{"id":64972,"date":"2012-12-13T22:30:08","date_gmt":"2012-12-14T03:30:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=64972"},"modified":"2012-12-13T22:54:40","modified_gmt":"2012-12-14T03:54:40","slug":"dwa-sowieckie-pomniki-dwie-koncepcje-ich-przyszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=64972","title":{"rendered":"Dwa sowieckie pomniki – dwie koncepcje ich przysz\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"

Korespondencja z Krakowa o pomnikach w Katowicach i Nowym S\u0105czu.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Prezydent Katowic Piotr Uszok skierowa\u0142 pismo do ambasadora Federacji Rosyjskiej w Polsce w sprawie przeniesienia pomnika \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej z placu Wolno\u015bci na cmentarz komunalny – poinformowa\u0142 w portalu wPolityce za \u201eGazet\u0105 Wyborcz\u0105 w Katowicach\u201d radny miejski i rzecznik prasowy \u015bl\u0105skich struktur Prawa i Sprawiedliwo\u015bci Piotr Pietrasz.<\/p>\r\n

\u201eMam nadziej\u0119, \u017ce zostanie zrealizowany postulat \u015brodowisk niepodleg\u0142o\u015bciowych w Katowicach i uchwa\u0142a rady miasta jeszcze z 1990 r. Katowiccy radni PiS podnosili ten postulat ju\u017c w poprzedniej kadencji i dzi\u0119ki naszej interpelacji s\u0105 szanse, \u017ce zielony potworek przestanie szpeci\u0107 jeden z centralnych plac\u00f3w miasta\u201d – napisa\u0142 Pietrasz.<\/p>\r\n

Pomnik powsta\u0142 w 1945 roku na miejscu Grobu Nieznanego Powsta\u0144ca \u015al\u0105skiego, kt\u00f3ry zast\u0105pi\u0142 w 1923 roku stoj\u0105cy tam od czas\u00f3w zabor\u00f3w monument ku czci dw\u00f3ch cesarzy: Wilhelma i Fryderyka (13 grudnia 1920 roku wysadzili go cz\u0142onkowie Polskiej Organizacji Wojskowej).<\/p>\r\n

Symbol sowieckiego panowania nad Polsk\u0105 by\u0142 od 1988 roku obrzucany czerwon\u0105 farb\u0105 w trakcie demonstracji cz\u0142onk\u00f3w Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w i Konfederacji Polski Niepodleg\u0142ej. 13 grudnia 1989 roku, chyba po raz ostatni w epoce PRL, funkcjonariusze Zmotoryzowanych Odwod\u00f3w Milicji Obywatelskiej interweniowali w jego obronie jak r\u00f3wnie\u017c podpalonego przez m\u0142odych niepodleg\u0142o\u015bciowc\u00f3w budynku Komitetu Wojew\u00f3dzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.<\/p>\r\n

\u201eJu\u017c w 1990 r. rada miasta Katowice podj\u0119\u0142a uchwa\u0142\u0119 o przeniesieniu pomnika. Jednak urz\u0119dnicy magistratu jako\u015b zawsze zapominali o sprawie przy kolejnych remontach placu. Gdy o sprawie wspomnia\u0142em b\u0119d\u0105c ju\u017c radnym z PiS w 2006 r., katowicka <GW> rozp\u0119ta\u0142a histeri\u0119. Podano kosmiczny koszt przenosin 500 tys. i pytano osoby prowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105, co mogliby za to zrobi\u0107 dla biednych dzieci. Jednak w sondzie internetowej na stronie katowickiej <GW> nieoczekiwanie wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142osuj\u0105cych popar\u0142a usuni\u0119cie pomnika. Nast\u0119pnego dnia zaskoczeni redaktorzy pisali ju\u017c tylko o kosztach rz\u0119du 100 tys. z\u0142. Plany usuni\u0119cia pomnika zaowocowa\u0142y inicjatywami zast\u0105pienia starego nowym pomnikiem. Stowarzyszenia Pokolenie i NZS 1980 proponowa\u0142y uhonorowanie prezydenta USA Ronalda Reagana. Stowarzyszenie Powstania 90 zwi\u0105zane z PO chcia\u0142o przywr\u00f3cenia przedwojennego Grobu Nieznanego Powsta\u0144ca. RA\u015a chcia\u0142 uhonorowania ofiar Tragedii G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej 1945 r. i zmiany nazwy placu. Dyskusja na temat nowego obiektu na placu na pewno jeszcze przed nami\u201d napisa\u0142 Pietrasz w portalu wPolityce.<\/p>\r\n

