{"id":63905,"date":"2012-11-25T21:01:52","date_gmt":"2012-11-26T02:01:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=63905"},"modified":"2012-11-25T21:01:52","modified_gmt":"2012-11-26T02:01:52","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=63905","title":{"rendered":"Uwolnieni z syndromu"},"content":{"rendered":"

Z prof. Adrianem M. Owenem, neurobiologiem z Uniwersytetu Zachodniego Ontario, rozmawia Beata Falkowska<\/strong><\/p>\r\n

Panie Profesorze, kim jest Scott Routley?<\/strong><\/p>\r\n

– Scott jest 39-letnim m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3ry 12 lat temu uleg\u0142 powa\u017cnemu wypadkowi samochodowemu. Najpierw znajdowa\u0142 si\u0119 w stanie \u015bpi\u0105czki, p\u00f3\u017aniej zdiagnozowano u niego stan wegetatywny, kiedy to pacjent jest przytomny, ale nie wykazuje oznak \u015bwiadomo\u015bci, nie reaguje tak\u017ce za pomoc\u0105 zmys\u0142\u00f3w na sygna\u0142y z otoczenia.<\/p>\r\n

Rokrocznie Scott by\u0142 poddawany badaniom i diagnoza zawsze brzmia\u0142a jednakowo: stan wegetatywny. Tak\u017ce zesp\u00f3\u0142 badawczy, w kt\u00f3rym pracuj\u0119, wielokrotnie bada\u0142 Scotta przez ostatnich 12 miesi\u0119cy i objawy kliniczne bez w\u0105tpienia wskazywa\u0142y na stan wegetatywny.<\/p>\r\n

Ale Pa\u0144ski zesp\u00f3\u0142 nawi\u0105za\u0142 z nim kontakt, dowodz\u0105c, \u017ce jest \u015bwiadomym cz\u0142owiekiem. Medyczny \u015bwiat m\u00f3wi o prze\u0142omie. Jak do tego dosz\u0142o?<\/strong><\/p>\r\n

– Za pomoc\u0105 funkcjonalnego magnetycznego rezonansu j\u0105drowego (fMRI), urz\u0105dzenia, kt\u00f3re szczeg\u00f3\u0142owo obrazuje dzia\u0142anie poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, dokonali\u015bmy tzw. skanowania m\u00f3zgu Scotta. Procedura ta umo\u017cliwia stwierdzenie, czy m\u00f3zg pacjenta prawid\u0142owo reaguje na zadawane pytania, a pacjent udziela w\u0142a\u015bciwych odpowiedzi. Skanowali\u015bmy prac\u0119 m\u00f3zgu Scotta, prosz\u0105c go o wyobra\u017cenie sobie r\u00f3\u017cnych sytuacji, np. gry w tenisa. Konkretne zmiany w aktywno\u015bci jego m\u00f3zgu, kt\u00f3re obserwowali\u015bmy, dowodzi\u0142y, \u017ce pacjent zareagowa\u0142 na nasz\u0105 pro\u015bb\u0119. Poprosili\u015bmy tak\u017ce, aby wyobrazi\u0142 sobie, \u017ce chodzi po swoim domu. Kiedy to zrobi\u0142, obserwowali\u015bmy inn\u0105 zmian\u0119 w schemacie aktywno\u015bci m\u00f3zgu. Nast\u0119pnie poprosili\u015bmy, aby wtedy, gdy na zadane przez nas pytanie b\u0119dzie chcia\u0142 odpowiedzie\u0107 „tak”, wyobrazi\u0142 sobie, \u017ce gra w tenisa, natomiast gdy b\u0119dzie chcia\u0142 odpowiedzie\u0107 „nie”, \u017ce chodzi po domu. Aby zweryfikowa\u0107 nasze obserwacje i upewni\u0107 si\u0119, \u017ce ta technika dzia\u0142a, zadali\u015bmy Scottowi seri\u0119 pyta\u0144 typu: czy niebo jest niebieskie, czy niebo jest \u017c\u00f3\u0142te, czy banan jest \u017c\u00f3\u0142ty etc. Na wszystkie otrzymali\u015bmy prawid\u0142owe odpowiedzi. Dwukrotnie poprosili\u015bmy go w ko\u0144cu, by odpowiedzia\u0142 na pytanie, czy odczuwa b\u00f3l. Za ka\u017cdym razem Scott odpowiedzia\u0142 „nie”.<\/p>\r\n

