{"id":64646,"date":"2012-12-08T22:28:12","date_gmt":"2012-12-09T03:28:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=64646"},"modified":"2012-12-09T11:00:51","modified_gmt":"2012-12-09T16:00:51","slug":"kosciol-uprzejmy-czy-wojujacy-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=64646","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 uprzejmy czy wojuj\u0105cy – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

W ostatni\u0105 niedziel\u0119 starego roku, na kt\u00f3r\u0105 w nowym kalendarzu liturgicznym przesuni\u0119to tak\u017ce \u015awi\u0119to Jezusa Chrystusa Kr\u00f3la Wszech\u015bwiata, w ko\u015bcio\u0142ach polskich odczytywano List Episkopatu Polski O kr\u00f3lowaniu Jezusa Chrystusa<\/em> przyj\u0119ty uprzednio na 359. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie w dniach 2-3 pa\u017adziernika 2012 roku. List ten wzbudzi\u0142 ju\u017c spor\u0105 konsternacj\u0119 po\u015br\u00f3d cz\u0119\u015bci duchowie\u0144stwa i wiernych, zw\u0142aszcza tych zaanga\u017cowanych w akcj\u0119 na rzecz intronizacji Jezusa Chrystusa Kr\u00f3la Polski, a nawet – nie ma co ukrywa\u0107 – smutek i przygn\u0119bienie. Niekt\u00f3rzy pocieszali si\u0119, \u017ce chodzi tu jedynie o skorygowanie pewnych b\u0142\u0119dnych lub przesadnie egzaltowanych form tego ruchu, prowadz\u0105cych do zagro\u017cenia sekciarstwem i niepos\u0142usze\u0144stwem. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce takie odczytanie tre\u015bci i intencji Listu by\u0142oby niewystarczaj\u0105ce lub zgo\u0142a fa\u0142szywe. Przyjrzyjmy si\u0119 zatem naprz\u00f3d jego g\u0142\u00f3wnym tezom.<\/strong><\/p>\r\n

Biskupi wychodz\u0105 od spostrze\u017cenia, i\u017c przyj\u0119cie prawdy o kr\u00f3lowaniu Chrystusa – kt\u00f3ra ma swe g\u0142\u0119bokie korzenie biblijne<\/em> – tak jak i kiedy\u015b, gdy podczas pobytu na ziemi Syna Bo\u017cego chciano Go obwo\u0142a\u0107 kr\u00f3lem Izraela po cudownym rozmno\u017ceniu przeze\u0144 chleba, znamionuje brak g\u0142\u0119bszego spojrzenia<\/em>. Czuj\u0105 si\u0119 przeto zobowi\u0105zani do przypomnienia podstawowych element\u00f3w biblijnego or\u0119dzia o Jego Kr\u00f3lowaniu<\/em>. Czyni\u0105 to dalej szeroko, post\u0119puj\u0105c wedle takich temat\u00f3w, ilustrowanych licznymi przywo\u0142aniami odno\u015bnych tekst\u00f3w \u015bwi\u0119tych, jak: 1. Kr\u00f3lowanie Boga w \u015bwiecie i po\u015br\u00f3d ludu Przymierza; 2. Zapowiedzi Mesjasza jako idealnego Kr\u00f3la; 3. Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce przychodzi w Jezusie; 4. Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce w zmartwychwsta\u0142ym Panu. Ten materia\u0142 egzemplifikacyjny, powszechnie znany i sam przez si\u0119 oczywisty, s\u0142u\u017cy im do wyci\u0105gni\u0119cia wniosk\u00f3w duszpasterskich – i to one musz\u0105 zosta\u0107 poddane analizie. Wnioski te s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce.<\/p>\r\n

Po pierwsze, z nauki, i\u017c kr\u00f3lestwo Bo\u017ce urzeczywistnia si\u0119 w \u015bwiecie ju\u017c od momentu przyj\u015bcia Chrystusa, biskupi wyprowadzaj\u0105 konkluzj\u0119, i\u017c nie ma ono<\/em> [to kr\u00f3lestwo] nic wsp\u00f3lnego z jak\u0105kolwiek form\u0105 panowania cz\u0142owieka w \u015bwiecie<\/em>, nast\u0119pnie za\u015b – odnosz\u0105c si\u0119 do marze\u0144 bli\u017cej nieokre\u015blonych, a przeto zagadkowych \u201enas\u201d, o realizacji takiego kr\u00f3lestwa w \u015bwiecie, bez najmniejszych zak\u0142\u00f3ce\u0144<\/em>, konstatuj\u0105, i\u017c my\u015blenie (\u2026) \u017ce wystarczy obwo\u0142a\u0107 Chrystusa Kr\u00f3lem Polski, a wszystko zmieni si\u0119 na lepsze, trzeba uzna\u0107 za iluzoryczne, wr\u0119cz szkodliwe dla rozumienia i urzeczywistnienia Chrystusowego zbawienia w \u015bwiecie<\/em>. Pozostawiaj\u0105c, p\u00f3ki co, na boku kwesti\u0119 – trudn\u0105 do zweryfikowania cho\u0107by ze wzgl\u0119du na szeroki i lu\u017any kwantyfikator – identyfikacji tych, kt\u00f3rzy (by\u0107 mo\u017ce) naprawd\u0119 tak my\u015bl\u0105, nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to niezwykle mocny werdykt, albowiem w gr\u0119 wchodzi nie tylko iluzoryczno\u015b\u0107 takiego sposobu my\u015blenia, ale wprost zagro\u017cenie dla zbawienia, a przecie\u017c nie ma wy\u017cszego prawa Ko\u015bcio\u0142a ani\u017celi zbawienie dusz (salus animae suprema lex<\/em>)!<\/p>\r\n

