0144stwa do decydowania o sprawach pa\u0144stwa i narodu. Gdyby nie ta wsp\u00f3\u0142praca obu nomenklatur na rzecz obrony uk\u0142adu ustanowionego przy Okr\u0105g\u0142ym Stole, ca\u0142y proces \u201etransformacji\u201d przebiega\u0142by inaczej, poczynaj\u0105c od niemo\u017cliwo\u015bci wyboru Wojciecha Jaruzelskiego na prezydenta i ustanowienia rz\u0105du z udzia\u0142em Czes\u0142awa Kiszczaka i Floriana Siwickiego.<\/p>\r\n

Gdy Wa\u0142\u0119sa zosta\u0142 prezydentem, dla wielu wci\u0105\u017c by\u0142 symbolem polskiej walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, symbolem robotnika, kt\u00f3ry stoj\u0105c na czele wielomilionowego ruchu pracowniczego, obali\u0142 komunizm. A jak Pan go w\u00f3wczas postrzega\u0142?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Cofn\u0119 si\u0119 do momentu, gdy jeszcze prezydentem nie by\u0142. Koledzy z czasu Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u wykorzystali go. On zosta\u0142 w Gda\u0144sku na pozycji lidera \u201eSolidarno\u015bci\u201d, kt\u00f3ra radykalnie straci\u0142a na warto\u015bci, a oni doskonale si\u0119 porozumieli z nomenklatur\u0105 komunistyczn\u0105. To by\u0142y rzeczy zupe\u0142nie niesamowite – ostatni rz\u0105d PRL, rz\u0105d Mazowieckiego, to zupe\u0142ny skandal: rzekomy opozycjonista mi\u0119dzy wicepremierem Kiszczakiem i sowieckim agentem Jaruzelskim. To oni rz\u0105dzili krajem, w ich interesie nast\u0119powa\u0142y przemiany, \u0142\u0105cznie z prywatyzacj\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a rozkradaniem maj\u0105tku narodowego przez nomenklatur\u0119.<\/p>\r\n

To trzeba by\u0142o zmieni\u0107 jak najszybciej. W jaki spos\u00f3b? Si\u0119gaj\u0105c po symbol, kt\u00f3ry czeka\u0142 na now\u0105 szans\u0119. Ale Wa\u0142\u0119sa si\u0119 ba\u0142. Gdy pojecha\u0142em do niego w styczniu 1990 roku z \u017c\u0105daniem, \u017ce ma zg\u0142osi\u0107 wol\u0119 kandydowania na prezydenta, najpierw si\u0119 przerazi\u0142: \u201eKrzysiu, oni mnie zabij\u0105, ta szansa min\u0119\u0142a\u201d. P\u0142aka\u0142, j\u0119cza\u0142, wykr\u0119ca\u0142 si\u0119. Musia\u0142em naprawd\u0119 ostro go potraktowa\u0107, dwa dni go przyciska\u0142em, a\u017c w ko\u0144cu si\u0119 zgodzi\u0142.<\/p>\r\n

I sprawa zacz\u0119\u0142a wygl\u0105da\u0107 obiecuj\u0105co, bo uk\u0142ad postkomunistyczny wypowiedzia\u0142 mu wojn\u0119. Wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce Wa\u0142\u0119sa b\u0119dzie si\u0119 nas trzyma\u0142, \u017ce rozumie, i\u017c b\u0119dzie mu si\u0119 to op\u0142aca\u0142o. Dzisiejsza m\u0142odzie\u017c nie uwierzy\u0142aby w to, co Michnik wypisywa\u0142 w\u00f3wczas o Wa\u0142\u0119sie, co m\u00f3wili Kuro\u0144, Hall i inni: og\u00f3lnie, \u017ce cham i prostak stanowi\u0105cy zagro\u017cenie dla Polski. I by\u0142o to m\u00f3wione nie tylko tutaj, na naszym podw\u00f3rku. By\u0142o to m\u00f3wione w \u015bwiecie: \u017ce Polska zginie, gospodarka si\u0119 zawali, wycofaj\u0105 nam <\/a>kredyty. Polska mia\u0142a si\u0119 sko\u0144czy\u0107, gdyby Wa\u0142\u0119sa wygra\u0142. To dlatego przez Jacka Rostowskiego um\u00f3wi\u0142em tajne spotkanie Balcerowicza z Jaros\u0142awem Kaczy\u0144skim i szkodz\u0105ca Polsce kampania utkn\u0119\u0142a w piasku jeszcze zanim Mazowiecki si\u0119 zorientowa\u0142, \u017ce mamy jego w\u0142asnego wicepremiera.<\/p>\r\n

