{"id":63541,"date":"2012-11-16T10:07:28","date_gmt":"2012-11-16T15:07:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=63541"},"modified":"2012-11-16T10:09:53","modified_gmt":"2012-11-16T15:09:53","slug":"zakony-katolickie-meskie-w-wilnie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=63541","title":{"rendered":"Zakony katolickie m\u0119skie w Wilnie"},"content":{"rendered":"

Zakony katolickie m\u0119skie w Wilnie (2)<\/strong><\/p>\r\n

Do Polski karmelici przybyli ok. 1380 roku. Do Wilna karmelit\u00f3w sprowadzi\u0142 w 1506 roku Miko\u0142aj Radziwi\u0142\u0142 (1470-1521), wzni\u00f3s\u0142 dla nich ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. NMP \u015anie\u017cnej oraz klasztor, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 w Wilnie do r. 1798; nast\u0119pny klasztor za\u0142o\u017cy\u0142 w 1624 Wojciech Chludzi\u0144ski przy ko\u015bciele Wszystkich \u015awi\u0119tych, klasztor skasowali Rosjanie w 1885. Ponadto w Wilnie istnia\u0142 klasztor przy ko\u015bciele \u015bw. Jerzego i przy ko\u015bciele \u015bw. Stefana (1821). Karmelit\u00f3w wyp\u0119dzili z Wilna Rosjanie po skasowaniu klasztoru w 1885 roku.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"W<\/a><\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

W okresie miedzywojennym klasztor i dom starc\u00f3w dzia\u0142a\u0142y przy placu Napoleona (Daukanto) Fot. Marian Paluszkiewicz<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Nast\u0119pnym zakonem, jaki pojawi\u0142 si\u0119 w Wilnie, by walczy\u0107 z Reformacj\u0105 byli jezuici \u201d\u201d Towarzystwo Jezusowe (TJ), Societas Iesu (SI, SJ), katolicki m\u0119ski zakon kleryk\u00f3w regularnych, za\u0142o\u017cony w 1534 przez \u015bw. Ignacego Loyol\u0119 (1491-1556) w Pary\u017cu, w 1540 zatwierdzony przez Papie\u017ca Paw\u0142a III (1468-1549). Celem zakonu jest wspieranie Ko\u015bcio\u0142a, zw\u0142aszcza papie\u017ca, w realizacji trudnych zada\u0144 i w walce z powa\u017cnymi zagro\u017ceniami. Dewiz\u0105 jezuit\u00f3w jest \u201d\u201d Ad majorem Dei gloriam (dla wi\u0119kszej chwa\u0142y Bo\u017cej), a god\u0142em powszechnie przyj\u0119tym \u201d\u201d chrystologiczny znak IHS. Zakon ma struktur\u0119 hierarchiczn\u0105 z do\u017cywotnio\u00a0 obieranym generalnym prze\u0142o\u017conym (zw. genera\u0142em, a niekiedy czarnym papie\u017cem).<\/p>\r\n

Zakon dzieli si\u0119 na prowincje, na kt\u00f3rych czele stoi prowincja\u0142 mianowany przez genera\u0142a. Domy zakonne ze studiami dla m\u0142odzie\u017cy zakonnej lub \u015bwieckiej \u201d\u201d kolegia, s\u0105 kierowane przez rektor\u00f3w, a mniejsze domy o charakterze duszpasterskim – rezydencje, przez superior\u00f3w. Ka\u017cdy cz\u0142onek zakonu przechodzi 2-letni nowicjat, potem kandydaci na kap\u0142an\u00f3w odbywaj\u0105 3-letnie studia filozoficzne, pe\u0142ni\u0105 praktyk\u0119 pedagogiczn\u0105, odbywaj\u0105 studia teologiczne (4-lub 5-letnie), a po otrzymaniu \u015bwi\u0119ce\u0144 odbywaj\u0105 studia specjalistyczne oraz prawa zakonnego i duchowo\u015bci (tzw. III probacja); w ko\u0144cu sk\u0142adaj\u0105 \u015bluby proste lub uroczyst\u0105 profesj\u0119 wraz z osobnym \u015blubem pos\u0142usze\u0144stwa papie\u017cowi dotycz\u0105cym pracy misyjnej.<\/p>\r\n

