{"id":64229,"date":"2012-11-29T22:04:20","date_gmt":"2012-11-30T03:04:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=64229"},"modified":"2012-11-29T22:01:52","modified_gmt":"2012-11-30T03:01:52","slug":"gmo-kontrola-ludzi-przez-zywnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=64229","title":{"rendered":"GMO – kontrola ludzi przez \u017cywno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

Z prof. dr. hab. Tadeuszem P. \u0179arskim z Katedry Biologii \u015arodowiska Zwierz\u0105t Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego rozmawia Mariusz Kamieniecki<\/strong><\/p>\r\n

Czy dzi\u015b w Polsce mo\u017cna uprawia\u0107 ro\u015bliny GMO?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak naprawd\u0119 obowi\u0105zuj\u0105ca od 2001 roku ustawa o organizmach genetycznie zmodyfikowanych posiada wystarczaj\u0105ce zapisy pozwalaj\u0105ce na kontrol\u0119 upraw ro\u015blin GMO. Prawo obliguje do wyst\u0119powania o zgod\u0119 na tego typu uprawy do ministra \u015brodowiska. Przy ministrze funkcjonuje Komisja ds. GMO, kt\u00f3ra tego typu wnioski rozpatruje. W tej chwili mamy jednak do czynienia z totalnym chaosem i tak naprawd\u0119 nie wiadomo, co si\u0119 dzieje, gdzie, kto i co sieje. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce z chwil\u0105, kiedy Niemcy zaprzestali u siebie upraw ro\u015blin GMO, cz\u0119\u015b\u0107 ziarna mog\u0142a trafi\u0107 za Odr\u0119.<\/p>\r\n

Sk\u0105d pochodz\u0105 prezentowane na wielu oficjalnych forach dane, \u017ce w Polsce mamy ok. 3-5 tys. ha upraw ro\u015blin zmodyfikowanych?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak na dobr\u0105 spraw\u0119 wobec braku monitoringu upraw GMO, sk\u0105d ta liczba si\u0119 wzi\u0119\u0142a, nikt nie umie odpowiedzie\u0107. Sam te\u017c tego nie wiem. Kto\u015b po prostu rzuci\u0142 tak\u0105 liczb\u0119, kt\u00f3ra posz\u0142a w \u015bwiat i zacz\u0119\u0142a \u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem.<\/p>\r\n

Chce Pan powiedzie\u0107, \u017ce nikt w Polsce tego typu bada\u0144 nie prowadzi?<\/strong><\/p>\r\n

– Niestety nie. Ma\u0142o tego, nikt tak naprawd\u0119 nie zna faktycznej liczby upraw GMO w Polsce. Owszem kiedy\u015b NIK si\u0119 do tego przymierza\u0142a, ale nie by\u0142a w stanie ustali\u0107 fakt\u00f3w. Nigdzie, nawet w resorcie rolnictwa nie ma takich danych. Wszystko \u017cyje w\u0142asnym \u017cyciem, zw\u0142aszcza po naszej akcesji do Unii Europejskiej i przyj\u0119ciu ustawodawstwa wsp\u00f3lnotowego, kt\u00f3re zezwala na stosowanie materia\u0142u siewnego odmian transgenicznej kukurydzy MON810. Owszem, wiemy, ile hektar\u00f3w kukurydzy genetycznie modyfikowanej jest np. w Hiszpanii, na S\u0142owacji czy w Czechach. Natomiast liczby, o kt\u00f3rych si\u0119 m\u00f3wi u nas, s\u0105 wzi\u0119te z sufitu.<\/p>\r\n

Sprawy uprawy ro\u015blin zmodyfikowanych genetycznie w Polsce uporz\u0105dkuje ustawa nasienna, nad kt\u00f3r\u0105 pracuje parlament?<\/strong><\/p>\r\n

– Ustawa nasienna w pierwotnej wersji, czyli na etapie projektu prezydenckiego, zakazywa\u0142a obrotu materia\u0142em siewnym GMO. W Sejmie jednak zapis ten z projektu prezydenckiego usuni\u0119to. Nie wprowadzono te\u017c obowi\u0105zku znakowania opakowa\u0144 z materia\u0142em siewnym zawieraj\u0105cym GMO, co jest zreszt\u0105 sprzeczne z prawem unijnym. Nakazuje ono znakowanie, je\u017celi zawarto\u015b\u0107 modyfikowanego sk\u0142adnika przekracza 0,9 procent. Wed\u0142ug obecnej wersji ustawy, nad kt\u00f3r\u0105 pracuje Senat, zgod\u0119 lub zakaz stosowania konkretnych odmian GMO ma wyda\u0107 Rada Ministr\u00f3w. Czy takie zakazy si\u0119 pojawi\u0105, trudno powiedzie\u0107.<\/p>\r\n