Po drugie, z tego samego faktu nieprzerwanej realizacji kr\u00f3lestwa Jezusa i otrzymanej z Jego \u0142aski mo\u017cliwo\u015bci rozwijania go w sobie i po\u015br\u00f3d nas<\/em>, wyp\u0142ywa niezwykle kategoryczny w tonie wniosek: Nie trzeba wi\u0119c Chrystusa og\u0142asza\u0107 Kr\u00f3lem<\/em><\/strong>, wprowadza\u0107 Go na tron. (\u2026) Trzeba natomiast uzna\u0107 i przyj\u0105\u0107 Jego kr\u00f3lowanie, podda\u0107 si\u0119 jego w\u0142adzy, kt\u00f3ra oznacza moc obdarowywania nowym \u017cyciem, z perspektyw\u0105 \u017cycia na wieki. Realizacja zadania zak\u0142ada przyj\u0119cie tego, co Jezus daje, domaga si\u0119 \u017cycia Jego mi\u0142o\u015bci\u0105 i dzielenie si\u0119 Nim z innymi. Chodzi o umi\u0142owanie Jezusa do ko\u0144ca, oddanie mu swego serca, zawierzenie Mu naszych rodzin<\/strong>, podj\u0119cie pos\u0142ugi mi\u0142o\u015bci mi\u0142osiernej i pos\u0142usze\u0144stwa tym, kt\u00f3rych ustanowi\u0142 pasterzami. Ten konkretny program nie potrzebuje jakiejkolwiek formy intronizacji<\/strong>. Konieczne jest szerokie otwarcie drzwi Jezusowi, oddanie Mu swego \u017cycia. Gdy dokonamy tego w naszych domach i parafiach<\/strong>, zmieni si\u0119 oblicze naszej Ojczyzny i Ko\u015bcio\u0142a. Szczeg\u00f3ln\u0105 drog\u0105 mo\u017ce by\u0107 uznanie kr\u00f3lowania Jezusa poprzez umi\u0142owanie Jego Naj\u015bwi\u0119tszego Serca. Pocz\u0105tkiem tej drogi niech b\u0119dzie odnowienie dzi\u015b, we wszystkich \u015bwi\u0105tyniach, aktu po\u015bwi\u0119cenia rodziny ludzkiej<\/strong> Jezusowi Chrystusowi Kr\u00f3lowi Wszech\u015bwiata<\/em>.<\/p>\r\n

Przes\u0142anie Listu jest wi\u0119c dobitne i jasne; mo\u017cna rzec, i\u017c Pasterze Ko\u015bcio\u0142a w Polsce powiedzieli wszystkim pragn\u0105cym intronizacji Jezusa Chrystusa Kr\u00f3la: point de r\u00c3\u00aaveries<\/em>! To, \u017ce jest ono dobitne i jasne, nie znaczy wszelako koniecznie, i\u017c nieproblematyczne i zrozumia\u0142e w sensie doktrynalnym. C\u00f3\u017c jednak pocz\u0105\u0107 z tak\u0105 konfuzj\u0105? Ot\u00f3\u017c, dla \u015bwiadomego i znaj\u0105cego istot\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa katolika nie ma innej drogi, jak skonfrontowa\u0107 to, co dla katolickiego sumienia niepokoj\u0105ce, z mo\u017cliwie najwy\u017cszym dla danej kwestii pod wzgl\u0119dem autentyczno\u015bci i pewno\u015bci doktrynalnej nauczaniem Magisterium Ko\u015bcio\u0142a. Szcz\u0119\u015bliwie, dysponujemy takim wyk\u0142adnikiem owego nauczania w postaci encykliki po\u015bwi\u0119conej specjalnie zagadnieniu kr\u00f3lewskiej godno\u015bci Chrystusa Kr\u00f3la (i po\u0142\u0105czonej z ustanowieniem \u015awi\u0119ta Chrystusa Kr\u00f3la) Quas primas<\/em> papie\u017ca Piusa XI z 11 grudnia 1925 roku. Przyjrzyjmy si\u0119 zatem z kolei temu, co sam pontifex maximus<\/em> Ko\u015bcio\u0142a katolickiego naucza w tym samym zakresie, co poruszany w aktualnym Li\u015bcie polskich biskup\u00f3w.<\/p>\r\n

