{"id":65248,"date":"2012-12-18T21:02:32","date_gmt":"2012-12-19T02:02:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=65248"},"modified":"2012-12-18T21:35:50","modified_gmt":"2012-12-19T02:35:50","slug":"dlaczego-krolestwa-potrzebuja-swietych-relikwii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=65248","title":{"rendered":"Dlaczego kr\u00f3lestwa potrzebuj\u0105 \u015bwi\u0119tych relikwii?"},"content":{"rendered":"

By\u0142o to w roku 1147. Do opactwa Saint-Denis przyby\u0142 kr\u00f3l Francji Ludwik VII, aby spotka\u0107 si\u0119 tam z papie\u017cem Eugeniuszem III. Celem pielgrzymki w\u0142adcy Francji do opactwa, gdzie by\u0142y przechowywane relikwie patrona kr\u00f3lestwa – \u015bwi\u0119tego Dionizego oraz towarzyszy jego m\u0119cze\u0144stwa – \u015bwi\u0119tych Rustyka i Eleutera, by\u0142o otrzymanie od papie\u017ca i opactwa (kr\u00f3l Francji by\u0142 lennikiem \u015bw. Dionizego) pozwolenia na udzia\u0142 w wyprawie wojennej (causa licenciam accipiendi)<\/em>. A w\u0142a\u015bciwie chodzi\u0142o o udzia\u0142 w pielgrzymce zbrojnej do Ziemi \u015awi\u0119tej.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\u015aw. Ludwik IX przyjmuje relikwie \u015bwi\u0119te. Repr. Chroniques de Saint-Denis\/Wikimedia Commons<\/em><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Po przybyciu do ko\u015bcio\u0142a opackiego, w obliczu papie\u017ca, dworu kr\u00f3lewskiego, duchowie\u0144stwa i ca\u0142ego rycerstwa, kr\u00f3l Ludwik VII upad\u0142 na twarz przed g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem, gdzie przechowywane by\u0142y relikwie \u015bwi\u0119tych m\u0119czennik\u00f3w. Nast\u0119pnie otrzyma\u0142 z r\u0105k papie\u017ca \u00a0sakw\u0119 i kij pielgrzymi, a z g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza bazyliki podj\u0105\u0142 sztandar \u201espoczywaj\u0105cy na cia\u0142ach \u015bwi\u0119tych\u201d – kr\u00f3lewsk\u0105 chor\u0105giew przyozdobion\u0105 krzy\u017cem, kt\u00f3r\u0105 od XIII wieku tradycja nazywa oriflamme (aurea flamma)<\/em>.<\/p>\r\n

Dope\u0142nieniem ceremonii by\u0142o – jak skrupulatnie odnotowa\u0142 kronikarz – \u201ewyj\u0119cie troszeczk\u0119\u201d relikwiarza \u015bw. Dionizego, na kt\u00f3rym sw\u00f3j poca\u0142unek z\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142adca Francji. Tak Ludwik VII – wasal \u015bwi\u0119tego Dionizego – rozpoczyna\u0142 sw\u00f3j udzia\u0142 w II wyprawie krzy\u017cowej. Ten sam rytua\u0142 zosta\u0142 powt\u00f3rzony przez kolejnego Kapetynga – krzy\u017cowca, kr\u00f3la Filipa Augusta, udaj\u0105cego si\u0119 w 1190 roku na III wypraw\u0119 krzy\u017cow\u0105. Podobnie uczyni\u0142 w 1270 roku kr\u00f3l \u015bw. Ludwik IX wyruszaj\u0105cy na swoj\u0105 ostatni\u0105 wypraw\u0119 krzy\u017cow\u0105.<\/p>\r\n

Jednak kult \u015bwi\u0119tych relikwii nie ogranicza\u0142 si\u0119 w monarchii Kapetyng\u00f3w w okresie jej pot\u0119gi (XII – XIII wiek) tylko do \u015bw. Dionizego. Od XI stulecia przedmiotem szczeg\u00f3lnej czci by\u0142y relikwie M\u0119ki Pa\u0144skiej – cz\u0105stki Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego oraz Korona Cierniowa, kt\u00f3re zgodnie z tradycj\u0105, ju\u017c od czas\u00f3w Karoling\u00f3w spoczywa\u0142y pocz\u0105tkowo w Akwizgranie, a nast\u0119pnie w Saint-Denis. \u00d3w kult to nie tylko wyraz \u017carliwej pobo\u017cno\u015bci, kt\u00f3ra w zgodnej opinii kronikarzy kr\u00f3lestwa Francji, wraz z uczono\u015bci\u0105 miejscowych uniwersytet\u00f3w oraz m\u0119stwem rycerstwa, by\u0142a tytu\u0142em do szczeg\u00f3lnej chwa\u0142y \u201ekr\u00f3lestwa Frank\u00f3w\u201d, ale to zasadnicza cz\u0119\u015b\u0107 teologii politycznej, ukszta\u0142towanej w XII i XIII wieku w monarchii Kapetyng\u00f3w.<\/p>\r\n

