{"id":61924,"date":"2012-10-12T11:59:30","date_gmt":"2012-10-12T15:59:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61924"},"modified":"2012-10-12T11:59:30","modified_gmt":"2012-10-12T16:59:30","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61924","title":{"rendered":"Problem badania przyczyn i przebiegu \u201ekatastrofy smole\u0144skiej” – dr Pawe\u0142 Przywara<\/em>"},"content":{"rendered":"

W dniach 11-12 marca 2010, a wi\u0119c na miesi\u0105c przed tragedi\u0105 polskiej delegacji prezydenckiej, odby\u0142a si\u0119 w Wi\u015ble og\u00f3lnopolska konferencja naukowa organizowana przez Polskie Towarzystwo Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii pod has\u0142em Katastrofy jako problem medyczno-s\u0105dowy i interdyscyplinarny<\/em>. Jak mo\u017cemy przeczyta\u0107 na stronie PTKSiK, tematyka konferencji obejmowa\u0142a: wsp\u00f3\u0142prac\u0119 s\u0142u\u017cb na miejscu katastrofy, zagadnienia prawno-kryminalistyczne, rol\u0119 i zakres bada\u0144 medyczno-s\u0105dowych, identyfikacj\u0119 osobnicz\u0105 ofiar \u015bmiertelnych <\/em>oraz badania toksykologiczne i histopatologiczne w sytuacji katastrofy<\/em>.<\/p>\r\n

\"\"<\/a><\/p>\r\n

Na tej\u017ce konferencji jeden z przedstawionych referat\u00f3w (opublikowany potem w formie artyku\u0142u w kwartalniku Archiwum Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii (2010, t. 60, nr 2-3, s. 146-150; http:\/\/www.amsik.pl\/archiwum\/2-3_2010\/2-3_10l.pdf; Wypadek polskiego \u015bmig\u0142owca na Bia\u0142orusi – analiza zdarzenia<\/em>) autorstwa Iwony Ptasi\u0144skiej-Sarosiek i in., dotyczy\u0142 lotniczej katastrofy, do kt\u00f3rej dosz\u0142o pod koniec pa\u017adziernika 2009, czyli niespe\u0142na p\u00f3\u0142 roku przed 10-tym kwietnia 2010.<\/p>\r\n

Zapoznajmy si\u0119 najpierw z fragmentami tego opracowania, by mie\u0107 pewien materia\u0142 por\u00f3wnawczy do dalszych analiz i rozwa\u017ca\u0144:<\/p>\r\n

Wyprodukowany w 2006 roku helikopter typu \u201eKania\u201d z pilotem i dwoma funkcjonariuszami na pok\u0142adzie w dniu 31.10.2009 roku wystartowa\u0142 z Bia\u0142egostoku i lecia\u0142 wzd\u0142u\u017c granicy Polski z Bia\u0142orusi\u0105. By\u0142 to rutynowy lot patrolowy wzd\u0142u\u017c wschodniej granicy, z Bia\u0142egostoku do Mielnika. Obserwacj\u0119 pasa granicznego mia\u0142 zako\u0144czy\u0107 nad rzek\u0105 Bug w okolicach Mielnika. Niestety, nigdy tam nie dolecia\u0142… Ostatni kontakt z za\u0142og\u0105 \u015bmig\u0142owca zanotowano o godzinie 17.38 w sobot\u0119. Kilka minut p\u00f3\u017aniej odebrano informacj\u0119 od mieszka\u0144ca wsi Klukowicze (powiat Siemiatycze), kt\u00f3ry s\u0142ysza\u0142, jak gdzie\u015b nad lini\u0105 obrastaj\u0105cego granic\u0119 lasu nagle milknie charakterystyczny turkot lec\u0105cego helikoptera, a zaraz potem po okolicy rozlega si\u0119 pot\u0119\u017cny huk. O godzinie 18.01 rozpocz\u0119to akcj\u0119 poszukiwawcz\u0105. Blisko 200 os\u00f3b w ca\u0142kowitych ciemno\u015bciach przetrz\u0105sa\u0142o bagniste i zalesione okolice miejscowo\u015bci Klukowicze i Tokary. Jednocze\u015bnie s\u0142u\u017cby bia\u0142oruskie patrolowa\u0142y teren po swojej stronie. Czas nagli\u0142. Dopiero oko\u0142o godziny 4 rano polscy pogranicznicy na wysoko\u015bci miejscowo\u015bci Wycz\u00f3\u0142ki wyczuli zapach benzyny lotniczej. Potwierdzi\u0142 si\u0119 najczarniejszy scenariusz. Roztrzaskany helikopter le\u017ca\u0142 na polu za \u015bcian\u0105 drzew, niespe\u0142na 200 metr\u00f3w od granicy po stronie bia\u0142oruskiej. Na podstawie ujawnionych bezpo\u015brednio po zdarzeniu \u015blad\u00f3w na miejscu tragedii ustalono, \u017ce pilot pr\u00f3bowa\u0142 l\u0105dowa\u0107, ale si\u0142a uderzenia by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce maszyna wybi\u0142a w ziemi oko\u0142o metrowy lej. W wypadku zgin\u0119\u0142a trzyosobowa za\u0142oga: pilot, nawigator i operator. 49-letni pilot oraz 34- i 35-letni obserwatorzy nie mieli szans na prze\u017cycie – zgin\u0119li na miejscu.<\/em><\/p>\r\n