Niestety po wyborach okaza\u0142o si\u0119, i\u017c komuni\u015bci mieli na Wa\u0142\u0119s\u0119 tak silne papiery, \u017ce sprowadzili go do pozycji s\u0142ugi, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 ich ochrania\u0107. <\/strong>Jego s\u0142awne stwierdzenie, \u017ce broni \u201elewej nogi\u201d, bo broni r\u00f3wnowagi, wynika\u0142o nie z ch\u0119ci obrony pluralizmu na scenie politycznej, lecz z podleg\u0142o\u015bci – bo tamci wiedzieli, kim naprawd\u0119 jest. I to nie tylko w czasach, gdy by\u0142 zwyk\u0142ym \u201eBolkiem\u201d, donosicielem SB, ale i p\u00f3\u017aniej, gdy robi\u0142 rzeczy, kt\u00f3rych ujawnienie mog\u0142o spowodowa\u0107, \u017ce opinia publiczna odwr\u00f3ci\u0142aby si\u0119 od niego. No i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Wa\u0142\u0119sa tak bardzo ba\u0142 si\u0119 tych papier\u00f3w, \u017ce straci\u0142 ochot\u0119 na budowanie niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Kiedy w III RP zacz\u0119\u0142y si\u0119 na dobre Pa\u0144skie k\u0142opoty z Wa\u0142\u0119s\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Od pojawienia si\u0119 w trakcie kampanii Mieczys\u0142awa Wachowskiego. By\u0142em cz\u0142onkiem sztabu wyborczego Wa\u0142\u0119sy, organizowa\u0142em mu spotkania, pisa\u0142em przem\u00f3wienia. Pierwszym jego publicznym wyst\u0105pieniem w kampanii wyborczej by\u0142o przedstawienie w Poznaniu programu polityki zagranicznej, kt\u00f3ry mu napisa\u0142em. W tym programie jako pierwszy cel poda\u0142em przyst\u0105pienie Polski do NATO. Drugim by\u0142o wej\u015bcie do Europejskiej Wsp\u00f3lnoty Gospodarczej. P\u00f3\u017aniej by\u0142o wyprowadzenie wojsk sowieckich itd. Wa\u0142\u0119sa przyj\u0105\u0142 to wszystko bez s\u0142owa protestu. Ale gdy ju\u017c wyszed\u0142 na scen\u0119 i mia\u0142 ten program odczyta\u0107, nagle zza kulis wyskoczy\u0142 Wachowski, co\u015b mu szepta\u0142 na ucho i Wa\u0142\u0119sa da\u0142 program do przeczytania Bogdanowi Lisowi. Niby wi\u0119c zosta\u0142 og\u0142oszony, ale ju\u017c nikt nigdy wi\u0119cej o nim nie wspomnia\u0142!<\/p>\r\n

Wa\u0142\u0119sa zacz\u0105\u0142 lawirowa\u0107. Zako\u0144czy\u0142em z nim wsp\u00f3\u0142prac\u0119 po wiecu w D\u0105browie G\u00f3rniczej. Przynios\u0142em mu do podpisania o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym pot\u0119pia\u0142 antysemickie okrzyki maj\u0105ce miejsce w trakcie spotkania. Ale on si\u0119 zacz\u0105\u0142 prezentowa\u0107 jako cz\u0142owiek nastawiony antysemicko, co by\u0142o katastrofalne i z moralnego, i z politycznego punktu widzenia. M\u00f3wi\u0142 – a sz\u0142o to na ca\u0142y \u015bwiat – \u017ce sprawdza\u0142 do dziesi\u0105tego pokolenia i \u017bydem nie jest, co mo\u017ce pokaza\u0107. Gdy odm\u00f3wi\u0142 podpisania tego o\u015bwiadczenia, uzna\u0142em, \u017ce ju\u017c si\u0119 nie porozumiemy. Mia\u0142em go do\u015b\u0107. Gdy zaproponowa\u0142 mi prac\u0119 w kancelarii prezydenta – odm\u00f3wi\u0142em.<\/p>\r\n

By\u0142em pierwszym, przynajmniej z naszej strony, kt\u00f3ry skrytykowa\u0142 jego prezydentur\u0119. W \u201eTygodniku Solidarno\u015b\u0107\u201d napisa\u0142em tekst, w kt\u00f3rym stwierdzi\u0142em, \u017ce nie wywi\u0105zuje si\u0119 on ze swojego programu wyborczego. W\u00f3wczas wiele os\u00f3b mia\u0142o jeszcze z\u0142udzenia, \u017ce on na razie nie mo\u017ce inaczej, ale nied\u0142ugo we\u017amie si\u0119 do roboty. By\u0142em przekonany, \u017ce tak nie jest i trzeba z nim walczy\u0107. U\u017cy\u0142em wtedy s\u0142\u00f3w papie\u017ca: \u201eWolno\u015b\u0107 trzeba zdobywa\u0107 stale\u201d, \u017ceby wskaza\u0107 na antydemokratyczne ci\u0105goty.<\/p>\r\n

