{"id":64430,"date":"2012-12-04T11:16:34","date_gmt":"2012-12-04T16:16:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=64430"},"modified":"2012-12-04T11:16:34","modified_gmt":"2012-12-04T16:16:34","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=64430","title":{"rendered":"Vaticanum II oczami bezpieki"},"content":{"rendered":"

Moskwa by\u0142a stolic\u0105 bezbo\u017cnictwa i m\u00f3zgiem walki z katolickim Rzymem. Interesowa\u0142a si\u0119 soborem, bo interesowa\u0142a si\u0119 Ko\u015bcio\u0142em, kt\u00f3ry by\u0142 najpowa\u017cniejsz\u0105 si\u0142\u0105 sprzeciwiaj\u0105c\u0105 si\u0119 komunizmowi w ca\u0142ym \u015bwiecie<\/strong> –\u00a0m\u00f3wi w rozmowie z PCh24.pl dr hab. S\u0142awomir Cenckiewicz, historyk.<\/p>\r\n

Moskwa d\u0105\u017cy do starcia z Ko\u015bcio\u0142em<\/h2>\r\n

I cz\u0119\u015b\u0107 wywiadu
<\/strong><\/h4>\r\n

Dlaczego Jan XXIII w pewnym momencie zacz\u0105\u0142 mi\u0119kko odnosi\u0107 si\u0119 do komunizmu? Jeszcze w 1961 roku w encyklice \u201eMater et Magistra\u201d ostro skrytykowa\u0142 t\u0119 ideologi\u0119. <\/strong><\/p>\r\n

Wci\u0105\u017c pozostaje to zagadk\u0105, cho\u0107 wiele na ten temat ju\u017c napisano. Dla jednych owa mi\u0119kko\u015b\u0107 wynika z \u017cyciowej drogi i charakteru Angelo Giuseppe Roncalliego, dla innych z jego pi\u0119knoduchostwa, naiwno\u015bci i ma\u0142o realistycznych wizji pokoju budowanego przez \u201eludzi dobrej woli\u201d, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mieli si\u0119 pomie\u015bci\u0107 tak\u017ce bolszewicy. Jeszcze inni widz\u0105 w tym przede wszystkim spisek przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi i jego infiltracj\u0119 przez zorganizowane si\u0142y z\u0142a, w tym Moskw\u0119.<\/p>\r\n

Historyk jest gdzie\u015b pomi\u0119dzy tymi interpretacjami. Cz\u0119sto o nawet najpowa\u017cniejszych decyzjach w dziejach decyduje zar\u00f3wno charakter ludzi, ich b\u0142\u0119dne mniemania, jak i niedostrzegalne cz\u0119sto spiski, kt\u00f3re – w omawianym przypadku – odrzucaj\u0105c i nie bior\u0105c pod uwag\u0119, rzecz jasna, boskiej natury Ko\u015bcio\u0142a, staraj\u0105 si\u0119 wykorzysta\u0107 pewien profil psychologiczno-charakterologiczny \u201edobrego papie\u017ca\u201d. I cho\u0107 cz\u0119sto jest to bardzo zawodne, co pokazuj\u0105 przypadki papie\u017cy Piusa IX czy Leona XIII, z kt\u00f3rymi \u015bwiat liberalny wi\u0105za\u0142 pewne nadzieje, a p\u00f3\u017aniej sromotnie si\u0119 rozczarowa\u0142, to w przypadku papie\u017ca Roncaliego sta\u0142o si\u0119 inaczej. Mia\u0142 on wizj\u0119 soboru, kt\u00f3ry od pocz\u0105tku b\u0119dzie mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c pewien wymiar mi\u0119dzyreligijny. Chcia\u0142, by ju\u017c w dniu jego inauguracji w \u0142awach soborowych zasiedli przedstawiciele prawos\u0142awia moskiewskiego. To z kolei zosta\u0142o wykorzystane przez Moskw\u0119 do neutralizacji pozosta\u0142ych wsp\u00f3lnot prawos\u0142awnych, a zakulisowo wspierane by\u0142o przez KGB.<\/p>\r\n

Ekumeniczne z\u0142udzenia Jana XXIII postanowi\u0142a wykorzysta\u0107 Moskwa, kt\u00f3ra szybko sformu\u0142owa\u0142a warunki stawiaj\u0105ce Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 pod \u015bcian\u0105. Kreml przem\u00f3wi\u0142 przez agenta KGB o ps. \u201eAdamant\u201d czyli arcybiskupa Nikodema (Borysa Rotowa) – przewodnicz\u0105cego Wydzia\u0142u Zewn\u0119trznych Stosunk\u00f3w Cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego, kt\u00f3ry orzek\u0142, \u017ce warunkiem uczestnictwa sowieckich prawos\u0142awnych w Soborze jest milczenie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego na temat komunizmu. Takie s\u0105 te\u017c kulisy p\u00f3\u017aniejszej tak zwanej umowy w Metz z wrze\u015bnia 1962 r. i soborowego milczenia o komunizmie.<\/p>\r\n