Pierwsz\u0105, uderzaj\u0105c\u0105 cech\u0105 nauki papieskiej o kr\u00f3lewskiej godno\u015bci Chrystusa jest teologicznie bogata i precyzyjna wielostronno\u015b\u0107 oraz wielorako\u015b\u0107 znacze\u0144 tego terminu. Papie\u017c Pius XI zauwa\u017ca tu i znaczenie metaforyczne (Chrystus jest Kr\u00f3lem w znaczeniu przeno\u015bnym ze wzgl\u0119du na najwy\u017cszy stopie\u0144 dostoje\u0144stwa, przewy\u017cszaj\u0105cy i wyprzedzaj\u0105cy wszystkie stworzenia), z czego wynika, i\u017c powinien On panowa\u0107 w ludzkich umys\u0142ach, wolach i sercach, i jako Ten, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c wsp\u00f3\u0142istotnym Ojcu, wszystko ma wsp\u00f3lne z Ojcem, a wi\u0119c tak\u017ce najwy\u017csze i nieograniczone w\u0142adztwo nad wszystkim stworzeniem<\/em> [Quas primas<\/em>, 8]. Ojciec \u015awi\u0119ty wskazuje te\u017c dwa fundamenty kr\u00f3lewskiej godno\u015bci Chrystusa. Pierwszym jest unia hipostatyczna natury boskiej i ludzkiej w Osobie Syna Bo\u017cego, z czego wynika, i\u017c Chrystusowi panuj\u0105cemu na mocy tego zjednoczenia nad ca\u0142ym stworzeniem nale\u017cy si\u0119 uwielbienie – i jako Bogu, i jako cz\u0142owiekowi – tak od ludzi, jak od anio\u0142\u00f3w. Drugim, i poniek\u0105d przewy\u017cszaj\u0105cym pierwszy, fundamentem tego panowania jest dzie\u0142o Odkupienia: Chrystus jest naszym Panem nie tylko z prawa natury, lecz tak\u017ce z prawa, kt\u00f3re sobie naby\u0142<\/em> [Quas primas<\/em>, 12] kupuj\u0105c nas zap\u0142at\u0105 wielk\u0105<\/em> (1 Kor<\/em> 6, 20), czyli przelan\u0105 za nasze zbawienie Swoj\u0105 Przenaj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Krwi\u0105. W sensie esencjalnym wreszcie panowanie Chrystusa obejmuje trojak\u0105 w\u0142adz\u0119, wyczerpuj\u0105c\u0105 zreszt\u0105 istot\u0119 panowania: nauczania, ustanawiania prawa i s\u0105dzenia. Ow\u0105 plenitudo potestatis<\/em>, jak\u0105 ma nad nami Chrystus, wyra\u017caj\u0105 Jego w\u0142asne s\u0142owa: Dana mi jest wszelka w\u0142adza w Niebie i na ziemi<\/em>. Wszelka, a nie tylko nad rodzinami, domami i parafiami!<\/p>\r\n

Papie\u017c Pius XI stwierdza dalej, i\u017c kr\u00f3lestwo Chrystusowe jest g\u0142\u00f3wnie<\/strong> duchowe i do duchowych rzeczy si\u0119 odnosi<\/em> [Quas primas<\/em>, 13]. Znaczy to, \u017ce chc\u0105cy we\u0144 wej\u015b\u0107, przygotowuj\u0105 si\u0119 poprzez pokut\u0119, nie mog\u0105 za\u015b inaczej wej\u015b\u0107, jak przez wiar\u0119 i chrzest (\u2026): to kr\u00f3lestwo przeciwstawia si\u0119 jedynie kr\u00f3lestwu szatana i mocom ciemno\u015bci, a od swych zwolennik\u00f3w wymaga nie tylko, aby oderwali si\u0119 od bogactw i rzeczy ziemskich i wy\u017cej cenili nad nie skromno\u015b\u0107 obyczaj\u00f3w i \u0142akn\u0119li i pragn\u0119li sprawiedliwo\u015bci<\/em> [Quas primas<\/em>, 14]. Pod tym wzgl\u0119dem wyw\u00f3d naszych biskup\u00f3w na temat eschatologicznego sensu kr\u00f3lowania Chrystusa zdaje si\u0119 by\u0107 kompatybilny z nauczaniem Ojca \u015awi\u0119tego Piusa XI. Lecz g\u0142\u00f3wnie nie znaczy wy\u0142\u0105cznie, a w\u0142a\u015bnie to ostatnie mo\u017cna, a nawet inaczej si\u0119 nie da, wydedukowa\u0107 z ich Listu. Tymczasem, Pius XI naucza czego\u015b zgo\u0142a zupe\u0142nie innego, powiadaj\u0105c: B\u0142\u0105dzi\u0142by (\u2026) bardzo ten, kto by odmawia\u0142 Chrystusowi cz\u0142owiekowi w\u0142adzy nad jakimikolwiek sprawami doczesnymi<\/em><\/strong>, kiedy on od Ojca otrzyma\u0142 nieograniczone prawo nad stworzeniem tak, i\u017c wszystko poddane jest Jego woli<\/em> [Quas primas<\/em>, 15]. <\/strong>Prymat sensu duchowego (eschatologicznego) tego kr\u00f3lestwa nad sensem doczesnym – wyja\u015bnia Pius XI – \u00a0nale\u017cy rozumie\u0107 wy\u0142\u0105cznie w tym znaczeniu, \u017ce nie by\u0142o nigdy zamiarem Pana Naszego zast\u0119powa\u0107 w\u0142adc\u00f3w ziemskich i sta\u0107 si\u0119 jednym – cho\u0107by i najpot\u0119\u017cniejszym – z nich, albowiem kr\u00f3lestwo Jego nie jest z tego \u015bwiata<\/em>. To, i\u017c danego Mu od Ojca prawa do w\u0142adzy nad ca\u0142ym stworzeniem Chrystus Kr\u00f3l nie wykonywa\u0142 bezpo\u015brednio ani podczas swojej ziemskiej misji, ani nadal nie wykonuje go od czasu Wniebowst\u0105pienia, jest Jego – mo\u017cna rzec – \u201esuwerenn\u0105 decyzj\u0105\u201d. M\u00f3g\u0142by tak uczyni\u0107, gdyby chcia\u0142, i uczyni\u0107 wszystkich w\u0142adc\u00f3w ziemskich swoim \u201epodn\u00f3\u017ckiem\u201d, poniewa\u017c ma do tego prawo, kt\u00f3re nie mo\u017ce by\u0107 przez nikogo kwestionowane; lecz Jego wol\u0105 by\u0142o z niego nie korzysta\u0107. Mo\u017cemy si\u0119 jedynie domy\u015bla\u0107, \u017ce taki spos\u00f3b post\u0119powania wynika z Opatrzno\u015bciowego planu Stw\u00f3rcy wobec cz\u0142owieka, kt\u00f3ry w pe\u0142ni wolno\u015bci swojej woli winien w tym planie uczestniczy\u0107 i \u015bwiadomie podda\u0107 si\u0119 panowaniu Chrystusa jako swojego przewodnika w drodze ku Ojcu. Jednak ta okoliczno\u015b\u0107, i\u017c jedni ludzie panowaniu temu poddaj\u0105 si\u0119 ch\u0119tnie, inni opieszale, jeszcze inni za\u015b w og\u00f3le tego uczyni\u0107 nie chc\u0105 lub wr\u0119cz pragn\u0105 temu panowaniu zaprzeczy\u0107, nie zmienia niczego w czyjejkolwiek pozycji wzgl\u0119dem nieograniczono\u015bci w\u0142adzy Kr\u00f3la Kr\u00f3l\u00f3w i W\u0142adcy W\u0142adc\u00f3w.<\/p>\r\n