Gdy po pierwszych wolnych wyborach Wa\u0142\u0119sa desygnowa\u0142 na premiera Bronis\u0142awa Geremka, uzna\u0142em, \u017ce zn\u00f3w musz\u0119 interweniowa\u0107. Uda\u0142o nam si\u0119 z Jaros\u0142awem Kaczy\u0144skim tak rozegra\u0107 parti\u0119, \u017ceby wbrew Wa\u0142\u0119sie przeforsowa\u0107 w Sejmie kandydatur\u0119 Jana Olszewskiego. Warunkiem by\u0142o poparcie Kongresu Liberalno-Demokratycznego. Nam\u00f3wi\u0142em Jana Krzysztofa Bieleckiego, by zgodzi\u0142 si\u0119 obj\u0105\u0107 funkcj\u0119 wicepremiera, dzi\u0119ki czemu uzyskano wi\u0119kszo\u015b\u0107. Cho\u0107 p\u00f3\u017aniej Wa\u0142\u0119sa go tak przycisn\u0105\u0142, \u017ce w ko\u0144cu odm\u00f3wi\u0142, to konstrukcja ju\u017c si\u0119 utrzyma\u0142a i pierwszy parlament wy\u0142oniony w wolnych wyborach wbrew prezydentowi wybra\u0142 na premiera wspania\u0142ego patriot\u0119.<\/p>\r\n

Zosta\u0142em doradc\u0105 premiera Olszewskiego, kt\u00f3ry od razu zapyta\u0142: \u201eJak Wa\u0142\u0119sa b\u0119dzie traktowa\u0142 nasz rz\u0105d?\u201d. \u201eTo b\u0119dzie wojna\u201d – odpowiedzia\u0142em: Wa\u0142\u0119sa uznawa\u0142 ten rz\u0105d za swojego wroga, od pocz\u0105tku chcia\u0142 go zniszczy\u0107. W ko\u0144cu mu si\u0119 to uda\u0142o.<\/p>\r\n

Wasz sprzeciw wobec Wa\u0142\u0119sy mia\u0142 inny charakter ni\u017c \u00f3wczesne ataki pod jego adresem ze strony \u201eGazety Wyborczej\u201d?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: \u201eGW\u201d twierdzi\u0142a, \u017ce Wa\u0142\u0119sa z\u0142amie demokracj\u0119. Rzeczywi\u015bcie, jako prezydent mia\u0142 zdecydowane ci\u0105goty do jedynow\u0142adztwa, ale jego mo\u017cliwo\u015bci by\u0142y ograniczone.<\/p>\r\n

My pr\u00f3bowali\u015bmy wywiera\u0107 na Wa\u0142\u0119s\u0119 presj\u0119, \u017ceby wprowadza\u0142 program wolno\u015bci, dekomunizacji i suwerenno\u015bci Polski. Przeliczyli\u015bmy si\u0119. Nie docenili\u015bmy jego cynizmu, sprzedajno\u015bci i si\u0142y argument\u00f3w, czyli biograficznych hak\u00f3w, kt\u00f3rymi dysponowali komuni\u015bci. Owszem, nie by\u0142 wobec nich ca\u0142kowicie dyspozycyjny, ale s\u0142ucha\u0142 si\u0119 bardziej ich ni\u017c nas. My chcieli\u015bmy poszerza\u0107 granice polskiej demokracji, tamta strona – zapewni\u0107 przywileje dla systemu postkomunistycznego.<\/p>\r\n

Jak wygl\u0105da Wasza \u201ehistoria procesowa\u201d w ci\u0105gu ostatnich dwudziestu lat?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: By\u0142em ostatnim cz\u0142owiekiem z naszego \u015brodowiska, kt\u00f3ry uzna\u0142, \u017ce Wa\u0142\u0119sa by\u0142 agentem SB. Przekona\u0142a mnie dopiero \u201elista Macierewicza\u201d.<\/strong> P\u00f3\u017aniej dochodzi\u0142y kolejne informacje, pochodz\u0105ce z Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, wyja\u015bniaj\u0105ce skal\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy. Zrozumia\u0142em, \u017ce by\u0142 to czynny, ochoczy, finansowo wynagradzany agent. \u0179e w latach 70. wcale nie wygrywa\u0142 w Totolotka\u2026<\/p>\r\n

