{"id":62833,"date":"2012-11-01T20:45:01","date_gmt":"2012-11-02T01:45:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=62833"},"modified":"2012-11-01T21:53:32","modified_gmt":"2012-11-02T02:53:32","slug":"pomiedzy-bestia-a-barankiem-o-znaczeniu-symboliki-duchowej-w-swiecie-materialnym-ks-prof-dr-hab-aleksander-posacki-sj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=62833","title":{"rendered":"Pomi\u0119dzy Besti\u0105 a Barankiem. O znaczeniu symboliki duchowej w \u015bwiecie materialnym – ks. prof. dr hab. Aleksander Posacki SJ<\/em>"},"content":{"rendered":"

Czy bezosobowe przedmioty i \u017cywio\u0142y tego \u015bwiata oddzia\u0142uj\u0105 negatywnie na dusz\u0119 i cia\u0142o cz\u0142owieka? I czy rzeczywi\u015bcie chodzi tu tylko o si\u0142y bezosobowe?<\/strong><\/p>\r\n

Fetyszyzm i fatalizm<\/strong><\/p>\r\n

\u015awiatopogl\u0105dy fetyszystyczne upatruj\u0105 „bosk\u0105” si\u0142\u0119 w przedmiotach, czcz\u0105 \u015bwiat przedmiotowy, materialny. \u015awiatopogl\u0105dy fatalistyczne natomiast wskazuj\u0105 na absolutn\u0105 si\u0142\u0119 i oparcie w pewnych materialnych \u017cywio\u0142ach kosmosu, w si\u0142ach bezosobowych, kt\u00f3rym trzeba si\u0119 z konieczno\u015bci – jako si\u0142om „boskim” i na spos\u00f3b religijny – podporz\u0105dkowa\u0107. Obydwa \u015bwiatopogl\u0105dy sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 personalistycznej, a szczeg\u00f3lnie chrze\u015bcija\u0144skiej wizji \u015bwiata. Zak\u0142adaj\u0105 bowiem swoiste zawierzenie bezosobowym, a nawet materialnym si\u0142om. Fetyszyzm jest powi\u0105zany z fatalizmem, bo przewa\u017cnie u\u017cywa talizman\u00f3w i amulet\u00f3w, przez kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 si\u0142y czy energie kosmiczne. Fatalizm \u0142\u0105czy si\u0119 z kolei z ide\u0105 „przeznaczenia” i wr\u00f3\u017cbiarstwem. Mimo intelektualnych b\u0142\u0119d\u00f3w ju\u017c dawno przezwyci\u0119\u017conych przez chrze\u015bcija\u0144stwo, s\u0105 to sp\u00f3jne systemy, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 niewol\u0119 ducha, s\u0105 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko przemy\u015bleniami ludzkimi.<\/p>\r\n

\u015awiatopogl\u0105dy te s\u0105 na poz\u00f3r bardzo sp\u00f3jne, ale jednocze\u015bnie bardzo natarczywe i gwa\u0142c\u0105ce wolno\u015b\u0107. Wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, ale te\u017c wolno\u015b\u0107 Boga. Dlatego w\u0142a\u015bnie s\u0105 tak bardzo antypersonalistyczne. Wci\u0105\u017c jednak powracaj\u0105 w r\u00f3\u017cnych, a nawet niezliczonych formach. A je\u015bli po\u0142\u0105czy\u0107 to z magicznym my\u015bleniem, z duchem legalizmu, strachu, boja\u017ani – wcale nie Bo\u017cej, to wtedy wychodzi istna mieszanka wybuchowa. I bywa \u017ce wszystko tak bardzo si\u0119 kumuluje, i\u017c mo\u017ce przygnie\u015b\u0107 do tego stopnia, \u017ce odreagowanie przychodzi nawet w postaci choroby psychicznej. Poniewa\u017c mamy tu do czynienia z niszczeniem sp\u00f3jno\u015bci naszej wiary, czasami te\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 zniewolenia demoniczne, bo nie m\u00f3wimy tu tylko o zwyk\u0142ych intelektualnych b\u0142\u0119dach, ale tak\u017ce o grzechach. I to du\u017cego formatu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Albrecht Durer, Czterej je\u017ad\u017acy Apokalipsy, 1497-1498<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Amulety i talizmany<\/strong><\/p>\r\n