Jest Pan jako lekarz pewny, \u017ce by\u0142a to wiarygodna forma komunikacji?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, jestem tego pewny. W takiej sytuacji nie ryzykowaliby\u015bmy pope\u0142nienia jakiejkolwiek pomy\u0142ki. Powt\u00f3rzyli\u015bmy eksperyment wielokrotnie, zanim zdecydowali\u015bmy si\u0119 na diagnoz\u0119, \u017ce Scott jest \u015bwiadomy. By\u0142em szcz\u0119\u015bliwy i zaskoczony tym, co uda\u0142o nam si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107. Po raz pierwszy od 12 lat dzi\u0119ki tej technice dowiedzieli\u015bmy si\u0119, co czuje Scott, \u017ce nie odczuwa b\u00f3lu, jest \u015bwiadomy oraz potrafi komunikowa\u0107 swoje potrzeby. Dla mnie jako lekarza wa\u017cne jest, \u017ce u\u017cywaj\u0105c fMRI, b\u0119dziemy mogli podnosi\u0107 komfort \u017cycia pacjent\u00f3w. Scott na szcz\u0119\u015bcie odpowiedzia\u0142, \u017ce nie odczuwa b\u00f3lu. Gdyby by\u0142o przeciwnie, natychmiast zaaplikowaliby\u015bmy \u015brodki przeciwb\u00f3lowe. To wydarzenie przede wszystkim poruszy\u0142o rodzin\u0119 Scotta, kt\u00f3ra przez lata wierzy\u0142a, \u017ce jest \u015bwiadomy, a teraz to si\u0119 potwierdzi\u0142o.<\/p>\r\n

Podobno lekarze opiekuj\u0105cy si\u0119 Scottem lekcewa\u017cyli to prze\u015bwiadczenie rodziny, a wynikiem Pa\u0144skiego badania byli zszokowani. Czy nie uwa\u017ca Pan, \u017ce sceptycyzm lekarzy czasem mo\u017ce zamyka\u0107 drog\u0119 do post\u0119pu medycyny?<\/strong><\/p>\r\n

– W swojej praktyce lekarskiej zetkn\u0105\u0142em si\u0119 z wieloma rodzinami, kt\u00f3re wierzy\u0142y, \u017ce bliski im cz\u0142owiek w stanie wegetatywnym jest \u015bwiadomy. Niestety w wielu przypadkach nie ma na to \u017cadnych dowod\u00f3w. Taka postawa rodziny to ca\u0142kowicie naturalny i zrozumia\u0142y ludzki odruch. Jednak lekarze musz\u0105 diagnozowa\u0107 na podstawie \u015bci\u015ble okre\u015blonych medycznych kryteri\u00f3w. Z drugiej strony, w przypadku podejrzenia stanu wegetatywnego nale\u017cy z najwy\u017csz\u0105 precyzj\u0105 przeprowadzi\u0107 wszelkie kliniczne oraz naukowe badania, by unikn\u0105\u0107 kierowania si\u0119 za\u0142o\u017ceniem, \u017ce wszyscy pacjenci w stanie wegetatywnym s\u0105 nie\u015bwiadomi. Scott wielokrotnie by\u0142 klinicznie diagnozowany i za ka\u017cdym razem nie wykazywa\u0142 \u017cadnych oznak \u015bwiadomo\u015bci. Dlatego nasza metoda jest prze\u0142omem. Procedury post\u0119powania z pacjentami w stanie wegetatywnym, a tak\u017ce nastawienie personelu medycznego b\u0119d\u0105 musia\u0142y si\u0119 zmieni\u0107, poniewa\u017c dowiedli\u015bmy, \u017ce pacjent latami diagnozowany jako wegetatywny wcale wegetatywny nie jest i dzi\u0119ki skanerowi jest w stanie nawi\u0105za\u0107 kontakt z otoczeniem.<\/p>\r\n

Niejednokrotnie jednak stykamy si\u0119 ze schematycznym stanowiskiem lekarzy przes\u0105dzaj\u0105cych o niemocy medycyny w pewnych, cz\u0119sto newralgicznych obszarach, co wykorzystywane jest jako argument na rzecz eutanazji.<\/strong><\/p>\r\n

