{"id":62936,"date":"2012-11-04T20:06:54","date_gmt":"2012-11-05T01:06:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=62936"},"modified":"2013-09-09T11:36:23","modified_gmt":"2013-09-09T16:36:23","slug":"reforma-zdewastowala-muzyke-liturgiczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=62936","title":{"rendered":"Reforma zdewastowa\u0142a muzyk\u0119 liturgiczn\u0105"},"content":{"rendered":"

Rozmowa z Adamem Strugiem, \u015bpiewakiem, tw\u00f3rc\u0105 zespo\u0142u Monodia Polska<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Reforma posoborowa pomimo, \u017ce dokumenty Soboru Watyka\u0144skiego II m\u00f3wi\u0105 o chorale gregoria\u0144skim jako o \u015bpiewie w\u0142asnym Ko\u015bcio\u0142a, wykasowa\u0142a go ze \u015bwi\u0105ty\u0144. Jest to rzecz tragiczna i niebywa\u0142a. Kto\u015b, kto wyrzuca tego rodzaju skarby na \u015bmietnik, zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b niegodny i nie ma dla niego lito\u015bci, ani tu na ziemi ani w niebie – m\u00f3wi w rozmowie z PCh24.pl Adam Strug, \u015bpiewak, tw\u00f3rca zespo\u0142u Monodia Polska
<\/strong><\/p>\r\n

Rozmawiamy p\u00f3\u0142 wieku po otwarciu Soboru Watyka\u0144skiego II, po kt\u00f3rym bardzo wiele zmieni\u0142o si\u0119 w muzyce ko\u015bcielnej, liturgicznej. A jak by\u0142o dawniej?<\/strong><\/p>\r\n

Dawniej by\u0142o tak, \u017ce zachodzi\u0142a pokojowa koegzystencja pomi\u0119dzy chora\u0142em gregoria\u0144skim, kt\u00f3ry jest \u015bpiewem w\u0142asnym Ko\u015bcio\u0142a, a \u015bpiewem ludu, kt\u00f3ry – w przeciwie\u0144stwie do prawos\u0142awia – obecny by\u0142 w katolicyzmie na r\u00f3wnych prawach z tym\u017ce chora\u0142em. Chora\u0142 by\u0142 tam, gdzie by\u0142o duchowie\u0144stwo, wzgl\u0119dnie gdzie donator finansowa\u0142 \u015bpiewaczy zesp\u00f3\u0142 \u015bwiecki, jednak generalnie by\u0142y to \u201erzadkie ptaki\u201d: opactwa, klasztory, stolice biskupie. Poza tym dominowa\u0142 \u015bpiew ludu.<\/p>\r\n

Msza \u015bwi\u0119ta by\u0142a obrz\u0105dkiem integralnie katolickim. Wszystkie gesty, kolor szat, rodzaj \u015bpiewu, wszystko przesycone by\u0142o katolick\u0105 ortodoksj\u0105. Pocz\u0105wszy od postawy kap\u0142ana, przez sam\u0105 dramaturgi\u0119 tego \u015bwi\u0119tego obrz\u0119du, a\u017c po spos\u00f3b, w jaki \u015bwiadkami owego obrz\u0119du byli wierni. \u015awiadomie m\u00f3wi\u0119: \u015bwiadkami, a nie uczestnikami, gdy\u017c to drugie r\u00f3wnie\u017c jest nowo\u015bci\u0105. W istocie nie mo\u017cemy by\u0107 uczestnikami, gdy\u017c podczas Mszy \u015bw. dokonuje si\u0119 cud Ofiary, ten sam, jaki mia\u0142 miejsce na krzy\u017cu, jednak w spos\u00f3b bezkrwawy. Ostatni\u0105 krwaw\u0105 ofiar\u0105 by\u0142a ofiara Chrystusa.<\/p>\r\n

R\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy ofiar\u0105 a uczt\u0105, kt\u00f3ra jest sprawowana obecnie, polega na tym, \u017ce tam mamy rzeczywi\u015bcie ofiarnika i ofiar\u0119 (kap\u0142an jest ofiarnikiem, Cia\u0142o Pa\u0144skie – ofiar\u0105). Obecnie mamy do czynienia z pomieszaniem funkcji, z przerostem funkcji duszpasterskich nad formu\u0142\u0105 ofiarnicz\u0105.<\/p>\r\n