Fetysze jako amulety i talizmany by\u0142y masowo u\u017cywane przez pogan, szczeg\u00f3lnie przez Chaldejczyk\u00f3w i Asyryjczyk\u00f3w, sk\u0105d zosta\u0142y zapo\u017cyczone tak\u017ce przez \u017byd\u00f3w. Stary Testament zabrania\u0142 wszelkiej magii, w tym r\u00f3wnie\u017c u\u017cywania amulet\u00f3w (Wj 22, 28; Kp\u0142 20, 27; Pwt 18, 10-11), lecz mimo to Izraelici z nich korzystali (Rdz 35, 4; Ps 3, 18). Chrze\u015bcija\u0144stwo, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d lud\u00f3w poga\u0144skich, nie zdo\u0142a\u0142o ca\u0142kowicie usun\u0105\u0107 wiary w amulety, jakkolwiek wiele przedmiot\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych za amulet wype\u0142ni\u0142o now\u0105 tre\u015bci\u0105. Przeciw wierze w amulety Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyst\u0119powa\u0142 na synodach w Laodycei (344-363), w Akwizgranie (789 r.) i we Frankfurcie nad Menem (794 r.). Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego przypomina, \u017ce jest „naganne noszenie amulet\u00f3w” (2117), stwierdza, \u017ce „zabobon jest wypaczeniem postawy religijnej oraz praktyk, jakie ona nak\u0142ada. Mo\u017ce on dotyczy\u0107 kultu, kt\u00f3ry oddajemy prawdziwemu Bogu, np. gdy przypisuje si\u0119 jakie\u015b magiczne znaczenie pewnym praktykom, nawet uprawnionym lub koniecznym. Popa\u015b\u0107 w zabobon [Mt 23, 16-22] – oznacza wi\u0105za\u0107 skuteczno\u015b\u0107 modlitw lub znak\u00f3w sakramentalnych jedynie z ich wymiarem materialnym, z pomini\u0119ciem dyspozycji wewn\u0119trznych, jakich one wymagaj\u0105” (2111).<\/p>\r\n

Korzystanie z fetysz\u00f3w magicznych jest traktowane dzi\u015b (podobnie jak od pocz\u0105tku w religioznawstwie bazuj\u0105cym na o\u015bwieceniowym redukcjonizmie) jako przes\u0105d czy zabobon. Przes\u0105d dotyczy rozumu, zabobon – woli. Przes\u0105d dotyczy „b\u0142\u0119du” (filozofii), zabobon „grzechu” (teologii). Fetyszyzm i fatalizm s\u0105 jednym i drugim. Brak tego rozr\u00f3\u017cnienia przyczynia si\u0119 do lekcewa\u017cenia tych zagro\u017ce\u0144 czy zniewole\u0144 duchowych. Tymczasem s\u0142owo „zabobon”, z teologicznego punktu widzenia, nie oznacza przes\u0105du (w sensie ca\u0142kowitego braku racjonalno\u015bci czy realizmu). Przyk\u0142adowo, typowe dla magii realne „uk\u0142adanie si\u0119 z duchami” (\u015bw. Tomasz z Akwinu) posiada struktur\u0119 rozumn\u0105, gdy\u017c zak\u0142ada racjonalny system znak\u00f3w i symboli w komunikacji z nimi.<\/p>\r\n

