Za szerzenie pseudonauki odpowiedzialne s\u0105 zwykle \u015brodki masowego przekazu kieruj\u0105ce si\u0119 sensacj\u0105 i motywacj\u0105 komercyjn\u0105, a nie mi\u0142o\u015bci\u0105 prawdy czy uczciwo\u015bci\u0105 intelektualn\u0105. Szerzenie pseudonauki mo\u017ce by\u0107 jednak zwi\u0105zane ze zwyk\u0142\u0105 nie\u015bwiadomo\u015bci\u0105, a nawet z przekonaniem, \u017ce chodzi o zupe\u0142nie nowe, rewelacyjne odkrycia naukowe.<\/p>\r\n\r\n
W tym kontek\u015bcie og\u0142oszenie przez Naczeln\u0105 Rad\u0119 Lekarsk\u0105 <\/strong>4 kwietnia 2008 r. tez o nienaukowo\u015bci homeopatii i wynikaj\u0105cych st\u0105d zagro\u017ceniach<\/strong><\/em> nale\u017cy uzna\u0107 za wa\u017cne, a mo\u017ce nawet prze\u0142omowe w Polsce wydarzenie, zw\u0142aszcza \u017ce chodzi tu o interwencj\u0119 na wysokim szczeblu, bardzo kompetentnych ludzi, bo przecie\u017c profesor\u00f3w nauk medycznych. Do tej pory ingerowa\u0142y pojedyncze jednostki, w tym takie osoby, jak prof. zw. dr hab. Andrzej Gregosiewicz, ale to nie by\u0142o to samo, nawet je\u015bli z ust tego w\u0142a\u015bnie profesora medycyny pada\u0142y powa\u017cne, merytoryczne argumenty, oparte na niezbitej logice i podawane z ogromn\u0105, pe\u0142n\u0105 pasji demaskatorskiej, determinacj\u0105. <\/span><\/p>\r\n\r\n Taka interwencja polskich naukowc\u00f3w jest tym bardziej cenna, \u017ce wielu wybitych znawc\u00f3w przedmiotu pozostawa\u0142o i pozostaje biernymi obserwatorami zatrwa\u017caj\u0105cej i ogromnie niebezpiecznej ekspansji pseudonauki, i to cz\u0119sto w dziedzinie w\u0142asnej kompetencji. Jedyne za\u015b, na co potrafi\u0105 si\u0119 zdoby\u0107, to wynios\u0142y, ironiczny i niezobowi\u0105zuj\u0105cy u\u015bmiech, kt\u00f3ry nie zak\u0142\u00f3ca im „\u015bwi\u0119tego” spokoju we w\u0142asnej wie\u017cy z ko\u015bci s\u0142oniowej, za\u015b krzywdy i krzyki ofiar pseudonauki nie przeszkadzaj\u0105 im spokojnie spa\u0107. Za jak\u0105 jednak cen\u0119?<\/span><\/p>\r\n\r\n <\/strong>Ju\u017c na pocz\u0105tku XIX w. homeopatia znalaz\u0142a szeroki rezonans oraz szybko wzrastaj\u0105c\u0105 liczb\u0119 zwolennik\u00f3w. Proces ten rozwija\u0142 si\u0119 przez ca\u0142y XIX w. i tak\u017ce dzisiaj homeopatia nale\u017cy do popularnych alternatywnych metod uzdrawiania, propagowanych r\u00f3wnie\u017c przez ruch New Age. Homeopatia ma faktycznie zadziwiaj\u0105c\u0105 histori\u0119 oddzia\u0142ywania i rozszerzania si\u0119, w zwi\u0105zku z czym nie bez racji mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o „\u015bwiatowej historii homeopatii<\/em>” (Dinges, 1996), nawet je\u015bli jej przyj\u0119cie w\u015br\u00f3d lekarzy i pacjent\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kraju. Poniewa\u017c homeopatia klasyczna oddzia\u0142uje wy\u0142\u0105cznie na podmiot – zar\u00f3wno w wypr\u00f3bowywaniu lek\u00f3w, jak i w ich rzekomo uzdrawiaj\u0105cym dzia\u0142aniu, nie potrafi dostarczy\u0107 \u017cadnych obiektywnych danych w znaczeniu tradycyjnym, wykracza konsekwentnie poza ramy ugruntowanych