{"id":65675,"date":"2019-06-01T10:37:22","date_gmt":"2019-06-01T14:37:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=65675"},"modified":"2019-06-01T22:32:21","modified_gmt":"2019-06-02T02:32:21","slug":"reforma-zdewastowala-muzyke-liturgiczna-rozmowa-z-adamem-strugiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=65675","title":{"rendered":"Reforma zdewastowa\u0142a muzyk\u0119 liturgiczn\u0105 – rozmowa z Adamem Strugiem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2012-12-26 10:37 pm <\/small><\/p>\n

Rozmowa z Adamem Strugiem, \u015bpiewakiem, tw\u00f3rc\u0105 zespo\u0142u Monodia Polska<\/strong><\/em><\/p>\n

Reforma posoborowa pomimo, \u017ce dokumenty Soboru Watyka\u0144skiego II m\u00f3wi\u0105 o chorale gregoria\u0144skim jako o \u015bpiewie w\u0142asnym Ko\u015bcio\u0142a, wykasowa\u0142a go ze \u015bwi\u0105ty\u0144. Jest to rzecz tragiczna i niebywa\u0142a. Kto\u015b, kto wyrzuca tego rodzaju skarby na \u015bmietnik, zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b niegodny i nie ma dla niego lito\u015bci, ani tu na ziemi ani w niebie<\/em> – m\u00f3wi w rozmowie z PCh24.pl Adam Strug, \u015bpiewak, tw\u00f3rca zespo\u0142u Monodia Polska\n<\/strong><\/p>\n

Rozmawiamy p\u00f3\u0142 wieku po otwarciu Soboru Watyka\u0144skiego II, po kt\u00f3rym bardzo wiele zmieni\u0142o si\u0119 w muzyce ko\u015bcielnej, liturgicznej. A jak by\u0142o dawniej?<\/strong><\/p>\n

Dawniej by\u0142o tak, \u017ce zachodzi\u0142a pokojowa koegzystencja pomi\u0119dzy chora\u0142em gregoria\u0144skim, kt\u00f3ry jest \u015bpiewem w\u0142asnym Ko\u015bcio\u0142a, a \u015bpiewem ludu, kt\u00f3ry – w przeciwie\u0144stwie do prawos\u0142awia – obecny by\u0142 w katolicyzmie na r\u00f3wnych prawach z tym\u017ce chora\u0142em. Chora\u0142 by\u0142 tam, gdzie by\u0142o duchowie\u0144stwo, wzgl\u0119dnie gdzie donator finansowa\u0142 \u015bpiewaczy zesp\u00f3\u0142 \u015bwiecki, jednak generalnie by\u0142y to \u201erzadkie ptaki\u201d: opactwa, klasztory, stolice biskupie. Poza tym dominowa\u0142 \u015bpiew ludu.<\/p>\n

Msza \u015bwi\u0119ta by\u0142a obrz\u0105dkiem integralnie katolickim. Wszystkie gesty, kolor szat, rodzaj \u015bpiewu, wszystko przesycone by\u0142o katolick\u0105 ortodoksj\u0105. Pocz\u0105wszy od postawy kap\u0142ana, przez sam\u0105 dramaturgi\u0119 tego \u015bwi\u0119tego obrz\u0119du, a\u017c po spos\u00f3b, w jaki \u015bwiadkami owego obrz\u0119du byli wierni. \u015awiadomie m\u00f3wi\u0119: \u015bwiadkami, a nie uczestnikami, gdy\u017c to drugie r\u00f3wnie\u017c jest nowo\u015bci\u0105. W istocie nie mo\u017cemy by\u0107 uczestnikami, gdy\u017c podczas Mszy \u015bw. dokonuje si\u0119 cud Ofiary, ten sam, jaki mia\u0142 miejsce na krzy\u017cu, jednak w spos\u00f3b bezkrwawy. Ostatni\u0105 krwaw\u0105 ofiar\u0105 by\u0142a ofiara Chrystusa.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy ofiar\u0105 a uczt\u0105, kt\u00f3ra jest sprawowana obecnie, polega na tym, \u017ce tam mamy rzeczywi\u015bcie ofiarnika i ofiar\u0119 (kap\u0142an jest ofiarnikiem, Cia\u0142o Pa\u0144skie – ofiar\u0105). Obecnie mamy do czynienia z pomieszaniem funkcji, z przerostem funkcji duszpasterskich nad formu\u0142\u0105 ofiarnicz\u0105.<\/p>\n