Zabobon to fa\u0142szywa orientacja ducha. To jest realistyczne i powa\u017cne. Wed\u0142ug Tomasza z Akwinu (Summa teologiczna, 2-2, q. 94, a. 1-2), zabobon to niew\u0142a\u015bciwa postawa religijna owocuj\u0105ca grzechem idolatrii, kt\u00f3ry otwiera na ingerencje demoniczne – jak np. magia. W tym sensie z chrze\u015bcija\u0144skiego punktu widzenia oznacza grzech ba\u0142wochwalstwa, czyli idolatrii.<\/p>\r\n

Paranormalne oddzia\u0142ywanie<\/strong><\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142czesna parapsychologia i psychotronika potwierdzaj\u0105 dzia\u0142anie przedmiot\u00f3w materialnych w magii oraz parapsychologii (psychometria, punkt kontaktowy, medialny punkt oparcia), wyja\u015bniaj\u0105c je mechanizmem tzw. bioinformacji (tym samym, kt\u00f3ry dzia\u0142a rzekomo w bioenergoterapii). Odwieczna praktyka egzorcystyczna Ko\u015bcio\u0142a dotyczy z tej racji r\u00f3wnie\u017c egzorcyzmu przedmiot\u00f3w (w tym tak\u017ce miejsc), a nie tylko os\u00f3b (por. Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, 1673).<\/p>\r\n

Przedmiot oddzia\u0142uje dlatego, \u017ce staje si\u0119 zmaterializowanym symbolem, znakiem przynale\u017cno\u015bci cz\u0142owieka do okre\u015blonego \u015bwiata duchowego. St\u0105d tego rodzaju symbolika w \u015bwiecie przedmiot\u00f3w jest czym\u015b realistycznym i ma \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek z do\u015bwiadczeniem inicjacji, czyli dobrowolnym otwarciem na duchowy \u015bwiat. Oznacza te\u017c konkretne zaproszenie, a nawet przywo\u0142ywanie okre\u015blonych mocy duchowych do w\u0142asnego \u017cycia. Jakich mocy? Wed\u0142ug znawcy okultyzmu niemieckiego i do\u015bwiadczonego duszpasterza, kt\u00f3ry przebada\u0142 tysi\u0105ce ludzi, dr. Kurta Kocha, magia (jako swoista „religia diab\u0142a”) usi\u0142uje wsz\u0119dzie „kopiowa\u0107 \u015bwiat wiary taki, jaki jest omawiany w Biblii. Istnieje liturgia zwi\u0105zana z magi\u0105, kt\u00f3ra jest odpowiednikiem w\u0142a\u015bciwego sposobu oddawania czci Bogu objawionemu w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym. Tak jak akt czci Boga sk\u0142ada si\u0119 z pewnych element\u00f3w, tak r\u00f3wnie\u017c z podobnych element\u00f3w zbudowany jest akt magii” (K. Koch, „Pomi\u0119dzy wiar\u0105 a okultyzmem”).<\/p>\r\n

Wed\u0142ug K. Kocha, istniej\u0105 cztery zasadnicze sk\u0142adniki, kt\u00f3re s\u0105 konieczne do zaistnienia aktu magii: przywo\u0142ywanie, zaklinanie, symboliczny akt, u\u017cycie fetyszu; np. symboliczny akt podkre\u015bla i popiera zakl\u0119cie, imituj\u0105c takie biblijne czy liturgiczne czynno\u015bci, jak na\u0142o\u017cenie r\u0105k lub kl\u0119czenie. Pos\u0142ugiwanie si\u0119 fetyszem, tj. magicznie na\u0142adowanym obiektem, odpowiada by\u0107 mo\u017ce pos\u0142ugiwaniu si\u0119 wod\u0105 w czasie chrztu oraz chlebem i winem w przypadku Wieczerzy Pa\u0144skiej. Jakikolwiek przedmiot, kt\u00f3ry zosta\u0142 poddany magicznemu zakl\u0119ciu i w ten spos\u00f3b magicznie na\u0142adowany, mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty jako fetysz.<\/p>\r\n

