Zaczn\u0119 z grubej rury, a potem sobie poplumkamy. Najgorsze w Gazowni jest to: nie od razu b\u0119dziemy Ameryk\u0105. Ojczyzn\u0119 musimy budowa\u0107 powoli. Tak m\u00f3wi w nowym, tysi\u0105cznym numerze \u201eDu\u017cego Formatu\u201d pewien pan, kt\u00f3rego reporter GW spotka\u0142 w poci\u0105gu. Poniewa\u017c mnie jest niezmiernie trudno wzi\u0105\u0107 na plewy, od razu si\u0119 zg\u0142aszam. Ten numer nie przejdzie. Ja to ju\u017c s\u0142ysza\u0142em ze sto razy i czyta\u0142em ze dwie\u015bcie. Pomijaj\u0105c oczywisty fa\u0142sz tego twierdzenia, jest ono – jak ju\u017c napisa\u0142em – gleb\u0105 z kt\u00f3rej wyrastaj\u0105 wszystkie inne k\u0142amstwa Gazowni. Ameryk\u0119 bowiem buduje si\u0119 szybko, dobrobyt za\u015b to kwestia jednego, nie najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105cego pokolenia. Je\u015bli co\u015b zaczyna i\u015b\u0107 wolniej musimy zajrze\u0107 za kulisy. Ok\u0142amuj\u0105 nas to pewne.<\/p>\r\n
Nie b\u0119dzie to specjalnym odkryciem je\u015bli powiem, \u017ce wydawnictwa Agory s\u0142u\u017c\u0105 wyciszaniu \u017cydowskich traum i maj\u0105 wyra\u017an\u0105 funkcj\u0119 terapeutyczn\u0105. Michnik z kolegami musz\u0105 si\u0119 poczu\u0107 dobrze, zupe\u0142nie jak Robert de Niro na kozetce u psychoanalityka kiedy mia\u0142 depresj\u0119. Dlatego w\u0142a\u015bnie w prawie ka\u017cdym tek\u015bcie publikowanym w Gazowni musi by\u0107 co\u015b o Holocau\u015bcie, chocia\u017c naczelny i jego rodzice nie widzieli, jak s\u0105dz\u0119, w \u017cyciu ani jednego niemieckiego oficera, wyj\u0105wszy celnik\u00f3w na granicach, kiedy je\u017adzili na zach\u00f3d. Starszy za\u015b brat naczelnego widzia\u0142 co prawda jakie\u015b egzekucje, ale one nie by\u0142y organizowane przez Niemc\u00f3w tylko przez jego koleg\u00f3w.<\/p>\r\n
Mimo tych fakt\u00f3w potrzebuje on jednak jakich\u015b terapii i te zapewniaj\u0105 mu autorzy pochodzenia \u017cydowskiego, tacy jak Hanna Krall i polskiego, tacy jak Mariusz Szczygie\u0142.<\/p>\r\n
W \u015brodku bowiem tysi\u0105cznego numeru \u201eDu\u017cego Formatu\u201d znajduj\u0105 si\u0119 zapiski Mariusza Szczyg\u0142a, kt\u00f3ry kiedy\u015b zaszczyci\u0142 ten blog swoim wpisem, poniewa\u017c zacz\u0105\u0142em krytykowa\u0107 jego ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eGottland\u201d. Popar\u0142 mnie i powiedzia\u0142, \u017ce ksi\u0105\u017cka rzeczywi\u015bcie do niczego. Szczygie\u0142 to jest sympatyczny go\u015b\u0107, ale on ma jedn\u0105 dziwn\u0105 obsesj\u0119, to znaczy pewnie ma wi\u0119cej, ale ja mog\u0119 opisa\u0107 tylko jedn\u0105. Ot\u00f3\u017c nie jest dobrze, kiedy autor przedstawia wi\u0119kszo\u015b\u0107 napotkanych przez siebie os\u00f3b tak, jakby