Na marginesie zauwa\u017cy\u0107 warto, \u017ce w Li\u015bcie biskup\u00f3w zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w encyklice Piusa XI ukazany zosta\u0142 stosunek staro\u017cytnych Izraelit\u00f3w do idei kr\u00f3lestwa mesja\u0144skiego. Papie\u017c przywo\u0142a\u0142 bowiem w\u0142a\u015bnie, jako egzemplifikacj\u0119 b\u0142\u0119dnego (bo terrestrializuj\u0105cego, czy te\u017c – jak by powiedzia\u0142 Eric Voegelin – immanentyzuj\u0105cego eschaton) pojmowania nadprzyrodzonego sensu kr\u00f3lestwa Chrystusa, spolityzowany mesjanizm \u017cydowski, przepojony pragnieniem czysto doczesnej pot\u0119gi i chwa\u0142y Izraela. W\u0142a\u015bnie aby zaznaczy\u0107 t\u0119 fundamentaln\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 Chrystus Pan zbija\u0142 ich<\/em> [\u017cyd\u00f3w, a nawet samych aposto\u0142\u00f3w] czcze mniemania i odbiera\u0142 im nadziej\u0119<\/em> na to, i\u017c Mesjasz wywalczy ludowi i przywr\u00f3ci Kr\u00f3lestwo Izraelskie<\/em> [Quas primas<\/em>, 13]. Biskupi natomiast uwa\u017caj\u0105, \u017ce Bo\u017c\u0105 pomoc i wsparcie<\/em> Izraelici prze\u017cywali jako wydarzenie religijne, a r\u00f3wnocze\u015bnie jako wezwanie nie do budowania pot\u0119gi militarnej, politycznej czy gospodarczej, lecz do odnowienia przymierza z Bogiem i bardziej wiernego wype\u0142niania Bo\u017cego Prawa<\/em>; tymczasem, ksi\u0119gi Starego Testamentu dostarczaj\u0105 niezliczonej ilo\u015bci dowod\u00f3w na to, \u017ce w ten spos\u00f3b prze\u017cywali to jedynie nieliczni Izraelici, w gruncie rzeczy prawie wy\u0142\u0105cznie prorocy.<\/p>\r\n

Nie koniec na tym, albowiem w\u0142adza Chrystusa Kr\u00f3la nad ca\u0142\u0105 sfer\u0105 doczesn\u0105 zosta\u0142a przez papie\u017ca Piusa XI skonkretyzowana w spos\u00f3b niepodlegaj\u0105cy \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci w\u0142a\u015bnie jako w\u0142adza tak\u017ce w sensie politycznym – \u015bci\u015blej: pa\u0144stwowo-politycznym. I nie ma tu \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy<\/em><\/strong> – m\u00f3wi papie\u017c – mi\u0119dzy jednostkami, rodzinami czy pa\u0144stwami<\/em><\/strong>, poniewa\u017c ludzie z\u0142\u0105czeni w spo\u0142ecze\u0144stwie niemniej podlegaj\u0105 w\u0142adzy Chrystusa, jako jednostki. Zaiste On jest \u017ar\u00f3d\u0142em zbawienia dla pojedynczych ludzi, jak i dla og\u00f3\u0142u (\u2026). On sam jest sprawc\u0105 pomy\u015blno\u015bci i prawdziwej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci tak dla pojedynczych obywateli, jak dla pa\u0144stwa<\/em> [Quas primas<\/em>, 15]. Jak wida\u0107, Pius XI wcale nie uwa\u017ca\u0142 wiary w owo \u017ar\u00f3d\u0142o pomy\u015blno\u015bci wsp\u00f3lnoty politycznej za \u201eiluzoryczn\u0105\u201d, a tym bardziej \u201eszkodliw\u0105\u201d dla zbawienia, acz oczywi\u015bcie nie mo\u017ce ona przybiera\u0107 postaci \u201emagicznej\u201d; to jednak, i\u017c sama intronizacja by\u0142aby czym\u015b w rodzaju \u201eczarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki\u201d, odmieniaj\u0105cej automatycznie i bezwysi\u0142kowo wszystko na lepsze, wygl\u0105da jednak na nadinterpretacj\u0119 ze strony sygnatariuszy Listu.<\/p>\r\n

