To ludzie tak nieodlegli od nas, jakby przed chwil\u0105 jeszcze chodzili po ulicy, rozmawiali z najbli\u017cszymi. Gdy si\u0119 odkrywa takie szcz\u0105tki, to musi robi\u0107 wra\u017cenie na ka\u017cdym – m\u00f3wi Justyna Sawicka. Jest jednym z jedena\u015bciorga archeolog\u00f3w i antropolog\u00f3w, kt\u00f3rzy przez pi\u0119\u0107 tygodni prowadzili prace ekshumacyjne na warszawskich Pow\u0105zkach.<\/p>\r\n
Pracowali kilkana\u015bcie godzin dziennie. W ostatnich dniach \u015bpi\u0105c ju\u017c zaledwie po kilka godzin na dob\u0119. W tym czasie wydobyli z ziemi jej mroczn\u0105, stalinowsk\u0105 tajemnic\u0119. Szcz\u0105tki 111 ofiar komunistycznej bezpieki. Cz\u0119sto m\u0142odych, pe\u0142nych plan\u00f3w na przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzi. Zabito ich strza\u0142em w potylic\u0119. Cz\u0119sto wrzucane do trzymetrowych do\u0142\u00f3w ofiary dobijano. Metoda sowiecka, wypr\u00f3bowana w Katyniu na oficerach wi\u0119zionych wcze\u015bniej w upokarzaj\u0105cych warunkach oboz\u00f3w Kozielska i Ostaszkowa.<\/p>\r\n
Profesja i emocje<\/strong><\/p>\r\n Kopi\u0105c w ziemi, robi\u0105c po prostu swoje, ma si\u0119 jednocze\u015bnie \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cdy szkielet to osobne ludzkie istnienie. Cz\u0142owiek z jego dramatyczn\u0105 histori\u0105, ale te\u017c marzeniami. W\u00f3wczas zaczyna si\u0119 odczuwa\u0107 prawdziwe obci\u0105\u017cenie. W prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 trzeba sprawnie i dok\u0142adnie wykona\u0107, zaczynaj\u0105 wkrada\u0107 si\u0119 emocje. A przecie\u017c trzeba poszuka\u0107 jakiego\u015b \u015brodka, bo na to, by pochyli\u0107 si\u0119 nad ka\u017cdym, po prostu nie mo\u017cna sobie pozwoli\u0107. To wszystko ogromnie trudne – t\u0142umaczy archeolog Pawe\u0142 Zawadzki. Re\u017cyser, tw\u00f3rca film\u00f3w dokumentalnych, Arkadiusz Go\u0142\u0119biewski przez ca\u0142y czas towarzyszy\u0142 pracuj\u0105cym na Pow\u0105zkach z kamer\u0105. – Poczu\u0142em si\u0119 przez chwil\u0119 jak oni, czuj\u0105c ich m\u0142odo\u015b\u0107. A potem zaskoczenie, bo w ich postawie nie by\u0142o \u017cadnej pozy, udawania przygody. Pe\u0142na odpowiedzialno\u015b\u0107 i \u015bwietnie zorganizowana praca. A jednocze\u015bnie ogromne wyczucie sytuacji. Przecie\u017c musieli rozmawia\u0107 z krewnymi ofiar, odbiera\u0107 ich emocje. Wszystko by\u0142o takie naturalne, szczere – wspomina.<\/p>\r\n Bez pasji by si\u0119 nie da\u0142o<\/strong><\/p>\r\n Opiekun i szef ekipy z Pow\u0105zek dr Krzysztof Szwagrzyk z IPN-u swoich ludzi wypr\u00f3bowa\u0142 wcze\u015bniej podczas prac na wroc\u0142awskich Osobowicach. Przyznaje jednak, \u017ce przez chwil\u0119 odczuwa\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci. – Czy nie potrac\u0105 na Pow\u0105zkach g\u0142owy. To przecie\u017c wyj\u0105tkowe miejsce, a jeszcze tu\u017c obok najbli\u017csi tych, kt\u00f3rych mordowano – wyja\u015bnia. M\u0142odzi ludzie z tej pr\u00f3by wybrn\u0119li jednak zdecydowanie zwyci\u0119sko, o czym kieruj\u0105cy pracami m\u00f3wi z satysfakcj\u0105 w g\u0142osie. – Pracowali z wewn\u0119trznym prze\u015bwiadczeniem, \u017ce bior\u0105 udzia\u0142 w czym\u015b naprawd\u0119 wa\u017cnym, wyj\u0105tkowym. Widzia\u0142em, jak z ka\u017cdym dniem nabierali coraz bardziej osobistego stosunku do tego, co robi\u0105. A by\u0142o to pi\u0119\u0107 naprawd\u0119 ci\u0119\u017ckich tygodni. Gdyby kto\u015b pracowa\u0142 bez pasji i przekonania, nie mia\u0142by szans wytrwa\u0107. Po prostu odpad\u0142by z ekipy – t\u0142umaczy dr Szwagrzyk.