{"id":64338,"date":"2012-12-01T18:41:21","date_gmt":"2012-12-01T23:41:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=64338"},"modified":"2012-12-01T18:41:21","modified_gmt":"2012-12-01T23:41:21","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=64338","title":{"rendered":"\u201ePok\u0142osie”, czyli Gross dla niepi\u015bmiennych – Piotr Gontarczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201ePok\u0142osie\u201d – film toporny, prostacki, szmir\u0119 po\u015bredniego gatunku – od razu okrzykni\u0119to dzie\u0142em \u201ewa\u017cnym\u201d i \u201eodkrywczym\u201d. Trudno si\u0119 dziwi\u0107 – jest typowym elementem promowanej przez mainstream pedagogiki wstydu. Nadto dobrze trafia w gusta przedstawicieli \u201enadwi\u015bla\u0144skich elit\u201d, kt\u00f3re wobec polsko\u015bci i chrze\u015bcija\u0144stwa na co dzie\u0144 z trudem t\u0142umi\u0105 niech\u0119\u0107 i pogard\u0119<\/strong>.<\/p>\r\n

Franciszek Kalina w latach 80. wyje\u017cd\u017ca za chlebem do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Sfrustrowany niskim statusem spo\u0142ecznym nienawidzi \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy w USA maj\u0105 by\u0107 w\u0142a\u015bcicielami budowlanego biznesu<\/a> i nie lubi\u0105 Polak\u00f3w, zarzucaj\u0105c im m.in. wydawanie \u017byd\u00f3w w czasie okupacji.<\/p>\r\n

W pewnej chwili do USA przyje\u017cd\u017ca bratowa Franka z dzie\u0107mi, kt\u00f3ra wesz\u0142a w konflikt z m\u0119\u017cem, m\u0142odszym bratem bohatera, J\u00f3zefem (w tej roli Maciej Stuhr). On sam pozosta\u0142 na rodzinnym gospodarstwie we wsi Gur\u00f3wka w Bia\u0142ostockiem. Sprawa jest bardzo dziwna: kobieta ewidentnie uciek\u0142a z kraju i nie m\u00f3wi, dlaczego. Franek postanawia pojecha\u0107 do Polski i zaradzi\u0107 rodzinnym nieporozumieniom.<\/p>\r\n

Intryga<\/strong><\/p>\r\n

Dociera do rodzinnej Gur\u00f3wki i niemal natychmiast zostaje wpl\u0105tany w wydarzenia stanowi\u0105ce pok\u0142osie mrocznych spraw z czas\u00f3w okupacji. Mno\u017c\u0105 si\u0119 szykany i napady bandyt\u00f3w, kt\u00f3rych duchowym przyw\u00f3dc\u0105 jest m\u0142ody ksi\u0105dz Janusz Pawlak.<\/p>\r\n

Wtedy okazuje si\u0119, \u017ce jaki\u015b czas temu, pod wp\u0142ywem tajemniczego impulsu, J\u00f3zef Kalina zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 na rodzinnym polu \u017cydowskie macewy ze zlikwidowanego przez Niemc\u00f3w cmentarza<\/strong>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabra\u0142 z le\u015bnej drogi, inne wykupi\u0142 od Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy u\u017cywali ich np. w wychodku. Du\u017cy ich zbi\u00f3r mia\u0142 jeszcze tkwi\u0107 jako bruk na terenie parafii.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie zainteresowanie sprawami \u017cydowskimi spotka\u0142o si\u0119 z wrogo\u015bci\u0105 lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, po stronie kt\u00f3rej stan\u0119\u0142a tak\u017ce \u017cona J\u00f3zefa Kaliny. Kobieta uciek\u0142a od m\u0119\u017ca do Ameryki.<\/p>\r\n

Widz\u0105c determinacj\u0119 brata, Franciszek Kalina decyduje si\u0119 na udzielenie mu pomocy w zabraniu macew z dziedzi\u0144ca parafii. Ma nadziej\u0119, \u017ce ten krok zako\u0144czy jego szale\u0144cze dzia\u0142ania. Operacja si\u0119 udaje, lecz nie bez komplikacji. Na koniec omal nie dochodzi do linczu Kalin\u00f3w przez lokaln\u0105 ludno\u015b\u0107, kt\u00f3remu zapobiega s\u0119dziwy proboszcz, prze\u0142o\u017cony ks. Janusza.<\/p>\r\n

R\u00f3wnolegle z w\u0105tkiem p\u0142yt toczy si\u0119 w\u0105tek po\u017cyczki z banku. Koniec ko\u0144c\u00f3w Franciszek Kalina dowiaduje si\u0119, \u017ce rodzinny maj\u0105tek nie by\u0142 ich odwieczn\u0105 ojcowizn\u0105, tylko du\u017cym maj\u0105tkiem po\u017cydowskim przej\u0119tym jeszcze w czasie okupacji. <\/strong>To samo dotyczy s\u0105siad\u00f3w i przyw\u00f3dc\u00f3w wrogo nastawionej wsi: wszyscy boj\u0105 si\u0119, \u017ce kto\u015b zechce im odebra\u0107 po\u017cydowski maj\u0105tek.<\/p>\r\n