Ostatnio Komisja Europejska wezwa\u0142a oficjalnie Polsk\u0119 do monitorowania upraw GMO…<\/strong><\/p>\r\n

– To potwierdza tylko to, o czym marz\u0119 – \u017ceby te transfery nasion modyfikowanych genetycznie nie odbywa\u0142y si\u0119 bez kontroli, \u017ceby\u015bmy wiedzieli, gdzie co jest, bo w tej chwili mamy wolnoamerykank\u0119.<\/p>\r\n

Licz\u0105ce si\u0119 i najbogatsze kraje Europy wprowadzi\u0142y u siebie zakazy produkcji genetycznie modyfikowanej \u017cywno\u015bci…<\/strong><\/p>\r\n

– Owszem, s\u0105 to moratoria, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z tego, \u017ce kraje te uwa\u017caj\u0105 – co zreszt\u0105 potwierdzaj\u0105 w r\u00f3\u017cnych badaniach, szczeg\u00f3lnie Francja – i\u017c nie jest to bezpieczne ani dla zdrowia, ani dla \u015brodowiska. Dlatego odst\u0105pili od tego typu upraw. Nas straszy si\u0119 r\u00f3\u017cnymi karami, a tak naprawd\u0119 do tej pory to tylko Francja zap\u0142aci\u0142a kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy euro za niespe\u0142nienie jednej z dyrektyw i powstrzymywanie si\u0119 od upraw GMO. Francuzi, co warto przypomnie\u0107, od 1996 r. nie chc\u0105 kukurydzy transgenicznej. Austriacy r\u00f3wnie\u017c si\u0119 przed tym broni\u0105. Je\u017celi do tego dodamy W\u0142och\u00f3w, Grek\u00f3w, Bu\u0142gar\u00f3w, W\u0119gr\u00f3w i b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a najwi\u0119ksze pa\u0144stwo, kt\u00f3re rozdaje karty na unijnym stole – Niemcy, to pytanie: po co my mamy wychodzi\u0107 przed szereg i traktowa\u0107 ustawodawstwo unijne – nazwijmy to – w spos\u00f3b przesadnie rozszerzony, ma\u0142o tego jeszcze co\u015b od siebie dodawa\u0107, \u017ceby te restrykcje u siebie pog\u0142\u0119bi\u0107.<\/p>\r\n

Zatem nie powinni\u015bmy si\u0119 ba\u0107 kar?<\/strong><\/p>\r\n

– Patrz\u0105c na innych, nie ma do tego podstaw.<\/p>\r\n

Co s\u0105dzi Pan o rejestrze upraw, kt\u00f3rego za\u017c\u0105da\u0142a od nas Unia?<\/strong><\/p>\r\n

– Osobi\u015bcie mog\u0119 si\u0119 pod tym \u017c\u0105daniem podpisa\u0107. Ka\u017cdy rolnik powinien wiedzie\u0107, czy s\u0105siad, z kt\u00f3rym graniczy, uprawia GMO. Ma\u0142o tego, za tym powinny p\u00f3j\u015b\u0107 rozporz\u0105dzenia wykonawcze, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 regulowa\u0142y ten problem. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 sytuacj\u0119 rolnika ekologicznego, kt\u00f3ry uprawami kukurydzy s\u0105siaduje z uprawami MON810. Nikt od niego nie kupi kukurydzy, jak si\u0119 o tym dowie, i ca\u0142a produkcja p\u00f3jdzie na marne. Moim zdaniem, nasze polskie tradycyjne rolnictwo jest bardziej ekologiczne od tego ekologicznego na Zachodzie i zgodnie z t\u0105 tez\u0105 powinni\u015bmy dzia\u0142a\u0107 na tamtych rynkach. Bior\u0105c pod uwag\u0119 np. to, \u017ce w \u015brednio rozwini\u0119tych krajach UE np. nawo\u017cenie nawozem NPK waha\u0142o si\u0119 w granicach 650 kg na ha, podczas gdy my za Gierka doszli\u015bmy zaledwie do 120 i w zasadzie tego ju\u017c nie przekroczyli\u015bmy. R\u00f3wnie\u017c mniej stosowa\u0142o si\u0119 u nas \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, cho\u0107 z kultur\u0105 stosowania bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie. Mo\u017ce wody nie mamy najczystszej pod wzgl\u0119dem biologicznym, dlatego \u017ce kanalizacja wielkich miast ko\u0144czy si\u0119 najcz\u0119\u015bciej w rzekach, za to nasze gleby s\u0105 czyste, trawa zielona i to powinien by\u0107 nasz atut w dzia\u0142aniach marketingowych dotycz\u0105cych sprzeda\u017cy naszych produkt\u00f3w na rynkach \u015bwiatowych. W tym kierunku powinna zmierza\u0107 nasza polityka rolna.<\/p>\r\n