Uznanie podleg\u0142o\u015bci wsp\u00f3lnot politycznych w\u0142adzy Chrystusa nie jest jednakowo\u017c tylko prost\u0105 konstatacj\u0105, jako konieczny wynik poprzedzaj\u0105cego j\u0105 rozumowania. Wikariusz Chrystusa nie opisuje tutaj jakiego\u015b \u201eprawa natury\u201d tak nieodpartego, jak na przyk\u0142ad prawo grawitacji, albowiem \u017ale zreflektowana, lecz zawsze wolna, wola ludzka mo\u017ce temu panowaniu si\u0119 przeciwstawi\u0107 lub je ignorowa\u0107. Dlatego, Spo\u0142eczne Kr\u00f3lestwo Chrystusa jest w encyklice prezentowane nie jako co\u015b danego, lecz zadanego, jako powinno\u015b\u0107 na\u0142o\u017cona na piastun\u00f3w w\u0142adzy doczesnej wraz z ich poddanymi. S\u0105 oni wprost wezwani do publicznego okazywania swojego podda\u0144stwa Kr\u00f3lowi Kr\u00f3l\u00f3w – pod rygorem utraty niezb\u0119dnego do sprawowania w\u0142adzy autorytetu oraz ryzyka umniejszenia dobra powierzonych ich pieczy ojczyzn: Niech\u017ce wi\u0119c rz\u0105dcy pa\u0144stw nie wzbraniaj\u0105 si\u0119 sami i wraz ze swoim narodem odda\u0107 kr\u00f3lestwu Chrystusowemu publicznych oznak czci i pos\u0142usze\u0144stwa<\/strong>, je\u017celi pragn\u0105 zachowa\u0107 nienaruszon\u0105 sw\u0105 powag\u0119 i przyczyni\u0107 si\u0119 do pomno\u017cenia pomy\u015blno\u015bci swej ojczyzny<\/em> [Quas primas<\/em>, 15].<\/p>\r\n

Na koniec wreszcie, Pius XI wyra\u017ca nadziej\u0119, \u017ce obchodzone odt\u0105d corocznie, uroczy\u015bcie i publicznie \u015awi\u0119to Chrystusa Kr\u00f3la rych\u0142o sprowadzi z powrotem spo\u0142ecze\u0144stwo do Najukocha\u0144szego Zbawcy<\/em> [Quas primas<\/em>, 21]. B\u0119dzie ono napomnieniem tak dla jednostek, jak dla w\u0142adz i rz\u0105dz\u0105cych<\/em>, przywiedzie im bowiem na my\u015bl \u00f3w s\u0105d ostateczny, na kt\u00f3rym Chrystus, nie tylko usuni\u0119ty z \u017cycia publicznego, lecz tak\u017ce przez wzgard\u0119 zlekcewa\u017cony i zapoznany, bardzo surowo pom\u015bci tak wielkie zniewagi, poniewa\u017c godno\u015b\u0107 Jego kr\u00f3lewska tego si\u0119 domaga, aby wszystkie pa\u0144stwa tak w wydawaniu praw i w wymierzaniu sprawiedliwo\u015bci, jak te\u017c w wychowaniu m\u0142odzie\u017cy w zdrowej nauce i czysto\u015bci obyczaj\u00f3w zastosowa\u0142y si\u0119 do przykaza\u0144 Bo\u017cych i zasad chrze\u015bcija\u0144skich<\/strong><\/em> [Quas primas<\/em>, 26]. Z tego powodu szczeg\u00f3lnie znacz\u0105ce – tak\u017ce z uwagi na p\u00f3\u017aniejsze losy tego \u015bwi\u0119ta – jest podane przez papie\u017ca uzasadnienie wyznaczenia terminu uroczysto\u015bci na ostatni\u0105 niedziel\u0119 pa\u017adziernika, tj. poprzedzaj\u0105c\u0105 uroczysto\u015b\u0107 Wszystkich \u015awi\u0119tych: A do obchodzenia tego \u015bwi\u0119ta wyda\u0142a si\u0119 najodpowiedniejsza spo\u015br\u00f3d innych ostatnia niedziela pa\u017adziernika, kt\u00f3ra prawie<\/strong> zamyka okres roku ko\u015bcielnego: w ten spos\u00f3b rozpami\u0119tywanie w ci\u0105gu roku tajemnic \u017cycia Jezusa Chrystusa zako\u0144czy si\u0119 niejako i pomno\u017cy \u015bwi\u0119tem Chrystusa Kr\u00f3la i zanim<\/strong> obchodzi\u0107 b\u0119dziemy chwa\u0142\u0119 Wszystkich \u015awi\u0119tych, wys\u0142awia\u0107 i g\u0142osi\u0107 b\u0119dziemy chwa\u0142\u0119 Tego, kt\u00f3ry tryumfuje we wszystkich \u015awi\u0119tych i wybranych<\/em> [Quas primas<\/em>, 25]. Nie nale\u017cy odsuwa\u0107 obchodzenia tego \u015bwi\u0119ta ca\u0142kowicie w sfer\u0119 eschatologiczn\u0105, w kt\u00f3r\u0105 rok liturgiczny przenosi po uroczysto\u015bci Wszystkich \u015awi\u0119tych, lecz trzeba zakorzeni\u0107 j\u0105 tak\u017ce mocno na ziemi, w sferze spo\u0142ecznej w\u0142a\u015bnie. Chodzi przecie\u017c o to, aby Jezusa Kr\u00f3la wyprowadzi\u0107 z zacisza \u015bwi\u0119tych przybytk\u00f3w, jak gdyby z ukrycia i wiod\u0105c Go w tryumfalnym pochodzie po ulicach miast (\u2026) przywr\u00f3ci\u0107 [Mu] wszystkie prawa kr\u00f3lewskie<\/em> [Quas primas<\/em>, 23].<\/p>\r\n