Fabu\u0142a powoli zbli\u017ca si\u0119 do kluczowego dla filmu pytania: co si\u0119 sta\u0142o z lokalnymi \u017bydami? Do 1941 r. we wsi mieszka\u0142o 26 rodzin \u017cydowskich, w sumie oko\u0142o 120 os\u00f3b. W ko\u0144cu bracia odnajduj\u0105 mogi\u0142\u0119 zamordowanych \u017byd\u00f3w w ruinach swojego rodzinnego, przedwojennego domu. W nocnej scenerii horroru znajduj\u0105 pierwsze szkielety.<\/strong> Kiedy nad ranem bracia po zako\u0144czeniu rozkopywania mogi\u0142y siedz\u0105 na jej brzegu obok stosu ko\u015bci, pojawia si\u0119 legendarna posta\u0107 z ich dzieci\u0144stwa – stara kobieta z odleg\u0142ej gaj\u00f3wki, znana jako \u201ewariatka\u201d. To ona uzmys\u0142awia im straszn\u0105 prawd\u0119: \u017byd\u00f3w z Gur\u00f3wki nie wymordowali Niemcy, kt\u00f3rzy pojawili si\u0119 w okolicy dzie\u0144 wcze\u015bniej i odjechali, tylko mieszka\u0144cy wsi<\/strong>. To Polacy mieli sp\u0119dzi\u0107 wszystkich \u017byd\u00f3w i spali\u0107 ich \u017cywcem. Sceneria mia\u0142a by\u0107 dantejska: Polacy odurzeni alkoholem, dysz\u0105c chciwo\u015bci\u0105, \u017c\u0105dz\u0105 mordu i zemsty \u201eza ukrzy\u017cowanie Pana Jezusa\u201d, podpalili dom z uwi\u0119zionymi \u017bydami. Kiedy matki usi\u0142owa\u0142y wyrzuca\u0107 z ognia ma\u0142e dzieci, Polacy nadziewali je na wid\u0142y i wrzucali z powrotem do ognia.<\/p>\r\n

Okoliczno\u015bci mordu potwierdzi\u0142 braciom jeden z jego uczestnik\u00f3w, dodaj\u0105c kolejne szczeg\u00f3\u0142y. Aktywny mia\u0142 by\u0107 zw\u0142aszcza ojciec braci, Stanis\u0142aw Kalina, kt\u00f3ry nie tylko podpali\u0142 dom, ale i obci\u0105\u0142 g\u0142ow\u0119 m\u0142odej Mincowej, bo go wcze\u015bniej \u201enie dopu\u015bci\u0142a\u201d.<\/p>\r\n

Odkrycie tragicznej prawdy i obj\u0119cie parafii przez ks. Janusza przyspiesza rozw\u00f3j wydarze\u0144. J\u00f3zef Kalina zostaje zlinczowany i ukrzy\u017cowany przez polski mot\u0142och na drzwiach stodo\u0142y. Kamera d\u0142ugo pokazuje od do\u0142u jego twarz, kopiuj\u0105c znane obrazy m\u0119ki Chrystusa.<\/p>\r\n

Potem jeszcze kr\u00f3tka scena. Sprawa mordu w Gur\u00f3wce staje si\u0119 g\u0142o\u015bna, a wydobyte przez braci szcz\u0105tki pomordowanych \u017byd\u00f3w zostaj\u0105 zagrzebane na polu Kalin\u00f3w, tam gdzie wcze\u015bniej sta\u0142y macewy. Kamie\u0144 na mogile zawiera niezrozumia\u0142y w \u015bwietle tego, co si\u0119 sta\u0142o, napis: \u201ePami\u0119ci tych wszystkich, kt\u00f3rzy pozostali pochowani w tym miejscu\u201d.<\/strong> Franciszek Kalina, dawny antysemita, przekonuje si\u0119, \u017ce prawda jest znacznie gorsza, ni\u017c s\u0142ysza\u0142 od \u017byd\u00f3w w USA, i dotyczy bezpo\u015brednio jego rodziny. Przemienia si\u0119 w stra\u017cnika \u017cydowskiej pami\u0119ci. Kurtyna.<\/p>\r\n

Film a historia<\/strong><\/p>\r\n

Film jest dalekim echem dramatycznych wydarze\u0144, jakie rozegra\u0142y si\u0119 na Podlasiu i w \u0141om\u017cy\u0144skiem latem 1941 r. Z\u0142y stan stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich mia\u0142 tu skomplikowane spo\u0142eczno-polityczne pod\u0142o\u017ce i ju\u017c w latach 30. powodowa\u0142 konflikty. Sytuacja uleg\u0142a dramatycznemu zaostrzeniu po wkroczeniu Sowiet\u00f3w we wrze\u015bniu 1939 r. Radosne powitania okupant\u00f3w przez cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, postawy kolaboranckie, okazywanie niech\u0119ci i pogardy w ramach swoistego rewan\u017cu za wcze\u015bniejsz\u0105 upo\u015bledzon\u0105 pozycj\u0119 dotkliwie odczuli Polacy. <\/strong>Udzia\u0142 \u017byd\u00f3w w sowieckich porz\u0105dkach i represjach nie by\u0142y powszechne, ale na tyle cz\u0119ste, \u017ce dla wielu stanowi\u0142y usprawiedliwienie najgorszych antysemickich schemat\u00f3w. Nienawi\u015b\u0107 i \u017c\u0105dza zemsty za krzywdy uros\u0142y do niebywa\u0142ych rozmiar\u00f3w.<\/p>\r\n