A w sferze muzycznej?<\/strong><\/p>\n

Zaczn\u0119 od chora\u0142u. Ka\u017cda denominacja zakonna mia\u0142a swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 jego interpretacj\u0119, a w jej obr\u0119bie ka\u017cdy o\u015brodek mia\u0142 jakie\u015b zwyczaje, zwi\u0105zane z tym, powiedzmy, rytem. By\u0142a to swego rodzaju anarchia, funkcjonowa\u0142a niesko\u0144czona ilo\u015b\u0107 interpretacji chora\u0142owych.<\/p>\n

Tradycja tak rozumianego chora\u0142u przerwana zosta\u0142a przez \u015bw. Piusa X, \u015bwi\u0119tego, lecz nie melomana. W efekcie rozmaitych intryg na dworze papieskim, \u015bpiewem obowi\u0105zuj\u0105cym sta\u0142 si\u0119 \u015bpiew benedyktyn\u00f3w z Solesmes. Dosy\u0107 hermafrodytyczny i, moim zdaniem, szpetny (nie musimy si\u0119 w tym zgadza\u0107, ale ja go tak postrzegam). \u015aw. Pius X wydawa\u0142 mn\u00f3stwo dokument\u00f3w. To za jego czas\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 majstrowanie przy Mszy \u015bw. oraz przy liturgii w og\u00f3le. Wielu biskup\u00f3w, a tak\u017ce proboszcz\u00f3w puszcza\u0142o te dokumenty mimo uszu, bo by\u0142o ich po prostu zbyt du\u017co. Encyklika o \u015bpiewie ko\u015bcielnym Piusa X by\u0142a raczej ignorowana, w konsekwencji \u015bpiew solesme\u0144ski funkcjonowa\u0142 tam, gdzie dzia\u0142ali \u201e\u015bwi\u0119tsi od papie\u017ca\u201d muzycy, a r\u00f3wnolegle funkcjonowa\u0142 chora\u0142 w dawnym kszta\u0142cie.<\/p>\n

Tak rzecz si\u0119 mia\u0142a a\u017c do nieszcz\u0119snej reformy posoborowej, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwie, mimo, \u017ce dokumenty SW II m\u00f3wi\u0105 o chorale gregoria\u0144skim jako o \u015bpiewie w\u0142asnym Ko\u015bcio\u0142a, wykasowa\u0142y go ze \u015bwi\u0105ty\u0144. Jest to rzecz tragiczna i niebywa\u0142a. Kto\u015b, kto wyrzuca tego rodzaju skarby na \u015bmietnik zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b niegodny i nie ma dla niego lito\u015bci – ani tu na ziemi ani w niebie.<\/p>\n

Jak  mia\u0142a si\u0119 rzecz ze \u015bpiewem ludowym?<\/strong><\/p>\n

Sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na\u0144 pie\u015bni pochodzenia chora\u0142owego, w tym przypadku mamy do czynienia z melodiami wyprowadzonymi z ton\u00f3w gregoria\u0144skich; a tak\u017ce endemicznie ludowe, nieskodyfikowane, kt\u00f3rych w ca\u0142ym katolickim \u015bwiecie by\u0142a, oczywi\u015bcie mnogo\u015b\u0107. I jeszcze jedno rozr\u00f3\u017cnienie: w \u015bpiewie nabo\u017cnym  (nie m\u00f3wimy o pie\u015bniach gminnych) cz\u0119sto odnajdujemy partytury dworskie, wzgl\u0119dnie klasztorne, kt\u00f3re lud zaadaptowa\u0142 i wykonuje w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy do swojej muzykalno\u015bci.<\/p>\n

W XIX wieku do Ko\u015bcio\u0142a wdar\u0142 si\u0119 \u015bpiew operowy. Reforma, kt\u00f3r\u0105 zaproponowa\u0142 Pius X by\u0142a odpowiedzi\u0105 na to, co si\u0119 dzia\u0142o w \u015bwi\u0105tyniach. Tak zwane cz\u0119\u015bci Mszy i antyfony na dany dzie\u0144 \u015bpiewane by\u0142y emisj\u0105 operow\u0105 i manier\u0105 operow\u0105, na przyk\u0142ad bel canto<\/em>. Nie b\u0119d\u0119 tego demonstrowa\u0142, bo siedzimy w miejscu publicznym, ale prosz\u0119 mi wierzy\u0107, \u017ce by\u0142o to po prostu koszmarne. Zatem ruch papie\u017ca by\u0142 uprawniony, ale jego skutki – fatalne.<\/p>\n