Konfrontacja owych dw\u00f3ch dokument\u00f3w ukazuje zatem wielorakie i fundamentalne r\u00f3\u017cnice w pojmowaniu kr\u00f3lowania Chrystusa. Biskupi polscy k\u0142ad\u0105 wy\u0142\u0105czny nacisk na sens eschatologiczny kr\u00f3lestwa mesja\u0144skiego, neguj\u0105c wprost potrzeb\u0119 jego zaistnienia w sferze spo\u0142ecznej, a zatem i politycznej (wprowadzamy to pleonazmatyczne w\u0142a\u015bciwie rozr\u00f3\u017cnienie, tylko dlatego, \u017ce w j\u0119zyku politycznego modernizmu – zw\u0142aszcza za spraw\u0105, z jednej strony, liberalizmu, z drugiej za\u015b, heglizmu – to, co \u201espo\u0142eczne\u201d\/\u201eobywatelskie\u201d\/\u201ecywilne\u201d zosta\u0142o sztucznie oddzielone od tego, co \u201epolityczne\u201d\/\u201epa\u0144stwowe\u201d\/\u201epubliczne\u201d). Papie\u017c m\u00f3wi wyra\u017anie, \u017ce Chrystus Kr\u00f3l ma panowa\u0107 tak\u017ce spo\u0142ecznie, czyli nad narodami i pa\u0144stwami. Biskupi uwa\u017caj\u0105 za zupe\u0142nie wystarczaj\u0105ce kr\u00f3lowanie Chrystusa w rodzinach, domach i parafiach. Papie\u017c jednoznacznie nakazuje, aby kr\u00f3lowanie to uznawali rz\u0105dcy pa\u0144stw, zw\u0142aszcza w sferze legislacyjnej, jurydycznej i wychowawczej. Biskupi ograniczaj\u0105 swoje postulaty do aktu po\u015bwi\u0119cenia rodziny ludzkiej Jezusowi Chrystusowi Kr\u00f3lowi Wszech\u015bwiata w \u015bwi\u0105tyniach. Papie\u017c domaga si\u0119, aby prawa kr\u00f3lewskie Chrystusa Kr\u00f3la by\u0142y potwierdzone w sferze publicznej (w tryumfalnym pochodzie na ulicach miast<\/em>), nie za\u015b, aby Kr\u00f3la Kr\u00f3l\u00f3w skrywano w zaciszu \u015bwi\u0119tych przybytk\u00f3w<\/em>. Na ka\u017cdym kroku jest tu zatem wykluczaj\u0105ca si\u0119 teza i antyteza, kt\u00f3rych niepodobna \u201eznie\u015b\u0107\u201d w \u017cadnej syntezie. Co wi\u0119cej, nie spos\u00f3b nie doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce obecny w Li\u015bcie biskup\u00f3w zarzut o brak g\u0142\u0119bszego spojrzenia na prawd\u0119 o kr\u00f3lowaniu Chrystusa<\/em>, da\u0142by si\u0119 odnie\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie do nauczania papie\u017ca Piusa XI, albowiem to, co biskupi zdaj\u0105 si\u0119 uwa\u017ca\u0107 za spojrzenie \u201ep\u0142ytkie\u201d – czyli potwierdzenie przez zwierzchnik\u00f3w wsp\u00f3lnot politycznych publicznego, spo\u0142ecznego panowanie Chrystusa – jest w\u0142a\u015bnie tym, o co upomina\u0142 si\u0119 kategorycznie i jednoznacznie ten papie\u017c!<\/p>\r\n