Nie zgadzam si\u0119 z pogl\u0105dem, \u017ce w spo\u0142ecznej encyklice Mater et Magistra<\/em> z 15 maja 1961 r. Jan XXIII \u201eostro skrytykowa\u0142\u201d komunizm. Owszem skrytykowa\u0142, ale jak si\u0119 wydaje, jednak nieadekwatnie do czas\u00f3w, w kt\u00f3rych pisa\u0142 swoj\u0105 encyklik\u0119. Bodaj jedna trzecia \u015bwiata by\u0142a w\u00f3wczas w r\u0119kach bolszewik\u00f3w. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Piusa XI \u201eu\u015bmiechni\u0119ty papie\u017c\u201d napisa\u0142 jedynie, \u017ce \u201etezy tak zwanych komunist\u00f3w pozostaj\u0105 w skrajnej sprzeczno\u015bci z nauk\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Nie mog\u0105 te\u017c katolicy popiera\u0107 w jakikolwiek spos\u00f3b twierdze\u0144 socjalist\u00f3w, mimo, \u017ce g\u0142osz\u0105 oni bardziej umiarkowane pogl\u0105dy\u201d.<\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie w Rzymie idea czynnego oporu wobec komunizmu czy regularne krucjaty modlitewne w intencji \u201eKo\u015bcio\u0142a milczenia\u201d organizowane przez kard. Alfredo Ottavianiego cieszy\u0142y si\u0119 coraz mniejszym wsparciem papie\u017ca i bliskich mu kurialist\u00f3w. Wczesn\u0105 jesieni\u0105 1961 r. poruszony tak zwanym kryzysem berli\u0144skim papie\u017c wyg\u0142osi\u0142 or\u0119dzie radiowe wzywaj\u0105ce wszystkich do rokowa\u0144 pokojowych, a wierz\u0105cych do mod\u0142\u00f3w \u201eza trwa\u0142y, owocny i pogodny pok\u00f3j\u201d. Biskupa Rzymu pochwali\u0142 publicznie Sekretarz Generalny KPZS Nikita Chruszczow. To by\u0142 pocz\u0105tek katastrofy.<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z form wywierania presji przez Moskw\u0119 na to, by Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II milcza\u0142 na temat komunizmu by\u0142y kwestie ekumeniczne. Jak wygl\u0105da\u0142y te dzia\u0142ania?<\/strong><\/p>\r\n

Rola inspiracyjna KGB wykracza\u0142a zar\u00f3wno poza kwestie ekumenizmu, jak i sprawy dotycz\u0105ce rewizji stosunku Ko\u015bcio\u0142a do komunizmu. Oczywi\u015bcie, ekumenizm otworzy\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 na b\u0142\u0119dy, a wi\u0119c i na tych, kt\u00f3rzy te b\u0142\u0119dy rozsiewali. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce Sowieci postrzegali Ko\u015bci\u00f3\u0142 ca\u0142o\u015bciowo, nie za\u015b jedynie w wymiarze dora\u017anym i politycznym.<\/p>\r\n

Moskwa by\u0142a stolic\u0105 bezbo\u017cnictwa i m\u00f3zgiem walki z katolickim Rzymem. Interesowa\u0142a si\u0119 soborem, bo interesowa\u0142a si\u0119 Ko\u015bcio\u0142em katolickim, kt\u00f3ry by\u0142 najpowa\u017cniejsz\u0105 si\u0142\u0105 sprzeciwiaj\u0105c\u0105 si\u0119 komunizmowi w ca\u0142ym \u015bwiecie. \u201eKomunizm jest z\u0142y w samej swej istocie. Nie mo\u017cna wi\u0119c wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z nim na \u017cadnym polu, o ile chce si\u0119 uratowa\u0107 przed rozk\u0142adem chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 cywilizacj\u0119 i porz\u0105dek spo\u0142eczny\u201d – pisa\u0142 papie\u017c Pius XI w Divini Redemptoris<\/em>.<\/p>\r\n

Sowieci powa\u017cnie traktowali s\u0142owa papie\u017ca. Rejestrowali wszelkie odst\u0119pstwa od wyra\u017conego przez Piusa XI tradycyjnego nauczania na temat komunizmu. \u00c4\u2020wier\u0107 wieku p\u00f3\u017aniej postanowili wykorzysta\u0107 sob\u00f3r i klimat mu towarzysz\u0105cy do realizacji swoich plan\u00f3w dezintegracji Ko\u015bcio\u0142a. Od wielu lat analizowali nastroje w Kurii Rzymskiej, pr\u0105dy teologiczne, frakcje i podzia\u0142y. Z entuzjazmem spogl\u0105dali na liberalnych katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c przed soborem wzywali Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 do zrewidowania tradycyjnie negatywnego stanowiska wobec komunizmu. Na fali powojennej fascynacji kwesti\u0105 spo\u0142eczn\u0105 we Francji, na uboczu coraz silniejszego ruchu komunistycznego, rozwija\u0142 si\u0119 ruch ksi\u0119\u017cy robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy poprzez zatrudnianie si\u0119 na roli, w fabrykach czy kopalniach postanowili zyska\u0107 poklask w\u015br\u00f3d tak zwanych prostych ludzi. Pomys\u0142odawc\u0105 tego ruchu by\u0142 ojciec Louis Augros. Z czasem okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce zainicjowane przez niego \u201ebrygady kap\u0142a\u0144skie\u201d na tyle zarazi\u0142y si\u0119 lewicowymi has\u0142ami spo\u0142ecznymi, i\u017c nie zamierza\u0142y ju\u017c nawraca\u0107 proletariatu. Ksi\u0119\u017ca robotnicy szybko popadli w konflikt z hierarchi\u0105. Niekt\u00f3rzy zg\u0142osili nawet sw\u00f3j akces do partii komunistycznej.<\/p>\r\n