A w sferze muzycznej?<\/strong><\/p>\r\n

Zaczn\u0119 od chora\u0142u. Ka\u017cda denominacja zakonna mia\u0142a swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 jego interpretacj\u0119, a w jej obr\u0119bie ka\u017cdy o\u015brodek mia\u0142 jakie\u015b zwyczaje, zwi\u0105zane z tym, powiedzmy, rytem. By\u0142a to swego rodzaju anarchia, funkcjonowa\u0142a niesko\u0144czona ilo\u015b\u0107 interpretacji chora\u0142owych.<\/p>\r\n

Tradycja tak rozumianego chora\u0142u przerwana zosta\u0142a przez \u015bw. Piusa X, \u015bwi\u0119tego, lecz nie melomana. W efekcie rozmaitych intryg na dworze papieskim, \u015bpiewem obowi\u0105zuj\u0105cym sta\u0142 si\u0119 \u015bpiew benedyktyn\u00f3w z Solesmes. Dosy\u0107 hermafrodytyczny i, moim zdaniem, szpetny (nie musimy si\u0119 w tym zgadza\u0107, ale ja go tak postrzegam). \u015aw. Pius X wydawa\u0142 mn\u00f3stwo dokument\u00f3w. To za jego czas\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 majstrowanie przy Mszy \u015bw. oraz przy liturgii w og\u00f3le. Wielu biskup\u00f3w, a tak\u017ce proboszcz\u00f3w puszcza\u0142o te dokumenty mimo uszu, bo by\u0142o ich po prostu zbyt du\u017co. Encyklika o \u015bpiewie ko\u015bcielnym Piusa X by\u0142a raczej ignorowana, w konsekwencji \u015bpiew solesme\u0144ski funkcjonowa\u0142 tam, gdzie dzia\u0142ali \u201e\u015bwi\u0119tsi od papie\u017ca\u201d muzycy, a r\u00f3wnolegle funkcjonowa\u0142 chora\u0142 w dawnym kszta\u0142cie.<\/p>\r\n

Tak rzecz si\u0119 mia\u0142a a\u017c do nieszcz\u0119snej reformy posoborowej, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwie, mimo, \u017ce dokumenty SW II m\u00f3wi\u0105 o chorale gregoria\u0144skim jako o \u015bpiewie w\u0142asnym Ko\u015bcio\u0142a, wykasowa\u0142y go ze \u015bwi\u0105ty\u0144. Jest to rzecz tragiczna i niebywa\u0142a. Kto\u015b, kto wyrzuca tego rodzaju skarby na \u015bmietnik zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b niegodny i nie ma dla niego lito\u015bci – ani tu na ziemi ani w niebie.<\/p>\r\n

Jak\u00a0 mia\u0142a si\u0119 rzecz ze \u015bpiewem ludowym?<\/strong><\/p>\r\n

Sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na\u0144 pie\u015bni pochodzenia chora\u0142owego, w tym przypadku mamy do czynienia z melodiami wyprowadzonymi z ton\u00f3w gregoria\u0144skich; a tak\u017ce endemicznie ludowe, nieskodyfikowane, kt\u00f3rych w ca\u0142ym katolickim \u015bwiecie by\u0142a, oczywi\u015bcie mnogo\u015b\u0107. I jeszcze jedno rozr\u00f3\u017cnienie: w \u015bpiewie nabo\u017cnym\u00a0 (nie m\u00f3wimy o pie\u015bniach gminnych) cz\u0119sto odnajdujemy partytury dworskie, wzgl\u0119dnie klasztorne, kt\u00f3re lud zaadaptowa\u0142 i wykonuje w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy do swojej muzykalno\u015bci.<\/p>\r\n

W XIX wieku do Ko\u015bcio\u0142a wdar\u0142 si\u0119 \u015bpiew operowy. Reforma, kt\u00f3r\u0105 zaproponowa\u0142 Pius X by\u0142a odpowiedzi\u0105 na to, co si\u0119 dzia\u0142o w \u015bwi\u0105tyniach. Tak zwane cz\u0119\u015bci Mszy i antyfony na dany dzie\u0144 \u015bpiewane by\u0142y emisj\u0105 operow\u0105 i manier\u0105 operow\u0105, na przyk\u0142ad bel canto<\/em>. Nie b\u0119d\u0119 tego demonstrowa\u0142, bo siedzimy w miejscu publicznym, ale prosz\u0119 mi wierzy\u0107, \u017ce by\u0142o to po prostu koszmarne. Zatem ruch papie\u017ca by\u0142 uprawniony, ale jego skutki – fatalne.<\/p>\r\n