Wa\u0142\u0119sa udawa\u0142, \u017ce deszcz pada, gdy zdecydowanie wcze\u015bniej i wielokrotnie m\u00f3wili o jego wsp\u00f3\u0142pracy z SB Joanna i Andrzej Gwiazdowie czy Anna Walentynowicz. Sprawa zacz\u0119\u0142a si\u0119, gdy w 2005 r. mia\u0142em spotkanie w Radiu Maryja i ksi\u0105dz prowadz\u0105cy audycj\u0119 zapyta\u0142, co s\u0105dz\u0119 o wypowiedziach Gwiazd\u00f3w i Anny Walentynowicz na temat agenturalno\u015bci Wa\u0142\u0119sy. Powiedzia\u0142em, \u017ce owszem, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z SB. Ale chcia\u0142em go te\u017c jako\u015b broni\u0107. Zacz\u0105\u0142em m\u00f3wi\u0107, \u017ce wszyscy wiemy, jaki on jest, \u017ce cz\u0119sto siedzia\u0142 na dw\u00f3ch sto\u0142kach, \u017ce trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107 o jego zas\u0142ugach. Gdy wr\u00f3ci\u0142em z Torunia do domu, ju\u017c na schodach us\u0142ysza\u0142em telefon dzwoni\u0105cy w mieszkaniu. To by\u0142a Anna Walentynowicz: \u201eKrzysiu, a dlaczego Ty jeste\u015b takim lizydupem?\u201d – to by\u0142 j\u0119zyk Ani, gdy by\u0142a naprawd\u0119 z\u0142a [\u015bmiech]. I dalej: \u201eCzemu Ty tak broni\u0142e\u015b swojego przyjaciela w Radiu Maryja?\u201d. Wi\u0119c to, \u017ce go broni\u0119, by\u0142o a\u017c ra\u017c\u0105co czytelne. On jednak poczu\u0142 si\u0119 zaatakowany i przys\u0142a\u0142 mi obrzydliwy, wulgarny e-mail, pisany ju\u017c w trakcie audycji.<\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce rzuci\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie na mnie ze wzgl\u0119du na jaki\u015b resentyment, wynikaj\u0105cy z naszych dawnych relacji, bliskiej wsp\u00f3\u0142pracy politycznej, mo\u017ce to rodzaj – prosz\u0119 mnie dobrze zrozumie\u0107 – \u201ezawiedzionej mi\u0142o\u015bci\u201d. Przez tyle lat by\u0142em jego opiekunem, pomaga\u0142em mu, wspiera\u0142em, a gdy trzeba by\u0142o, to dawa\u0142em klapsa. I nigdy nie przyj\u0105\u0142em za t\u0119 pomoc \u017cadnej gratyfikacji, z\u0142amanego grosza. Gdy otworzy\u0142o si\u0119 przed nami – jak on to widzia\u0142 – koryto ze z\u0142otem, ja po prostu odszed\u0142em. My\u015bl\u0119, \u017ce on nie mo\u017ce poj\u0105\u0107, jak mo\u017cna by\u0107 w polityce cz\u0142owiekiem bezinteresownym. To go oburza i chce udowodni\u0107, \u017ce tacy ludzie musz\u0105 przegra\u0107. Nazywa mnie nieudacznikiem, twierdzi, \u017ce niczego w \u017cyciu nie dokona\u0142em, a w g\u0142\u0119bi duszy wie, \u017ce to on jest postaci\u0105 tragiczn\u0105, kreatur\u0105 wi\u0119kszych mocy, kt\u00f3rym uleg\u0142 i kt\u00f3re zamieni\u0142y go w \u017cyw\u0105 kuk\u0142\u0119. A ja zachowa\u0142em wolno\u015b\u0107 i w\u0142asn\u0105 twarz. Mo\u017ce on uwa\u017ca, \u017ce w\u0142a\u015bnie w tym go zdradzi\u0142em i dlatego si\u0119 m\u015bci?<\/p>\r\n

Przyznaj\u0119, \u017ce nie jestem ca\u0142kiem niewinny. Gdy nie mog\u0142em go przekona\u0107 do kandydowania w wyborach prezydenckich, powiedzia\u0142em w ko\u0144cu straszne k\u0142amstwo: \u201eTy durniu, zrozum wreszcie, \u017ce tu nie chodzi tylko o to. Masz zosta\u0107 prezydentem zjednoczonej Europy i dlatego \u00bbpo drodze\u00ab musisz przej\u015b\u0107 przez prezydentur\u0119 krajow\u0105!\u201d. I on w to uwierzy\u0142. Mam z tego powodu wyrzuty sumienia i dlatego nawet obecnie stosuj\u0119 wobec niego taryf\u0119 ulgow\u0105 i nie ujawniam rzeczy, kt\u00f3re mog\u0142yby go zohydzi\u0107 w oczach jego zwolennik\u00f3w.<\/p>\r\n