W dniu<\/em> W dniu 3.11.2009 roku zesp\u00f3\u0142 sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z dw\u00f3ch prokurator\u00f3w Prokuratury Okr\u0119gowej w Bia\u0142ymstoku, bieg\u0142ego medyka s\u0105dowego oraz przedstawiciela stra\u017cy granicznej pojecha\u0142 do Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej w Brze\u015bciu. Prokuratorzy i medyk s\u0105dowy uczestniczyli w sekcji zw\u0142ok pokrzywdzonych. Przed przyst\u0105pieniem do sekcji zw\u0142ok, celem wst\u0119pnej identyfikacji, ofiary okazano przedstawicielowi stra\u017cy granicznej. Pilot rozpoznawa\u0142 swoich koleg\u00f3w po stanie od\u017cywienia (jeden z denat\u00f3w by\u0142 szczup\u0142y, dw\u00f3ch \u015bredniej budowy cia\u0142a), po mundurach (wszystkie by\u0142y inne, ponadto na jednym widnia\u0142a plakietka z imieniem i nazwiskiem pokrzywdzonego) oraz po obuwiu. Ponadto przed przyjazdem prokurator\u00f3w i bieg\u0142ego z Polski wykonano szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 diagnostyk\u0119 radiologiczn\u0105, g\u0142\u00f3wnie ko\u0144czyn, uwidaczniaj\u0105c z\u0142amania licznych ko\u015bci. Wszystkie zdj\u0119cia rtg okazano medykowi s\u0105dowemu przed przyst\u0105pieniem do sekcji zw\u0142ok. Na zdj\u0119ciach rtg ko\u015bci u jednego z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi – pilota – widoczne by\u0142y: z\u0142amania obu nadgarstk\u00f3w, z\u0142amania dystalnych cz\u0119\u015bci podudzi. W trakcie ogl\u0119dzin zewn\u0119trznych i wewn\u0119trznych, poszerzonych o badanie tkanek mi\u0119kkich i ko\u015b\u0107ca, stwierdzono rozleg\u0142e obra\u017cenia cia\u0142a, w tym liczne ubytki pow\u0142ok mi\u0119kkich oraz narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych.
<\/em><\/p>\r\n

W artykule opisany jest przypadek katastrofy lotniczej rozgrywaj\u0105cej si\u0119 za wschodni\u0105 granic\u0105 Polski i zarazem mamy tu :<\/p>\r\n