O tym w\u0142a\u015bnie traktuje niedawno opublikowana monografia Jerzego Pysiaka (Kr\u00f3l i Korona Cierniowa. Kult relikwii we Francji Kapetyng\u00f3w<\/em>, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego 2012). Ksi\u0105\u017cka \u0142\u0105czy w sobie wszelkie walory opracowania naukowego – bardzo bogata baza \u017ar\u00f3d\u0142owa, kompetentnie opracowana – z opowie\u015bci\u0105 o dawnych czasach, gdy mo\u017cni tego \u015bwiata szukali wsparcia u \u015bwi\u0119tych patron\u00f3w, a \u201e\u015awi\u0119t\u0105 Koron\u0119\u201d Chrystusa (Koron\u0119 Cierniow\u0105) przedk\u0142adali ponad wszelkie bogactwa i zaszczyty. Patrz\u0105c na czasy wsp\u00f3\u0142czesne, ekspansji barbarzy\u0144skiej ho\u0142oty na naszych ulicach (vide<\/em> profanacje krzy\u017ca w sierpniu 2010 w Warszawie) i \u015bwi\u0105tyniach (pr\u00f3ba zniszczenia Cudownego Obrazu na Jasnej G\u00f3rze) – wydaje si\u0119, \u017ce to jaki\u015b \u015bwiat z bajki. Ale lektura, doskonale udokumentowanej rozprawy Jerzego Pysiaka, przekonuje o czym\u015b innym. Taka by\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 Francji, nie tylko \u201epierworodnej c\u00f3ry Ko\u015bcio\u0142a\u201d i \u201ematki tylu \u015bwi\u0119tych\u201d, ale chc\u0105cej by\u0107 naj\u015bwietniejszym relikwiarzem w ca\u0142ej christianitas<\/em>.<\/p>\r\n

Jak udowadnia autor monografii, tych ambitnych zamierze\u0144 Kapetyng\u00f3w nie spos\u00f3b odseparowa\u0107 od rozwijaj\u0105cej si\u0119 od prze\u0142omu XI i XII wieku idei wypraw krzy\u017cowych. Nieprzypadkowo w\u0142a\u015bnie w tym czasie w koroniach francuskich i chansons de geste<\/em> pojawia si\u0119 posta\u0107 cesarza Karola Wielkiego jako archetypicznego krzy\u017cowca. W tych opowie\u015bciach Karol otrzymuje w Konstantynopolu od bizantyjskiego cesarza relikwie M\u0119ki Pa\u0144skiej (cz\u0105stk\u0119 Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego oraz Korony Cierniowej) jako wyraz wdzi\u0119czno\u015bci za uchronienie Cesarstwa Wschodniego od sarace\u0144skiego zagro\u017cenia. Relikwie zostaj\u0105 umieszczone w Akwizgranie, a nast\u0119pnie – wed\u0142ug tych samych poda\u0144 – wnuk Karola Wielkiego, cesarz Karol \u0141ysy dokona\u0142 ich translacji (przeniesienia) do opactwa Saint-Denis.<\/p>\r\n