\u201eW dniu 19 listopada 2012 r. po \u00bbFaktach\u00ab TVN zamieszczono komunikat, w kt\u00f3rym Lech Wa\u0142\u0119sa sam siebie – w moim imieniu – przeprasza za nazwanie go przeze mnie tajnym wsp\u00f3\u0142pracownikiem o pseud. Bolek. Tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 da\u0142 mu absurdalny wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Gda\u0144sku z marca 2011 r., kt\u00f3ry wbrew faktom historycznym orzek\u0142, \u017ce \u00bbnie by\u0142o i nie ma sprawdzonych i pewnych dowod\u00f3w\u00ab agenturalno\u015bci Wa\u0142\u0119sy\u201d – napisa\u0142 Pan na swoim blogu. Dlaczego okre\u015bla Pan ten wyrok jako absurdalny? O jakich historycznych faktach mowa?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: W aktach sprawy by\u0142a ca\u0142a masa materia\u0142\u00f3w pochodz\u0105cych z instytucji pa\u0144stwowych, w tym z Urz\u0119du Ochrony Pa\u0144stwa i IPN, kt\u00f3re przedstawia\u0142y jako pewnik agenturaln\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Wa\u0142\u0119sy. Ponadto w dokumentach sprawy znalaz\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka S\u0142awomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka, po\u015bwi\u0119cona tak\u017ce tej kwestii. S\u0105d jednak ca\u0142kowicie go\u0142os\u0142ownie stwierdzi\u0142, i\u017c \u201enie by\u0142o i nie ma\u201d dowod\u00f3w na to, \u017ce Wa\u0142\u0119sa by\u0142 agentem SB. Wyrok by\u0142 ze strony sk\u0142adu s\u0119dziowskiego z\u0142o\u017con\u0105 wobec mnie propozycj\u0105 ugody: \u201edogadajmy si\u0119, nie chcemy Panu robi\u0107 krzywdy, ale trzeba te\u017c i\u015b\u0107 na ust\u0119pstwo wobec Wa\u0142\u0119sy\u201d.<\/p>\r\n

W sensie formalnoprawnym rzecz wygl\u0105da\u0142a tak: s\u0105d podtrzyma\u0142 wyrok pierwszej instancji, kt\u00f3ry oddala\u0142 pow\u00f3dztwo Wa\u0142\u0119sy, podtrzyma\u0142 twierdzenie, \u017ce dochowa\u0142em nale\u017cytej staranno\u015bci w badaniu tej sprawy. A r\u00f3wnocze\u015bnie uznawa\u0142, \u017ce skoro Wa\u0142\u0119sie jest przykro i jest przecie\u017c s\u0142awnym cz\u0142owiekiem, to trzeba go przeprosi\u0107. Ot, ca\u0142y obecny wymiar sprawiedliwo\u015bci w pigu\u0142ce.<\/p>\r\n

Co jeszcze jest interesuj\u0105ce w tej sprawie: zosta\u0142em zwolniony z wszelkich <\/a>op\u0142at s\u0105dowych, nawet ze zwrotu Wa\u0142\u0119sie koszt\u00f3w adwokackich. Skoro on zap\u0142aci\u0142 za ten proces, to chyba ja go wygra\u0142em? Pewnie gdybym poprosi\u0142 TVN, \u017ceby opublikowali <\/a>za darmo moje przeprosiny, oni by na to przystali. Sko\u0144czy\u0142oby si\u0119 czym\u015b bardzo typowym dla III RP: wilk syty i owca ca\u0142a.<\/p>\r\n

I nie zamierza Pan zap\u0142aci\u0107? Ile kosztowa\u0142o Wa\u0142\u0119s\u0119 przeproszenie samego siebie?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Nie zamierzam. To zdaje si\u0119 27 tysi\u0119cy za emisj\u0119 przeprosin plus koszty komornicze. Gdybym zap\u0142aci\u0142, zgodzi\u0142bym si\u0119 na kompromitacj\u0119 polskiego s\u0105downictwa. Wnios\u0142em do tego samego s\u0105du, ale pracuj\u0105cego w innym sk\u0142adzie, wniosek o wznowienie post\u0119powania w sprawie. Mam poczucie, \u017ce ten nowy sk\u0142ad b\u0119dzie respektowa\u0107 dokumenty, dowody i zeznania \u015bwiadk\u00f3w w tej sprawie i ostatecznie wygram.<\/p>\r\n

Jak Pan ocenia polski wymiar sprawiedliwo\u015bci i kwesti\u0119 wolno\u015bci s\u0142owa w \u015bwietle tego, co sta\u0142o si\u0119 Pana udzia\u0142em w sporze z by\u0142ym prezydentem?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Sytuacja jest kuriozalna. Konstytucyjna instytucja pa\u0144stwowa, IPN, zupe\u0142nie jawnie i oficjalnie uzna\u0142a Wa\u0142\u0119s\u0119 za agenta SB. Dlatego IPN odmawia\u0142 mu dost\u0119pu do okre\u015blonych akt, poniewa\u017c agentom si\u0119 ich do wgl\u0105du nie daje. Jedna instytucja uznaje fakt, \u017ce by\u0142 on wsp\u00f3\u0142pracownikiem komunistycznych s\u0142u\u017cb PRL, a druga – oczywi\u015bcie w pe\u0142ni niezale\u017cna – stwierdza, \u017ce dowod\u00f3w na jego wsp\u00f3\u0142prac\u0119 nie ma. Je\u015bli mo\u017cna w taki spos\u00f3b \u201euprawia\u0107\u201d wymiar sprawiedliwo\u015bci, to jest to katastrofa pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. W przestrzeni publicznej hoduje si\u0119 schizofreni\u0119.<\/p>\r\n