nauk przyrodniczych. Od samego pocz\u0105tku pojawia\u0142o si\u0119 niema\u0142o g\u0142os\u00f3w, kt\u00f3re dzia\u0142anie homeopatii wyja\u015bnia\u0142y przede wszystkim efektem sugestii, czyli efektem placebo. Na ten aspekt zwr\u00f3cili uwag\u0119 lekarze profesorowie we wspomnianym apelu, cho\u0107 – jak si\u0119 wydaje – nie wyczerpuje on „tajemnicy” homeopatii, o czym jeszcze powiemy. Takie wnioski maj\u0105 oczywi\u015bcie konsekwencje nie tylko dla samej medycyny, ale tak\u017ce dla innych nauk dotycz\u0105cych cz\u0142owieka, jak np. psychologia. Ostatecznie posiadaj\u0105 nast\u0119pstwa dla ca\u0142ej kultury i sprzyjaj\u0105 masowemu szerzeniu si\u0119 pseudonauki. Wszystko to os\u0142abia zasady logiki, metodologii, otwieraj\u0105c drog\u0119 zgubnemu irracjonalizmowi, kt\u00f3ry staje si\u0119 przez to coraz bardziej tolerowany we wszystkich obszarach kultury. Z powy\u017cszych racji sprzyjaj\u0105 te\u017c ekspansji ezoteryzmu i – bardziej praktycznego – okultyzmu, kt\u00f3re opieraj\u0105 si\u0119 na pseudonauce i skrz\u0119tnie wykorzystuj\u0105 j\u0105 w swojej propagandzie. \u00a0<\/p>\r\n\r\n Ezoteryczne i okultystyczne uwik\u0142ania homeopatii<\/strong> Wed\u0142ug polskich ekspert\u00f3w, „stwierdzenie homeopat\u00f3w, \u017ce dzia\u0142ania ich lek\u00f3w nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107 utartymi, obecnymi uniwersyteckimi wyobra\u017ceniami powoduje, \u017ce cz\u0119sto szukaj\u0105 oni t\u0142umaczenia mechanizmu dzia\u0142ania produkt\u00f3w homeopatycznych poprzez tworzenie spekulatywnych koncepcji, odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do magii<\/em>„. Jest to stwierdzenie prawdziwe, ale nale\u017cy je koniecznie uzupe\u0142ni\u0107. Nie jest wi\u0119c przypadkiem, \u017ce wielu homeopat\u00f3w to ezoterycy czy praktykuj\u0105cy okulty\u015bci. Wiele ksi\u0105\u017cek o paramedycznych praktykach alternatywnych \u0142\u0105czy te terapie z my\u015bl\u0105 ezoteryczn\u0105 (co mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 w polskich ksi\u0119garniach medycznych, kt\u00f3re te ideologie bezprawnie i bezkarnie reklamuj\u0105). „Tym samym medycyna ezoteryczna, mimo przeciwnych zapewnie\u0144 niekt\u00f3rych uzdrowicieli, sta\u0142a si\u0119 w naszej kulturze wa\u017cnym prekursorem nowej religijno\u015bci<\/em>” (Bittner, Pfeiffer, 1996, 38). Ta „religijno\u015b\u0107<\/em>” wcale nie jest jednak nowa i jest to w istocie ezoteryzm i okultyzm. Wed\u0142ug ks. Clemensa Pilara, kt\u00f3ry obroni\u0142 doktorat na temat homeopatii na uniwersytecie w Wiedniu, 90 proc. homeopat\u00f3w to ezoterycy.<\/em><\/strong> Zreszt\u0105 dr A. Voegeli, s\u0142ynny lekarz homeopata, potwierdzi\u0142 fakt, i\u017c du\u017cy procent homeopat\u00f3w pos\u0142uguje si\u0119 w swojej pracy wahade\u0142kiem. Istniej\u0105 grupy, w kt\u00f3rych poszukiwania odbywaj\u0105 si\u0119 podczas seans\u00f3w spirytystycznych, za po\u015brednictwem medi\u00f3w, kt\u00f3re prosz\u0105 przywo\u0142ywane duchy o informacje. Zreszt\u0105 najwi\u0119ksze wsp\u00f3\u0142czesne medium i spirytysta, Edgar Cayce, popiera\u0142 homeopati\u0119, otrzymuj\u0105c wizj\u0119 jej zastosowania w do\u015bwiadczeniu transowym. O\u015brodki homeopatyczne np. w Niemczech czy Francji stale poszukuj\u0105 medi\u00f3w do wytwarzania homeopatycznych \u015brodk\u00f3w.