Niebezpiecze\u0144stwo duchowe zwi\u0105zane z tymi praktykami \u015bwietnie znaj\u0105 katoliccy egzorcy\u015bci (pisa\u0142 o tym wiele czo\u0142owy egzorcysta ks. Gabriel Amorth). Pomimo tych argumentacji i ostrze\u017ce\u0144 wielu chrze\u015bcijan korzysta z fetyszy w postaci amulet\u00f3w i talizman\u00f3w, noszonych „na szcz\u0119\u015bcie” lub w celu obrony przed „z\u0142ymi energiami”. Nie maj\u0105 poj\u0119cia, \u017ce dokonuj\u0105 powa\u017cnego aktu kontrinicjacji (na biegunie przeciwnym inicjacji chrzcielnej), w kt\u00f3rym g\u0142upota (przes\u0105d) miesza si\u0119 z grzechem idolatrii (zabobon). Przyk\u0142adem jest plaga noszenia pier\u015bcienia Atlant\u00f3w, kt\u00f3ra szerzy si\u0119 tak\u017ce w\u015br\u00f3d naiwnych katolik\u00f3w. Wed\u0142ug K. Kocha, magia (jako swoista „religia diab\u0142a”) usi\u0142uje wsz\u0119dzie kopiowa\u0107 \u015bwiat wiary taki, jaki jest omawiany w Biblii. Fetysze to imitacje \u015bwi\u0119tych znak\u00f3w naszej wiary, kt\u00f3re nigdy nie dzia\u0142aj\u0105 w\u0142asn\u0105 moc\u0105, ale wskazuj\u0105 na Boga, bez kt\u00f3rego nic nie mog\u0105. Takim w\u0142a\u015bnie fetyszem, talizmanem i amuletem jest w\u0142a\u015bnie, ci\u0105gle modny w Polsce, pier\u015bcie\u0144 Atlant\u00f3w, a jego noszenie to g\u0142upota i grzech jednocze\u015bnie (pomijaj\u0105c fakt, \u017ce sama g\u0142upota mo\u017ce by\u0107 grzechem).<\/p>\r\n

Je\u017celi za\u015b pope\u0142nia si\u0119 grzech idolatrii i piecz\u0119tuje si\u0119 go poprzez intymne symboliczne dzia\u0142ania (a noszenie pier\u015bcienia na palcu jest dzia\u0142aniem intymnym na poziomie serca), to przywo\u0142uje si\u0119 nie b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, lecz przekle\u0144stwo, w biblijnym sensie tego s\u0142owa. Kto\u015b mo\u017ce zdoby\u0107 bogactwa, wygra\u0107 na loterii czy sta\u0107 si\u0119 s\u0142awny. Pozornie wszystko jest w porz\u0105dku. Dopiero gdy np. w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach czy w wypadku ginie mu bliska osoba, pojawia si\u0119 pytanie: Dlaczego to si\u0119 sta\u0142o? Kto za tym stoi? Na pewno nikt, komu zale\u017cy na ludzkim szcz\u0119\u015bciu. Przekle\u0144stwo w ko\u0144cu si\u0119 odkryje, ale cz\u0119sto bywa ju\u017c wtedy za p\u00f3\u017ano. Cz\u0142owiek staje si\u0119 ofiar\u0105 Wroga Zbawienia, staje si\u0119 \u0142upem zwodniczej przebieg\u0142o\u015bci \u015bmiertelnego „wroga natury ludzkiej” (\u015bw. Ignacy Loyola).<\/p>\r\n