Tu\u017c po wkroczeniu na te tereny Niemc\u00f3w dosz\u0142o do krwawych porachunk\u00f3w. Zabijano w\u00f3wczas sowieckich kolaborant\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie \u017byd\u00f3w, ale tak\u017ce skomunizowanych Polak\u00f3w. Cho\u0107 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska \u017cy\u0142a w strachu i w morzu nienawi\u015bci, to jednak zemsta i akty terroru mia\u0142y charakter niemal wy\u0142\u0105cznie indywidualny.<\/p>\r\n

Do kolejnej fazy fizycznej przemocy dosz\u0142o w lipcu 1941 r., kiedy w \u0142om\u017cy\u0144skich miasteczkach pojawi\u0142y si\u0119 niemieckie Einsatzkommanda przeznaczone do \u201eoczyszczania terenu\u201d z ludno\u015bci \u017cydowskiej. Zgodnie z instrukcjami szefa Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy Reincharda Heydricha z 29 czerwca 1941 r. mia\u0142y one dokonywa\u0107 \u201esamooczyszczenia\u201d z \u017byd\u00f3w zajmowanych ziem przy wykorzystaniu anty\u017cydowskich nastroj\u00f3w miejscowej ludno\u015bci.<\/strong><\/p>\r\n

Spektakularnym elementem tej akcji by\u0142 mord w Jedwabnem 10 lipca 1941 r. Sta\u0142 si\u0119 znany na ca\u0142ym \u015bwiecie dzi\u0119ki ksi\u0105\u017cce \u201eS\u0105siedzi\u201d J.T. Grossa. Historia ta zosta\u0142a jednak przez autora ca\u0142kowicie zak\u0142amana. <\/strong>Inspiratorami, sprawcami kierowniczymi i uczestnikami zbrodni byli niew\u0105tpliwie Niemcy, cho\u0107, niestety, wzi\u0119\u0142o w niej udzia\u0142 ochotniczo prawdopodobnie kilkunastu Polak\u00f3w. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce postawa innych mieszka\u0144c\u00f3w miasteczka by\u0142a r\u00f3\u017cna: cz\u0119\u015b\u0107 przygl\u0105da\u0142a si\u0119 wydarzeniom, na kt\u00f3re nie mia\u0142a wp\u0142ywu, byli te\u017c znani dzi\u015b z nazwiska tacy, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas \u017byd\u00f3w ratowali.<\/p>\r\n

Ale Gross – zupe\u0142nie \u015bwiadomie – u\u017cy\u0142 do stworzenia swojego scenariusza kilku zezna\u0144 os\u00f3b, kt\u00f3re win\u0105 za tragedi\u0119 obci\u0105\u017cy\u0142y prawie wy\u0142\u0105cznie Polak\u00f3w. K\u0142opot w tym, \u017ce jedna z tych os\u00f3b by\u0142a miejscowym volksdeutschem, a pozosta\u0142ych w og\u00f3le nie by\u0142o na miejscu wydarze\u0144. Powtarzano kr\u0105\u017c\u0105ce plotki, informacje \u201ez kt\u00f3rej\u015b r\u0119ki\u201d i z powojennych, wyolbrzymionych opowie\u015bci. <\/strong>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwiadk\u00f3w Grossa, jak niejaki Gr\u0105dowski, deportowany w 1940 r. w g\u0142\u0105b ZSRS za kradzie\u017c, k\u0142ama\u0142, \u017ce by\u0142 \u015bwiadkiem wydarze\u0144.<\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie autor \u201eS\u0105siad\u00f3w\u201d odrzuci\u0142 dziesi\u0105tki zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w przes\u0142uchiwanych przez UB, prokuratur\u0119 oraz s\u0105d, kt\u00f3re przedstawia\u0142y zasadniczo inny obraz wydarze\u0144. Gross zast\u0105pi\u0142 wszystkie niewygodne \u015bwiadectwa swoimi konfabulacjami, dodatkowo \u201ewzbogacaj\u0105c\u201d obraz minionych wydarze\u0144. W ten spos\u00f3b o mord oskar\u017cono przede wszystkim Polak\u00f3w. Ta k\u0142amliwa wersja jest z powodzeniem promowana przez media, mainstream, a tak\u017ce Wikipedi\u0119.<\/p>\r\n

\u0179adna krytyka fa\u0142szerstw dokonanych przez Grossa na og\u00f3\u0142 nie jest tu przyjmowana. Od pocz\u0105tku np. krytycy \u201eS\u0105siad\u00f3w\u201d zg\u0142aszali, \u017ce podana przez niego liczba 1600 zamordowanych zosta\u0142a wyssana z palca<\/strong>. Kiedy ekshumacje IPN wykaza\u0142y, \u017ce ofiar by\u0142o oko\u0142o 300, uznano<\/a> to za, bagatela, \u201enieistotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119\u201d. Poniewa\u017c inne elementy grossowskiej historii nie poddaj\u0105 si\u0119 tak \u0142atwo matematycznej weryfikacji, g\u0142\u00f3wne tezy jego wersji dominuj\u0105 w przestrzeni publicznej.<\/p>\r\n