Prezydentowi Uszokowi nale\u017c\u0105 si\u0119 wyrazy uznania, \u017ce wreszcie postanowi\u0142 ruszy\u0107 t\u0119 spraw\u0119, zupe\u0142nie inaczej ni\u017c jego odpowiednik w Nowym S\u0105czu Ryszard Nowak.<\/p>\r\n

Jak poinformowa\u0142 portal S\u0105deczanin, temat tamtejszego pomnika Armii Czerwonej (uchwa\u0142\u0119 w sprawie jego usuni\u0119cia Rada Miasta Nowego S\u0105cza podj\u0119\u0142a w tym samym roku, co Rada Miasta Katowic) stan\u0105\u0142 na sobotnim zebraniu sprawozdawczo-wyborczym Stowarzyszenia Wsp\u00f3\u0142pracy Polska-Wsch\u00f3d w Nowym S\u0105czu, kt\u00f3rego go\u015bciem by\u0142 konsul Federacji Rosyjskiej w Krakowie Iwan Ulitik.<\/p>\r\n

A oto wywiad, jaki przeprowadzi\u0142 z nim na ten temat redaktor S\u0105deczanina Henryk Szewczyk:<\/p>\r\n

H.Sz.: Jakie jest stanowisko w\u0142adz Federacji Rosyjskiej w sprawie pomnika \u017co\u0142nierzy radzieckich w Nowym S\u0105czu i znajduj\u0105cego si\u0119 obok niego grobu sze\u015bciu czerwonoarmist\u00f3w? Pan zna to miejsce.<\/p>\r\n

I.U.: To jest centrum miasta, kilka razy tam by\u0142em, widzia\u0142em pomnik. Stanowisko jest takie: pomnik ten, jak i mogi\u0142a, kt\u00f3ra przy nim si\u0119 znajduje obj\u0119te s\u0105 umow\u0105 mi\u0119dzyrz\u0105dow\u0105 o utrzymaniu w nale\u017cytym porz\u0105dku i poszanowaniu miejsc pami\u0119ci i walk. Obie strony powinny t\u0119 umow\u0119 honorowa\u0107, niezale\u017cnie od od tego, jaki kto ma, mia\u0142, czy b\u0119dzie mia\u0142 pogl\u0105d na te sprawy. Je\u017celi strona polska chce co\u015b robi\u0107 przy pomniku, dokonywa\u0107 jakich\u015b zmian, to musi to by\u0107 zgodne z porozumieniem mi\u0119dzyrz\u0105dowym i powinno by\u0107 mi\u0119dzy stronami uzgodnione. To nie znaczy, \u017ce nie ma pola do dyskusji, \u017ce nie mo\u017ce by\u0107 tam jakiej\u015b renowacji zrobionej, odnowienia, albo inne jakie\u015b rzeczy przy tym pomniku robione, ale jednoznacznie stwierdzam, \u017ce nie mo\u017ce to by\u0107 czynno\u015b\u0107 jednostronna. Bo wiadomo, \u017ce r\u00f3wnie\u017c polskie pomniki, chocia\u017cby Katy\u0144, znajduj\u0105 si\u0119 na terenie Rosji. I raczej nie zanosi si\u0119 na to, aby strony chcia\u0142y \u0142ama\u0107 te porozumienia, pomimo \u017ce nie wszyscy mo\u017ce z takim stanem rzeczy si\u0119 zgadzaj\u0105, czy maj\u0105 w nale\u017cnym powa\u017caniu te miejsca. Dzia\u0142anie na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 nie najlepiej by \u015bwiadczy\u0142o o naszym wzajemnym zaufaniu i wysokim poziomie naszych stosunk\u00f3w, gdy\u017c nale\u017cy przestrzega\u0107 mi\u0119dzynarodowych zobowi\u0105za\u0144. Raczej idziemy ku temu, \u017ceby pami\u0119taj\u0105c przesz\u0142o\u015b\u0107, budowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, lecz nie rozdrapywa\u0107 starych ran. Wiadomo, \u017ce nawet na temat II wojny \u015bwiatowej s\u0105 r\u00f3\u017cne opinie. Niekt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 histori\u0119 pisa\u0107 na nowo, wmawiaj\u0105c, \u017ce Armia Czerwon\u0105 podbi\u0142a kolejny raz Polsk\u0119, dokona\u0142a jej rozbioru, ale ja si\u0119 pytam: jak\u0105 swobod\u0119 i wolno\u015b\u0107 mogli przynie\u015b \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy sami wi\u0119kszej wolno\u015bci i swobody nie widzieli i nie mieli. My\u015bl\u0119, \u017ce w tej sprawie wygra zdrowy rozs\u0105dek, pomnik zostanie na swoim miejscu, bo ci \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rych mogi\u0142y tam s\u0105, pozostali przecie\u017c w Nowym S\u0105czu nie z w\u0142asnej woli.<\/p>\r\n