Wracaj\u0105c d<\/em>o \u015bpiewu ludowego. W trakcie Mszy tzw. cichej (czyli w rzeczywisto\u015bci – recytowanej) w rycie rzymskim wierni \u015bpiewali a\u017c do dzwonka na Sanctus. <\/em>Po dzwonku na tzw. ma\u0142e podniesienie wraca\u0142 \u015bpiew i trwa\u0142 ju\u017c do ko\u0144ca. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, ofiarnik robi\u0142 swoje, a wierni robili swoje, czyli modlili si\u0119 tak, jak im pobo\u017cno\u015b\u0107 dyktowa\u0142a. Czyli sytuacja by\u0142a zdrowa, nie mieli\u015bmy tej \u201egimnastyki\u201d o proweniencji protestanckiej, kt\u00f3r\u0105 uprawiamy obecnie: wsta\u0144 – powsta\u0144, wsta\u0144 – powsta\u0144, odpowiedz, za\u015bpiewaj, usi\u0105d\u017a, itd.<\/p>\n

Nie chc\u0119 wchodzi\u0107 w kwesti\u0119, jakie by\u0142y intencje reformator\u00f3w dlatego, \u017ce b\u0119dzie je s\u0105dzi\u0142 B\u00f3g. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce pos\u0142ugiwali si\u0119 hurraoptymistyczn\u0105, humanistyczn\u0105 antropologi\u0105 zak\u0142adaj\u0105c\u0105, \u017ce cz\u0142owiek sam z siebie jest dobry. Twierdz\u0119, \u017ce reformatorzy nie uwzgl\u0119dnili skutk\u00f3w grzechu, \u017ce w obliczu Boga cz\u0142owiek jednak powinien milcze\u0107, a nie dialogowa\u0107. \u0179e Msza \u015bwi\u0119ta jest w ko\u0144cu przera\u017caj\u0105c\u0105 tajemnic\u0105. \u0179e, pomimo chrze\u015bcija\u0144skiej nadziei, nasz los na S\u0105dzie nie jest znany, zatem trudno uzasadni\u0107 \u00f3w hurraoptymizm. Wreszcie, wszystkie nowe obrz\u0119dy wynikaj\u0105 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce do rzeczywisto\u015bci liturgicznej mo\u017cna sobie po prostu \u201ewej\u015b\u0107\u201d i co\u015b sobie \u201estworzy\u0107\u201d. Tak jak w katolickim oryginale odwo\u0142ujemy si\u0119 do tego, co Pan Jezus czyni\u0142 w wieczerniku i na krzy\u017cu, tak w nowej rzeczywisto\u015bci liturgicznej odwo\u0142ujemy si\u0119 do cz\u0142owieka i do jego potrzeb. Widzia\u0142em taki rysunek ilustruj\u0105cy, jak poprzez aggiornamento<\/em>  drzwi do Ko\u015bcio\u0142a si\u0119 otworzy\u0142y i ludzie wyszli.<\/p>\n

Jakie konkretnie pie\u015bni \u015bpiewa\u0142 lud w czasie Mszy \u015bwi\u0119tej?<\/strong><\/p>\n

Wymienienie ich jest niemo\u017cliwe. \u201e\u015apiewnik pelpli\u0144ski\u201d, z kt\u00f3rego w moich rodzinnych stronach (\u0142om\u017cy\u0144skie) si\u0119 korzysta, liczy 1 102 pie\u015bni na ca\u0142y rok liturgiczny. W czasach Bismarcka w zaborze pruskim zacz\u0119to eliminowa\u0107 ze \u015bwi\u0105ty\u0144 j\u0119zyk polski. Do tego czasu w seminariach duchownych na ziemiach zamieszkiwanych przez S\u0142owian seminarzy\u015bci obowi\u0105zkowo uczyli si\u0119 polskiego, bo wie\u015b m\u00f3wi\u0142a po polsku. Dotyczy to nie tylko Warmii, tak zwanych Mazur (Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych), Dolnego \u015al\u0105ska (w\u0142a\u015bciwie g\u00f3rnych \u0141u\u017cyc). W czasach Bismarcka zacz\u0119to to rugowa\u0107. Kap\u0142an diecezji pelpli\u0144skiej Micha\u0142 Keller, chc\u0105c ratowa\u0107 j\u0119zyk polski skodyfikowa\u0142 najcz\u0119\u015bciej u\u017cywane w ko\u015bcio\u0142ach pie\u015bni. Z tym, \u017ce pomy\u015bla\u0142 nie tylko o swojej diecezji, ale w og\u00f3le o Ko\u015bciele katolickim, gdzie wierni byli Polakami, a hierarchia by\u0142a ju\u017c niemieckoj\u0119zyczna. Biskup miejscowy za\u015b, jako cz\u0142owiek czujny, dobroduszny i szlachetny, pozwoli\u0142 ksi\u0119dzu przeprowadzi\u0107 to dzie\u0142o i pod auspicjami diecezji pelpli\u0144skiej \u015bpiewnik ukaza\u0142 si\u0119 w roku 1870. Znajduj\u0105 si\u0119 w nim utwory pochodzenia chora\u0142owego, najstarsze \u015bredniowieczne, polskie pie\u015bni nabo\u017cne, wreszcie renesansowe, pisane do tekst\u00f3w Kochanowskiego. Mamy tam kwiat literatury polskiej barokowej. No i wreszcie Karpi\u0144ski,  wspania\u0142y pisarz ko\u015bcielny, niezwyk\u0142y talent i cz\u0142owiek niezwykle dla polskiej muzykalno\u015bci zas\u0142u\u017cony. Spod jego pi\u00f3ra wysz\u0142y nieszpory zwane ludowymi, lub polskimi.<\/p>\n