Krok do przodu<\/strong><\/p>\r\n

\u201ePok\u0142osie\u201d jest rozwini\u0119ciem tez \u201eS\u0105siad\u00f3w\u201d. W manipulowaniu histori\u0105 Pasikowski robi jednak par\u0119 wa\u017cnych krok\u00f3w dalej. Przede wszystkim trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce wydarzenia, jakie opisa\u0142 w filmie, w og\u00f3le nie mia\u0142y miejsca. <\/strong>W \u017cadnym miejscu Bia\u0142ostocczyzny czy \u0141om\u017cy\u0144skiego nie dosz\u0142o do wypadku, w kt\u00f3rym Polacy bez udzia\u0142u Niemc\u00f3w dokonaliby zbiorowego mordu na \u017bydach.<\/p>\r\n

\u0179eby \u00f3w obraz namalowa\u0107, re\u017cyser musia\u0142 dokona\u0107 drobnych, acz znacz\u0105cych \u201enowelizacji\u201d. W Jedwabnem Niemcy pojawili si\u0119 w dniu zbrodni, czemu nie m\u00f3g\u0142 zaprzeczy\u0107 nawet Gross. W filmie, \u017ceby \u201eunikn\u0105\u0107 podejrze\u0144\u201d, \u017ce mogli by\u0107 za co\u015b bezpo\u015brednio odpowiedzialni, ich wizyt\u0119 \u201eprzesuni\u0119to\u201d na dzie\u0144 przed zbrodni\u0105. W czasie mordu we wsi byli wi\u0119c tylko Polacy.<\/p>\r\n

W prawdziwej historii w Jedwabnem tylko grupka Polak\u00f3w uczestniczy\u0142a na ochotnika w zbrodni, innych Niemcy zmusili do udzia\u0142u w konwojowaniu \u017byd\u00f3w.<\/strong> Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142a wtedy w domach, a byli i tacy, kt\u00f3rzy widz\u0105c, co si\u0119 \u015bwi\u0119ci, starali si\u0119 ratowa\u0107 \u017byd\u00f3w – dodajmy: skutecznie. W \u201ePok\u0142osiu\u201d nie ma \u017cadnych niepotrzebnych niuans\u00f3w. Morduje, kto \u017cyw, ca\u0142a wie\u015b, a sprzeciwia si\u0119 tylko owa \u201ele\u015bna wariatka\u201d. Ca\u0142a reszta to dzicz dysz\u0105ca \u017c\u0105dz\u0105 mordu.<\/p>\r\n

Niezwykle wa\u017cnym elementem filmu Pasikowskiego jest ca\u0142kowite \u201eodpolitycznienie\u201d opisywanych wydarze\u0144. Nie ma wojny, o okupacji niemieckiej wiadomo niewiele, o sowieckiej nic. Gur\u00f3wka to miejsce bez historii, a ca\u0142y kontekst wydarze\u0144 zosta\u0142 sprowadzony do stosunk\u00f3w mi\u0119dzy dobrymi \u017bydami i krwio\u017cerczymi bestiami z s\u0105siedztwa – Polakami. A w Jedwabnem przecie\u017c – podobnie jak w innych okolicznych miasteczkach – mia\u0142a miejsce niezwyk\u0142a erupcja nienawi\u015bci spowodowana g\u0142\u00f3wnie nastrojami po okupacji sowieckiej. Przecie\u017c zanim spalono jedwabie\u0144skich \u017byd\u00f3w, sp\u0119dzono ich do stodo\u0142y w spos\u00f3b wr\u0119cz symboliczny – z pomnikiem Lenina.<\/p>\r\n

U Pasikowskiego nie ma \u017cadnej skomplikowanej historii stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Jedynymi motywami dzia\u0142a\u0144 Polak\u00f3w s\u0105 do znudzenia powtarzane os\u0105dy (\u201e\u017bydzi ukrzy\u017cowali Pana Jezusa\u201d), porachunki osobiste i najni\u017csze instynkty (Stanis\u0142aw Kalina obcina g\u0142ow\u0119 \u017byd\u00f3wce, bo go \u201enie dopu\u015bci\u0142a\u201d) i zwyk\u0142a ludzka chciwo\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Owa zmiana poszczeg\u00f3lnych sekwencji historycznych zosta\u0142a wsparta specyficznym wizerunkiem antropologicznym Polak\u00f3w. Specjalny dob\u00f3r twarzy, dodatkowo powykrzywianych charakteryzacj\u0105, tworzy wra\u017cenie, \u017ce ogl\u0105da si\u0119 co\u015b, co jeszcze nie doros\u0142o do definicji homo sapiens. Polak to g\u0142\u00f3wnie menel spod budki z piwem, wal\u0105cy pi\u0119\u015bci\u0105 albo kuflem w g\u0142ow\u0119. Podstawowe zwroty grzeczno\u015bciowe to \u201ety k…\u201d lub \u201ety s\u2026\u201d, a narz\u0119dziami komunikacji spo\u0142ecznej pozostaj\u0105 dr\u0105gi, wid\u0142y i siekiery. <\/strong>Jak w og\u00f3le mo\u017cna podejrzewa\u0107, \u017ce ta dzicz nie mordowa\u0142a \u017byd\u00f3w i do dzi\u015b in gremio nie jest odpowiedzialna za Holocaust?<\/p>\r\n