To jednak symptom znacznie szerszej sprawy o znaczeniu ustrojowym: w niskonak\u0142adowych publikacjach fachowych mo\u017cna wspomnie\u0107, \u017ce Aleksander Kwa\u015bniewski by\u0142 zarejestrowany jako tajny wsp\u00f3\u0142pracownik SB o pseudonimie \u201eAlek\u201d, jednak w du\u017cych mediach nie wolno tego analizowa\u0107, a nawet m\u00f3wi\u0107 g\u0142o\u015bno i wyra\u017anie. Mamy zatem rzekomo wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, ale zasada ta jest w podstawowym stopniu ograniczana ze wzgl\u0119du na interes postkomunizmu. Nikt te\u017c g\u0142o\u015bno w mainstreamowych mediach nie m\u00f3wi\u0142, \u017ce Lech Kaczy\u0144ski by\u0142 pierwszym prezydentem III RP nie zarejestrowanym jako agent SB.<\/p>\r\n

Wr\u00f3\u0107my do Wa\u0142\u0119sy. Jest w tym wszystkim osob\u0105 mocno aroganck\u0105 – zmieniaj\u0105 si\u0119 jego sojusznicy i przeciwnicy, a on sam z coraz wi\u0119ksz\u0105 megalomani\u0105 buduje w\u0142asny mit: cz\u0142owieka bez skazy, kt\u00f3ry w pojedynk\u0119 obali\u0142 komun\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: My\u015bl\u0119, \u017ce jest to cz\u0142owiek bardzo nieszcz\u0119\u015bliwy i g\u0142\u0119boko samotny.<\/strong> W jakiej\u015b mierze go rozumiem: on jest wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105, ale i zak\u0142adnikiem tego systemu, s\u0142u\u017cy jako parawan r\u00f3\u017cnym ludziom, chroni ich przed odpowiedzialno\u015bci\u0105 za ich zdrad\u0119, za ich zbrodnie, za kolaboracj\u0119 z sowietyzmem. Owszem, szkodzi\u0142 Polsce, by\u0107 mo\u017ce powinien stan\u0105\u0107 przed Trybuna\u0142em Stanu. Ale w polskim \u017cyciu publicznym nadal dzia\u0142aj\u0105 gorsi od niego. Oni w pe\u0142ni znaj\u0105 jego przesz\u0142o\u015b\u0107 i trzymaj\u0105 go na smyczy.<\/p>\r\n

A to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 medi\u00f3w udaje, \u017ce go szanuje, cytuje jego opinie, nawet te wulgarne, agresywne i pod\u0142e, to tylko gra interes\u00f3w. Uk\u0142ad pos\u0142uguje si\u0119 nim jak pa\u0142k\u0105, a on musi godzi\u0107 si\u0119 na to w strachu przed str\u0105ceniem z piedesta\u0142u i upadku w nico\u015b\u0107. My\u015bl o tym, co si\u0119 z nim stanie, gdy ca\u0142e to k\u0142amstwo si\u0119 wywr\u00f3ci, jest przera\u017caj\u0105ca: bo wtedy ten biedny, ma\u0142y cz\u0142owiek stanie wobec sytuacji, kt\u00f3ra mo\u017ce go zmia\u017cd\u017cy\u0107.<\/p>\r\n

Spora cz\u0119\u015b\u0107 tych ugrzecznionych wobec niego dziennikarzy i tak sprawia wra\u017cenie, jakby chcia\u0142a mu parskn\u0105\u0107 w twarz \u015bmiechem\u2026<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: On nie jest osobowo\u015bci\u0105 refleksyjn\u0105 i nie ma \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce wpad\u0142 w wir, z kt\u00f3rego ju\u017c nie mo\u017cna si\u0119 uratowa\u0107. Poza tym nie zapominajmy, \u017ce to cz\u0142owiek wywindowany z ogromnej n\u0119dzy, z biednego domu w Popowie, z biednego osiedla na Stogach, prosto w \u201eprzepastne wy\u017cyny\u201d. To jest ogromne, nieludzkie przyspieszenie, odbieraj\u0105ce rozum i t\u0142amsz\u0105ce dusz\u0119. Mo\u017ce wi\u0119ksze ni\u017c to, kt\u00f3re wynosi kosmonaut\u00f3w w przestrze\u0144 oko\u0142oziemsk\u0105. Oni trac\u0105 wtedy na jaki\u015b czas przytomno\u015b\u0107. I my\u015bl\u0119, \u017ce w przypadku Wa\u0142\u0119sy mamy do czynienia w\u0142a\u015bnie z tak\u0105 utrat\u0105 przytomno\u015bci: zbyt wielu ludzi mu kadzi\u0142o, ca\u0142owa\u0142o po r\u0119kach, Michnik ze \u0142zami w oczach kl\u0119cza\u0142 przed nim, wychwalaj\u0105c jego geniusz. Mo\u017ce to takie doznania spowodowa\u0142y, \u017ce straci\u0142 samokontrol\u0119 i np. Nobla dla \u201eSolidarno\u015bci\u201d uzna\u0142 za nagrod\u0119 wy\u0142\u0105cznie dla siebie\u2026<\/p>\r\n