Reformatorzy za\u015b – niech im Pan B\u00f3g wybaczy – zdewastowali to czcigodne nabo\u017ce\u0144stwo, zmniejszyli liczb\u0119 psalm\u00f3w z pi\u0119ciu do trzech, przestawili hymn. Zrobili po prostu rewolt\u0119, a to co zosta\u0142o – ocenzurowali. Na przyk\u0142ad, psalm o incipicie \u201eKiedy z Egiptu Izrael wychodzi\u0142\u201d pozbawili wers\u00f3w z\u0142orzecz\u0105cych. Pacyfizm jest jednym z symptom\u00f3w modernizmu,  sprawiedliwo\u015b\u0107 wed\u0142ug tego\u017c k\u0142\u00f3ci si\u0119 z mi\u0142osierdziem.<\/p>\n

Rozmawia\u0142 Roman Moto\u0142a<\/strong><\/em><\/p>\n

Za: Polonia Christiana – pch24.pl (2012-11-03)<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n\n

Reforma zdewastowa\u0142a muzyk\u0119 liturgiczn\u0105 (II cz.)<\/h2>\n

Kwestia ludowego \u015bpiewu nabo\u017cnego stan\u0119\u0142a na wokandzie, jest ju\u017c obecna. Dzia\u0142aj\u0105 bractwa \u015bpiewacze, w r\u00f3\u017cnych o\u015brodkach akademickich czy duszpasterskich pojawiaj\u0105 si\u0119 grupy, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 to praktykowa\u0107. Mam na my\u015bli, na przyk\u0142ad Tr\u00f3jmiasto, Krak\u00f3w, Toru\u0144, Pozna\u0144, Lublin\u2026 To znaczy, \u017ce co\u015b zaczyna si\u0119 dzia\u0107 – m\u00f3wi dla PCh24.pl Adam Strug, \u015bpiewak, tw\u00f3rca zespo\u0142u Monodia Polska<\/strong><\/p>\n

Czy wykonywane przez Pana zesp\u00f3\u0142 Monodia Polska utwory zaczerpni\u0119te ze \u201e\u015apiewnika pelpli\u0144skiego\u201d przetrwa\u0142y jeszcze \u017cywe, gdzie indziej?<\/strong><\/p>\n

–  Tak – s\u0105 miejsca, gdzie pie\u015bni te wykonuje si\u0119 w zmodernizowanym Ko\u015bciele, na przyk\u0142ad w parafiach wiejskich, w kt\u00f3rych z jakich\u015b powod\u00f3w do dzi\u015b dnia nie zbudowano instrumentu organowego, a proboszcz nie zatrudni\u0142 nikogo z keyboardem. Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce jest ju\u017c organista, kt\u00f3ry prowadzi nabo\u017ce\u0144stwa na now\u0105 mod\u0142\u0119, ale parafialna starszyzna jeszcze jest liczna i jeszcze przed Msz\u0105 ludzie \u015bpiewaj\u0105 R\u00f3\u017caniec lub pie\u015bni czy Godzinki. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, dzisiaj znamy zaledwie Godzinki o Niepokalanym Pocz\u0119ciu, a moja babcia \u015bpiewa\u0142a mi pi\u0119\u0107 rodzaj\u00f3w Godzinek, na ka\u017cdy okres roku liturgicznego inne.<\/p>\n