Wracaj\u0105c to \u015bpiewu ludowego. W trakcie Mszy tzw. cichej (czyli w rzeczywisto\u015bci – recytowanej) w rycie rzymskim wierni \u015bpiewali a\u017c do dzwonka na Sanctus. <\/em>Po dzwonku na tzw. ma\u0142e podniesienie wraca\u0142 \u015bpiew i trwa\u0142 ju\u017c do ko\u0144ca. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, ofiarnik robi\u0142 swoje, a wierni robili swoje, czyli modlili si\u0119 tak, jak im pobo\u017cno\u015b\u0107 dyktowa\u0142a. Czyli sytuacja by\u0142a zdrowa, nie mieli\u015bmy tej \u201egimnastyki\u201d o proweniencji protestanckiej, kt\u00f3r\u0105 uprawiamy obecnie: wsta\u0144 – powsta\u0144, wsta\u0144 – powsta\u0144, odpowiedz, za\u015bpiewaj, usi\u0105d\u017a, itd.<\/p>\r\n

Nie chc\u0119 wchodzi\u0107 w kwesti\u0119, jakie by\u0142y intencje reformator\u00f3w dlatego, \u017ce b\u0119dzie je s\u0105dzi\u0142 B\u00f3g. Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce pos\u0142ugiwali si\u0119 hurraoptymistyczn\u0105, humanistyczn\u0105 antropologi\u0105 zak\u0142adaj\u0105c\u0105, \u017ce cz\u0142owiek sam z siebie jest dobry. Twierdz\u0119, \u017ce reformatorzy nie uwzgl\u0119dnili skutk\u00f3w grzechu, \u017ce w obliczu Boga cz\u0142owiek jednak powinien milcze\u0107, a nie dialogowa\u0107. \u0179e Msza \u015bwi\u0119ta jest w ko\u0144cu przera\u017caj\u0105c\u0105 tajemnic\u0105. \u0179e, pomimo chrze\u015bcija\u0144skiej nadziei, nasz los na S\u0105dzie nie jest znany, zatem trudno uzasadni\u0107 \u00f3w hurraoptymizm. Wreszcie, wszystkie nowe obrz\u0119dy wynikaj\u0105 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce do rzeczywisto\u015bci liturgicznej mo\u017cna sobie po prostu \u201ewej\u015b\u0107\u201d i co\u015b sobie \u201estworzy\u0107\u201d. Tak jak w katolickim oryginale odwo\u0142ujemy si\u0119 do tego, co Pan Jezus czyni\u0142 w wieczerniku i na krzy\u017cu, tak w nowej rzeczywisto\u015bci liturgicznej odwo\u0142ujemy si\u0119 do cz\u0142owieka i do jego potrzeb. Widzia\u0142em taki rysunek ilustruj\u0105cy, jak poprzez aggiornamento<\/em>\u00a0 drzwi do Ko\u015bcio\u0142a si\u0119 otworzy\u0142y i ludzie wyszli.<\/p>\r\n

Jakie konkretnie pie\u015bni \u015bpiewa\u0142 lud w czasie Mszy \u015bwi\u0119tej?<\/strong><\/p>\r\n