Wa\u0142\u0119sa z pewno\u015bci\u0105 wie, \u017ce nie sta\u0107 Pana, by zap\u0142aci\u0107 takie <\/a>pieni\u0105dze. Niestety sprawia wra\u017cenie, jakby chcia\u0142 Pana zniszczy\u0107. Gdyby mia\u0142 Pan mo\u017cliwo\u015b\u0107 powiedzie\u0107 mu w twarz, co o tym s\u0105dzi – co by to by\u0142o?<\/strong><\/p>\r\n

K.W.: Nie chc\u0119 ju\u017c z nim rozmawia\u0107, cho\u0107 \u017cal mi go bardzo. M\u00f3wi\u0142 wprost, \u017ce mnie zniszczy, powtarza\u0142 to na sali s\u0105dowej. Ale to jest poza jego mo\u017cliwo\u015bciami. Gro\u017aby Wa\u0142\u0119sy to pisk myszy, kt\u00f3ra ju\u017c wszystko przegra\u0142a i krzyczy z przera\u017cenia.<\/strong><\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Autor: Krzysztof Wo\u0142od\u017ako<\/a><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: niezalezna.pl<\/a>, nowyobywatel.pl<\/a><\/p>\r\n

Za: niezalezna.pl (28.12.2012) – 'Rozmowa z Wyszkowskim: Wa\u0142\u0119sa – cz\u0142owiek na smyczy’<\/a><\/p>\r\n

\r\n

Wa\u0142\u0119sa wysy\u0142a wezwanie<\/h2>\r\n

Lech Wa\u0142\u0119sa domaga si\u0119 od Krzysztofa Wyszkowskiego zwrotu koszt\u00f3w o\u015bwiadczenia z przeprosinami, kt\u00f3re zosta\u0142o wyemitowane w telewizji. Op\u0142aci\u0142 je z w\u0142asnej kieszeni by\u0142y prezydent. Jego pe\u0142nomocnik zapowiada, \u017ce je\u017celi dzia\u0142acz Wolnych Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych nie zap\u0142aci blisko 23 tys. z\u0142, to egzekucj\u0105 zajmie si\u0119 komornik.<\/strong><\/p>\r\n

Po wyroku gda\u0144skiego s\u0105du okr\u0119gowego z zesz\u0142ego roku redaktor Wyszkowski zosta\u0142 zobowi\u0105zany do publicznego przeproszenia by\u0142ego prezydenta za wcze\u015bniejsz\u0105 wypowied\u017a telewizyjn\u0105, w kt\u00f3rej nazwa\u0142 Wa\u0142\u0119s\u0119 tajnym wsp\u00f3\u0142pracownikiem SB o pseudonimie \u201eBolek\u201d. By\u0142y opozycjonista odm\u00f3wi\u0142 wykonania tego wyroku, nazywaj\u0105c go \u201eabsurdalnym\u201d.<\/p>\r\n

\u201eW aktach sprawy by\u0142a ca\u0142a masa materia\u0142\u00f3w pochodz\u0105cych z instytucji pa\u0144stwowych, w tym z Urz\u0119du Ochrony Pa\u0144stwa i IPN, kt\u00f3re przedstawia\u0142y jako pewnik agenturaln\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Wa\u0142\u0119sy. Ponadto w dokumentach sprawy znalaz\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka S\u0142awomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka po\u015bwi\u0119cona tak\u017ce tej kwestii. S\u0105d jednak ca\u0142kowicie go\u0142os\u0142ownie stwierdzi\u0142, i\u017c \u2019nie by\u0142o i nie ma\u2019 dowod\u00f3w na to, \u017ce Wa\u0142\u0119sa by\u0142 agentem SB\u201d – stwierdza Wyszkowski w wywiadzie zamieszczonym kilka dni temu na blogu. – Nie przeprosi\u0142em i nie przeprosz\u0119 Wa\u0142\u0119sy za moje s\u0142owa prawdy – zaznaczy\u0142 tu\u017c po emisji o\u015bwiadczenia.<\/p>\r\n

Wa\u0142\u0119sa uzyska\u0142 w s\u0105dzie decyzj\u0119 o zast\u0119pczym wykonaniu orzeczenia. Emisja przeprosin w TVN w listopadzie br., w czasie najwi\u0119kszej ogl\u0105dalno\u015bci, kosztowa\u0142a, jak informuje pe\u0142nomocnik by\u0142ego prezydenta Ewelina Wola\u0144ska, ponad 23 tys. z\u0142otych.<\/p>\r\n