byli to jacy\u015b bo\u017cy prostaczkowie. Ca\u0142kiem \u017ale za\u015b jest kiedy opisywani przeze\u0144 bo\u017cy prostaczkowie s\u0105 Czechami. Ja nie wiem jak Czesi odbieraj\u0105 reporta\u017ce Szczyg\u0142a, ale ja bym ich na miejscu Czech\u00f3w nie znosi\u0142. My\u015bl\u0119, i opieram to na g\u0142\u0119bokiej intuicji, \u017ce \u017caden bystry Czech, a oni s\u0105 naprawd\u0119 bardzo bystrzy, nigdy nie pomy\u015bla\u0142 o sobie w ten spos\u00f3b jak to pozycjonuje Szczygie\u0142. Sw\u00f3j najlepszy tekst i jeden z lepszych jakie czyta\u0142em w \u017cyciu, o facecie, kt\u00f3ry trzy albo cztery razy zmienia\u0142 to\u017csamo\u015b\u0107 i wytrzyma\u0142 48 ci\u0119\u017ckich przes\u0142ucha\u0144 na Gestapo, Szczygie\u0142 ko\u0144czy wnioskami dotycz\u0105cymi jego postawy. Inny z kolei reporta\u017c, o gnidzie i kapusiu u\u017cywaj\u0105cym pseudonimu Egon Bondy, ko\u0144czy Szczygie\u0142 jakim\u015b pe\u0142nym zrozumienia be\u0142kotem. I martwi si\u0119, \u017ce ten ca\u0142y Egon zasn\u0105\u0142 pijany w trupa, z papierosem na \u0142atwopalnym sienniku. To jest co\u015b nieprawdopodobnego.<\/p>\r\n
Szczygie\u0142 bardzo si\u0119 stara, \u017ceby ci ludzie byli r\u00f3\u017cni, \u017ceby jeden by\u0142 taki a inny \u015bmaki, ale to s\u0105 zawsze te same figury. Nawet kiedy opisuje ch\u0142opaka, kt\u00f3ry lekko i prosto osi\u0105ga wszystko co mu si\u0119 zamarzy. Mo\u017cna by co\u015b z tym ch\u0142opakiem zrobi\u0107, ale nie. On jest przy tym swoim geniuszu dok\u0142adnie taki sam jak wszyscy inni w tych opowie\u015bciach. Ja my\u015bl\u0119, \u017ce to si\u0119 bierze z ca\u0142kowicie z\u0142ego rozpoznania figury, kt\u00f3r\u0105 okre\u015bla si\u0119 – za piosenk\u0105 Kaczmarskiego – lapidarno\u015bci\u0105 stylu. Jest to okropne i wygl\u0105da tak jakby autor zazdro\u015bci\u0142 swoim bohaterom, \u017ce tacy s\u0105 fajni.<\/p>\r\n
Na pocieszenie powiedzie\u0107 mo\u017cna tyle, \u017ce Czesi i tak maj\u0105 szcz\u0119\u015bcie, \u017ce wydelegowali do nich tego Szczyg\u0142a. W\u0119grzy – ci to dopiero maj\u0105 pecha. Tam je\u017adzi pisarz Varga, a ten jak zacznie pie…i\u0107 to nie wiadomo gdzie ucieka\u0107.<\/p>\r\n
Gazownia jest ostentacyjnie opieku\u0144cza. Jest tak opieku\u0144cza jak siostra Ratched w ksi\u0105\u017cce \u201eLot nad kuku\u0142czym gniazdem\u201d. Wyst\u0119puj\u0105 w niej, jak w kalejdoskopie rozmaicie przystrzy\u017ceni \u201ezwyczajni Polacy\u201d. I wiecie co jest najdziwniejsze? \u0179aden z nich nie jest antysemit\u0105. Jak to si\u0119 Gazowni udaje – zale\u017a\u0107 tylu nieantysemit\u00f3w – w tym okropnym kraju? Poj\u0119cia nie mam. Jednak mo\u017cna, jak kto\u015b si\u0119 postara to nawet taka sztuka mu