<\/strong> Tak\u017ce w antropozofii, opartej na do\u015bwiadczeniu mediumicznym i nauczaj\u0105cym takiego sposobu poznania (tak\u017ce dzieci, przygotowywanych do inicjacji antropozoficznej w szko\u0142ach i przedszkolach waldorfskich!), wyst\u0119puje gloryfikacja medycyny homeopatycznej. W jednym z du\u017cych i powa\u017cnych laboratori\u00f3w homeopatycznych we Francji dyrektor, zatrudniaj\u0105c pewn\u0105 osob\u0119, pyta\u0142 j\u0105 najpierw, pod jakim znakiem astrologicznym si\u0119 urodzi\u0142a. Potem za\u015b chcia\u0142 si\u0119 dowiedzie\u0107, czy jest ona medium spirytystycznym, gdy\u017c sekretem praktyk owego przedsi\u0119biorstwa by\u0142 fakt, \u017ce „nowe leki poszukiwane by\u0142y w trakcie seans\u00f3w spirytystycznych za po\u015brednictwem os\u00f3b obdarzonych si\u0142ami okultystycznymi (medi\u00f3w), zdolnych wypytywa\u0107 duchy” <\/em>(H.J. Bopp). \u00a0<\/p>\r\n\r\n Homeopatia jako tradycja inicjacyjna<\/strong> Z punktu widzenia historii idei homeopatia oparta przede wszystkim na zasadzie podobie\u0144stwa (simila similibus curentur: leczenie podobnego podobnym – odrzucone przez polskich lekarzy jako nienaukowe!) nie jest nowa, i to nie tylko w kr\u0119gu kultury europejskiej (Paracelsus, Agrippa, G. Bruno, G. Della Porta),<\/strong> ale „my\u015blenie magiczne<\/em>” (magia sympatyczna) b\u0119d\u0105ce u jej podstaw by\u0142o powszechnie obecne w tradycji lud\u00f3w pierwotnych (J.G. Frazer, L. L\u00c3\u00a9vy-Bruhl), <\/strong>a tak\u017ce w europejskich inicjacyjnych bractwach ezoterycznych (r\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy, masoneria) oraz w zachodniej tradycji okultystycznej (H. B\u0142awatska, A. Bailey, R. Steiner).<\/strong> W rozeznaniu duchowym p\u0142yn\u0105cym z poziomu teologii i wiary nie mo\u017cna nie dostrzec tych fakt\u00f3w, nawet je\u015bli nale\u017cy by\u0107 pow\u015bci\u0105gliwym, gdy chodzi o interpretacje. Nale\u017cy wszak\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nie chodzi tu przede wszystkim o osobiste relacje Hahnemanna czy Mesmera z masoneri\u0105 (a tak\u017ce o relacje osobiste tych badaczy mi\u0119dzy sob\u0105, co te\u017c mog\u0142oby by\u0107 przedmiotem osobnych bada\u0144), ale o merytoryczny zwi\u0105zek ich teorii z t\u0105 w\u0142a\u015bnie ezoteryczn\u0105 (inicjacyjn\u0105) doktryn\u0105. St\u0105d nieprzypadkowo tak\u017ce dzisiaj w celu znalezienia odpowiedniego leku, np. ro\u015bliny do przygotowania tynktury macierzystej (wyj\u015bciowej) preparatu homeopatycznego, poszukuj\u0105cy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 bardzo cz\u0119sto praktykami okultystycznymi oraz si\u0119gaj\u0105 do ideologii ezoterycznych. Z tego punktu widzenia homeopatia