    \r\n
  1. przyk\u0142ad wykonywania czynno\u015bci procesowych przez polskich specjalist\u00f3w,<\/li>\r\n
  2. wiarygodn\u0105 relacj\u0119 \u015bwiadka,<\/li>\r\n
  3. do\u015b\u0107 szybko podj\u0119t\u0105 (obustronn\u0105) akcj\u0119 poszukiwawczo-ratunkow\u0105 w terenie, cho\u0107 trwaj\u0105c\u0105 d\u0142ugo, bo a\u017c do godzin porannych,<\/li>\r\n
  4. p\u00f3\u017aniejsze medyczno-s\u0105dowe ogl\u0119dziny zw\u0142ok wraz z przeprowadzeniem sekcji (z udzia\u0142em przedstawicieli naszego kraju),<\/li>\r\n
  5. natychmiastowe udost\u0119pnienie polskiemu lekarzowi s\u0105dowemu (po jego przybyciu) radiologicznej dokumentacji zwi\u0105zanej z badaniami identyfikacyjnymi (po jej uprzednim sporz\u0105dzeniu przez bia\u0142oruskich specjalist\u00f3w w ramach wst\u0119pnych ogl\u0119dzin zw\u0142ok) itd.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    W przypadku smole\u0144skiej katastrofy, mimo \u017ce zgin\u0105\u0107 mia\u0142o w niej blisko 100 os\u00f3b, a w\u015br\u00f3d nich najwy\u017csi dostojnicy pa\u0144stwowi, polska strona (w przeciwie\u0144stwie do zdarzenia na Bia\u0142orusi z jesieni 2009):<\/p>\r\n

      \r\n
    1. nie bra\u0142a udzia\u0142u w akcji poszukiwawczo -ratunkowej1<\/strong>,<\/li>\r\n
    2. nie wys\u0142a\u0142a bezzw\u0142ocznie po otrzymaniu informacji o zdarzeniu specjalist\u00f3w medycyny-s\u0105dowej i kryminalistyki (zw\u0142aszcza tych skupionych w Komisji Katastrof PTMSiK), nie uczestniczyli oni wi\u0119c w czynno\u015bciach na miejscu, na lotnisku Siewiernyj w Smole\u0144sku (XUBS),<\/li>\r\n
    3. nie zabezpiecza\u0142a terenu powypadkowego,<\/li>\r\n
    4. nie zapewni\u0142a sobie eksterytorialno\u015bci szcz\u0105tk\u00f3w,<\/li>\r\n
    5. nie dokona\u0142a \u017cadnej w\u0142asnej (fachowej, profesjonalnej) dokumentacji miejsca, szcz\u0105tk\u00f3w, zw\u0142ok etc.,<\/li>\r\n
    6. nie bra\u0142a udzia\u0142u w czynno\u015bciach procesowych,<\/li>\r\n
    7. nie dokona\u0142a sekcji zw\u0142ok ofiar (wed\u0142ug oficjalnych danych, zaznaczam)2<\/strong>.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

       <\/p>\r\n

      \"\"<\/a><\/p>\r\n

      (fragment sprawozdania dr. n. med. Czes\u0142awa Chowa\u0144ca z dn. 30-08-2010 dotycz\u0105cego dzia\u0142alno\u015bci Komisji Katastrof PTMSiK w latach 2007-2010 – jak wida\u0107 jest tu mowa wy\u0142\u0105cznie o udziale polskich specjalist\u00f3w \u201ew roli obserwator\u00f3w\u201d<\/em> w ogl\u0119dzinach zw\u0142ok oraz czynno\u015bciach identyfikacyjnych i to w moskiewskiej kostnicy, nie za\u015b na miejscu zdarzenia3<\/strong>)<\/p>\r\n

       <\/p>\r\n

      Wymieniam tu zaledwie kilka z najwa\u017cniejszych zaniedba\u0144 obejmuj\u0105cych czynno\u015bci, kt\u00f3re w swej wi\u0119kszo\u015bci maj\u0105 charakter obligatoryjny w tego rodzaju zdarzeniach i zwykle wykonywane s\u0105 \u201ez automatu\u201d przez wyspecjalizowane do tego instytucje i\/lub s\u0142u\u017cby (tak jak \u201ez automatu\u201d wysy\u0142a si\u0119 ambulansy pogotowia na miejsce karambolu na autostradzie).<\/p>\r\n