W po\u0142owie grudnia Wa\u0142\u0119sa czasowo wstrzyma\u0142 wys\u0142anie wniosku ze wzgl\u0119du na pobyt Wyszkowskiego w szpitalu. – Teraz sytuacja si\u0119 zmieni\u0142a. Z tego, co wiemy, d\u0142u\u017cnik opu\u015bci\u0142 ju\u017c szpital, udziela wywiad\u00f3w i jest w domu – t\u0142umaczy Wola\u0144ska zmian\u0119 decyzji. Adwokat dodaje, \u017ce je\u017celi dzia\u0142acz WZZ nie zap\u0142aci tej kwoty, to egzekucj\u0105 pieni\u0119dzy zajmie si\u0119 komornik.<\/p>\r\n

Pisk myszy<\/strong><\/p>\r\n

– M\u00f3wi\u0142 wprost, \u017ce mnie zniszczy, powtarza\u0142 to na sali s\u0105dowej. Ale to jest poza jego mo\u017cliwo\u015bciami. Gro\u017aby Wa\u0142\u0119sy to pisk myszy, kt\u00f3ra ju\u017c wszystko przegra\u0142a i krzyczy z przera\u017cenia – komentuje Wyszkowski ostatnie dzia\u0142ania by\u0142ego prezydenta.<\/p>\r\n

Podtrzymuje, \u017ce nie zamierza p\u0142aci\u0107 Wa\u0142\u0119sie za publikacj\u0119 og\u0142oszenia w telewizji. \u201eGdybym zap\u0142aci\u0142, zgodzi\u0142bym si\u0119 na kompromitacj\u0119 polskiego s\u0105downictwa\u201d – stwierdza.<\/p>\r\n

By\u0142y opozycjonista liczy na rewizj\u0119 wyroku z 2011 roku. Wskazuje, \u017ce z\u0142o\u017cy\u0142 stosowny wniosek, kt\u00f3ry ma by\u0107 rozpatrywany 15 stycznia. Z tego wzgl\u0119du r\u00f3wnie\u017c apelowa\u0142 o nieorganizowanie zbi\u00f3rek na rzecz sp\u0142aty zobowi\u0105zania wobec Wa\u0142\u0119sy. – Wznowienie procesu jest mo\u017cliwe, je\u017celi pojawi\u0105 si\u0119 nowe okoliczno\u015bci, nieznane wcze\u015bniej osobie, kt\u00f3ra wyci\u0105ga z tego pewne korzy\u015bci dla swojej pozycji w procesie – powiedzia\u0142 \u201eNaszemu Dziennikowi\u201d mec. Andrzej Lew-Mirski, reprezentuj\u0105cy Wyszkowskiego w niekt\u00f3rych sprawach. – A prawda o przesz\u0142o\u015bci Wa\u0142\u0119sy jest \u201earcybole\u015bnie prosta\u201d, co potwierdza odnaleziona ostatnio notatka czechos\u0142owackiego MSW z marca 1981 roku – wskazywa\u0142 wcze\u015bniej Wyszkowski. Na swojej stronie internetowej przytacza fragment opublikowanego w tym roku artyku\u0142u historyka S\u0142awomira Cenckiewicza z periodyku \u201eArcana\u201d. \u201eCo do wsp\u00f3\u0142pracy Wa\u0142\u0119sy z pracownikami polskiej S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, Ciasto\u0144 oznajmi\u0142, \u017ce do pozyskania Wa\u0142\u0119sy dosz\u0142o w roku 1970 w czasie strajk\u00f3w na Wybrze\u017cu. Informacje podobno pisa\u0142 w\u0142asnor\u0119cznie. Podpisywa\u0142 te\u017c potwierdzenia odbioru kwot pieni\u0119\u017cnych, kt\u00f3re otrzymywa\u0142 za wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Ciasto\u0144 nie wie, kiedy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca Wa\u0142\u0119sy z SB, ale trwa\u0142a jeszcze w roku 1976, gdy odszed\u0142 na inne stanowisko pracy\u201d.<\/p>\r\n

Zenon Baranowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Nasz Dziennik,\u00a0 Sobota-Niedziela, 29-30 grudnia 2012, Nr 303 (4538)<\/a><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Foto source: http:\/\/jawamedia.pl<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wa\u0142\u0119sa m\u00f3wi\u0142 wprost, \u017ce mnie zniszczy, powtarza\u0142 to na sali s\u0105dowej. Ale to jest poza jego mo\u017cliwo\u015bciami. Gro\u017aby Wa\u0142\u0119sy to pisk myszy, kt\u00f3ra ju\u017c wszystko przegra\u0142a i krzyczy z przera\u017cenia – m\u00f3wi Krzysztof Wyszkowski. Publikujemy ca\u0142y wywiad z dzia\u0142aczem opozycji antykomunistycznej. Rozmowa ukaza\u0142a si\u0119 na portalu nowyobywatel.pl. Kiedy pozna\u0142 Pan Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119? W jakich okoliczno\u015bciach? […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[87,73],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65785"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65785"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65785\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}