H.Sz.: Przeciwnicy pomnika uwa\u017caj\u0105, \u017ce ten monument jest symbolem dominacji sowieckiej, \u017ce tzw. wyzwolenie przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 to by\u0142a zamiana jednej okupacji na drug\u0105 i \u017ce ten pomnik nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie rozebra\u0107, natomiast szcz\u0105tki spoczywaj\u0105cych tam czerwonoarmist\u00f3w powinno si\u0119 z honorami wojskowymi, przy udziale duchowie\u0144stwa prawos\u0142awnego przenie\u015b\u0107 na cmentarz, na kwater\u0119 \u017co\u0142nierzy radzieckich. Reasumuj\u0105c, nikt nie zamierza bezcze\u015bci\u0107 szcz\u0105tk\u00f3w czerwonoarmist\u00f3w, absolutnie! Chodzi tylko o rozebranie pomnika chwa\u0142y Armii Czerwonej.<\/p>\r\n

I.U.: Powtarzam, ten pomnik jest wpisany na list\u0119 miejsc pami\u0119ci, stanowi\u0105c\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 umowy mi\u0119dzyrz\u0105dowej. \u0179adnych jednostronnych dzia\u0142a\u0144 pod tym wzgl\u0119dem dokonywa\u0107 nie mo\u017cna, bo b\u0119dzie to po prostu akt barbarzy\u0144stwa, tak ja to widz\u0119. Co si\u0119 za\u015b tyczy przeniesienia szcz\u0105tk\u00f3w \u017co\u0142nierzy, to te\u017c nie uwa\u017cam za s\u0142uszne ich przenoszenie. Przecie\u017c ten gr\u00f3b jest w mie\u015bcie, a nie gdzie\u015b w lesie, na polanie, w miejscu, do kt\u00f3rego trudno doj\u015b\u0107, czy dojecha\u0107. W czym jest winna tych \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy przy tym pomniku zostali pochowani, \u017ceby narusza\u0107 ich spok\u00f3j?<\/p>\r\n

H.Sz.: Le\u017c\u0105 przy ruchliwej ulicy, gdzie je\u017cd\u017c\u0105 samochody, panuje ha\u0142as, a spoczywaliby w ciszy i spokoju na cmentarzu, w\u015br\u00f3d swoich, wsp\u00f3\u0142towarzyszy walki z faszyzmem.<\/p>\r\n