Marny scenariusz filmu mo\u017cna oczywi\u015bcie rozk\u0142ada\u0107 na czynniki pierwsze wieloma zasadniczymi pytaniami o jego wiarygodno\u015b\u0107. Nic tu si\u0119 nie zgadza. Bo gdzie na Bia\u0142ostocczy\u017anie mia\u0142 miejsce przypadek, kiedy kogo\u015b dotyka\u0142y szykany za przywracanie pami\u0119ci o \u017bydach? Jest dok\u0142adnie odwrotnie: ludzie ci s\u0105 obdarzani nale\u017cnym szacunkiem. W kt\u00f3rej parafii mog\u0142o doj\u015b\u0107 do wybrukowania dziedzi\u0144ca \u017cydowskimi p\u0142ytami nagrobnymi? S\u0142ysza\u0142 kto kiedy, \u017ceby jaka\u015b macewa by\u0142a u\u017cywana przez Polaka w wychodku? To wszystko bardzo znacz\u0105ce obrazy, kt\u00f3re zw\u0142aszcza poza granicami kraju b\u0119d\u0105 odebrane jako wiarygodne fakty.<\/p>\r\n

Symbole<\/strong><\/p>\r\n

Z historyczn\u0105 prawd\u0105 film rozmija si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w kwestiach maj\u0105tkowych. Pasikowski jednoznacznie kwestionuje status prawny po\u017cydowskiego maj\u0105tku, kt\u00f3ry zosta\u0142 przekazany Kalinom w 1945 r. Twierdzi on, \u017ce gospodarstwa mia\u0142y po kilka hektar\u00f3w, a zatem nie podlega\u0142y reformie rolnej. K\u0142opot w tym, \u017ce w ramach reformy rolnej rozdawano ch\u0142opom tak\u017ce przej\u0119te przez pa\u0144stwo maj\u0105tki porzucone, kt\u00f3rych zar\u00f3wno przej\u0119cie, jak i nadanie nie by\u0142o bezprawne<\/strong>. Co wi\u0119cej, konsultanci historyczni filmu nie wiedzieli nawet, kiedy ta reforma si\u0119 tam odby\u0142a i kto j\u0105 przeprowadza\u0142: nie przedstawiciele Rz\u0105du Tymczasowego w 1945 r., lecz przedstawiciele PKWN w 1944. By\u0142o to bodaj jedyne uj\u0119cie filmu, kt\u00f3re wymaga\u0142o jako takiej wiedzy o przesz\u0142o\u015bci. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 pope\u0142nienia kompromituj\u0105cych b\u0142\u0119d\u00f3w zosta\u0142a tu wykorzystana przez konsultant\u00f3w historycznych w 100 proc.<\/p>\r\n

By\u0107 mo\u017ce jest to cz\u0119\u015bciowo opinia krzywdz\u0105ca, bo nie o histori\u0119 tu chodzi, lecz o symbole. Po prostu mia\u0142o by\u0107 tak, \u017ce ch\u0142opskie maj\u0105tki w Gur\u00f3wce w dalszym ci\u0105gu stanowi\u0105 de iure maj\u0105tek \u017byd\u00f3w. Przedstawione wydarzenia tylko podkre\u015blaj\u0105 fakt, \u017ce \u201ena cudzym\u201d siedz\u0105 do dzi\u015b bezpo\u015bredni spadkobiercy \u017cydowskich morderc\u00f3w. W filmie ustawicznie przewija si\u0119 w\u0105tek ci\u0105g\u0142o\u015bci, czyli odpowiedzialno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych za poprzednie pokolenia.<\/p>\r\n

Warto tak\u017ce pami\u0119ta\u0107, \u017ce ostatecznym miejscem spoczynku \u017byd\u00f3w jest pole, kt\u00f3re Kalinowie przej\u0119li po swoich s\u0105siadach. Zamordowani spocz\u0119li na swojej ziemi, dodatkowo u\u015bwi\u0119conej szcz\u0105tkami innych pomordowanych \u017byd\u00f3w. Nie mam powa\u017cniejszych w\u0105tpliwo\u015bci, jak te w sumie proste i mog\u0105ce rodzi\u0107 arcynegatywne emocje przekazy zostan\u0105 odczytane np. w \u015brodowisku \u017byd\u00f3w ameryka\u0144skich.<\/strong><\/p>\r\n