Jednak podstawowym obiegiem tradycyjnej muzyki ko\u015bcielnej s\u0105 pogrzeby, \u015bpiewane do dzi\u015b dnia w ca\u0142ej Polsce, poza peryferiami metropolii. Na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych funkcjonuje na przyk\u0142ad zwyczaj, \u017ce wilniucy \u015bpiewaj\u0105 po swojemu, a je\u015bli okolica zdominowana jest przez Kurpi\u00f3w, to oni te\u017c si\u0119 nie kr\u0119puj\u0105 i \u015bpiewaj\u0105 przy zmar\u0142ym na sw\u00f3j w\u0142asny spos\u00f3b.<\/p>\n

Owszem, jest to jednak ostatni dzwonek, by ocali\u0107 t\u0119 muzyk\u0119, gdy\u017c zachodzi tu zjawisko zerwania naturalnego nast\u0119pstwa pokole\u0144. Do tej pory m\u0142ode pokolenia anga\u017cowa\u0142y si\u0119 w podtrzymywanie tej muzycznej tradycji, w tej chwili ju\u017c w to nie wchodz\u0105. Co\u015b si\u0119 zmieni\u0142o. Najprawdopodobniej chodzi o to, \u017ce za spraw\u0105 reformy liturgicznej nie maj\u0105 ju\u017c motywacji i – przede wszystkim – oparcia w samym Ko\u015bciele. Po prostu, gdy idziesz do ko\u015bcio\u0142a i widzisz, \u017ce co\u015b nie dzia\u0142a – a widzimy, \u017ce Novus Ordo jest po prostu \u017ale skonstruowana, mamy  poczucie \u201euczestnictwa\u201d w nudnej akademii szkolnej – to p\u00f3\u017aniej wszystko, co wi\u0105\u017ce si\u0119 ze \u015bpiewem religijnym czy ko\u015bcielnym, \u017ale nam si\u0119 kojarzy. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, reforma mszalna wprost uderza w polsk\u0105 kultur\u0119, a tak\u017ce w muzykalno\u015b\u0107 wyj\u0105tkowo niegdy\u015b muzykalnego narodu, jakim byli\u015bmy i w enklawach nadal jeste\u015bmy.<\/p>\n

Nasze pokolenie czterdziestolatk\u00f3w mia\u0142o jeszcze szans\u0119 dawny \u015bpiew pami\u0119ta\u0107 z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia, m\u0142odsi o dwie dekady ju\u017c raczej pami\u0119ta\u0107 nie mog\u0105. <\/strong><\/p>\n

Nawet starsze panie zosta\u0142y ju\u017c nauczone nowych \u015bpiew\u00f3w i przed Ewangeli\u0105, po protestancku wzywaj\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego za pomoc\u0105 jakich\u015b melodii Bogu niemi\u0142ych, a melomanom wstr\u0119tnych. S\u0105 ju\u017c tym przesycone. Wystarczy\u0142o 30-40 lat modernistycznej ruchawki. T\u0119 liturgiczn\u0105 dziur\u0119, kt\u00f3ra wytworzy\u0142a si\u0119 po soborze musiano czym\u015b wype\u0142ni\u0107 i ona zosta\u0142a wype\u0142niona. I tak, dla jednych by\u0142 ruch oazowy, dla publiczno\u015bci bardziej wymagaj\u0105cej ryt neodominika\u0144ski (a w\u0142a\u015bciwie pseudodominika\u0144ski), dla lubi\u0105cych podr\u00f3\u017ce – Taiz\u00c3\u00a9, dla tych, kt\u00f3rzy mieli k\u0142opoty i nie wynie\u015bli katolicyzmu z domu – my\u015bl\u0119 o neokatechumenacie – jest \u015bpiew Kiko Arg\u00fcello, dla ka\u017cdego co\u015b mi\u0142ego. Mamy wi\u0119c do czynienia z sytuacj\u0105, \u017ce z Ko\u015bcio\u0142a polskiego, posiadaj\u0105cego prawdziwe, gromadzone tysi\u0105c lat skarby (\u015br\u00f3dziemnomorskie \u015bwiat\u0142o chora\u0142u i to wszystko, co z niego si\u0119 wywodzi\u0142o, oraz rodzime per\u0142y muzykalno\u015bci p\u00f3\u0142nocno-zachodnich S\u0142owian) niemal wymieciono depozyt muzyki katolickiej w lat zaledwie czterdzie\u015bci.<\/p>\n