przekracza kompetencje lekarza (kt\u00f3ry dotyka w tym przypadku jedynie „wierzcho\u0142ka g\u00f3ry lodowej”), gdy\u017c jest uwik\u0142ana w pewien z\u0142o\u017cony \u015bwiatopogl\u0105d (ca\u0142o\u015bciow\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata) oraz w kryptoreligijny kult. W ideologii homeopatii wyst\u0119puj\u0105 bowiem idee gnostyckie, hermetyczne oraz orientalne, z dominuj\u0105c\u0105 ide\u0105 monizmu i panteizmu (\u015bwiatopogl\u0105d), gdzie ub\u00f3stwia si\u0119 idolatrycznie (przynajmniej potencjalnie) ka\u017cdy rodzaj stworzenia (kult). St\u0105d te\u017c mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce tak\u017ce w tym przypadku (jak w wielu innych przypadkach tzw. medycyny alternatywnej) praktyka „medyczna<\/em>” wyrasta z okre\u015blonego systemu \u015bwiatopogl\u0105dowo-kultycznego (a nie tylko filozoficznego czy teozoficznego), co powoduje, i\u017c homeopatia rzekomo pomagaj\u0105c w jakim\u015b pa\u015bmie, mo\u017ce by\u0107 niebezpieczna w obszarach znacznie bardziej istotnych, duchowych czy wewn\u0119trznych (zw\u0142aszcza \u017ce homeopata ingeruje w \u017cycie wewn\u0119trzne cz\u0142owieka, swoi\u015bcie je interpretuj\u0105c).<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n \u00a0<\/p>\r\n\r\n Za: Blog Miros\u0142awa Dakowskiego<\/p>\r\n\r\n
\r\n Nauka przeciwko homeopatii – od pocz\u0105tku a\u017c do dzi\u015b<\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n Reakcja polskich profesor\u00f3w nie jest jednak niczym nowym. Ju\u017c przed laty prof. Wolfgang Hopff, kierownik katedry w Instytucie Farmakologicznym przy uniwersytecie w Zurychu, rozprawia\u0142 si\u0119 ze sprzeczno\u015bciami, w kt\u00f3rych tkwi homeopatia w odniesieniu do wa\u017cnych zasad fizyki klasycznej, ale r\u00f3wnie\u017c do wszystkich przekona\u0144 i osi\u0105gni\u0119\u0107 farmakologii (Hopff, 1991). Wsp\u00f3lnie z berli\u0144skim kierownikiem Katedry Medycyny S\u0105dowej o. Prokopem wyda\u0142 on w 1990 r. o\u015bwiadczenie na temat homeopatii sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z dziesi\u0119ciu punkt\u00f3w i ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 konkluzj\u0105, \u017ce stosowanie homeopatii, jej rozpowszechnianie i nauczanie jest niedopuszczalnym nadu\u017cyciem (por. Prokop, 1995, 103). <\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n To o\u015bwiadczenie zosta\u0142o podpisane przez wielu naukowc\u00f3w. W 1993 r. Uniwersytet w Marburgu opublikowa\u0142 ostatecznie tzw. O\u015bwiadczenie Marburgskie,<\/em><\/strong> w kt\u00f3rym stwierdza si\u0119, \u017ce specjalizacja w dziedzinie Medycyny Cz\u0142owieka na uniwersytecie w Marburgu odrzuca homeopati\u0119 jako ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dn\u0105 pseudonauk\u0119. „Je\u015bli nasz uniwersytet uleg\u0142by presji i zaproponowa\u0142 przedmiot dydaktyczny ’Homeopatia’<\/strong> w znaczeniu neutralnym, zdradzi\u0142by swoj\u0105 misj\u0119 i zniszczy\u0142by swoje intelektualne zasady”<\/em> (tam\u017ce, 103-107).