Bardzo jasnym symbolem u\u017cytym w filmie jest tak\u017ce sprawa ludzi wi\u0119zionych w garbarni. Ot\u00f3\u017c w pewnym momencie Franciszek Kalina, poszukuj\u0105c \u015blad\u00f3w po zaginionych \u017bydach, trafia do starej fabryki, w kt\u00f3rej niew\u0105tpliwie trzymano bardzo wielu ludzi. W pewnej chwili na \u015bcianie znajduje modlitw\u0119 do Matki Boskiej z lata 1945 r. Wraca potem<\/a> do wsp\u00f3\u0142towarzyszki podr\u00f3\u017cy i m\u00f3wi, \u017ce tu trzymali jakich\u015b uwi\u0119zionych, ale nie \u017byd\u00f3w. W\u0105tek ten nie ma kontynuacji. Latem 1945 r., o kt\u00f3rym mowa w tej scenie, w Bia\u0142ostockiem mia\u0142y miejsce masowe aresztowania UB i NKWD, ale w\u0105tek modlitwy na \u015bcianie jest skonstruowany tak, \u017ceby pokaza\u0107, \u017ce to nie jest wa\u017cne dla opisywanej historii. Nie by\u0142o tu \u017byd\u00f3w i ci\u0119cie – to nie jest warte dalszego zainteresowania. Jest to symboliczne odniesienie si\u0119 do roli Polak\u00f3w w II wojnie \u015bwiatowej, do sprawy sowieckiej i niemieckiej okupacji oraz polskiej martyrologii. Komunikat jest czytelny: rola Polak\u00f3w jest godna uwagi tylko z punktu widzenia roli, jak\u0105 odegrali w historii \u017byd\u00f3w.
Nie jest wa\u017cne, co by\u0142o z Polsk\u0105 i Polakami w czasie wojny – istotne jest, jak mo\u017cna ich definiowa\u0107 z punktu widzenia losu \u017byd\u00f3w. Niewykluczone, \u017ce elementem tych odniesie\u0144 jest Franciszek Kalina, zmieniony z antysemity w stra\u017cnika \u017cydowskiej pami\u0119ci, a tak\u017ce J\u00f3zef Kalina, kt\u00f3remu przysz\u0142o si\u0119 wcieli\u0107 w do\u015b\u0107 specyficzn\u0105 rol\u0119, zarezerwowan\u0105 u chrze\u015bcijan dla Jezusa Chrystusa – zgodnie z pierwotn\u0105 symbolik\u0105.<\/p>\r\n

Niezwykle istotny i wprost odnosz\u0105cy si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci jest kuriozalny napis na kamieniu postawionym na mogile \u017byd\u00f3w w Gur\u00f3wce: \u201ePami\u0119ci tych wszystkich, kt\u00f3rzy pozostali pochowani w tym miejscu.\u201d<\/strong> To wyj\u0105tkowo bezpo\u015brednie odniesienie do pomnika w Jedwabnem. Kiedy przed laty sprawa sta\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bna i przygotowywano si\u0119 do upami\u0119tnienia ofiar, zacz\u0119\u0142a si\u0119 bardzo brutalna akcja propagandowa rozmaitych \u015brodowisk i organizacji \u017cydowskich, maj\u0105ca na celu wymuszenie na stronie polskiej umieszczenia na pomniku napisu, \u017ce \u017byd\u00f3w zamordowanych w Jedwabnem by\u0142o 1600, a przede wszystkim, \u017ce sprawcami zbrodni s\u0105 Polacy. Sypa\u0142y si\u0119 wprost pogr\u00f3\u017cki usuni\u0119cia ze stanowiska przewodnicz\u0105cego Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa Andrzeja Przewo\u017anika. Ten jednak, uwa\u017caj\u0105c Grossa za intelektualnego oszusta, a jego wersj\u0119 wydarze\u0144 za k\u0142amliw\u0105, nie podda\u0142 si\u0119 presji i nie zgodzi\u0142 na umieszczenie k\u0142amliwego napisu. Ten brzmi ostatecznie: \u201ePami\u0119ci \u017byd\u00f3w z Jedwabnego i okolic, m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci, wsp\u00f3\u0142gospodarzy tej ziemi, zamordowanych, \u017cywcem spalonych w tym miejscu 10 lipca 1941 r.\u201d. Napis wywo\u0142a\u0142 fal\u0119 ostrych komentarzy strony \u017cydowskiej. Ten enigmatyczny napis na kamieniu w \u201ePok\u0142osiu\u201d odnosi si\u0119 bezpo\u015brednio do sprawy kamienia w Jedwabnem. Jest czytelnym symbolem tego, \u017ce \u201ePolacy nie chc\u0105 bra\u0107 odpowiedzialno\u015bci za swoje zbrodnie\u201d.<\/p>\r\n