Mo\u017ce jednak – podniesie kto\u015b – tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 stwarza odwo\u0142anie si\u0119 przez sygnatariuszy Listu w\u0142a\u015bnie do kategorii rodziny ludzkiej<\/em>? Niestety, z\u0142udna to nadzieja. \u201eRodzina ludzka\u201d albowiem to wprawdzie najszersza z mo\u017cliwych kategoria antropologiczna i doczesna, ale w \u017cadnym razie nie mo\u017ce ona stanowi\u0107 nawet substytutu kategorii (zorganizowanego wsp\u00f3lnotowo, wi\u0119c z konieczno\u015bci hierarchicznie) spo\u0142ecze\u0144stwa politycznego; to jedynie wyk\u0142adnik gatunkowej solidarno\u015bci (genus humanum<\/em>) wszystkich potomk\u00f3w Adama i Ewy, dziedzicz\u0105cych i t\u0119 sam\u0105 istot\u0119 gatunkow\u0105 bytu stworzonego na podobie\u0144stwo Bo\u017ce (imago Dei<\/em>), i ten sam grzech pierworodny; lecz \u201erodzina ludzka\u201d to nie civitas<\/em>. Adam i Ewa wraz ze swoimi dzie\u0107mi tworzyli ju\u017c rodzin\u0119 ludzk\u0105, ale Miasto za\u0142o\u017cy\u0142 dopiero Kain, nazywaj\u0105c je imieniem swego syna Henocha (mo\u017cna by wi\u0119c rzec, \u017ce tak\u017ce dlatego ka\u017cde Miasto, jakie odt\u0105d zosta\u0142o za\u0142o\u017cone, musi w jakim\u015b sensie wyp\u0142aci\u0107 si\u0119 Bogu za zbrodni\u0119 kainow\u0105 kultem przeb\u0142agalnym i uwielbieniem). \u201eRodzina ludzka\u201d i pa\u0144stwo (civitas<\/em>) by\u0142yby tylko w jednym wypadku to\u017csame: gdyby dosz\u0142o do powstania naprawd\u0119 uniwersalnego pa\u0144stwa \u015bwiatowego, poza kt\u00f3rego potestas<\/em> i iurisdictio<\/em> nie pozostawa\u0142aby dos\u0142ownie \u017cadna istota ludzka \u017cyj\u0105ca na ziemi. Pytanie jednak czy to w og\u00f3le i mo\u017cliwe, i po\u017c\u0105dane, a je\u015bli nawet po\u017c\u0105dane, to komu oddawa\u0142aby cze\u015b\u0107 taka civitas terrena universalis<\/em>: Bogu czy\u2026 cz\u0142owiekowi?<\/p>\r\n

Ot\u00f3\u017c to: trzeba odnie\u015b\u0107 si\u0119 tu jeszcze do owego stwierdzenia zawartego w Li\u015bcie, i\u017c kr\u00f3lestwo Bo\u017ce nie ma nic wsp\u00f3lnego z jak\u0105kolwiek form\u0105 panowania cz\u0142owieka w \u015bwiecie<\/em>. Na pierwszy rzut oka tezie tej niepodobna nic zarzuci\u0107, a nawet mo\u017ce ona zdawa\u0107 si\u0119 oczywistym truizmem oraz ostrze\u017ceniem przed jak\u0105kolwiek form\u0105 antropolatrii. Od razu jednak mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przynajmniej w jednym wypadku ta na poz\u00f3r oczywista teza pozostaje w sprzeczno\u015bci z nauk\u0105 Piusa XI, i\u017c – je\u017celi g\u0142\u0119biej wnikniemy w rzecz<\/em> – to ujrzymy, i\u017c Chrystus jest Kr\u00f3lem nie tylko jako B\u00f3g, Syn Bo\u017cy, Druga Osoba Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, ale – we w\u0142a\u015bciwym tego s\u0142owa znaczeniu imi\u0119 i w\u0142adz\u0119 kr\u00f3la, nale\u017cy przyzna\u0107 Chrystusowi jako cz\u0142owiekowi<\/strong><\/em> [Quas primas<\/em>, 14]. Nie koniec zreszt\u0105 na tym, acz dalsze wnioski mog\u0105 by\u0107 formu\u0142owane ju\u017c tylko hipotetycznie, poniewa\u017c nie jest jasne, co w\u0142a\u015bciwie biskupi chcieli wyrazi\u0107 przez to, co napisali. Czy odrzucenie – w kontek\u015bcie kr\u00f3lowania Chrystusa – \u201ejakiejkolwiek formy panowania cz\u0142owieka nad \u015bwiatem\u201d dotyczy panowania jakiego\u015b konkretnego cz\u0142owieka (polityka, rz\u0105dz\u0105cego), czy ma sens og\u00f3lno-antropologiczny, gatunkowy (cz\u0142owieka w og\u00f3le, jako \u201epana \u015bwiata\u201d?), czy jednego i drugiego? Je\u017celi zachodzi\u0107 by mia\u0142 pierwszy przypadek, to mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to ostrze\u017cenie in concreto<\/em> skierowane w pr\u00f3\u017cni\u0119, bo nic nie wiadomo, aby jacykolwiek postulatorzy intronizacji Chrystusa jako Kr\u00f3la Polski domagali si\u0119 specjalnego wywy\u017cszenia tym aktem, dajmy na to, p. prezydenta RP Bronis\u0142awa Komorowskiego, p. premiera Donalda Tuska czy jakiejkolwiek innej (ludzkiej) osoby rz\u0105dz\u0105cej lub aspiruj\u0105cej do rz\u0105dzenia. Je\u017celi za\u015b chodzi o drugie znaczenie, to jest rzecz\u0105 zadziwiaj\u0105c\u0105, \u017ce biskupi zdaj\u0105 si\u0119 nie dostrzega\u0107 ani tego, \u017ce w\u0142a\u015bnie uznanie za Kr\u00f3la Chrystusa wyklucza raz na zawsze mo\u017cno\u015b\u0107 identycznej pozycji – Kr\u00f3la Kr\u00f3l\u00f3w, od kt\u00f3rego p\u0142ynie wszelka auctoritas<\/em> i wszelka w\u0142adza – jakiegokolwiek cz\u0142owieka; ani tego, \u017ce \u017cyjemy w epoce i w systemie, kt\u00f3ry na miejscu Chrystusa postawi\u0142 jako \u017ar\u00f3d\u0142o wszelkiej w\u0142adzy i jej prawomocno\u015bci \u201ecz\u0142owieka kolektywnego\u201d, \u201esuwerenny\u201d Demos! Chocia\u017c w tym li\u015bcie nie ma \u017cadnego odwo\u0142ania do kwestii ustrojowych, to przecie\u017c sk\u0105din\u0105d, i z trudnej do policzenia ilo\u015bci wypowiedzi wsp\u00f3\u0142czesnych hierarch\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, wiadomo dobrze, \u017ce nie budzi ich zastrze\u017ce\u0144, a nawet jest wychwalany, w\u0142a\u015bnie ten – demokratyczny – ustr\u00f3j, w kt\u00f3rym panowanie cz\u0142owieka (kolektywnego) w \u015bwiecie, \u015bmiertelnego boga Demosa, jest konstytucyjn\u0105 grundnorm<\/em>, zasad\u0105 zasad, co czyni ten ustr\u00f3j niczym innym, jak antropoteistyczn\u0105 herezj\u0105!<\/p>\r\n