\r\n Problem nienaukowo\u015bci homeopatii nie dotyczy jednak tylko jej samej. Nie chodzi bowiem jedynie o problem specyficznego dzia\u0142ania „lekarstw” homeopatycznych, lecz o podstawy nauk przyrodniczych, kt\u00f3re dla homeopaty musz\u0105 przedstawia\u0107 si\u0119 inaczej ni\u017c dla tradycyjnego fizyka. „Sp\u00f3r pomi\u0119dzy tzw. medycyn\u0105 alternatywn\u0105 a medycyn\u0105 szkoln\u0105 nie jest tylko sporem pomi\u0119dzy dwoma naukowymi pogl\u0105dami medycznymi, lecz stawia on pytanie o wa\u017cno\u015b\u0107 ca\u0142ej nauki”,<\/em> twierdzi Martin Lambeck, kierownik Katedry Fizyki Uniwersytetu Technicznego w Berlinie. Przede wszystkim krytykowany jest fakt, \u017ce w homeopatii lekcewa\u017cy si\u0119 wszystkie trzy zasady termodynamiki oraz inne prawa fizyki i chemii, o czym wspominaj\u0105 polscy naukowcy.<\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n „Homeopatia uwa\u017ca, \u017ce podstawowe prawa natury, kt\u00f3re do tej pory uznawano za prawdziwe, nie obowi\u0105zuj\u0105” <\/em><\/strong>(Wolf, Windeler, 2000).<\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n Krytyka pseudonauki jest s\u0142uszna, gdy\u017c pseudonauka silnie wspiera okultyzm i wzajemnie, wyst\u0119puj\u0105c t\u0105 drog\u0105 przeciwko religii chrze\u015bcija\u0144skiej.
\r\n Mo\u017ce to doprowadzi\u0107 w nast\u0119pstwie nie tylko do dezinformacji w sferze umys\u0142u i sumienia (o czym wspominaj\u0105 tak\u017ce polscy lekarze w kontek\u015bcie „leczenia”), ale przede wszystkim do konkretnych zagro\u017ce\u0144 czy zniewole\u0144 duchowych, b\u0119d\u0105cych skutkiem przynale\u017cno\u015bci do sekt czy otwarcia si\u0119 na praktyki okultystyczne, co \u015bci\u015ble \u0142\u0105czy si\u0119 z homeopati\u0105 i jej propagand\u0105.
\r\n <\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n Ot\u00f3\u017c homeopatia jest uwik\u0142ana w magi\u0119, spirytyzm, czyli ezoteryzm i okultyzm od samego pocz\u0105tku. Co to oznacza? Powiedzieli\u015bmy, \u017ce homeopatia nie spe\u0142nia praw natury<\/strong>, a wi\u0119c je\u015bli nawet jest ona „skuteczna<\/em>„, to na innej zasadzie ni\u017c zgodnie z naukowo uchwytnymi prawami natury. Je\u015bli nie s\u0105 to si\u0142y natury, to mo\u017ce jakie\u015b inne? Nie musi to by\u0107 wi\u0119c w ka\u017cdej sytuacji efekt sugestii czy placebo<\/em>, ale tak\u017ce skutek dzia\u0142ania si\u0142 magiczno-spirytystycznych, kt\u00f3re wed\u0142ug chrze\u015bcija\u0144skiego obrazu \u015bwiata mog\u0105 istnie\u0107 i oddzia\u0142ywa\u0107 na cz\u0142owieka. W obr\u0119bie psychologii i psychoterapii to samo dotyczy pseudonaukowej „terapii” Berta Hellingera – przenikaj\u0105cej nachalnie do polskiej psychologii – kt\u00f3ra otwiera si\u0119 na szamanizm i spirytyzm.
\r\n <\/span>Podobnie jest z homeopati\u0105. Monachijski psychoterapeuta W. Schmidbauer plasuje homeopati\u0119 w pobli\u017cu terapii szama\u0144skich<\/em><\/strong>. Dla kuracji tych istotny jest zawsze zwi\u0105zek z kosmosem i spirytyzmem. Uzdrowienie bez odniesienia si\u0119 do kosmosu jest prawie niemo\u017cliwe. „Ten zwi\u0105zek z kosmosem, to po\u0142\u0105czenie z obrazowym i jednocze\u015bnie metafizycznym systemem zachowa\u0142o si\u0119 przede wszystkim w grupach ezoterycznych (jak np. antropozofia), w astrologii i w homeopatii<\/em>” (Schmidbauer, 2000, 44).