– Zaledwie kilka dziedzin medycyny mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 jako perfekcyjnie przebadane i opracowane. Badania i nauka to nieodzowne sk\u0142adowe komponenty post\u0119pu w medycynie. To, czym ja si\u0119 zajmuj\u0119, stanowi przyk\u0142ad idealnego „ma\u0142\u017ce\u0144stwa” pomi\u0119dzy technologi\u0105 a neurobiologi\u0105. Jestem przekonany, \u017ce dzi\u0119ki post\u0119powi technologicznemu b\u0119dziemy jako lekarze otrzymywali coraz nowocze\u015bniejsze, doskonalsze narz\u0119dzia pozwalaj\u0105ce poszerza\u0107 wiedz\u0119 o funkcjonowaniu ludzkiego m\u00f3zgu.<\/p>\r\n

Skanowa\u0142 Pan tak\u017ce prac\u0119 m\u00f3zgu innych pacjent\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, \u015bledzili\u015bmy przy u\u017cyciu fMRI aktywno\u015b\u0107 m\u00f3zg\u00f3w wielu pacjent\u00f3w. \u015arednio jeden na pi\u0119ciu badanych reaguje jak Scott: wykazuje oznaki \u015bwiadomo\u015bci w skanerze, ale \u017cadnych oznak na zewn\u0105trz. To znaczy\u0142oby, \u017ce blisko 80 proc. pacjent\u00f3w w stanie wegetatywnym nie wykazuje \u017cadnych oznak \u015bwiadomo\u015bci tak\u017ce w skanerze. Obecnie regularnie badamy trzech, czterech pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy reaguj\u0105 tak jak Scott.<\/p>\r\n

Czy w zwi\u0105zku z wynikami Pa\u0144skich bada\u0144 definicja stanu wegetatywnego powinna zosta\u0107 zmieniona?<\/strong><\/p>\r\n

– Nie jest to konieczne. To, co musimy zrobi\u0107, to zrozumie\u0107 i przyj\u0105\u0107, \u017ce istnieje grupa pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 w stanie wegetatywnym, ale pomimo to wykazuj\u0105 oznaki pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci. Ten stan na razie nie posiada okre\u015blenia poza tym, \u017ce jest to co\u015b na kszta\u0142t „ca\u0142kowitego zamkni\u0119cia w syndromie”. Mianem „zamkni\u0119tych w syndromie” okre\u015blamy pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie komunikowa\u0107 si\u0119 z otoczeniem jedynie poprzez ruchy \u017arenic i mruganie powiek. Jak dotychczas z naszych bada\u0144 wynika, \u017ce definicja stanu wegetatywnego nadal opisuje niemal 80 proc. tak diagnozowanych pacjent\u00f3w. Musimy natomiast szuka\u0107 dr\u00f3g, aby rozumie\u0107 i poznawa\u0107 \u017cycie pozosta\u0142ych 20 procent.<\/p>\r\n

Wielokrotnie wyra\u017ca\u0142 Pan nadziej\u0119, \u017ce fMRI podniesie komfort ich \u017cycia.<\/strong><\/p>\r\n

– Wierz\u0119, \u017ce ta technika naprawd\u0119 pomo\u017ce tym osobom. Teraz mo\u017cemy ich pyta\u0107, jakiej muzyki chcieliby pos\u0142ucha\u0107 danego dnia, kiedy chc\u0105 spa\u0107, czy chc\u0105 mie\u0107 zgaszone, czy w\u0142\u0105czone \u015bwiat\u0142o, czy maj\u0105 ochot\u0119 poogl\u0105da\u0107 telewizj\u0119. To wszystko s\u0105 proste pytania, na kt\u00f3re dzi\u0119ki skanerowi mo\u017cemy uzyska\u0107 odpowiedzi, ale w \u017cyciu tych ludzi czyni\u0105 naprawd\u0119 wielk\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119. Przywracaj\u0105 im podmiotowo\u015b\u0107 i rodzaj kontroli nad tym, co si\u0119 z nimi dzieje. Oczywi\u015bcie to nie pozwoli prowadzi\u0107 im niezale\u017cnego \u017cycia, ale da mo\u017cliwo\u015b\u0107 udzia\u0142u w prostych, codziennych decyzjach, czynno\u015bciach, kt\u00f3re zaczn\u0105 by\u0107 wykonywane dla nich, a nie z nimi. Nasze odkrycie otwiera tak\u017ce drog\u0119 do rozwoju innych technik, kt\u00f3re pozwol\u0105 uczyni\u0107 komunikacj\u0119 z t\u0105 grup\u0105 pacjent\u00f3w jeszcze prostsz\u0105.<\/p>\r\n