Nieprzypadkowo jeden z ich obro\u0144c\u00f3w, przedstawiciel tzw. nowej teologii, a p\u00f3\u017aniej jeden z najzagorzalszych zwolennik\u00f3w Soboru Watyka\u0144skiego II – dominikanin Yves Congar, na kartach swojego dziennika por\u00f3wna\u0142 pot\u0119piaj\u0105ce ksi\u0119\u017cy robotnik\u00f3w \u015awi\u0119te Oficjum do\u2026 triumfuj\u0105cych nad partyzantami jednostek SS! Ojciec Congar drwi\u0142 z papie\u017ca Piusa XII, kt\u00f3ry, wed\u0142ug niego, tak l\u0119ka\u0142 si\u0119 komunizmu, \u017ce nawet widzia\u0142 ich w Rzymie \u201ez no\u017cami w z\u0119bach\u201d.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c w Polsce aktywne by\u0142y w\u00f3wczas ruchy post\u0119powych katolik\u00f3w\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105 – w Czechos\u0142owacji, na W\u0119grzech, w Polsce, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w Chinach, przy wsparciu w\u0142adz i tajnych s\u0142u\u017cb rozwija\u0142 si\u0119 ruch \u201ekatolik\u00f3w post\u0119powych\u201d z przybud\u00f3wk\u0105 w postaci tzw. ksi\u0119\u017cy patriot\u00f3w. Wzywa\u0142 on do sojuszu i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania katolicyzmu z sowieckim socjalizmem na gruncie reform spo\u0142ecznych.<\/p>\r\n

Jednym z rzecznik\u00f3w tego ruchu w Polsce Ludowej by\u0142 Boles\u0142aw Piasecki, kt\u00f3ry pisa\u0142 mi\u0119dzy innymi: \u201eNarastanie wewn\u0119trzno-katolickich odrodze\u0144czych proces\u00f3w spo\u0142ecznych zbieg\u0142o si\u0119 z pot\u0119g\u0105 historycznego procesu rewolucji socjalistycznej. Dzi\u0119ki socjalizmowi wszyscy ludzie dobrej woli, a wi\u0119c i ludzie wierz\u0105cy, przestaj\u0105 by\u0107 maluczkimi i prostaczkami w zakresie rozumienia i mo\u017cliwo\u015bci kierowania procesami spo\u0142ecznymi. Dlatego z poczuciem godno\u015bci uniwersalizmu chrze\u015bcija\u0144skiego, ale jednocze\u015bnie z poczuciem zdrowej krytyki funkcji spo\u0142ecznej katolicyzmu w czasach nowo\u017cytnych, nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce socjalizm pom\u00f3g\u0142 i obiektywnie wspiera odrodze\u0144cz\u0105 rewizj\u0119 funkcji spo\u0142ecznej katolicyzmu\u201d. Powy\u017csze heretyckie tendencje traktowano bardzo powa\u017cnie, bo zdawano sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 skuteczn\u0105 broni\u0105 rozsadzaj\u0105c\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 od wewn\u0105trz i dopasowuj\u0105c\u0105 go do \u015bwiata, w kt\u00f3rym komunizm buduje nowy model zlaicyzowanego pa\u0144stwa. Ju\u017c Stalin m\u00f3wi\u0142, \u017ce jego marzeniem jest mie\u0107 \u201eswojego prymasa\u201d. Nie wierzy\u0142 bowiem do ko\u0144ca w fizyczn\u0105 likwidacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Komuni\u015bci zaprz\u0119gli do swej wojny wielu upad\u0142ych duchownych i \u015bwieckich, kt\u00f3rzy stanowili zaplecze intelektualne dla tej walki. Symbolem w tym wzgl\u0119dzie pozostaje dla mnie znawca liturgii rzymskiej ojciec Jan Wierusz-Kowalski, kt\u00f3ry w 1960 r. porzuci\u0142 kap\u0142a\u0144stwo i odszed\u0142 z zakonu benedyktyn\u00f3w, by nast\u0119pnie naj\u0105\u0107 si\u0119 do walki z Ko\u015bcio\u0142em w Urz\u0119dzie ds. Wyzna\u0144 i zosta\u0107 nawet kadrowym oficerem na etacie niejawnym w Departamencie IV MSW! W tym sensie gry Moskwy wok\u00f3\u0142 soboru s\u0105 tylko wypadkow\u0105 gier i tendencji stosowanych przez Sowiet\u00f3w znacznie wcze\u015bniej.<\/p>\r\n

Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce sob\u00f3r nie by\u0142 dla komunist\u00f3w zaskoczeniem? Jak KGB si\u0119 do niego przygotowa\u0142a? <\/strong><\/p>\r\n