I.U.: S\u0105dz\u0119, \u017ce naruszymy ich spok\u00f3j dopiero wtedy, gdy zostan\u0105 tam przeniesieni. Ja rozumiem, \u017ce je\u017celi, za\u0142\u00f3\u017cmy, to miejsce, centrum miasta zostanie przebudowane, bo tam ma by\u0107 poszerzona arteria, bo przeszkadza planom rozwojowym miasta itd., to mo\u017cemy rozmawia\u0107. Ale nie s\u0142ysza\u0142em, \u017ceby w\u0142adze Nowego S\u0105cza mia\u0142y mia\u0142y zamiar poszerza\u0107 t\u0105 ulic\u0119. Moim zdaniem tam jest droga do\u015b\u0107 szeroka, nie jest wcale zakorkowana, \u017ceby nale\u017ca\u0142o j\u0105 przebudowywa\u0107 i by\u0142a potrzeba przeniesienia pomnika i mogi\u0142y w inne miejsce. Nie widz\u0119 takich zamiar\u00f3w w\u0142adz Nowego S\u0105cza, ani urbanistycznych potrzeb miasta.<\/p>\r\n

H.Sz.: Przemawiaj\u0105c na zebraniu Stowarzyszenia Polska – Wsch\u00f3d powiedzia\u0142 Pan, \u017ce spotka\u0142 si\u0119 przed paroma latami z prezydentem Nowego S\u0105cza Ryszardem Nowakiem i uzyska\u0142 zapewnienie, \u017ce pomnik nie zostanie rozebrany?<\/p>\r\n

I.U.: Nie, takich zapewnie\u0144 nie by\u0142o. Podczas wizyty w Nowym S\u0105czu spotka\u0142em si\u0119 w Urz\u0119dzie Miasta z weteranami II wojny \u015bwiatowej z Ludowego Wojska Polskiego, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w walkach z faszyzmem, to by\u0142o przed 9 maja, \u015awi\u0119tem Zwyci\u0119stwa. Wtedy mia\u0142em kr\u00f3tkie spotkanie z panem prezydentem Nowakiem. Ja nie mog\u0119 wyci\u0105ga\u0107 od pana prezydenta \u017cadnych zapewnie\u0144, ale uwa\u017cnie \u015bledzimy jego o\u015bwiadczenia, w tym sk\u0142adane do prasy. I mamy nadziej\u0119, \u017ce on dotrzyma obietnic, kt\u00f3re by\u0142y podane w prasie, \u017ce dop\u00f3ki jest prezydentem Nowego S\u0105cza, to pomnik pozostanie na swoim miejscu. No jedynie, jak ju\u017c powiedzia\u0142em, gdy powstan\u0105 jakie\u015b plany urbanistyczne, to jest rzecz normalna, wtedy b\u0119dzie dyskusja, ewentualnie co\u015b mo\u017ce by\u0107 zmienione, ale to musi by\u0107 uzgodnione mi\u0119dzy stronami umowy mi\u0119dzyrz\u0105dowej.<\/p>\r\n

Dwa miasta, dwaj prezydenci i dwie ca\u0142kiem r\u00f3\u017cne postawy w tej samej sprawie.<\/p>\r\n

Jerzy Bukowski<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Korespondencja z Krakowa o pomnikach w Katowicach i Nowym S\u0105czu. Prezydent Katowic Piotr Uszok skierowa\u0142 pismo do ambasadora Federacji Rosyjskiej w Polsce w sprawie przeniesienia pomnika \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej z placu Wolno\u015bci na cmentarz komunalny – poinformowa\u0142 w portalu wPolityce za \u201eGazet\u0105 Wyborcz\u0105 w Katowicach\u201d radny miejski i rzecznik prasowy \u015bl\u0105skich struktur Prawa i Sprawiedliwo\u015bci […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,92,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64972"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64972"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64972\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}