Towarzystwo Jezusowe jest najpot\u0119\u017cniejszym zakonem katolickim, kt\u00f3ry odegra\u0142 po soborze trydenckim zasadnicz\u0105 rol\u0119 w dziedzinie reformy Ko\u015bcio\u0142a. W 1773 papie\u017c Klemens XIV (1705-1774) skasowa\u0142 zakon jezuit\u00f3w i dopiero po wznowieniu ich dzia\u0142alno\u015bci w 1814 powr\u00f3cili na dawne tereny misyjne. Zakon przetrwa\u0142 jedynie pod zaborem rosyjskim, na Bia\u0142orusi, gdzie zosta\u0142 zatwierdzony przez papie\u017ca Piusa VII (1742-1823). Jezuici bia\u0142oruscy prowadzili stacje misyjne w\u015br\u00f3d osadnik\u00f3w niemieckich, francuskich i polskich w okolicach Saratowa, Odessy i Astrachania. W 1806 otwarto misj\u0119 na Kaukazie z o\u015brodkiem w Mozdoku, w 1810 stacj\u0119 w Irkucku i w 1811 \u201d\u201d w Tomsku. W 1820 jezuici zostali wyrzuceni z granic monarchii rosyjskiej, osiedlili si\u0119 i dzia\u0142ali w Galicji.<\/p>\r\n

Do Polski jezuici zostali sprowadzeni w 1564 przez kardyna\u0142a Stanis\u0142awa Hozjusza (1504-1579). Pierwsze kolegium jezuickie powsta\u0142o w Braniewie. Zakon rozwin\u0105\u0142 si\u0119 zw\u0142aszcza za panowania Stefana Batorego.\u00a0 Do Wilna jezuit\u00f3w sprowadzi\u0142 w 1569 biskup Walerian Protasewicz (1504-1580) i osadzi\u0142 ich w swojej juryzdyce w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana, w 1570 za\u0142o\u017cyli oni kolegium, a w 1579 \u201d\u201d akademi\u0119, zatwierdzon\u0105 prze kr\u00f3la Stefana Batorego. Posiadali domy zakonne przy ko\u015bciele \u015bw. Ignacego i \u015bw. Kazimierza, gdzie prowadzili Collegium Nobilium. W 1820 jezuici zostali przez w\u0142adze rosyjskie z Wilna i Wile\u0144szczyzny usuni\u0119ci; powr\u00f3cili do Wilna w 1920 roku, a od 1922 do 1939 prowadzili gimnazjum m\u0119skie oraz szko\u0142\u0119 powszechn\u0105. W 1928 zorganizowali parafi\u0119 unick\u0105, kierowali sodalicjami studenckimi i inteligenckimi.\u00a0 W okresie mi\u0119dzywojennym w Wilnie mieszka\u0142o 13 ksi\u0119\u017cy, 14 kleryk\u00f3w i 11 braci.<\/p>\r\n

Na pocz\u0105tku XVII wieku przybyli do Wilna kanonicy latera\u0144scy \u201d\u201d Zakon Ksi\u0119\u017cy Kanonik\u00f3w Regularnych Latera\u0144skich Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela, Sacer et Apostolicus Ordo Canonico-runt Regularium Sancti Augustini; Congregationis Sanctissimi Salvatoris Canonicorum Regularis Lateranensis \u201d\u201d (CRL). Pocz\u0105tki zakonu si\u0119gaj\u0105 XI wieku, kiedy to wsp\u00f3lnoty kap\u0142an\u00f3w \u017cyj\u0105cych wed\u0142ug regu\u0142y \u015bw. Augustyna z Hippony (354-430), zwanych kanonikami, zosta\u0142y zreformowane przez papie\u017ca Grzegorza Wielkiego (ok.540-604). W 1118 r. powsta\u0142a pierwsza kanonia przy bazylice latera\u0144skiej. Z czasem powstawa\u0142y nowe wsp\u00f3lnoty kanonickie, kt\u00f3re organizowa\u0142y si\u0119 w kongregacje. Do Polski przybyli w XI wieku i osiedlili si\u0119 w Trzemesznie, Czerwi\u0144sku i na g\u00f3rze Sob\u00f3tce, a w 1340 r. w Kazimierzu pod Krakowem przy ko\u015bciele Bo\u017cego Cia\u0142a.<\/p>\r\n