Czy szpitale s\u0105 zainteresowane wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z Pa\u0144skim zespo\u0142em?<\/strong><\/p>\r\n

– Wsp\u00f3\u0142pracuje z nami du\u017co plac\u00f3wek, ale niewiele z nich jest w stanie z technicznych wzgl\u0119d\u00f3w przeprowadzi\u0107 ten rodzaj skanowania, jaki my stosujemy, wi\u0119c w wielu przypadkach pacjenci s\u0105 przywo\u017ceni do nas.<\/p>\r\n

Dlaczego zaj\u0105\u0142 si\u0119 Pan badaniem os\u00f3b w stanie wegetatywnym?<\/strong><\/p>\r\n

– W 1997 r. do szpitala, w kt\u00f3rym pracowa\u0142em, trafi\u0142 pacjent w stanie wegetatywnym. Poniewa\u017c ju\u017c w\u00f3wczas specjalizowa\u0142em si\u0119 w obrazowaniu pracy m\u00f3zgu, wyda\u0142o mi si\u0119 interesuj\u0105cym pomys\u0142em podj\u0119cie pr\u00f3by skanowania za pomoc\u0105 rezonansu magnetycznego pracy m\u00f3zgu pacjent\u00f3w w stanie wegetatywnym, aby przekona\u0107 si\u0119, czy mo\u017cemy wykry\u0107 u nich jakiekolwiek, chocia\u017cby szcz\u0105tkowe sygna\u0142y my\u015blenia. Ju\u017c pierwsze pr\u00f3by da\u0142y pozytywny wynik, co sk\u0142oni\u0142o mnie do uczynienia tego obszaru g\u0142\u00f3wnym polem moich naukowych zainteresowa\u0144.<\/p>\r\n

Zawsze wierzy\u0142 Pan, \u017ce pacjenci ze zdiagnozowanym stanem wegetatywnym mog\u0105 by\u0107 \u015bwiadomi?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, zawsze wierzy\u0142em, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 tych pacjent\u00f3w mo\u017ce by\u0107 \u015bwiadoma. To wynik prostego \u0107wiczenia logicznego. Mamy grup\u0119 pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy nie m\u00f3wi\u0105, nie poruszaj\u0105 si\u0119, ale s\u0105 ca\u0142kowicie \u015bwiadomi i potrafi\u0105 to okazywa\u0107, poruszaj\u0105c \u017arenicami lub mrugaj\u0105c powiekami. Zawsze by\u0142o dla mnie oczywiste, \u017ce niekt\u00f3rzy pacjenci s\u0105 \u015bwiadomi, ale nie mog\u0105 porusza\u0107 \u017arenicami lub mruga\u0107 powiekami – neurobiologia m\u00f3wi nam, \u017ce jest to mo\u017cliwe. Oczywi\u015bcie nigdy wcze\u015bniej nie wyodr\u0119bnili\u015bmy tej grupy pacjent\u00f3w, poniewa\u017c nie posiadali\u015bmy odpowiednich narz\u0119dzi diagnozowania. Nigdy jednak nie sk\u0142ania\u0142em si\u0119 ku konkluzji, \u017ce tacy pacjenci nie istniej\u0105, wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\r\n

Ludzki m\u00f3zg nadal pozostaje tajemnic\u0105.<\/strong><\/p>\r\n

– Dzi\u015b jednak wiemy znacznie wi\u0119cej o jego funkcjonowaniu w por\u00f3wnaniu np. z sytuacj\u0105 sprzed 20 lat, gdy zaczyna\u0142em moj\u0105 naukow\u0105 karier\u0119. Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce za kolejne 20 lat nasza wiedza b\u0119dzie jeszcze wi\u0119ksza, tak jak to mia\u0142o miejsce w przypadku wielu innych dziedzin.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z prof. Adrianem M. Owenem, neurobiologiem z Uniwersytetu Zachodniego Ontario, rozmawia Beata Falkowska Panie Profesorze, kim jest Scott Routley? – Scott jest 39-letnim m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3ry 12 lat temu uleg\u0142 powa\u017cnemu wypadkowi samochodowemu. Najpierw znajdowa\u0142 si\u0119 w stanie \u015bpi\u0105czki, p\u00f3\u017aniej zdiagnozowano u niego stan wegetatywny, kiedy to pacjent jest przytomny, ale nie wykazuje oznak \u015bwiadomo\u015bci, nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[12],"tags":[49,292],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63905"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63905"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63905\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}