Jaka idea przy\u015bwieca\u0142a za\u0142o\u017ceniu Monodii?<\/strong><\/p>\n

Monodia Polska jest zespo\u0142em \u015bpiewaczym, praktykuj\u0105cym pie\u015bni przekazywane wy\u0142\u0105cznie w tradycji ustnej. Naszym za\u0142o\u017ceniem jest praca jak za kr\u00f3la \u00c4\u2020wieczka. Owszem, jeste\u015bmy wprz\u0119gani w r\u00f3\u017cne przedsi\u0119wzi\u0119cia wi\u0119ksze czy mniejsze, w\u0142\u0105cznie z muzyk\u0105 teatraln\u0105, ostatnio opracowujemy te\u017c np. polifoni\u0119, ale to wszystko jest jakby dodatkiem. Przede wszystkim zajmujemy si\u0119 tym, co w tradycji polskiej przekazywane by\u0142o z pokolenia na pokolenie, nieprzerwanie, niemal\u017ce do wczoraj. Jako, \u017ce mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie wychowa\u0107 si\u0119 w okolicy roz\u015bpiewanej, wyros\u0142em w tym \u015bpiewie, st\u0105d zesp\u00f3\u0142 w spos\u00f3b naturalny ma ca\u0142kiem spory repertuar, zaczerpni\u0119ty od starszyzny, z kt\u00f3r\u0105 obcowa\u0142em w latach 70., a byli to ludzie ju\u017c w\u00f3wczas wiekowi, czyli urodzeni pod koniec XIX wieku, a na pewno przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n

Najpierw posz\u0142a poczt\u0105 pantoflow\u0105 informacja, \u017ce jest w Warszawie \u015bpiewak pogrzebowy, kt\u00f3ry potrafi o\u015bpiewa\u0107 ca\u0142y pogrzeb, czyli dwie noce i sam poch\u00f3wek. A poniewa\u017c nie jest to repertuar do solowych wyst\u0119p\u00f3w, skrzykn\u0105\u0142em znajomych, z kt\u00f3rymi zetkn\u0105\u0142em si\u0119 wcze\u015bniej w r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach \u017cyciowych i muzycznych. Pow\u00f3d spotkania by\u0142 utylitarny, nie by\u0142o u pocz\u0105tk\u00f3w zespo\u0142u jakiej\u015b idei. A gdy ju\u017c si\u0119 spotkali\u015bmy, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mamy potencja\u0142, ka\u017cdy z nas w swoim \u017cyciu w sferze muzycznej ju\u017c czego\u015b dokona\u0142. To pozwala nam w spos\u00f3b komunikatywny opowiada\u0107 o polskiej kulturze muzycznej, kt\u00f3ra jest najpi\u0119kniejsza na \u015bwiecie, kt\u00f3ra jest naszym skarbem, tak\u017ce na poziomie duchowym. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, to nie jest kwestia naszego chcenia, to nasz obowi\u0105zek.<\/p>\n

Przedsi\u0119wzi\u0119cie znacznie rozwin\u0119\u0142o si\u0119 ponad t\u0119 my\u015bl, kt\u00f3ra sta\u0142a u pocz\u0105tk\u00f3w zespo\u0142u.<\/strong><\/p>\n

Rozwin\u0119\u0142o si\u0119, a\u017c dziw, \u017ce to si\u0119 kr\u0119ci. Nie dajemy mo\u017ce zbyt du\u017co koncert\u00f3w, ale nie w tym rzecz, lecz w sile ra\u017cenia. Zagadnienie polskiego \u015bpiewu tradycyjnego (zwanego te\u017c ludowym, cho\u0107 to okre\u015blenie nie\u015bcis\u0142e) za spraw\u0105 naszej dzia\u0142alno\u015bci stan\u0119\u0142o na porz\u0105dku dziennym w \u015brodowiskach muzyki dawnej, muzyki ko\u015bcielnej i muzykologicznych. Zdarza nam si\u0119 pojawia\u0107 w Akademiach Muzycznych, konfrontujemy nasze kurpiowskie orygina\u0142y z adaptacjami Szymanowskiego czy G\u00f3reckiego, wi\u0119c, mo\u017cna powiedzie\u0107, i\u017c zrobi\u0142 si\u0119 \u201eruch w interesie\u201d. Oczywi\u015bcie, jasne jest, \u017ce wsadzamy kij w szprychy, dlatego, i\u017c adaptacje, o kt\u00f3rych wspomnia\u0142em nie wytrzymuj\u0105 konfrontacji z orygina\u0142em. O ile G\u00f3recki jeszcze si\u0119 broni, bo jest \u201emalarzem\u201d, powiedzmy, dosy\u0107 swobodnym, wyprowadza z kurpiowskich pie\u015bni w\u0142asne partytury, przestrzenne i rzeczywi\u015bcie ciekawe, to ju\u017c przy Szymanowskim wychodzi niezamierzony efekt karykaturalny i to boli, gdy\u017c na Akademiach Muzycznych mamy nie fan\u00f3w, ale wr\u0119cz wyznawc\u00f3w Szymanowskiego.<\/p>\n