\r\n <\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/strong><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n Z tego punku widzenia ideologia tw\u00f3rcy homeopatii S.F. Hahnemanna to odnowienie ezoterycznych wolnomularskich idei, homeopatia za\u015b nieprzypadkowo jest podstawow\u0105 praktyk\u0105 „lecznicz\u0105” w New Age. Kontrowersje powsta\u0142e obecnie wok\u00f3\u0142 tej koncepcji wynikaj\u0105 tak\u017ce z faktu, \u017ce homeopatia nale\u017cy do tych „terapii”, kt\u00f3re czerpi\u0105 swoj\u0105 si\u0142\u0119 i skuteczno\u015b\u0107 z mocy symboli (C. Pilar). Mog\u0142oby to wskazywa\u0107 na fakt, \u017ce homeopatia to tradycja inicjacyjna (przekazywana przez ludzi i rzeczy-fetysze w formie „leku”), oparta jednocze\u015bnie na pseudoreligii i pseudonauce. Parareligijny i „symboliczny<\/strong><\/em>” charakter homeopatii udowadnia w swojej pracy doktorskiej ks. C. Pilar (Symbole der Heilung – Symbole des Heils?, Wien 2004).
\r\n W tego typu argumentacji bierze si\u0119 te\u017c pod uwag\u0119 fakt, i\u017c tw\u00f3rca homeopatii S.F. Hahnemann uwik\u0142any by\u0142 w tradycj\u0119 ezoteryczn\u0105 i inicjacyjn\u0105 masonerii<\/em><\/strong>, maj\u0105c tak\u017ce do samego Chrystusa stosunek niejasny czy nawet lekcewa\u017c\u0105cy. S.F. Hahnemann ponadto kontaktowa\u0142 si\u0119 z F.A. Mesmerem<\/strong>, tw\u00f3rc\u0105 „magnetyzmu zwierz\u0119cego” (prekursorem bionenergoterapii<\/em>), kt\u00f3ry tak\u017ce mia\u0142 panteistyczny obraz \u015bwiata (zwi\u0105zany z wiar\u0105 w astrologi\u0119), jego teorie za\u015b r\u00f3wnie\u017c by\u0142y inspirowane przez tajemne doktryny maso\u0144skie (L. Chertok, R. de Sassure).
\r\n <\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce stwierdza si\u0119 wyst\u0119powanie problem\u00f3w duchowych po u\u017cywaniu \u015brodk\u00f3w homeopatycznych. Z tej racji egzorcy\u015bci polscy wsp\u00f3lnie (co zosta\u0142o uradzone na jednym z og\u00f3lnopolskich zjazd\u00f3w) odradzaj\u0105 u\u017cywanie homeopatii, dostrzegaj\u0105c jej zwi\u0105zek z grzechem ba\u0142wochwalstwa, a ponadto ze spirytyzmem poj\u0119tym jako dzia\u0142aniem duch\u00f3w. Je\u015bli homeopatia jest rzeczywi\u015bcie dzie\u0142em spirytyzmu, to korzystanie z tej „wiedzy” nie pozostanie „bezkarne” <\/strong>(J. Verlinde).
\r\n <\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/em>Ks. Aleksander Posacki SJ <\/strong><\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n
\r\n <\/strong><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Za szerzenie pseudonauki odpowiedzialne s\u0105 zwykle \u015brodki masowego przekazu kieruj\u0105ce si\u0119 sensacj\u0105 i motywacj\u0105 komercyjn\u0105, a nie mi\u0142o\u015bci\u0105 prawdy czy uczciwo\u015bci\u0105 intelektualn\u0105. Szerzenie pseudonauki mo\u017ce by\u0107 jednak zwi\u0105zane ze zwyk\u0142\u0105 nie\u015bwiadomo\u015bci\u0105, a nawet z przekonaniem, \u017ce chodzi o zupe\u0142nie nowe, rewelacyjne odkrycia naukowe. W tym kontek\u015bcie og\u0142oszenie przez Naczeln\u0105 Rad\u0119 Lekarsk\u0105 4 kwietnia 2008 r. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[38],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6544"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6544"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6544\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}