Odwa\u017cny jak Pasikowski<\/strong><\/p>\r\n

„Pok\u0142osie\u201d – film toporny, prostacki, szmir\u0119 po\u015bredniego gatunku od razu okrzykni\u0119to dzie\u0142em \u201ewa\u017cnym\u201d i \u201eodkrywczym\u201d. Trudno si\u0119 dziwi\u0107 – film jest typowym elementem promowanej przez \u201emainstream\u201d pedagogiki wstyd<\/strong>u. Nadto dobrze trafia w gusta przedstawicieli \u201enadwi\u015bla\u0144skich elit\u201d kt\u00f3re, wobec polsko\u015bci i chrze\u015bcija\u0144stwa, na co dzie\u0144 z trudem t\u0142umi\u0105 niech\u0119\u0107 i pogard\u0119.
W jednym z tygodnik\u00f3w\u00a0 historycznego p\u00f3\u0142analfabet\u0119 Macieja Stuhra (\u201ePolacy przywi\u0105zali dzieci do tarcz pod Cedyni\u0105\u201d – rzek\u0142 Stuhr, cho\u0107 nie Polacy a Niemcy Polak\u00f3w, nie do tarcz, a do wie\u017c obl\u0119\u017cniczych i pod G\u0142ogowem, a nie Cedyni\u0105) przedstawiono z namalowan\u0105 na twarzy gwiazd\u0105 Davida i napisem \u201e\u017byd\u201d sugeruj\u0105cymi, \u017ce protestuj\u0105cy przeciwko g\u0142upocie i k\u0142amliwemu przekazowi filmu to g\u0142\u00f3wnie antysemici.<\/p>\r\n

Najbardziej rozbawia twierdzenie \u017ce \u201ePok\u0142osie\u201d jest filmem \u201ebez w\u0105tpienia \u201eodwa\u017cnym\u201d.<\/strong> Zwa\u017cywszy na obecn\u0105 kondycj\u0119 pa\u0144stwa polskiego i kszta\u0142t jego \u201eelit\u201d do zrobienia takiego filmu trzeba by\u0142o akurat tyle odwagi, ile dzi\u015b potrzeba na zrobienie \u201ewiadomo\u015bci\u201d TVP lub typowe kopanie le\u017c\u0105cego.<\/p>\r\n

Je\u017celi Pasikowski chce zrobi\u0107 film \u201eodwa\u017cny\u201d i \u201eid\u0105cy na przek\u00f3r\u201d, to temat stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich na Bia\u0142ostocczy\u017anie w latach 1939-1941, w tym ataki na polskie wojsko uzbrojonych band mniejszo\u015bci narodowych, bramy triumfalne stawiane okupantom, szykany wobec Polak\u00f3w, plucie na nich, wyrzucanie z kolejek po chleb. Na koniec: sporz\u0105dzana w domu miejscowego przyw\u00f3dcy spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej lista polskiego antysowieckiego elementu\u201d przeznaczona dla NKWD, pomoc w wyw\u00f3zkach i szaber jeszcze ciep\u0142ych polskich dom\u00f3w po deportowanych.<\/strong> Pasikowski oczywi\u015bcie i tu winien zabawi\u0107 si\u0119 – taka jak to zrobi\u0142 z Polakami – w \u201epoprawianie lokalnej antropologii\u201d. Koniecznie zadba\u0142by o odpowiednio zezwierz\u0119cone twarze \u201es\u0105siad\u00f3w\u201d i jasne podkre\u015blenie semickich nos\u00f3w.<\/p>\r\n

Wprawdzie opisane wy\u017cej fakty, w przeciwie\u0144stwie do tych z \u201ePok\u0142osia\u201d, cho\u0107 \u0142atwo by\u0142oby udokumentowa\u0107, to film o zbiorowo\u015bci by\u0142by k\u0142amliw\u0105 karykatur\u0105. Ciekaw by\u0142bym reakcji w czasie oficjalnej premiery, kt\u00f3r\u0105, mam nadziej\u0119, i tym razem zaszczyci\u0142aby \u201e\u015bmietanka III RP\u201d na czele z ministrem kultury Panem Bogdanem Zdrojewskim.\u00a0<\/p>\r\n

Andrzej Wajda, niezapomniany autor stalinowskiego \u201ePokolenia\u201d (1955 r.) <\/strong>i innych – w kolejnych epokach – film\u00f3w \u201eg\u0142\u00f3wnego nurtu\u201d og\u0142osi\u0142 ju\u017c \u201ePok\u0142osie\u201d filmem \u201ewspania\u0142ym\u201d i porywaj\u0105cym\u201d. W sprawie nowego filmu Pasikowskiego chyba\u00a0 podpisa\u0142by list protestacyjny i kaza\u0142 film spali\u0107, tak\u00a0 jak kiedy\u015b pot\u0119pia\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o Wa\u0142\u0119sie – jeszcze przed obejrzeniem go.<\/p>\r\n

Ci sami dziennikarze, kt\u00f3rzy na zarzuty o zak\u0142amywaniu historii w \u201ePok\u0142osiu\u201d m\u00f3wi\u0105 o prawie do artystycznej wizji autora, teraz zacz\u0119liby drobiazgowo analizowa\u0107 prawdziwo\u015b\u0107 wszystkich najdrobniejszych detali. W wypadku znalezienia banalnego i nieistotnego uchybienia, triumfalnie og\u0142osiliby film Pasikowskiego kuriozalnym, antysemickim gniotem. Kazimiera Szczuka w programie Tomasza Lisa ju\u017c wprost rzuci\u0142aby co\u015b o \u201efaszystowskiej mordzie Pasikowskiego\u201d, co zosta\u0142oby nagromadzone przez zgromadzon\u0105 widowni\u0119 (po zapaleniu stosownej lampki) burzliw\u0105 fal\u0105 oklask\u00f3w.<\/p>\r\n