W tak zwanym \u015brodowisku jest wi\u0119c odd\u017awi\u0119k, a czy zdarzaj\u0105 si\u0119 i na\u015bladowcy?<\/strong><\/p>\n

Jest wierna publiczno\u015b\u0107, z tym, \u017ce my prze\u0142amujemy \u00f3w schemat, podzia\u0142 wykonawcy – publiczno\u015b\u0107. Owszem, formu\u0142y koncertowej wyeliminowa\u0107 zupe\u0142nie nie spos\u00f3b z naszego \u017cycia, ale cz\u0119sto forsujemy u organizator\u00f3w formu\u0142\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na tym, \u017ce zach\u0119camy s\u0142uchaj\u0105cych, by \u015bpiewali z nami, bo cech\u0105 tego \u015bpiewu jest to, \u017ce \u015bpiewaj\u0105 du\u017ce sk\u0142ady ludzkie.<\/p>\n

Nas w zespole jest o\u015bmiu, a powinno by\u0107 czterdziestu, z tym, \u017ce logistycznie jest to niemo\u017cliwe, bo wtedy by zebra\u0107 wszystkich potrzebowaliby\u015bmy autobusu. Dlatego jeste\u015bmy w trakcie tworzenia przedsi\u0119wzi\u0119cia pod nazw\u0105 Wielka Monodia Polska. O ile sk\u0142ad podstawowy liczy osiem os\u00f3b, to w tej otwartej formule, poszerzonej o naszych znajomych gdzie\u015b z okolic, takich, kt\u00f3rym Pan B\u00f3g da\u0142 g\u0142os, ju\u017c znacznie wi\u0119cej. Przyjdzie moment, \u017ce za\u015bpiewamy tak, jak to powinno wygl\u0105da\u0107, na przyk\u0142ad \u201eBogarodzic\u0119\u201d na czterdzie\u015bci m\u0119skich g\u0142os\u00f3w, ale nie na podstawie zapisu nutowego, czy, nie daj Bo\u017ce, polifonicznego aran\u017cu, tylko tak, jak t\u0119 czcigodn\u0105 pie\u015b\u0144 zapami\u0119ta\u0142a i \u015bpiewa\u0142a moja babka. Podobnie z chora\u0142em. Jednak nie zajmuj\u0119 si\u0119 nim, uwa\u017cam wr\u0119cz, \u017ce wykonywanie chora\u0142u to te\u017c swego rodzaju powo\u0142anie (twierdz\u0119, i\u017c dla duchownych i nie widz\u0119 powodu, by ich wyr\u0119cza\u0107).<\/p>\n

Je\u015bli za\u015b chodzi o na\u015bladowc\u00f3w, to grup \u015bpiewaczych, dzia\u0142aj\u0105cych podobnie jak my (wy\u0142\u0105cznie tradycja ustna, \u017cadnych rekonstrukcji, naturalna emisja), na razie w publicznej przestrzeni nie widz\u0119, ale mamy jedn\u0105 zas\u0142ug\u0119 je\u015bli chodzi o oddzia\u0142ywanie Monodii i moje osobi\u015bcie (siedz\u0119 nad tematem lat z g\u00f3ra dwadzie\u015bcia) w \u015brodowiskach, kt\u00f3re wymieni\u0142em wcze\u015bniej. Ot\u00f3\u017c, kwestia ludowego \u015bpiewu nabo\u017cnego stan\u0119\u0142a na wokandzie, jest ju\u017c obecna. Dzia\u0142aj\u0105 bractwa \u015bpiewacze, w r\u00f3\u017cnych o\u015brodkach akademickich czy duszpasterskich pojawiaj\u0105 si\u0119 grupy, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 to praktykowa\u0107. Mam na my\u015bli, na przyk\u0142ad Tr\u00f3jmiasto, Krak\u00f3w, Toru\u0144, Pozna\u0144, Lublin\u2026 To znaczy, \u017ce co\u015b zaczyna si\u0119 dzia\u0107. Niekt\u00f3re grupy pielgrzymkowe (my\u015bl\u0119 tutaj przede wszystkim o tradycjonalistach indultowych, niegdy\u015b od \u015bw. Benona, a obecnie od \u015bw. Klemensa w Warszawie) umieszczaj\u0105 te polskie pie\u015bni w swoich \u015bpiewnikach i ich u\u017cywaj\u0105. Coraz cz\u0119\u015bciej pie\u015bni owe podejmuj\u0105 te\u017c muzycy folkowi, ale o tym przez wrodzon\u0105 grzeczno\u015b\u0107 nie wspomn\u0119.<\/p>\n