      Kto\u015b m\u00f3g\u0142by stwierdzi\u0107 w zwi\u0105zku z powy\u017cszym, i\u017c nawet przy natychmiastowym og\u0142oszeniu (przez polski rz\u0105d) sytuacji kryzysowej w zwi\u0105zku z tragedi\u0105 10-04 i podj\u0119ciu decyzji o skierowaniu specjalistycznych ekip na miejsce wypadku, dotarcie do Smole\u0144ska z Polski (drog\u0105 powietrzn\u0105) musia\u0142oby zaj\u0105\u0107 minimum dwie godziny (lotnisko Siewiernyj, dodajmy, nie uleg\u0142o \u017cadnemu uszkodzeniu, mo\u017cna by\u0142o wi\u0119c swobodnie na nim l\u0105dowa\u0107, przerzucaj\u0105c wojskowymi samolotami transportowymi ludzi z kraju; ponadto mo\u017cna by\u0142o poprosi\u0107 o pomoc kraje NATO, w tym Litw\u0119 i \u0141otw\u0119), za\u015b wypadek \u015bmig\u0142owca wydarzy\u0142 si\u0119 200 metr\u00f3w od granicy, w przeciwie\u0144stwie do tego, co si\u0119 mia\u0142o sta\u0107 w Smole\u0144sku, a wi\u0119c jakie\u015b 700 km od Warszawy.<\/p>\r\n

      W odpowiedzi na taki argument nale\u017ca\u0142oby przypomnie\u0107, i\u017c 10-04-2010 udzia\u0142 w akcji poszukiwawczo-ratunkowej mog\u0142y wzi\u0105\u0107 z powodzeniem osoby z ratownictwa medycznego towarzysz\u0105ce w Katyniu kilkusetosobowej grupie pielgrzym\u00f3w przyby\u0142ych na uroczysto\u015bci oraz \u017co\u0142nierze tam zgromadzeni wraz z funkcjonariuszami Biura Ochrony Rz\u0105du. Je\u015bli za\u015b uwzgl\u0119dnimy tak\u017ce to, i\u017c – jak podawano oficjalnie, tak\u017ce zreszt\u0105 w raporcie MAK4<\/strong> \u00a0–<\/p>\r\n

        \r\n
      1. nie by\u0142o jakiego\u015b nadzwyczajnego po\u017caru (akcja stra\u017cy trwa\u0142a dos\u0142ownie kilka minut, wed\u0142ug danych rosyjskich),<\/li>\r\n
      2. wypadek mia\u0142 si\u0119 wydarzy\u0107 na stosunkowo niewielkim terenie opodal lotniska, a ponadto<\/li>\r\n
      3. wszyscy uczestnicy delegacji mieli ponie\u015b\u0107 gwa\u0142town\u0105 \u015bmier\u0107 na miejscu, czyli<\/li>\r\n
      4. \u017cadne zabiegi reanimacyjne nie by\u0142y wymagane – to takie wst\u0119pne zabezpieczenie terenu wcale nie by\u0142o skomplikowane.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