Zwolennicy GMO przekonuj\u0105, \u017ce modyfikacje to dzisiaj konieczno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\r\n

– To \u017cadna konieczno\u015b\u0107. Obserwuj\u0105c rozw\u00f3j GMO na przestrzeni kilkunastu ostatnich lat, \u015bmia\u0142o mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce uprawy transgeniczne wcale nie daj\u0105 wi\u0119kszego plonu. Przy ich uprawach nadal istnieje konieczno\u015b\u0107 stosowania \u015brodka do zwalczania chwast\u00f3w, np. w Chinach stosuje si\u0119 go w uprawach a\u017c 15-krotnie. To na pewno nie pozostaje bez wp\u0142ywu na zdrowie konsument\u00f3w. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o fakcie powszechnie znanym, \u017ce w uprawach GMO pojawi\u0142y si\u0119 chwasty odporne na herbicydy. Ideologia, \u017ce cz\u0142owiek od dawna dokonywa\u0142 modyfikacji genetycznych, jest nieprawdziwa. Cz\u0142owiek owszem miesza\u0142 geny w obr\u0119bie gatunku, ale nie wprowadza\u0142 jednej ro\u015blinie genu ro\u015bliny innego gatunku czy bakterii, czy jako wektora nie wprowadza\u0142 wirusa mozaiki kalafiora. Tego nikt nigdy nie robi\u0142. Mo\u017cna spokojnie pozostawi\u0107 obok siebie krow\u0119 i zaj\u0105ca i z tego potomstwa nie b\u0119dzie, bo te zwierz\u0119ta si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 nie krzy\u017cuj\u0105. S\u0105 zatem bariery mi\u0119dzygatunkowe, kt\u00f3re wytworzy\u0142y lata ewolucji, w kt\u00f3re ingerowa\u0107 nie nale\u017cy.<\/p>\r\n

A co z argumentem, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 GMO jest ta\u0144sza?<\/strong><\/p>\r\n

– To nieporozumienie. Wystarczy spojrze\u0107, jak wygl\u0105da krzywa g\u0142odu na \u015bwiecie, kt\u00f3ra nawet nie drgnie. Mamy uprawy transgeniczne, a g\u0142\u00f3d jak by\u0142, tak jest, a nawet ro\u015bnie. Wed\u0142ug danych FAO od 2007 roku liczba g\u0142oduj\u0105cych wzros\u0142a o 40 milion\u00f3w, a od lat 2003-2005 – o 115 milion\u00f3w. Co roku umiera z g\u0142odu 15 milion\u00f3w dzieci. Niedo\u017cywienie powoduje 55 proc. wszystkich zgon\u00f3w dzieci na \u015bwiecie – proporcja, jakiej nie osi\u0105gn\u0119\u0142a \u017cadna choroba zaka\u017ana od czas\u00f3w zarazy morowej. Pami\u0119tajmy te\u017c, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego, co si\u0119 uzyskuje z upraw transgenicznych, idzie na pasze i na biopaliwa. W tej sytuacji GMO w \u017caden spos\u00f3b nie poprawia bilansu \u017cywieniowego i sytuacji g\u0142oduj\u0105cych. W przypadku tych kierunk\u00f3w modyfikacji, o kt\u00f3re w tej chwili kruszymy kopie, wcale nie chodzi o to, \u017ceby nakarmi\u0107 ludzi np. w g\u0142oduj\u0105cych krajach Afryki czy \u017ceby uzyska\u0107 zdrowszy plon. Chodzi tu po prostu o pieni\u0105dze. Szlachetne przes\u0142anki, kt\u00f3re si\u0119 podaje jako argumenty za GMO, kiedy odrze\u0107 je z tej skorupy, \u015bwiec\u0105 euro lub dolarami.<\/p>\r\n

Jakie skutki gospodarcze mo\u017ce mie\u0107 zakaz uprawy GMO?<\/strong><\/p>\r\n

– Opr\u00f3cz dopuszczonej do uprawy na terenie UE kukurydzy MON810 i ziemniak\u00f3w Amfora w tej chwili nie ma \u017cadnych innych upraw GMO. Natomiast jest 13 odmian kukurydzy, rzepak, bawe\u0142na, kt\u00f3re s\u0105 dopuszczone do produkcji \u017cywno\u015bci i pasz. Nie uwa\u017cam, \u017ce zaprzestanie upraw kukurydzy MON810 czy ziemniaka amfora spowoduje ruin\u0119 gospodarcz\u0105. Na razie wci\u0105\u017c jeszcze mamy alternatyw\u0119 i mo\u017cemy wybiera\u0107.<\/p>\r\n

Id\u0105c w kierunku upraw ro\u015blin GMO, sami sobie strzelamy w kolano?<\/strong><\/p>\r\n