W jakim\u015b sensie sob\u00f3r dla nikogo nie by\u0142 zaskoczeniem. Mi\u0119dzy upublicznion\u0105 przez papie\u017ca wol\u0105 jego zwo\u0142ania a pierwsz\u0105 sesj\u0105 Vaticanum II<\/em> min\u0119\u0142y prawie trzy lata. By\u0142o wi\u0119c sporo czasu by si\u0119 przygotowa\u0107.<\/p>\r\n

Z nieznanych praktycznie dokument\u00f3w MSW wynika, \u017ce na wie\u015b\u0107 o zwo\u0142aniu soboru w KGB i tak zwanych bratnich s\u0142u\u017cbach powsta\u0142y specjalne kom\u00f3rki odpowiedzialne za Vaticanum II<\/em>. Du\u017c\u0105 rol\u0119 w tych przedsi\u0119wzi\u0119ciach odgrywali do\u015bwiadczeni w walce z Ko\u015bcio\u0142em funkcjonariusze \u201elitewskiego\u201d i \u201eukrai\u0144skiego\u201d KGB.<\/p>\r\n

Tajne s\u0142u\u017cby PRL mia\u0142y w tej sprawie do odegrania istotn\u0105 rol\u0119 ze wzgl\u0119du na do\u015b\u0107 dobre dotarcie i rozpoznanie Ko\u015bcio\u0142a. St\u0105d te\u017c w licznych odprawach i nasiad\u00f3wkach uczestniczyli zaprawieni w bojach z Ko\u015bcio\u0142em towarzysze z Warszawy z p\u0142k Morawskim i p\u0142k Straszewskim na czele.<\/p>\r\n

Regularnie organizowano w Moskwie, tak\u017ce ju\u017c podczas soboru, narady i spotkania, podczas kt\u00f3rych dyskutowano o aktualnej sytuacji w Ko\u015bciele katolickim. Ca\u0142o\u015bci\u0105 tego zagadnienia zawiadywa\u0142 Zarz\u0105d II KGB a odpowiedzialnymi za sob\u00f3r byli, mi\u0119dzy innymi, tacy funkcjonariusze jak Uszakow, Pietrow, Jegorow i Polakow. Co ciekawe, w sk\u0142ad tej specjalnie powo\u0142anej grupy wchodzi\u0142 tak\u017ce \u0142\u0105cznik pomi\u0119dzy KGB a \u201epolsk\u0105\u201d bezpiek\u0105, p\u0142k Bu\u0142gakow. Jedn\u0105 z podstawowych wytycznych wobec soboru by\u0142o \u201epodtrzymanie liberalnego ugrupowania w Watykanie\u201d. <\/strong><\/p>\r\n

Rozmawiali: Krzysztof G\u0119d\u0142ek, Mateusz Ziomber<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Za:\u00a0Polonia Christiana – pch24.pl (2012-11-30)<\/a><\/p>\r\n

\u00a0<\/h4>\r\n

Vaticanum II oczami bezpieki<\/strong><\/em><\/p>\r\n

KGB w Watykanie<\/h2>\r\n

II cz\u0119\u015b\u0107 rozmowy ze S\u0142awomirem Cenckiewiczem <\/strong><\/h4>\r\n

\"KGB– Nawet najwi\u0119ksi krytycy soboru w \u015bwiecie zachodnim nie zdaj\u0105 sobie sprawy jak przejrzysty dla Moskwy by\u0142 sob\u00f3r, jak skuteczni byli komuni\u015bci w rozpoznaniu Vaticanum II<\/em> i jak obszernym bie\u017c\u0105cym materia\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142owym dysponowali – m\u00f3wi PCh24.pl dr hab. S\u0142awomir Cenckiewicz.<\/strong><\/p>\r\n

Jak g\u0142\u0119boko oddzia\u0142ywa\u0142a KGB – owska agentura podczas trwania Soboru Watyka\u0144skiego II?<\/strong><\/p>\r\n

Trudno powiedzie\u0107 jak g\u0142\u0119boko si\u0119ga\u0142y macki bezpieki podczas soboru. Pracuj\u0105c od wielu lat nad ksi\u0105\u017ck\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 stosunkowi komunist\u00f3w do soboru, staram si\u0119 zrekonstruowa\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a agenturalne wykorzystywane przez bezpiek\u0119 PRL. Wydaje si\u0119, \u017ce w latach 1962-1965 do Rzymu przerzucono oko\u0142o 50 do\u015b\u0107 sprawnych i wp\u0142ywowych \u017ar\u00f3de\u0142, cho\u0107 wok\u00f3\u0142 soboru okazjonalnie i z pozycji kraju pracowa\u0142o ich kilkakrotnie wi\u0119cej. Do tego dochodzi agentura sowiecka, z regu\u0142y nieujawniania \u201ebratnim s\u0142u\u017cbom\u201d z wyj\u0105tkiem wsp\u00f3lnych operacji (Sowieci przy pomocy Warszawy przerzucali swoj\u0105 agentur\u0119 ko\u015bcieln\u0105 na Zach\u00f3d), oraz \u017ar\u00f3d\u0142a prowadzone przez Bu\u0142gar\u00f3w, Czech\u00f3w i S\u0142owak\u00f3w, W\u0119gr\u00f3w i tak dalej. \u0141\u0105cznie by\u0142a to pewnie ca\u0142kiem spora armia ulokowanych w sercu Ko\u015bcio\u0142a szpieg\u00f3w.<\/p>\r\n