        Co najwa\u017cniejsze, dokumentacj\u0119 (fotograficzn\u0105 i filmow\u0105) przydatn\u0105 w p\u00f3\u017aniejszych czynno\u015bciach procesowych mogli sporz\u0105dzi\u0107 operatorzy telewizji polskiej, kt\u00f3rzy tak\u017ce byli na miejscu (i w Katyniu, i w samym Smole\u0144sku) wyposa\u017ceni w nowoczesny profesjonalny sprz\u0119t – o tym za\u015b, jak zgodnie z kryminalistycznymi wymogami dokona\u0107 takich czynno\u015bci od strony technicznej, operator\u00f3w polskich mogli \u00a0telefonicznie poinstruowa\u0107 specjali\u015bci zebrani w (ewentualnym) centrum kryzysowym w Warszawie, czyli m.in. prokuratorzy cywilni i wojskowi. Nale\u017ca\u0142o jedynie dopilnowa\u0107, by nikt ze strony rosyjskiej nie dokonywa\u0142 \u017cadnych, ale to \u017cadnych czynno\u015bci na miejscu zdarzenia (mundurowi i cywilni przedstawiciele Federacji Rosyjskiej mogli, rzecz jasna, pomaga\u0107 w otoczeniu miejsca wypadku kordonem zabezpieczaj\u0105cym przed intruzami i gapiami). Tym samym wi\u0119c nale\u017ca\u0142o domaga\u0107 si\u0119 nieprzestawiania \u017cadnych element\u00f3w pobojowiska, nieusuwania \u017cadnych szcz\u0105tk\u00f3w i niezabierania \u017cadnych zw\u0142ok do czasu sporz\u0105dzenia pe\u0142nej, fachowej dokumentacji, jak te\u017c do czasu zebrania materia\u0142u dowodowego.<\/p>\r\n

        W sytuacji, w kt\u00f3rej nie dosz\u0142o do po\u017caru, za\u015b do wypadku mia\u0142oby doj\u015b\u0107 na terenie, kt\u00f3ry w \u017caden spos\u00f3b nie utrudnia\u0142 komunikacji miejskiej – nie istnia\u0142o te\u017c zagro\u017cenie dla mieszka\u0144c\u00f3w okolicznych osiedli (tudzie\u017c dla ich mienia), by\u0142y wprost znakomite warunki ku temu, by miejsce wypadku pozostawi\u0107 \u201enienaruszone\u201d na d\u0142ugie godziny, dni, je\u015bli nie tygodnie prac dochodzeniowo- \u015bledczych, nawet, je\u015bli w miar\u0119 szybko (przy zachowaniu stosownych rygor\u00f3w prawno-procesowych) dokonano by odtransportowania cia\u0142 ofiar. Tego jednak nie dokonano ani, podkre\u015blmy wyra\u017anie, nie domagano si\u0119. Zw\u0142aszcza na szczeblu mi\u0119dzyrz\u0105dowym nie postawiono takiego postulatu, by przedstawiciele Federacji Rosyjskiej w og\u00f3le nie podejmowali \u017cadnych czynno\u015bci poza zabezpieczeniem miejsca jakim\u015b kordonem mundurowych.<\/p>\r\n

        Nim pierwsi maj\u0105cy bada\u0107 zdarzenie przedstawiciele strony polskiej (prokuratorzy wojskowi i eksperci) (dopiero w godzinach wieczornych – por. relacj\u0119 p\u0142k. dr. E. Klicha5<\/strong>) dotarli na smole\u0144skie lotnisko, miejsce wypadku by\u0142o ju\u017c gruntownie zmienione, a \u015bci\u015blej, zdewastowane: porusza\u0142y si\u0119 po nim bez zachowywania jakichkolwiek rygor\u00f3w (zwi\u0105zanych z zabezpieczaniem materia\u0142u dowodowego) nie tylko przer\u00f3\u017cne grupy ludzi, lecz te\u017c je\u017adzi\u0142y ci\u0119\u017ckie maszyny, wysypywano piach, k\u0142adziono p\u0142yty betonowe itd. (relacja \u00f3wczesnego urz\u0119dnika Kancelarii Prezydenta A. Kwiatkowskiego z odlatuj\u0105cego w godzinach popo\u0142udniowych jaka-40: spojrzenie z g\u00f3ry na miejsce, gdzie le\u017ca\u0142y szcz\u0105tki tupolewa. Wida\u0107 by\u0142o, \u017ce Rosjanie ju\u017c zaczynaj\u0105 budowanie drogi. Uk\u0142adali takie wielkie p\u0142yty, widzia\u0142em maszyny budowlane i du\u017co ludzi. W tym czasie identyfikowano cia\u0142a… w ka\u017cdym razie zaczynali zabiera\u0107 ju\u017c szcz\u0105tki<\/em> 6<\/strong>). Nie musz\u0119 dodawa\u0107, \u017ce taki stan rzeczy jest pogwa\u0142ceniem nawet postanowie\u0144 Za\u0142\u0105cznika 13 do Konwencji chicagowskiej (por. Rozdz. 3 i punkty: 3.2 oraz 3.3), wedle kt\u00f3rej potem \u201eprocedowano\u201d w ramach bada\u0144 przyczyn i przebiegu lotniczego zdarzenia7<\/strong>.<\/p>\r\n