Na koniec, wolno wyrazi\u0107 przypuszczenie, \u017ce niedopowiedzian\u0105 intencj\u0105 sygnatariuszy Listu zdaje si\u0119 by\u0107 pragnienie zaoszcz\u0119dzenia rz\u0105dz\u0105cym w naszym \u201edemokratycznym pa\u0144stwie prawa\u201d, kt\u00f3re zak\u0142ada wywodzenie obowi\u0105zuj\u0105cych w nim norm tak z wiary w Boga, jak \u201ez innych \u017ar\u00f3de\u0142\u201d, k\u0142opotu, jaki niew\u0105tpliwie sprawia im sam postulat intronizacji, jak\u017ce zak\u0142\u00f3caj\u0105cy powszechnie po\u017c\u0105dany i przez \u015bwieckich, i przez purpurat\u00f3w, patronat \u015bw. Spokoju. Wbrew miotanym przez chrystofob\u00f3w oskar\u017ceniom o \u201ewtr\u0105canie si\u0119 do polityki\u201d, wsp\u00f3\u0142czesny, posoborowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 hierarchiczny daje nieustanne dowody najdalej posuni\u0119tej uprzejmo\u015bci, pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci i spolegliwo\u015bci wobec \u201e\u015bwieckiego pa\u0144stwa\u201d, przynajmniej w zakresie realizacji tego, co najwa\u017cniejsze – czyli w\u0142a\u015bnie Spo\u0142ecznego Kr\u00f3lowania Chrystusa (bo je\u015bli chodzi o interesy doczesne i materialne energia stanu duchownego wykazuje znacznie wy\u017cszy poziom nat\u0119\u017cenia). Zachodzi zatem pytanie czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 winien by\u0107 naprawd\u0119 Ko\u015bcio\u0142em uprzejmym, taktownym i pow\u015bci\u0105gliwym w reprezentowaniu Swojego Boskiego Za\u0142o\u017cyciela? Czy Chrystus Pan nakaza\u0142 Swoim aposto\u0142om kurtuazj\u0119 i delikatno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem rz\u0105dc\u00f3w tego \u015bwiata, czy raczej nastawanie \u201ew por\u0119 i nie w por\u0119\u201d? Pytanie to oczywi\u015bcie retoryczne, bo wszak\u017ce ta cz\u0105stka Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c pielgrzymuje po ziemi nazwana zosta\u0142a nie Ko\u015bcio\u0142em uprzejmym, lecz Ecclesia Militans<\/em>.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>\r\n

[Wszystkie wyt\u0142uszczenia i w tek\u015bcie Listu Episkopatu Polski, i w encyklice Piusa XI Quas primas<\/em> pochodz\u0105 ode mnie – J.B.]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W ostatni\u0105 niedziel\u0119 starego roku, na kt\u00f3r\u0105 w nowym kalendarzu liturgicznym przesuni\u0119to tak\u017ce \u015awi\u0119to Jezusa Chrystusa Kr\u00f3la Wszech\u015bwiata, w ko\u015bcio\u0142ach polskich odczytywano List Episkopatu Polski O kr\u00f3lowaniu Jezusa Chrystusa przyj\u0119ty uprzednio na 359. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie w dniach 2-3 pa\u017adziernika 2012 roku. List ten wzbudzi\u0142 ju\u017c spor\u0105 konsternacj\u0119 po\u015br\u00f3d cz\u0119\u015bci duchowie\u0144stwa […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64646"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64646"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64646\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}