Prowadzono te\u017c nas\u0142uch radiowy, monitorowano sesje episkopat\u00f3w narodowych podczas soboru, \u015bledzono hierarch\u00f3w w Rzymie, lustrowano domy, w kt\u00f3rych si\u0119 zatrzymywali podczas sesji soborowych i prac w komisjach, kopiowano tysi\u0105ce dokument\u00f3w, kt\u00f3re agentura musia\u0142a na bie\u017c\u0105co t\u0142umaczy\u0107 z \u0142aciny, w\u0142oskiego i francuskiego, a nawet prowadzono rozpoznanie konklawe po \u015bmierci Jana XXIII\u2026<\/p>\r\n

Nieprzypadkowo w wytycznych KGB wobec soboru z 1963 r. czytamy: \u201ew celu umocnienia roz\u0142amu i destrukcji podwalin w ko\u015bciele katolickim [pisownia oryginalna – przyp. S. C.] poprzez agenturalne i inne mo\u017cliwo\u015bci podtrzymywa\u0107 istniej\u0105ce w\u015br\u00f3d liberalnego duchowie\u0144stwa katolickiego za granic\u0105 tendencje do internacjonalizowania Kurii Rzymskiej, przeciwko nasileniu w niej kardyna\u0142\u00f3w w\u0142oskich, w celu w\u0142\u0105czenia w jej sk\u0142ad przedstawicieli ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich innych kraj\u00f3w, w\u0142\u0105czaj\u0105c kraje obozu socjalistycznego\u201d.<\/p>\r\n

Szeroko poj\u0119t\u0105 agentur\u0119, w tym tak zwane \u017ar\u00f3d\u0142a oficjalne, sygnalne, dora\u017ane czy wp\u0142ywu, wykorzystywano do inspiracji prasy napuszczanej cz\u0119sto na \u201eintegryst\u00f3w\u201d, rozpoznania podzia\u0142\u00f3w, tendencji i frakcji soborowych czy zdobywania \u201ewyprzedzaj\u0105cych\u201d informacji na przyk\u0142ad schemat\u00f3w i projekt\u00f3w dokument\u00f3w dyskutowanych w odpowiednich komisjach soborowych.<\/p>\r\n

Nawet najwi\u0119ksi krytycy soboru w \u015bwiecie zachodnim nie zdaj\u0105 sobie sprawy jak przejrzysty dla Moskwy by\u0142 sob\u00f3r, jak skuteczni byli komuni\u015bci w rozpoznaniu Vaticanum II<\/em> i jak obszernym bie\u017c\u0105cym materia\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142owym dysponowali. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 – m\u00f3wi\u0119 o tym po raz pierwszy – \u017ce jednym z nieoficjalnych i nie\u015bwiadomych \u017ar\u00f3de\u0142 osobowych warszawskiej bezpieki by\u0142 kieruj\u0105cy centrum informacyjnym soboru ojciec Ralph Michael Wiltgen, autor znakomitej ksi\u0105\u017cki Ren wpada do Tybru<\/em>. Jego skutecznym i operatywnym opiekunem z ramienia wywiadu PRL by\u0142 Ignacy Krasicki ps. \u201eWitold\u201d, kt\u00f3ry uzyskiwa\u0142 od ojca Wiltgena materia\u0142y, sugestie, naprowadzenia, wyprzedzaj\u0105ce informacje i plotki. W jednej z analiz wywiadowczych z 1964 r. czytamy, \u017ce \u201enie wynika, by Wiltgen d\u0105\u017cy\u0142 do celowej dezinformacji czy inspiracji, gdy\u017c w tym wypadku unika\u0142by podawania danych, kt\u00f3re stosunkowo szybko mog\u0105 by\u0107 sprawdzone (sob\u00f3r)\u201d.<\/p>\r\n

Jakie cele chcia\u0142a osi\u0105gn\u0105\u0107 Moskwa poprzez agenturalne oddzia\u0142ywanie na Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II. Kogo wspierano, a kogo dezawuowano?<\/strong><\/p>\r\n

To bardzo obszerne zagadnienie, ale mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce komunistom zale\u017ca\u0142o przede wszystkim na utrzymaniu progresistowskiego kursu soboru. Ze wzgl\u0119du na jego rewolucyjno\u015b\u0107 na bie\u017c\u0105co starali si\u0119 nawet propagowa\u0107 idee soborowe w celu pog\u0142\u0119bienia spor\u00f3w wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a. Robili tak nawet na terenie Zwi\u0105zku Sowieckiego, gdzie KGB nakaza\u0142a \u201ewzm\u00f3c agenturalno-operacyjn\u0105 prac\u0119 w ko\u015bciele katolickim i uniackim planuj\u0105c mi\u0119dzy innymi prowadzenie takich przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142yby publiczne wyst\u0105pienia ksi\u0119\u017cy w ko\u015bcio\u0142ach z poparciem soboru i jego uchwa\u0142\u201d. St\u0105d te\u017c w swoich dzia\u0142aniach prowadzonych podczas soboru i wok\u00f3\u0142 niego bolszewicy starali si\u0119 os\u0142abia\u0107 \u201eintegryst\u00f3w\u201d skupionych wok\u00f3\u0142 Coetus Internationalis Patrum<\/em>, kt\u00f3rych wspierali tacy. kardyna\u0142owie jak Ottaviani, Ruffini i Siri.<\/p>\r\n