        Sporz\u0105dzenie kryminalistycznej dokumentacji wygl\u0105du \u201epowypadkowego\u201d nie by\u0142o zatem mo\u017cliwe dla polskiej strony w tak zaistnia\u0142ych warunkach, ale te\u017c w takiej sytuacji polscy prokuratorzy wojskowi powinni byli si\u0119 podj\u0105\u0107 (od momentu przybycia na smole\u0144skie lotnisko Siewiernyj) dokumentowania w\u0142a\u015bnie tych\u017ce dewastacyjnych zmian (uniemo\u017cliwiaj\u0105cych polskiej stronie prowadzenie czynno\u015bci medyczno-s\u0105dowych oraz dochodzeniowo-\u015bledczych), jakie nast\u0105pi\u0142y w wyniku ingerencji przer\u00f3\u017cnych rosyjskich s\u0142u\u017cb. Tymczasem nawet tego nie dokonali (podobnie zreszt\u0105 jak polscy eksperci towarzysz\u0105cy p\u0142k. dr. E. Klichowi i p\u0142k. M. Grochowskiemu) – przynajmniej wedle oficjalnych relacji, jakie pojawia\u0142y si\u0119 w mediach.<\/p>\r\n

        Skala zaniedba\u0144 jest wi\u0119c tak wielka, \u017ce usprawiedliwianie ich lub uzasadnianie za pomoc\u0105 argument\u00f3w typu \u201erosyjski ba\u0142agan\u201d lub \u201epolski ba\u0142agan\u201d wydaje si\u0119 zupe\u0142nie niepowa\u017cne w kontek\u015bcie samej, przera\u017caj\u0105cej tragedii8<\/strong>. Trudno bowiem sobie wyobrazi\u0107, by w jakimkolwiek cywilizowanym kraju (po takiego rodzaju zdarzeniu) nie poddano specjalistycznym i drobiazgowym badaniom medyczno-s\u0105dowym cia\u0142 prezydenta, wojskowych dow\u00f3dc\u00f3w oraz szczeg\u00f3lnie, tu uwaga, pilot\u00f3w (pomijam tu wzgl\u0119dy zwi\u0105zane z kryminalistycznym badaniem generalnie wszystkich cia\u0142 ofiar, zw\u0142aszcza w sytuacji problem\u00f3w z ich identyfikacj\u0105). Jednym z podstawowych zada\u0144 kryminalistycznych po katastrofie lotniczej jest przecie\u017c odtworzenie sytuacji w kabinie za\u0142ogi, a wi\u0119c ustalenie, kto do ostatnich chwil siedzia\u0142 za sterami i w jakim by\u0142 wtedy stanie9<\/strong>. To ustalenie jest istotne cho\u0107by po to, by dokona\u0107 rekonstrukcji sytuacji sprzed zaistnienia zdarzenia lotniczego.<\/p>\r\n

        Mog\u0142oby wszak doj\u015b\u0107 do r\u00f3\u017cnych czarnych scenariuszy, np.<\/p>\r\n

          \r\n
        1. osoba trzecia przej\u0119\u0142aby, dajmy na to, w wyniku aktu terroru dokonanego na pok\u0142adzie samolotu, sterowanie statkiem powietrznym,<\/li>\r\n
        2. pilot dokona\u0142by aktu samob\u00f3jczego sprowadzaj\u0105c tak\u017ce \u015bmier\u0107 na innych uczestnik\u00f3w lotu,<\/li>\r\n
        3. pilot zas\u0142ab\u0142by lub zmar\u0142 nagle za sterami podczas wykonywania swoich czynno\u015bci),<\/li>\r\n
        4. pilota zmuszono by (np. pod gro\u017ab\u0105 u\u017cycia broni, pod wp\u0142ywem szanta\u017cu etc.) do spowodowania wypadku lotniczego itp.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