Na Litw\u0119 przybyli na pocz\u0105tku XVII w. i zostali osadzeni w Krzemienicy k. Wo\u0142kowyska w 1617. Do Wilna sprowadzono ich w 1625 r. i osadzono przy drewnianym ko\u015bciele \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, po wybudowaniu nowego ko\u015bcio\u0142a przez Micha\u0142a Kazimierza Paca (ok.1624-1682), osiedli przy tej \u015bwi\u0105tyni i mieszkali tam do 1864 roku, kiedy w\u0142adze rosyjskie klasztor skasowa\u0142y, a zakonnik\u00f3w usun\u0119\u0142y z miasta.
Zachowuj\u0105c wskazania ewangeliczne we wsp\u00f3lnym \u017cyciu, kanonicy regularnie spe\u0142niali pos\u0142ugi duszpasterskie: g\u0142osili S\u0142owo Bo\u017ce, prowadzili parafie, nauczali m\u0142odzie\u017c oraz przepowiadali Ewangeli\u0119 w krajach misyjnych. Tradycyjnym ubiorem zakonnym jest bia\u0142a sutanna z kr\u00f3tk\u0105 pelerynk\u0105, na co dzie\u0144 czarna sutanna.<\/p>\r\n

Prawie w tym samym czasie przybyli do Wilna karmelici bosi, Bracia Bosi Zakonu Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny z G\u00f3ry Karmel, Fratres Discalceati Ordinis Beatae Mariae Virginis de Monte Carmelo (OCD), katolicki zakon klerycki. Kolebk\u0105 zakonu by\u0142 klasztor w Duruelo, za\u0142o\u017cony w 1568 z inicjatywy \u015bw. Teresy od Jezusa (1515-1582) i \u015bw. Jana od Krzy\u017ca (1542-1591). W zakonie realizowano terezja\u0144sk\u0105 koncepcj\u0119 \u017cycia karmelita\u0144skiego opart\u0105 na regule zakonu zatwierdzon\u0105 przez papie\u017ca Innocentego IV (1195-1254), k\u0142ad\u0105c wi\u0119kszy nacisk na modlitw\u0119 kontemplacyjn\u0105, ub\u00f3stwo i praktyki pokutne, ograniczaj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpastersk\u0105.<\/p>\r\n

W Polsce pierwszy klasztor karmelit\u00f3w bosych zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1605 w Krakowie. Do Wilna karmelit\u00f3w bosych sprowadzono w 1626 i osadzono przy ko\u015bciele \u015bw. Teresy z Avili (\u015bw. Teresy od Jezusa) i sanktuarium Matki Boskiej Ostrobramskiej, dzia\u0142ali tam do 1844; tak\u017ce \u201d\u201d przy ko\u015bciele \u015bw. Teresy na Rybakach w Wilnie (1690-1837). Po I wojnie \u015bwiatowej karmelici bosi powr\u00f3cili do Wilna, do 1938 w klasztorze przy Ostrej Bramie by\u0142o 10 ksi\u0119\u017cy, 5 braci i 10 kleryk\u00f3w.<\/p>\r\n