Wrogiem numer jeden by\u0142 oczywi\u015bcie Ottaviani. W jego charakterystyce wywiad PRL konstatowa\u0142: \u201ejest sztandarow\u0105 postaci\u0105 obozu prawicy i konserwy watyka\u0144skiej. Zajmuje absolutnie nieprzejednane stanowisko w sprawach jakichkolwiek zmian w obecnej strukturze ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Jest przeciwny zjednoczeniu wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich, gdy\u017c uwa\u017ca, \u017ce os\u0142abi\u0142oby to spoisto\u015b\u0107 ko\u015bcio\u0142a. Za\u017carty przeciwnik jakichkolwiek rozm\u00f3w i rokowa\u0144 z obozem pa\u0144stw socjalistycznych. (\u2026) Opracowane przeze\u0144 schematy by\u0142y przedmiotem ostrych atak\u00f3w na soborze, zar\u00f3wno ze strony lewicy, jak i centrum. Poni\u00f3s\u0142 powa\u017cn\u0105 pora\u017ck\u0119 presti\u017cow\u0105, gdy ojcowe soboru powitali oklaskami przerwanie mu wyst\u0105pienia po up\u0142ywie regulaminowych 10 minut. Drug\u0105 jego pora\u017ck\u0105 by\u0142o wycofanie przez papie\u017ca schematu o \u017ar\u00f3d\u0142ach objawienia\u201d.<\/p>\r\n

Z kolei kardyna\u0142 Alfrink, prymas Holandii, kt\u00f3ry przerwa\u0142 wyst\u0105pienie Ottavianiego by\u0142 ulubie\u0144cem bolszewik\u00f3w: \u201eju\u017c od pierwszych dni soboru sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce kard. Alfrink wraz z szeregiem kardyna\u0142\u00f3w niemieckich i francuskich – zdecydowany jest wyst\u0105pi\u0107 przeciw koncepcjom wypracowanym przez Kuri\u0119 Rzymsk\u0105. W czasie dyskusji nad liturgi\u0105, Alfrink wyst\u0105pi\u0142 z dezyderatem wprowadzenia j\u0119zyk\u00f3w narodowych do obrz\u0119d\u00f3w ko\u015bcielnych, za umi\u0119dzynarodowieniem Kurii i zwi\u0119kszeniem roli \u015bwieckich. Jako przewodnicz\u0105cy na XIX zebraniu plenarnym przerwa\u0142 wyst\u0105pienie kard. Ottavianiego po up\u0142ywie regulaminowych 10 minut, wywo\u0142uj\u0105c tym gniew sekretarza \u015aw. Oficjum. Domaga\u0142 si\u0119 zdj\u0119cia schematu Ottavianiego \u00bbO \u017ar\u00f3d\u0142ach objawienia\u00ab okre\u015blaj\u0105c ten schemat jako \u00bbma\u0142y scholastyczny wst\u0119p do Pisma \u015awi\u0119tego\u00ab. Kardyna\u0142 Alfrink jest niew\u0105tpliwie jedn\u0105 z czo\u0142owych postaci lewicy w ko\u015bciele katolickim\u201d.<\/p>\r\n

Innym faworytem Moskwy by\u0142 kardyna\u0142 Bea: \u201ew czasie dyskusji na soborze zaatakowa\u0142 opracowane przez Ottavianiego schematy, jako \u00bbniezgodne zar\u00f3wno z osi\u0105gni\u0119ciami w dziedzinie bada\u0144 nad Pismem \u015awi\u0119tym, jak i z duchem ekumenicznym. Kard. Bea przypisuje si\u0119 niech\u0119tny stosunek do kard. Wyszy\u0144skiego, kt\u00f3remu Bea zarzuca jakoby wrogo\u015b\u0107 wobec projekt\u00f3w po\u0142\u0105czenia ko\u015bcio\u0142a katolickiego z prawos\u0142awiem\u201d.<\/p>\r\n

R\u00f3wnie\u017c kardyna\u0142 Montini budzi\u0142 szacunek komunist\u00f3w: \u201eatakuje konserwatyzm i zacofanie konserwatyst\u00f3w w kurii. Opowiada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c za u\u0142o\u017ceniem stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Watykanem a pa\u0144stwami socjalistycznymi na bazie wsp\u00f3\u0142istnienia i porozumienia\u201d. Podobnych charakterystyk czo\u0142owych postaci soboru, kt\u00f3re jasno ukazuj\u0105 sympatie komunist\u00f3w, jest tysi\u0105ce.<\/p>\r\n

Jakie by\u0142y dzia\u0142ania SB wobec polskich ojc\u00f3w soborowych?<\/strong><\/p>\r\n