Dokonuje si\u0119 w ten spos\u00f3b nie tylko swoista \u201etranslacja Jerozolimy\u201d do Francji, ale r\u00f3wnie\u017c translatio imperii<\/em> (przeniesienie cesarstwa) z Konstantynopola do \u201ekr\u00f3lestwa Frank\u00f3w\u201d. Apogeum tak pojmowana teologia polityczna kr\u00f3lestwa Kapetyng\u00f3w osi\u0105gnie w okresie panowania \u015bw. Ludwika IX, autora najs\u0142ynniejszej translacji relikwii M\u0119ki Pa\u0144skiej do Francji. Chodzi o sprowadzenie do Francji przez kr\u00f3la \u015bw. Ludwika IX w 1239 roku Korony Cierniowej. Przy tej okazji kronikarze kr\u00f3lestwa Kapetyng\u00f3w nie tylko okre\u015blaj\u0105 w\u0142adc\u0119 Francji \u201edrugim Dawidem\u201d, a samo wydarzenie por\u00f3wnuj\u0105 do sprowadzenia Arki Przymierza do Jerozolimy, ale wr\u0119cz wykazuj\u0105 podobie\u0144stwa mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 Chrystusa a w\u0142adz\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 Kapetyng\u00f3w. \u015awi\u0119ty Ludwik to – rex imago Christi<\/em>. To jest wi\u0119c ostateczne \u201eprzeniesienie cesarstwa\u201d i tym samym rozstrzygni\u0119cie d\u0142ugiego sporu mi\u0119dzy monarchi\u0105 Kapetyng\u00f3w a cesarstwem Hohenstauf\u00f3w, sporu na dwie teologie polityczne, swoistej rywalizacji o to, kt\u00f3ra z monarchii \u017cyje w \u015bci\u015blejszej familiaritas<\/em> (wzgl\u0119dnie amicitii<\/em>) z wielkimi \u015bwi\u0119tymi. Z jednej strony by\u0142 podejmowany przez Fryderyka I Barbaross\u0119 kult Karola Wielkiego jako \u015bwi\u0119tego cesarza. W tym celu nakaza\u0142 Barbarossa w 1165 roku jednemu z osadzonych przez siebie w Rzymie antypapie\u017cy dokonanie kanonizacji Karolinga – rzecz jasna, dlatego nie uznanej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Z drugiej – wielki renesans kultu \u015bwi\u0119tego Dionizego, po\u0142\u0105czonego jednak z kultem relikwii M\u0119ki Pa\u0144skiej (przechowywanych w opactwie Saint-Denis, zgodnie z tradycj\u0105, r\u00f3wnie\u017c od czas\u00f3w karoli\u0144skich).<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cka Pysiaka to fascynuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o tym, jak kszta\u0142towa\u0142o si\u0119 i jak wygl\u0105da\u0142o w praktyce pojmowanie przez kr\u00f3l\u00f3w Francji swojej roli jako \u201epan\u00f3w relikwii\u201d, ale tak\u017ce jako \u201eszczeg\u00f3lnych przyjaci\u00f3\u0142\u201d \u015bwi\u0119tych. Autor przypomina wi\u0119c, \u017ce katolicka ceremonia koronacyjna, nadaj\u0105ca kr\u00f3lowi godno\u015b\u0107 christus Domini<\/em> (pomaza\u0144ca Bo\u017cego), mia\u0142a sw\u00f3j wymiar eklezjalny. W ko\u0144cu ju\u017c w 800 roku Karol Wielki przy okazji cesarskiej koronacji otrzyma\u0142 godno\u015b\u0107 kanonika (subdiakona) w papieskiej Bazylice \u015bw. Jana na Lateranie. Jerzy Pysiak rekonstruuj\u0105c przed czytelnikiem ceremonie zwi\u0105zane z ostensio<\/em> (okazaniem) i translatio<\/em> (przeniesieniem) relikwii g\u0142\u00f3wnych patron\u00f3w kr\u00f3lestwa Francji i relikwii Korony Cierniowej, w kt\u00f3rych to Kapetyngowie (odpowiednio: Ludwik VII w 1144 roku i \u015bw. Ludwik IX w 1239 roku) odgrywali rol\u0119 najwa\u017cniejszych celebrans\u00f3w (wnosz\u0105cych na swoich ramionach relikwie), pokazuje ten szczeg\u00f3lny kontekst poj\u0119cia \u201emonarchia chrze\u015bcija\u0144ska\u201d. Monarchia szukaj\u0105ca wsparcia \u015bwi\u0119tych i naj\u015bwi\u0119tszych relikwii, a nie legist\u00f3w czy o\u015bwieceniowych \u201efilozof\u00f3w\u201d. By\u0142a kiedy\u015b taka monarchia.<\/p>\r\n

Grzegorz Kucharczyk<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"By\u0142o to w roku 1147. Do opactwa Saint-Denis przyby\u0142 kr\u00f3l Francji Ludwik VII, aby spotka\u0107 si\u0119 tam z papie\u017cem Eugeniuszem III. Celem pielgrzymki w\u0142adcy Francji do opactwa, gdzie by\u0142y przechowywane relikwie patrona kr\u00f3lestwa – \u015bwi\u0119tego Dionizego oraz towarzyszy jego m\u0119cze\u0144stwa – \u015bwi\u0119tych Rustyka i Eleutera, by\u0142o otrzymanie od papie\u017ca i opactwa (kr\u00f3l Francji by\u0142 lennikiem […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65248"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65248"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65248\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}