Amulety i talizmany s\u0105 przyczyn\u0105 nieszcz\u0119\u015b\u0107, poniewa\u017c ich noszenie (przyj\u0119cie do serca) jest wyrazem grzechu idolatrii, kontrinicjacji, niewierno\u015bci czy zdrady. M\u00f3wi o tym wyra\u017anie Apokalipsa, kt\u00f3rej istot\u0105 – jak zauwa\u017ca wielki teolog i komentator tego dzie\u0142a, jakim jest ks. Hans Urs von Balthasar – jest ostateczny i jednoznaczny wyb\u00f3r Boga w Chrystusie. Wyb\u00f3r Baranka przeciwko Bestii musi by\u0107 jasny i wyra\u017any, tak\u017ce w przestrzeni symbolicznej. Wyra\u017ca si\u0119 to w opozycji znak\u00f3w \u015bwi\u0119tych i nie\u015bwi\u0119tych. W wizjach Apokalipsy widzimy dwoisto\u015b\u0107 symboliki sakralnej i profanicznej. Albo kto\u015b jest opiecz\u0119towany \u015bwi\u0119tym znakiem Boga-Baranka na czole (Ap 7, 3), a wtedy kary Bo\u017ce (nieszcz\u0119\u015bcia, przekle\u0144stwa, pot\u0119pienie) nie mog\u0105 mu wyrz\u0105dzi\u0107 \u017cadnej szkody, albo zamiast tego znaku ma symboliczne znami\u0119 Bestii „na prawej r\u0119ce lub na czole” (Ap 13, 16) i wtedy ginie razem z Besti\u0105 (Ap 19, 20). Jest to symboliczny j\u0119zyk alternatywy czy te\u017c wyboru duchowego, o kt\u00f3rym m\u00f3wi Ignacy Loyola w swoich „\u00c4\u2020wiczeniach duchowych”.<\/p>\r\n

Jak pisze Balthasar, „w ca\u0142ej Apokalipsie widoczny jest niew\u0105tpliwie podzia\u0142, zgromadzenie dw\u00f3ch oboz\u00f3w wojska przed stoczeniem ostatniej bitwy (…). W tym ko\u0144cowym objawieniu chrze\u015bcijanin powinien realistycznie spojrze\u0107 w oczy rzeczywisto\u015bci, \u017ce znajduje si\u0119 po\u015brodku walcz\u0105cych ze sob\u0105 wy\u017cszych od niego mocy (…), jednak walka ta nie toczy si\u0119 gdzie\u015b ponad jego g\u0142ow\u0105 i nie wolno mu oczekiwa\u0107 jej wyniku w postawie neutralno\u015bci. Wymaga ona r\u00f3wnie\u017c jego osobistej decyzji: je\u017celi opowie si\u0119 za Bogiem, wtedy B\u00f3g uczyni go uczestnikiem swego zwyci\u0119stwa, kt\u00f3re odnosi w Jezusie Chrystusie” (H. Urs von Balthasar, „Ksi\u0119ga Baranka. Medytacje nad Apokalips\u0105 \u015bw. Jana”, wyd. WAM, Krak\u00f3w 2005, s. 102-103).<\/p>\r\n

Ks. prof. dr hab. Aleksander Posacki SJ<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czy bezosobowe przedmioty i \u017cywio\u0142y tego \u015bwiata oddzia\u0142uj\u0105 negatywnie na dusz\u0119 i cia\u0142o cz\u0142owieka? I czy rzeczywi\u015bcie chodzi tu tylko o si\u0142y bezosobowe? Fetyszyzm i fatalizm \u015awiatopogl\u0105dy fetyszystyczne upatruj\u0105 „bosk\u0105” si\u0142\u0119 w przedmiotach, czcz\u0105 \u015bwiat przedmiotowy, materialny. \u015awiatopogl\u0105dy fatalistyczne natomiast wskazuj\u0105 na absolutn\u0105 si\u0142\u0119 i oparcie w pewnych materialnych \u017cywio\u0142ach kosmosu, w si\u0142ach bezosobowych, kt\u00f3rym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[171,118,39],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62833"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62833"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62833\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}