wyjdzie. Polacy s\u0142u\u017c\u0105 Gazowni do wyg\u0142aszania r\u00f3\u017cnych kwestii dotycz\u0105cych normalno\u015bci i nienormalno\u015bci albowiem problemem Gazowni jest zdaje si\u0119 wyg\u0142askiwanie r\u00f3wnie\u017c innych emocji. Oni si\u0119 tam wszyscy starzej\u0105, awansowa\u0107 nie mog\u0105, nast\u0119pc\u00f3w nie chc\u0105, wariuj\u0105 coraz bardziej i dlatego co jaki\u015b czas taki Staszewski musi napisa\u0107 co\u015b o normalno\u015bci i nienormalno\u015bci.<\/p>\r\n
Pr\u00f3cz \u017byd\u00f3w, Szczyg\u0142a, normalnych i nienormalnych jest w tej gazecie jeszcze artyku\u0142 o nagrobkach. Pewnie dlatego, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 1 listopada, ale mo\u017ce wcale nie. Pami\u0119tamy bowiem, \u017ce taki Varga i Stasiuk, a Szczygie\u0142 pewnie te\u017c maj\u0105 jak\u0105\u015b obsesj\u0119 na punkcie du\u017cych katolickich nagrobk\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017ce to mie\u0107 zwi\u0105zek z jakimi\u015b projektami pomniejszenia cmentarzy i sprzedawania uzyskanych w ten spos\u00f3b grunt\u00f3w po cenach zwanych niekiedy atrakcyjnymi. Pisarze za\u015b zostali wydelegowani na odcinek ideologiczno-propagandowy tego intratnego przedsi\u0119wzi\u0119cia. To oczywi\u015bcie tylko hipoteza, ale sami powied\u017acie czy nie jest prawdopodobna.<\/p>\r\n
W dalszej cz\u0119\u015bci magazynu \u201eDu\u017cy Format\u201d jest to samo co by\u0142o w Gazowni 15 lat temu kiedy jeszcze j\u0105 kupowa\u0142em: ksi\u0105dz z \u017con\u0105, niedo\u0142\u0119stwo polskich m\u0119\u017cczyzn, Orli\u0144ski i Varga.<\/p>\r\n
Grochola opowiada o polskich facetach, kt\u00f3rzy s\u0105 do niczego, bo zamiast oddawa\u0107 jej pieni\u0105dze i pozwala\u0107 na skoki w bok, a potem i\u015b\u0107 do matki na pomidorow\u0105, \u017ceby ona nie musia\u0142a gotowa\u0107, zabieraj\u0105 pieni\u0105dze, id\u0105 do matki na pomidorow\u0105 i denerwuj\u0105 si\u0119, \u017ce ona ma jakich\u015b gach\u00f3w na boku. Orli\u0144ski pisze, \u017ce czytelnik jest wrogiem autora, co akurat w jego przypadku sprawdza si\u0119 w su procentach, a Varga co\u015b smaruje o Staszczyku, kt\u00f3rego zna jeszcze z czas\u00f3w studenckich. Na koniec troch\u0119 egzotyki czyli gadu\u0142ka Tochmana z jakim\u015b Gruzinem o dziwnych gruzi\u0144skich zwyczajach i sztukach walki. A wszystko po to by\u015bmy czuli si\u0119 jeszcze lepiej ni\u017c przed przeczytaniem magazynu \u201eDu\u017cy Format\u201d.<\/p>\r\n
Zdaje wam si\u0119, \u017ce kupi\u0142em sobie t\u0119 gazet\u0119? A gdzie tam. Znalaz\u0142em wczoraj na dworcu. Nic si\u0119 nie zmieni\u0142o. Biedni Polacy dalej buduj\u0105 swoj\u0105 n\u0119dzn\u0105 ojczyzn\u0119 i ci\u0105gle im nie wychodzi.<\/p>\r\n