– O ile kiedy\u015b straszono nas bombami atomowymi, o tyle teraz realizujemy pod dyktando wielkiego brata zza oceanu doktryn\u0119, kt\u00f3r\u0105 niegdy\u015b uku\u0142 ameryka\u0144ski sekretarz stanu Henry Kissinger. Mianowicie stwierdzi\u0142 on, \u017ce „kontroluj\u0105c rop\u0119 naftow\u0105, kontroluje si\u0119 narody, kontroluj\u0105c \u017cywno\u015b\u0107, kontroluje si\u0119 ludzi”. Chodzi tu zatem o wielkie pieni\u0105dze. Pami\u0119tajmy, \u017ce te wszystkie transgeniczne ro\u015bliny, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 na rynku, maj\u0105 zwi\u0105zek z firmami, kt\u00f3re produkuj\u0105 \u015brodki ochrony ro\u015blin. Jest to system naczy\u0144 po\u0142\u0105czonych, gdzie wsp\u00f3lnym mianownikiem jest pieni\u0105dz.<\/p>\r\n

W Rosji, najwi\u0119kszym po UE odbiorcy polskiej \u017cywno\u015bci, ro\u015blin GMO si\u0119 nie uprawia.<\/strong><\/p>\r\n

– Rosja owszem nie sieje GMO, ale importuje surowce, np. kukurydz\u0119, tyle \u017ce mo\u017ce sobie wybiera\u0107 kraj dostaw. Przypomn\u0119, \u017ce kiedy francuski naukowiec prof. Seralini og\u0142osi\u0142, i\u017c spo\u017cywanie transgenicznej kukurydzy NK603 przyspiesza procesy nowotworowe u szczur\u00f3w, Rosjanie natychmiast zamkn\u0119li granic\u0119 dla eksportu. Obecnie obawiam si\u0119 jeszcze czego\u015b innego – ot\u00f3\u017c Niemcy chc\u0105 wprowadzenia oznakowania dla produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego, zwierz\u0105t, kt\u00f3re by\u0142y \u017cywione paszami GMO. Po jego wej\u015bciu w \u017cycie pojawi si\u0119 ryzyko, \u017ce stracimy rynek zbytu na polskie mi\u0119so na Wschodzie i Zachodzie. Poza \u015bci\u015ble ekologiczn\u0105 produkcja zwierz\u0119ca opiera si\u0119 u nas na soi i kukurydzy genetycznie modyfikowanej.<\/p>\r\n

W jakim kierunku id\u0105 dzi\u015b modyfikacje genetyczne na \u015bwiecie?<\/strong><\/p>\r\n

– Przede wszystkim w kierunku uzyskania odporno\u015bci na herbicydy i wytwarzania substancji, kt\u00f3ra dzia\u0142a przeciw szkodliwym owadom. S\u0105 to dwa g\u0142\u00f3wne kierunki. Modyfikacji genetycznych dokonuj\u0105 tak\u017ce nasi badacze. We\u017amy chocia\u017cby len GMO, z kt\u00f3rego mo\u017cna by produkowa\u0107 opatrunki przyspieszaj\u0105ce gojenie ran czy innych zmian sk\u00f3rnych. S\u0105 to jeszcze eksperymenty na ma\u0142\u0105 skal\u0119.<\/p>\r\n

M\u00f3wi Pan o zmodyfikowanym genetycznie lnie wyhodowanym przez prof. Jana Szop\u0119-Sk\u00f3rkowskiego. Czy to odkrycie te\u017c rodzi zagro\u017cenie dla \u015brodowiska?<\/strong><\/p>\r\n

– Prosz\u0119 nie zapomina\u0107, \u017ce w \u015brodowisku opr\u00f3cz tradycyjnie uprawianego istnieje jeszcze siedem gatunk\u00f3w dzikiego lnu, w tym r\u00f3wnie\u017c wpisane na czerwon\u0105 list\u0119 gatunk\u00f3w zagro\u017conych wygini\u0119ciem. Zawsze istnieje niestety niebezpiecze\u0144stwo przypylenia i wtedy mo\u017ce by\u0107 problem.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

Mariusz Kamieniecki<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z prof. dr. hab. Tadeuszem P. \u0179arskim z Katedry Biologii \u015arodowiska Zwierz\u0105t Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego rozmawia Mariusz Kamieniecki Czy dzi\u015b w Polsce mo\u017cna uprawia\u0107 ro\u015bliny GMO? – Tak naprawd\u0119 obowi\u0105zuj\u0105ca od 2001 roku ustawa o organizmach genetycznie zmodyfikowanych posiada wystarczaj\u0105ce zapisy pozwalaj\u0105ce na kontrol\u0119 upraw ro\u015blin GMO. Prawo obliguje do wyst\u0119powania o zgod\u0119 na […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[112,105,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64229"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64229"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64229\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}