          Je\u015bliby\u015bmy wi\u0119c wedle tych kilku wcze\u015bniej wymienionych kryteri\u00f3w (tj. punkt\u00f3w dotycz\u0105cych procedur, kt\u00f3re zosta\u0142y wykorzystane w przypadku zdarzenia lotniczego na Bia\u0142orusi) spojrzeli na przebieg tego, co si\u0119 dzia\u0142o 10-04-2010 (i w nast\u0119pnych dniach), to – mimo niepor\u00f3wnywalnie powa\u017cniejszej skali tragedii – stan rzeczy wygl\u0105da zupe\u0142nie odmiennie (nie tylko je\u015bli chodzi o kwesti\u0119 wzajemnie wykluczaj\u0105cych si\u0119 zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w tego, co si\u0119 mia\u0142o sta\u0107 na smole\u0144skim Siewiernym10<\/strong>). Bior\u0105c pod uwag\u0119 za\u015b to, i\u017c do wypadku mia\u0142o doj\u015b\u0107 w parusettysi\u0119cznym mie\u015bcie i w okolicach lotniska, a zw\u0142aszcza kilkaset metr\u00f3w od remizy stra\u017cackiej i niespe\u0142na kilometr od wojskowego szpitala mieszcz\u0105cego si\u0119 w Smole\u0144sku przy ul. Frunze – to ju\u017c na wst\u0119pie mo\u017cna wykluczy\u0107 czasoch\u0142onn\u0105 akcj\u0119 poszukiwawcz\u0105 (jak\u0105 musiano przeprowadzi\u0107 \u201ena bezludziu\u201d, noc\u0105, w trudno dost\u0119pnym terenie, gdy dosz\u0142o do katastrofy polskiego \u015bmig\u0142owca na Bia\u0142orusi). Tym sprawniej powinno wi\u0119c w \u00a0Smole\u0144sku tamtego tragicznego dnia wygl\u0105da\u0107 \u201eprzejmowanie kontroli\u201d nad miejscem zdarzenia i poddawanie go starannym, medyczno-s\u0105dowym i kryminalistycznym procedurom.<\/p>\r\n

          Gdy jednak wczytamy si\u0119 w polskie Uwagi do raportu MAK<\/em>, kt\u00f3ry wydano jako odpowied\u017a na przygotowywany dokument strony rosyjskiej11<\/strong>, to jednoznacznie jest w tych\u017ce Uwagach <\/em>napisane, i\u017c polska strona nie otrzyma\u0142a dokumentacji zwi\u0105zanej z ogl\u0119dzinami miejsca katastrofy. Nie otrzyma\u0142a te\u017c, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, zobrazowa\u0144 radarowych z bia\u0142oruskiej i rosyjskiej przestrzeni powietrznej, nie otrzyma\u0142a protoko\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych akcji stra\u017cy po\u017carnej i pogotowia ratunkowego. Nawet w raporcie komisji min. J. Millera (tj. Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych Lotnictwa Pa\u0144stwowego) jest powiedziane wprost, i\u017c dane dotycz\u0105ce tego, co przeprowadzano na miejscu katastrofy uzyskane s\u0105 wy\u0142\u0105cznie z raportu MAK (nie za\u015b z jakiej\u015b specjalistycznej dokumentacji poszczeg\u00f3lnych instytucji odpowiadaj\u0105cych za okre\u015blone czynno\u015bci na pobojowisku)12<\/strong>.<\/p>\r\n