Ka\u017cdego z polskich biskup\u00f3w i ich doradc\u00f3w kontrolowano w ramach specjalnie za\u0142o\u017conej \u201eteczki soborowej\u201d (niezale\u017cnie od tzw. TEOK). Do tego dochodzi\u0142a do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cona i wyszukana polityka paszportowa, w kt\u00f3rej uwzgl\u0119dniano zar\u00f3wno program kolejnych sesji soborowych i prac w komisjach, jak i pogl\u0105dy prezentowane przez biskup\u00f3w na dany temat b\u0119d\u0105cy przedmiotem zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 obrad. W ten spos\u00f3b tajne s\u0142u\u017cby chcia\u0142y wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad si\u0142 podczas g\u0142osowa\u0144.<\/p>\r\n

Ca\u0142o\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnej operacji Departamentu IV i Departamentu I MSW o kryptonimie \u201eConcillio\u201d kierowa\u0142 p\u0142k Stanis\u0142aw Morawski, do kt\u00f3rego sp\u0142ywa\u0142y zreszt\u0105 meldunki nie tylko z Rzymu, ale r\u00f3wnie\u017c z jednostek krajowych SB rozpracowuj\u0105cych poszczeg\u00f3lne kurie biskupie. Starano si\u0119 kontrolowa\u0107 i monitorowa\u0107 udzia\u0142 Polak\u00f3w w sesjach plenarnych i komisjach soborowych oraz w spotkaniach \u201epozasoborowych\u201d – z papie\u017cem i kurialistami, polskimi biskupami pracuj\u0105cymi poza Polsk\u0105, z przedstawicielami innych episkopat\u00f3w i emigracji.<\/p>\r\n

Spor\u0105 uwag\u0119 przywi\u0105zywano r\u00f3wnie\u017c do rozpoznania stosunku papie\u017ca i Kurii Rzymskiej do poszczeg\u00f3lnych hierarch\u00f3w i relacji z PRL.<\/p>\r\n

Poza tym permanentnie d\u0105\u017cono do zakwestionowania autorytetu prymasa Wyszy\u0144skiego w\u015br\u00f3d polskich i pozosta\u0142ych ojc\u00f3w soborowych. Temu s\u0142u\u017cy\u0142a chocia\u017cby opisana przeze mnie przed laty sprawa antymaryjnego memoria\u0142u, kolportowanego w\u015br\u00f3d ojc\u00f3w soborowych pod koniec 1963 r. Jego pomys\u0142odawc\u0105 by\u0142 bliski wsp\u00f3\u0142pracownik W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki Zenon Kliszko, kt\u00f3ry w 1963 r. wysun\u0105\u0142 propozycj\u0119 przygotowania dokumentu na temat rzekomego \u201ewypaczenia przez Wyszy\u0144skiego kultu maryjnego w Polsce\u201d. Wiele wskazuje na to, \u017ce pomys\u0142 ten mia\u0142 zwi\u0105zek z niepokojem Moskwy spowodowanym pomys\u0142em kilku biskup\u00f3w, w tym kardyna\u0142a Wyszy\u0144skiego, by og\u0142osi\u0107 nowy dogmat maryjny o Wsp\u00f3\u0142odkupicielstwie i Wszechpo\u015brednictwie Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. W charakterystyczny dla bezpieki spos\u00f3b przedstawiano w\u00f3wczas maryjno\u015b\u0107 prymasa, kt\u00f3ra mia\u0142a rzekomo zmierza\u0107 do \u201edeifikacji Marii, zr\u00f3wnania jej z bogiem-ojcem, co w konsekwencji prowadzi\u0142oby do nowego uk\u0142adu tr\u00f3jcy: ojciec-matka-syn, z wyeliminowaniem ducha \u015bwi\u0119tego, a w praktyce ko\u015bcielnej niekt\u00f3rych kraj\u00f3w do pe\u0142nej matriarchalizacji dogmatyki katolickiej. [\u2026] Jest to typowy wyraz katolicyzmu matriarchalnego, najbardziej zacofanego, kt\u00f3ry wyst\u0119puje dzi\u015b ju\u017c tylko na obszarach prymitywnej religijno\u015bci (tzw. religijno\u015bci uczuciowej, a nie rozumowej), jak Polska, po\u0142udniowa Hiszpania (bez Katalonii, Asturii i Kraju Bask\u00f3w), po\u0142udniowe W\u0142ochy wraz z Sardyni\u0105 oraz kraje Ameryki \u0141aci\u0144skiej\u201d.<\/p>\r\n

Podobnych prowokacji by\u0142o na soborze wi\u0119cej. Co ciekawe, jedn\u0105 z najbardziej znienawidzonych postaci w\u015br\u00f3d polskich biskup\u00f3w by\u0142 w\u00f3wczas bp Franciszek Jop, kt\u00f3ry przewodniczy\u0142 Komisji Liturgicznej Episkopatu Polski. Komuni\u015bci intrygowali przeciw niemu ze wzgl\u0119du na jego zdecydowan\u0105 postaw\u0119 wobec reform liturgicznych. \u201eW dyskusji nad schematem o liturgii opowiedzia\u0142 si\u0119 za utrzymaniem \u0142aciny\u201d – niepokoi\u0142a si\u0119 bezpieka. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\r\n