<\/p>\r\n Wnuczek za plecami<\/strong><\/p>\r\n Justyna Sawicka pracowa\u0142a wcze\u015bniej z dr. Szwagrzykiem przy ekshumacjach we Wroc\u0142awiu. Wydobyli ponad 300 szkielet\u00f3w ofiar komunistycznych zbrodni. – To nie ma nic wsp\u00f3lnego z typow\u0105 archeologi\u0105. Nie wyobra\u017cam sobie cz\u0142owieka, na kt\u00f3rym odkrywanie szcz\u0105tk\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy jeszcze niedawno chodzili po \u015bwiecie, nie robi\u0142oby wra\u017cenia. O wiele trudniej jest pracowa\u0107, gdy za plecami stoi wnuczek ofiary. I okazuje si\u0119, \u017ce przyni\u00f3s\u0142 zdj\u0119cia dziadka. A tam m\u0142ody, przystojny i wysportowany m\u0119\u017cczyzna, po kt\u00f3rym zosta\u0142y jakie\u015b resztki, zgni\u0142e szmaty, mn\u00f3stwo chitynowych pancerzyk\u00f3w po muchach – m\u00f3wi m\u0142oda archeolog. W filmie dokumentalnym, kt\u00f3ry zrealizowa\u0142 Arkadiusz Go\u0142\u0119biewski, pojawia si\u0119 kadr wyj\u0105tkowo przejmuj\u0105cy – Justyna Sawicka, ze zm\u0119czeniem w oczach, wymownym gestem g\u0142aszcze jedn\u0105 z sosnowych trumienek, do kt\u00f3rych trafi\u0142y odkopane szcz\u0105tki.<\/p>\r\n Wr\u00f3ci\u0107 za dwadzie\u015bcia lat<\/strong><\/p>\r\n Bohaterowie, a jednocze\u015bnie ofiary komunistycznego bestialstwa s\u0105 wci\u0105\u017c cz\u0119sto lud\u017ami anonimowymi. Bez grob\u00f3w z tabliczkami, bez \u201eswoich\u201d krzy\u017cy. W\u0142a\u015bnie to szczeg\u00f3lnie dotkn\u0119\u0142o Daniela, archeologa, kt\u00f3ry podczas ekshumacji robi\u0142 dokumentacj\u0119 fotograficzn\u0105. Ch\u0142opak by\u0142 tak wra\u017cliwy, \u017ce przez chwil\u0119 rozklei\u0142 si\u0119, niemal p\u0142aka\u0142, patrz\u0105c na bezimienne szcz\u0105tki. Podkre\u015bla\u0142, \u017ce ludzie tak nieludzko pomordowani i wrzuceni po o\u015bmiu, dziewi\u0119ciu do niewielkiego do\u0142u, wci\u0105\u017c nie maj\u0105 swoich mogi\u0142 – opowiada Arkadiusz Go\u0142\u0119biewski. Re\u017cyser nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce archeolodzy, antropolodzy i specjali\u015bci medycyny s\u0105dowej zrobili o wiele wi\u0119cej ni\u017c \u201eswoje\u201d. Zanurzyli si\u0119 niejako w historii, losach tych, kt\u00f3rych ko\u015bci zdo\u0142ali odkopa\u0107 i pokaza\u0107 \u015bwiatu. – S\u0142ysza\u0142em rozmowy, \u017ce trzeba wi\u0119cej poczyta\u0107 o tamtym okresie, wi\u0119cej dowiedzie\u0107 si\u0119 o ofiarach komunistycznych zbrodni – wspomina. Kolejna wymowna scena z jego dokumentu: Justyna Sawicka przyznaje, \u017ce dobrze b\u0119dzie wr\u00f3ci\u0107 na Pow\u0105zki za dwadzie\u015bcia lat. Gdy ludzie, kt\u00f3rych odkopywa\u0142a, b\u0119d\u0105 mieli swoje groby i krzy\u017ce.<\/p>\r\n Na \u0141\u0105czce na Pow\u0105zkach pochowano w zbiorowych grobach ofiary mord\u00f3w w wi\u0119zieniu przy ul. Rakowieckiej oraz w budynkach UB i Informacji Wojskowej. W\u015br\u00f3d nich najpewniej szcz\u0105tki gen. Emila Fieldorfa \u201eNila\u201d, rtm. Witolda Pileckiego, pp\u0142k. \u0141ukasza Ciepli\u0144skiego i mjr. Zygmunta Szendzielarza \u201e\u0141upaszki\u201d. – Poczu\u0142em wzruszenie, gdy nast\u0105pi\u0142o po\u017cegnanie trumien ze szcz\u0105tkami. Uroczyste, a jednocze\u015bnie ciep\u0142e i od serca. Takie zreszt\u0105 jak podzi\u0119kowania, kt\u00f3re us\u0142yszeli\u015bmy za to, co zrobili\u015bmy – wspomina archeolog Bartosz My\u015blecki. – Ta praca by\u0142a naszym obowi\u0105zkiem. Zwyczajnie, trzeba by\u0142o to wreszcie zrobi\u0107 – dodaje Pawe\u0142 Zawadzki.<\/p>\r\n Rafa\u0142 Kotomski<\/strong><\/em><\/p>\r\n GPC<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"To ludzie tak nieodlegli od nas, jakby przed chwil\u0105 jeszcze chodzili po ulicy, rozmawiali z najbli\u017cszymi. Gdy si\u0119 odkrywa takie szcz\u0105tki, to musi robi\u0107 wra\u017cenie na ka\u017cdym – m\u00f3wi Justyna Sawicka. Jest jednym z jedena\u015bciorga archeolog\u00f3w i antropolog\u00f3w, kt\u00f3rzy przez pi\u0119\u0107 tygodni prowadzili prace ekshumacyjne na warszawskich Pow\u0105zkach. Pracowali kilkana\u015bcie godzin dziennie. W ostatnich dniach […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62791\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}