Wymienienie ich jest niemo\u017cliwe. \u201e\u015apiewnik pelpli\u0144ski\u201d, z kt\u00f3rego w moich rodzinnych stronach (\u0142om\u017cy\u0144skie) si\u0119 korzysta, liczy 1\u00a0102 pie\u015bni na ca\u0142y rok liturgiczny. W czasach Bismarcka w zaborze pruskim zacz\u0119to eliminowa\u0107 ze \u015bwi\u0105ty\u0144 j\u0119zyk polski. Do tego czasu w seminariach duchownych na ziemiach zamieszkiwanych przez S\u0142owian seminarzy\u015bci obowi\u0105zkowo uczyli si\u0119 polskiego, bo wie\u015b m\u00f3wi\u0142a po polsku. Dotyczy to nie tylko Warmii, tak zwanych Mazur (Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych), Dolnego \u015al\u0105ska (w\u0142a\u015bciwie g\u00f3rnych \u0141u\u017cyc). W czasach Bismarcka zacz\u0119to to rugowa\u0107. Kap\u0142an diecezji pelpli\u0144skiej Micha\u0142 Keller, chc\u0105c ratowa\u0107 j\u0119zyk polski skodyfikowa\u0142 najcz\u0119\u015bciej u\u017cywane w ko\u015bcio\u0142ach pie\u015bni. Z tym, \u017ce pomy\u015bla\u0142 nie tylko o swojej diecezji, ale w og\u00f3le o Ko\u015bciele katolickim, gdzie wierni\u00a0byli Polakami, a hierarchia\u00a0by\u0142a ju\u017c niemieckoj\u0119zyczna. Biskup miejscowy za\u015b, jako\u00a0cz\u0142owiek czujny, dobroduszny i szlachetny, pozwoli\u0142 ksi\u0119dzu przeprowadzi\u0107 to dzie\u0142o i pod auspicjami diecezji pelpli\u0144skiej \u015bpiewnik ukaza\u0142 si\u0119 w roku 1870. Znajduj\u0105 si\u0119 w nim utwory pochodzenia chora\u0142owego, najstarsze \u015bredniowieczne, polskie pie\u015bni nabo\u017cne, wreszcie renesansowe, pisane do tekst\u00f3w Kochanowskiego. Mamy tam kwiat literatury polskiej barokowej. No i wreszcie Karpi\u0144ski,\u00a0 wspania\u0142y pisarz ko\u015bcielny, niezwyk\u0142y talent i cz\u0142owiek niezwykle dla polskiej muzykalno\u015bci zas\u0142u\u017cony. Spod jego pi\u00f3ra wysz\u0142y nieszpory zwane ludowymi, lub polskimi.<\/p>\r\n

Reformatorzy za\u015b – niech im Pan B\u00f3g wybaczy – zdewastowali to czcigodne nabo\u017ce\u0144stwo, zmniejszyli liczb\u0119 psalm\u00f3w z pi\u0119ciu do trzech, przestawili hymn. Zrobili po prostu rewolt\u0119, a to co zosta\u0142o – ocenzurowali. Na przyk\u0142ad, psalm o incipicie \u201eKiedy z Egiptu Izrael wychodzi\u0142\u201d pozbawili wers\u00f3w z\u0142orzecz\u0105cych. Pacyfizm jest jednym z symptom\u00f3w modernizmu, \u00a0sprawiedliwo\u015b\u0107 wed\u0142ug tego\u017c k\u0142\u00f3ci si\u0119 z mi\u0142osierdziem.<\/p>\r\n

Cdn.<\/p>\r\n

Rozmawia\u0142 Roman Moto\u0142a<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\"\"Adam Strug <\/strong>za\u0142o\u017cy\u0142 Monodi\u0119 Polsk\u0105<\/strong>, zesp\u00f3\u0142 \u015bpiewaczy, wykonuj\u0105cy dawne polskie pie\u015bni religijne i \u015bwieckie w wariantach melodycznych zebranych w \u0141om\u017cy\u0144skiem i na Kurpiach Zielonych. \u00a0<\/p>\r\n

Wiersze \u015bpiewane przez zesp\u00f3\u0142 pochodz\u0105 ze \u015apiewnika Pelpli\u0144skiego (1871), licz\u0105cego 1 102 pie\u015bni na ca\u0142y rok liturgiczny. Zawiera on \u015bredniowieczne anonimy, wiersze Kochanowskiego, Wujka, Boles\u0142awiusza, Trembeckiego, Zabczyca, Naborowskiego, Krasickiego i Karpi\u0144skiego.<\/p>\r\n

Na repertuar Monodii Polskiej sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 te\u017c pie\u015bni rycerstwa, barokowe piety, \u015bpiewane moralitety XVIII wieku, romantyczne pie\u015bni dewocyjne, oraz utwory nieskodyfikowane b\u0119d\u0105ce wyrazem pobo\u017cno\u015bci ludowej.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozmowa z Adamem Strugiem, \u015bpiewakiem, tw\u00f3rc\u0105 zespo\u0142u Monodia Polska Reforma posoborowa pomimo, \u017ce dokumenty Soboru Watyka\u0144skiego II m\u00f3wi\u0105 o chorale gregoria\u0144skim jako o \u015bpiewie w\u0142asnym Ko\u015bcio\u0142a, wykasowa\u0142a go ze \u015bwi\u0105ty\u0144. Jest to rzecz tragiczna i niebywa\u0142a. Kto\u015b, kto wyrzuca tego rodzaju skarby na \u015bmietnik, zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b niegodny i nie ma dla niego lito\u015bci, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[307,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62936"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62936"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62936\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}