Po naszych \u015bpiewach przychodz\u0105 ludzie, ci starsi nieraz ze \u0142zami w oczach, bo im si\u0119 przypomina, jak to by\u0142o, a m\u0142odzi pytaj\u0105 \u201ea co to jest?\u201d nie mog\u0105c uwierzy\u0107, \u017ce to polska muzyka. Nie dzieje si\u0119 to wszystko za spraw\u0105 naszej maestrii. W pie\u015bniach jest wszystko czego cz\u0142owiek na poziomie duchowym i estetycznym potrzebuje. My – po dawnemu – jeste\u015bmy tylko instrumentami.<\/p>\n

Widzi Pan szans\u0119 na to, \u017ce nowe pokolenie seminarzyst\u00f3w, nieznaj\u0105ce tej muzyki z przekaz\u00f3w ani tym bardziej z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia zachwyci si\u0119 t\u0105 muzyk\u0105 i wr\u00f3ci ona do \u015bwi\u0105ty\u0144 na dobre?\n<\/strong><\/p>\n

Z jednej strony my\u015bl\u0119, \u017ce m\u0142odzi seminarzy\u015bci nie maj\u0105 lekkiego \u017cycia. Niejednokrotnie bowiem wchodz\u0105 w dobrej wierze na statek, kt\u00f3ry p\u0142ynie w zupe\u0142nie innym kierunku ni\u017c si\u0119 spodziewaj\u0105. Czasem pracuj\u0119 z grupami seminaryjnymi, znam wielu m\u0142odych, kt\u00f3rzy zerkaj\u0105 w stron\u0119 Tradycji, ortodoksji, Mszy sprawowanej wed\u0142ug rytu sprzed nieszcz\u0119snej reformy, w stron\u0119 katolickiego \u015bpiewu. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, modernizm, jak niegdy\u015b arianizm, wymrze. Szkoda, \u017ce dzieje si\u0119 to kosztem katolickich niegdy\u015b narod\u00f3w. Interesuj\u0105ce jest to, co oryginalne, wszelkie podr\u00f3bki nie s\u0105 ciekawe i po\u015bwi\u0119canie im \u017cycia i w\u0142asnego powo\u0142ania nie ma, moim zdaniem, sensu.<\/p>\n

Przysz\u0142o\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a jest w Tradycji?<\/strong><\/p>\n

Zdecydowanie. Wbrew pogl\u0105dowi, i\u017c wiosn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a s\u0105 nowe ruchy ko\u015bcielne twierdz\u0119, i\u017c s\u0105 one przejawem jego judaizacji, wzgl\u0119dnie protestantyzacji, a najcz\u0119\u015bciej obu na raz. Modernizm jest bowiem wed\u0142ug definicji \u015bw.Piusa X \u201esum\u0105 wszystkich herezyj\u201d. Odnowa Ko\u015bcio\u0142a przyjdzie ze \u015brodowisk tradycjonalistycznych.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n

Rozmawia\u0142 Roman Moto\u0142a<\/em><\/strong><\/p>\n\n

\n

Adam Strug <\/strong>za\u0142o\u017cy\u0142 Monodi\u0119 Polsk\u0105<\/strong>, zesp\u00f3\u0142  \u015bpiewaczy, wykonuj\u0105cy dawne polskie pie\u015bni religijne i \u015bwieckie w wariantach  melodycznych zebranych w \u0141om\u017cy\u0144skiem i na Kurpiach Zielonych. <\/p>\n

Wiersze \u015bpiewane przez zesp\u00f3\u0142 pochodz\u0105 ze \u015apiewnika Pelpli\u0144skiego (1871),  licz\u0105cego 1 102 pie\u015bni na ca\u0142y rok liturgiczny. Zawiera on \u015bredniowieczne  anonimy, wiersze Kochanowskiego, Wujka, Boles\u0142awiusza, Trembeckiego, Zabczyca,  Naborowskiego, Krasickiego i Karpi\u0144skiego.<\/p>\n

Na repertuar Monodii Polskiej sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 te\u017c pie\u015bni rycerstwa, barokowe  piety, \u015bpiewane moralitety XVIII wieku, romantyczne pie\u015bni dewocyjne, oraz  utwory nieskodyfikowane, b\u0119d\u0105ce wyrazem pobo\u017cno\u015bci ludowej.<\/p>\n\n