Lansowana jest teza, \u017ce radykalne z\u0142agodzenie przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 stosunku do komunizmu, jakie dokona\u0142o si\u0119 na Soborze Watyka\u0144skim II, u\u0142atwi\u0142o \u017cycie katolikom w krajach komunistycznych. Czy ta teza jest uprawniona?<\/strong><\/p>\r\n

W moim przekonaniu jest ona nazbyt optymistyczna. Zwolennicy tej tezy niech\u0119tnie odnotowuj\u0105 fakt, \u017ce istnieje \u015bcis\u0142a korelacja pomi\u0119dzy pocz\u0105tkiem Vaticanum II<\/em> a nowym otwarciem w prowadzonej przez komunist\u00f3w walce z Ko\u015bcio\u0142em. Zauwa\u017cmy, \u017ce antyko\u015bcielny Departament IV MSW powsta\u0142 w PRL na kilka miesi\u0119cy przed pocz\u0105tkiem soboru.<\/p>\r\n

Z kolei Moskwa nigdy wcze\u015bniej nie prowadzi\u0142a tak zaawansowanych dzia\u0142a\u0144 dezintegracyjnych wobec Stolicy Apostolskiej i episkopat\u00f3w imperium sowieckiego jak w okresie soborowym i posoborowym. W Archiwum Mitrochina<\/em> czytamy, \u017ce szef KGB Andropow pod koniec lat 60. zatwierdzi\u0142 specjalny plan operacji przeciwko Watykanowi, kt\u00f3ry \u201eprzewidywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c realizacj\u0119 szeregu \u00bb\u015brodk\u00f3w aktywnych\u00ab. KGB otrzyma\u0142o polecenie znalezienia sposob\u00f3w na sk\u0142\u00f3cenie duchownych, przebywaj\u0105cych na emigracji w Rzymie, z unitami i katolikami, mieszkaj\u0105cymi w Zwi\u0105zku Sowieckim\u201d.<\/p>\r\n

Bez posoborowego chaosu, kt\u00f3ry jest nast\u0119pstwem rewolucji doktrynalnej Vaticanum II<\/em>, zw\u0142aszcza tej zwi\u0105zanej z ekumenizmem i wolno\u015bci\u0105 religijn\u0105, nie by\u0142oby to mo\u017cliwe na tak\u0105 skal\u0119. Zdrada zepchni\u0119tych do podziemia katolik\u00f3w chi\u0144skich i wietnamskich, \u201epolityka wschodnia\u201d kardyna\u0142\u00f3w Koeniga i Casarolliego usuwaj\u0105cych ze stolic biskupich hierarch\u00f3w niech\u0119tnych komunistom, renegocjacja konkordat\u00f3w i upadek pa\u0144stw katolickich, wreszcie duchowe m\u0119cze\u0144stwo kardyna\u0142\u00f3w Mindszentego i Slipija pozbawionych swoich owiec oraz morderstwa dokonywane na polskich kap\u0142anach jeszcze w latach 80., s\u0105 widzialnym znakiem tej posoborowej tragedii i flirtu z bolszewikami.<\/p>\r\n

Aby to jednak na nowo zanalizowa\u0107 i wykaza\u0107 niezb\u0119dna jest swego rodzaju wra\u017cliwo\u015b\u0107 tradycjonalistyczna, kt\u00f3ra pozwoli badaczom spojrze\u0107 na sob\u00f3r i jego nast\u0119pstwa takim, jakim one by\u0142y w rzeczywisto\u015bci. Ufam, \u017ce dopomo\u017ce nam w tym szczeg\u00f3lnie or\u0119downictwo m\u0119czennik\u00f3w meksyka\u0144skich, hiszpa\u0144skich i chi\u0144skich, kt\u00f3rzy oddali swoje \u017cycie za Chrystusa Kr\u00f3la i Jego \u015bwi\u0119ty Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki gin\u0105c z r\u0105k bolszewik\u00f3w. Viva Cristo Rey!<\/p>\r\n

Rozmawiali: Mateusz Ziomber, Krzysztof G\u0119d\u0142ek<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Polonia Christiana – pch24.pl (2012-12-03) <\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Moskwa by\u0142a stolic\u0105 bezbo\u017cnictwa i m\u00f3zgiem walki z katolickim Rzymem. Interesowa\u0142a si\u0119 soborem, bo interesowa\u0142a si\u0119 Ko\u015bcio\u0142em, kt\u00f3ry by\u0142 najpowa\u017cniejsz\u0105 si\u0142\u0105 sprzeciwiaj\u0105c\u0105 si\u0119 komunizmowi w ca\u0142ym \u015bwiecie –\u00a0m\u00f3wi w rozmowie z PCh24.pl dr hab. S\u0142awomir Cenckiewicz, historyk. Moskwa d\u0105\u017cy do starcia z Ko\u015bcio\u0142em I cz\u0119\u015b\u0107 wywiadu Dlaczego Jan XXIII w pewnym momencie zacz\u0105\u0142 mi\u0119kko odnosi\u0107 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[66,84,41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64430"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64430"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64430\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}