\u201eGazeta Wyborcza\u201d zamie\u015bci\u0142aby konkurs<\/a> dla swoich czytelnik\u00f3w, daj\u0105c pe\u0142ne prawo wypowiedzi swoim czytelnikom og\u0142aszaj\u0105c konkurs, gdzie posadzi\u0107 Pasikowskiego: a) w Rawiczu, b) na Sikawie, czy c) \u201ew domu wariat\u00f3w\u201d. Do s\u0142usznego oburzenia spo\u0142ecznego do\u0142\u0105czy\u0142aby Pani minister Kudrycka wysy\u0142aj\u0105c stosown\u0105 kontrol\u0119, kto takiemu t\u0119pakowi m\u00f3g\u0142 wyda\u0107 dyplom uko\u0144czenia wy\u017cszej uczelni. Niepotrzebnie, bo i tak autor filmu by\u0142by sko\u0144czony, a jego dalsze mo\u017cliwo\u015bci wykonywania zawodu ograniczy\u0142yby si\u0119 do kr\u0119cenia kolejnych odcink\u00f3w przyg\u00f3d \u201eLonginusa Zerwimycki\u201d clip\u00f3w koncernu medialnego Leszka Bubla.
Jednak mimo tych zagro\u017ce\u0144 mo\u017cna by\u0107 spokojnym, \u017ce nowy film Pasikowskiego nied\u0142ugo powstanie. Do jego nakr\u0119cenia mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 pa\u0144stwowych i rosyjskich pieni\u0119dzy, ale to przecie\u017c nic, kiedy jest si\u0119 autorem tak twardym i niepokornym.<\/strong> Nu, Pasikowski, chyba nie brak Wam odwagi!<\/p>\r\n

Pok\u0142osie<\/strong><\/p>\r\n

\u201ePok\u0142osie\u201d to film k\u0142amliwy, szkodliwy, kt\u00f3ry niew\u0105tpliwie przyniesie Polakom op\u0142akane skutki. Szczeg\u00f3lnie za granic\u0105, gdzie historia Polski nie jest znana i widz nie b\u0119dzie w stanie wy\u0142apa\u0107 skali przemilcze\u0144, przerysowa\u0144 i fa\u0142szerstw. Historia Pasikowskiego b\u0119dzie przyj\u0119ta dos\u0142ownie, tak jak dos\u0142ownie b\u0119d\u0105 odbierani sami Polacy: jako odcz\u0142owieczony mot\u0142och, co najmniej wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny za Holocaust. Zw\u0142aszcza dla wielu cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142oby kierowa\u0107 solidn\u0105 wiedz\u0119 na temat skomplikowanych spraw czas\u00f3w wojny, paszkwil Pasikowskiego b\u0119dzie \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o Polsce, dowodem na zasadno\u015b\u0107 antypolskich stereotyp\u00f3w. Trudno b\u0119dzie dyskutowa\u0107 z faktami, skoro \u201ePok\u0142osie\u201d nakr\u0119cili sami o sobie Polacy.<\/p>\r\n

W zasadzie autor filmu, kt\u00f3rego oblicze intelektualne i artystyczna wra\u017cliwo\u015b\u0107 od lat nie budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci (kiedy\u015b w ubeckim filmie \u201ePsy\u201d wy\u015bmiewany ZChN Pasikowski zmieni\u0142 na Chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Uni\u0119 Jedno\u015bci, \u017ceby rubaszny mot\u0142och sam utworzy\u0142 sobie skr\u00f3t), wi\u0119c \u201ePok\u0142osie\u201d nie powinno zaskakiwa\u0107. <\/strong>Ale na podobnych medialnych przedsi\u0119wzi\u0119ciach ucierpi\u0105 prawda i wizerunek Polak\u00f3w. Chciwo\u015b\u0107 zdegenerowanych ch\u0119ci\u0105 zysku Polaczk\u00f3w, z obrzynem i kamer\u0105 w r\u0119kach, jeszcze nieraz mo\u017ce przynie\u015b\u0107 op\u0142akane skutki. Pok\u0142osie zbierzemy wszyscy.<\/p>\r\n

Piotr Gontarczyk<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Gazeta Polska<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201ePok\u0142osie\u201d – film toporny, prostacki, szmir\u0119 po\u015bredniego gatunku – od razu okrzykni\u0119to dzie\u0142em \u201ewa\u017cnym\u201d i \u201eodkrywczym\u201d. Trudno si\u0119 dziwi\u0107 – jest typowym elementem promowanej przez mainstream pedagogiki wstydu. Nadto dobrze trafia w gusta przedstawicieli \u201enadwi\u015bla\u0144skich elit\u201d, kt\u00f3re wobec polsko\u015bci i chrze\u015bcija\u0144stwa na co dzie\u0144 z trudem t\u0142umi\u0105 niech\u0119\u0107 i pogard\u0119. Franciszek Kalina w latach 80. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,22,53,159],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64338"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64338\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}