Po 9 latach w Wilnie osiedlili si\u0119 bonifratrzy, dobrzy bracia, Zakon Szpitalny \u015awi\u0119tego Jana Bo\u017cego (1495-1550), Ordo Hospitalarius Sancti Joannis de Deo (OH), zakon z regu\u0142\u0105 \u015bw. Augustyna. Zgromadzenie zakonne bonifratr\u00f3w zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w 1540 w Grenadzie przez \u015bw. Jana Bo\u017cego i zatwierdzone w 1571 przez papie\u017ca Piusa V (1504-1572). W 1586 podniesione przez papie\u017ca Sykstusa V (1521-1590) do rangi zakonu.
W Polsce zakon dzia\u0142a od 1609; zakonnicy sk\u0142adaj\u0105 dodatkowy \u015blub s\u0142u\u017cenia chorym, zajmuj\u0105 si\u0119 prowadzeniem aptek, szpitali i dom\u00f3w opieki, specjalizuj\u0105 si\u0119 w zio\u0142olecznictwie. Do Wilna bonifratr\u00f3w sprowadzi\u0142 biskup Abraham Wojna (1569-1649) w 1635 roku. Ufundowa\u0142 on dla nich ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor na dawnej juryzdyce biskupiej. Od 1651 r. zakonnikami opiekowa\u0142 si\u0119 biskup Jerzy Tyszkiewicz (1596-1656). Przy budynku klasztornym za\u0142o\u017cono szpitalik, w kt\u00f3rym z pocz\u0105tku leczono wszystkich chorych, p\u00f3\u017aniej wy\u0142\u0105cznie chorych psychicznie. Kompleks budynk\u00f3w klasztorno-szpitalnych ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w ko\u0144cu XVII- na pocz\u0105tku XVIII w., kt\u00f3ry obejmowa\u0142 klasztor, szpital i zabudowania pomocnicze. Szpital znajdowa\u0142 si\u0119 na parterze, a cele zakonnik\u00f3w na pierwszym pi\u0119trze.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"Na<\/a><\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Na rogu ulic Sawicz i Bakszty w Wilnie by\u0142 ich klasztor Fot. Marian Paluszkiewicz<\/em><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Klasztor bonifratr\u00f3w w\u0142adze carskie zamkn\u0119\u0142y w 1843 r., a ko\u015bci\u00f3\u0142 obj\u0119li ksi\u0119\u017ca \u015bwieccy. W 1903 r. szpital dla psychicznie chorych przeniesiono do Nowej Wilejki. Po I wojnie \u015bwiatowej, w l. 1924-1940 bonifratrzy wr\u00f3cili do klasztoru, zosta\u0142 otworzony nowicjat, zakonnicy za\u0142o\u017cyli dom starc\u00f3w, kt\u00f3rym si\u0119 opiekowali, prowadzili te\u017c sto\u0142\u00f3wk\u0119 \u201eCaritasu\u201d dla ubogich. W okresie mi\u0119dzywojennym klasztor i dom starc\u00f3w dzia\u0142a\u0142y przy placu Napoleona (Daukanto). W klasztorze mieszka\u0142 jeden ksi\u0105dz i 9 braci zakonnych, w domu starc\u00f3w przebywa\u0142o 120 os\u00f3b. Bonifratrzy przetrwali okres wojny i okupacji a w 1945 wyjechali do \u0141odzi. W kru\u017cganku ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Krzy\u017ca jeszcze przed wojn\u0105 znajdowa\u0142a si\u0119 studzienka, a lud wile\u0144ski wierzy\u0142, \u017ce woda z tej studzienki leczy wszelkie choroby, a przede wszystkim trachom\u0119, chorob\u0119 oczu.
Wkr\u00f3tce po bonifratrach do Wilna przybyli kanonicy regularni od pokuty b\u0142ogos\u0142awionych m\u0119czennik\u00f3w, Ordo Canonicorum Regularium mendicantium Sanctae Mariae de Metro de Poenitentia Sanctorum. Zakon powsta\u0142 na podstawie regu\u0142y \u015bw. Augustyna ok. 1250 roku w Rzymie przy ko\u015bciele Santa Maria de Metro. W dobie wypraw krzy\u017cowych poleg\u0142ych w obronie Ziemi \u015awi\u0119tej rycerzy uznawano za m\u0119czennik\u00f3w \u201d\u201d st\u0105d w nazwie Zakonu \u201eb\u0142ogos\u0142awieni m\u0119czennicy\u201d.<\/p>\r\n

Do Krakowa kanonicy zostali sprowadzeni przez ksi\u0119cia Boles\u0142awa Wstydliwego (1226-1279) w 1257 roku i osadzeni przy ko\u015bciele p.w. \u015bw. Marka \u201d\u201d st\u0105d ich popularna polska nazwa – marki. Na Litw\u0119 sprowadzeni w 1390 i osadzeni w Bystrzycy nad Wili\u0105 przy ko\u015bciele p.w. Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego istnieli tam w l. 1390-1523, rok p\u00f3\u017aniej zakon osadzono w Miednikach przy ko\u015bciele p.w. \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy dzia\u0142ali w l. 1391-1832; tak\u017ce dzia\u0142ali w Michaliszkach przy ko\u015bciele \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w l. 1622-1832. Do Wilna przybyli w 1644 roku i osiedli na Zarzeczu przy ko\u015bciele \u015bw. Bart\u0142omieja. W 1845 w\u0142adze rosyjskie zakon skasowa\u0142y. Dopiero w okresie mi\u0119dzywojennym powr\u00f3cili do Wilna i mieszka\u0142o tam dw\u00f3ch zakonnik\u00f3w. Na Wile\u0144szczy\u017anie nazywano ich \u201ebia\u0142ymi augustianami\u201d. Kanonicy roztaczali opiek\u0119 duchow\u0105 nad rycerstwem bior\u0105cym udzia\u0142 w wyprawach krzy\u017cowych, grzebali poleg\u0142ych rycerzy chrze\u015bcija\u0144skich, a w wiekach p\u00f3\u017aniejszych prowadzili og\u00f3ln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpastersk\u0105 (szczeg\u00f3lnie oddaj\u0105c si\u0119 kaznodziejstwu i spowiadaniu) we w\u0142asnych ko\u015bcio\u0142ach. Strojem zakonnym mark\u00f3w by\u0142 bia\u0142y habit ze szkaplerzem, na kt\u00f3ry nak\u0142adano mucet (pelerynk\u0119) z kapturem. Na szkaplerzu i mucecie noszono wyszyte czerwone serce z za\u0107wieczonym we\u0144 krzy\u017cem.<\/p>\r\n

Wkr\u00f3tce po kanonikach-markach sprowadzono do Wilna augustian\u00f3w, zakon oparty na regule \u015bw. Augustyna; eremici, Ordo Fratrum Eremitarum Sancti Augustini (OESA), zakon katolicki, za\u0142o\u017cony w 1256 we W\u0142oszech przez papie\u017ca Aleksandra IV (ok. 1185-1261) w miejsce wsp\u00f3lnot pustelniczych \u017cyj\u0105cych po 430 wed\u0142ug regu\u0142y \u015bw. Augustyna; od 1303 zakon \u017cebrz\u0105cy. Do Polski zostali sprowadzeni z Pragi w 1342 przez kr\u00f3la Kazimierza III Wielkiego. Na pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 XVII w. przypad\u0142 najwi\u0119kszy rozkwit augustian\u00f3w eremit\u00f3w na ziemiach polskich, w XVII w. przybyli do Wilna. W roku 1677 augustianie eremici otrzymali plac po by\u0142ej cerkwi unickiej \u015bw. Ko\u017amy i Damiana, kt\u00f3ra sp\u0142on\u0119\u0142a w 1655. Pocz\u0105tkowo zbudowali sobie ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany, gdy ten spali\u0142 si\u0119 w po\u017carze w 1742, zakonnicy rozpocz\u0119li w 1746 budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a murowanego pw. Matki Boskiej Pocieszenia. Na rogu ulic Sawicz i Bakszty w Wilnie by\u0142 ich klasztor.<\/p>\r\n

Mieczys\u0142aw Jackiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Cdn.
Pocz. w nr. 216<\/p>\r\n

\r\n
Podobne artyku\u0142y:<\/h5>\r\n