          Przedstawiciele rodzin (E. Kochanowska, S. Zagrodzki, M. Wassermann, A. Melak i in., tudzie\u017c pe\u0142nomocnicy prawni),<\/em> jednoznacznie te\u017c potwierdzaj\u0105 (vide wys\u0142uchania przez Zespo\u0142em Parlamentarnym), i\u017c to, co im jako \u201edokumentacj\u0119\u201d przekazano, nie spe\u0142nia tych wymog\u00f3w, jakie tego rodzaju oficjalne dokumenty powinny spe\u0142nia\u0107. Nie dysponuj\u0105c pe\u0142n\u0105 i wiarygodn\u0105 informacj\u0105 o tym, jak wygl\u0105da\u0142o miejsce zdarzenia, mamy ponadto do\u015b\u0107 sk\u0105pe i enigmatyczne opisy wygl\u0105du stanu zw\u0142ok ofiar, przy czym z tych\u017ce opis\u00f3w wynika, i\u017c stan ten by\u0142 zr\u00f3\u017cnicowany (niekt\u00f3re cia\u0142a nie wykazywa\u0142y \u017cadnych obra\u017ce\u0144 charakterystycznych dla wypadku komunikacyjnego, inne cia\u0142a by\u0142y powa\u017cnie uszkodzone, cz\u0119\u015b\u0107 za\u015b zw\u0142ok (np. cia\u0142 pilot\u00f3w) w og\u00f3le nie okazano osobom, kt\u00f3re przyby\u0142y w celach identyfikacji zmar\u0142ych). Zagadkowo wygl\u0105da te\u017c przeprowadzona 10-04-2010 \u201eewakuacja cia\u0142\u201d (wedle raportu MAK rozpocz\u0119ta o 15.12 ros. czasu) – nie tylko z tego wzgl\u0119du, i\u017c u\u017cyto podczas niej trumien za\u0142adowywanych dziesi\u0105tkami nast\u0119pnie na budowlane ci\u0119\u017car\u00f3wki, lecz te\u017c z tego powodu, \u017ce rozpocz\u0119ty w godzinach popo\u0142udniowych \u201eza\u0142adunek\u201d nie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 do p\u00f3\u017anych godzin wieczornych – a przecie\u017c chodzi\u0142o o 96 cia\u014213<\/strong>.<\/p>\r\n

          W raporcie MAK mo\u017cemy ponadto przeczyta\u0107 (s. 102) o przygotowaniu zrazu (o godz. 14.58 czasu moskiewskiego) na cia\u0142a ofiar ponad stu miejsc w Smole\u0144sku (w kostnicy miejskiej i szpitalu klinicznym – dok\u0142adnie 105 miejsc) – z oficjalnych danych jednak wiemy, i\u017c cia\u0142a (poza zw\u0142okami Prezydenta L. Kaczy\u0144skiego) przetransportowano do Moskwy. Tymczasem z powodzeniem mog\u0142y one pozosta\u0107 w Smole\u0144sku, tak by jeszcze noc\u0105 w dniu tragedii mo\u017cna by\u0142o z udzia\u0142em polskich specjalist\u00f3w przeprowadzi\u0107 czynno\u015bci identyfikacyjne i sekcyjne (o ile ci ostatni by przybyli). Tak niestety si\u0119 nie sta\u0142o, a ustalenia medyczno-s\u0105dowe strony rosyjskiej to jeden z najbardziej kontrowersyjnych obszar\u00f3w oficjalnego \u015bledztwa \u201epa\u0144stwa zdarzenia\u201d. Oto w tym\u017ce raporcie MAK mo\u017cemy znale\u017a\u0107 wszak szczeg\u00f3\u0142owe opisy po\u0142o\u017ce\u0144 cia\u0142 pilot\u00f3w w momencie lotniczego zdarzenia (w\u0142\u0105cznie z uwzgl\u0119dnieniem zacisku r\u0105k na wolancie (s. 99-101)), tymczasem nie istnieje w przestrzeni publicznej \u017cadne zdj\u0119cie kokpitu tupolewa. Je\u015bliby wi\u0119c w wyniku katastrofy kokpit si\u0119 w og\u00f3le nie zachowa\u0142, to w jaki spos\u00f3b uda\u0142oby si\u0119 dokona\u0107 wspomnianej rekonstrukcji po\u0142o\u017ce\u0144 cia\u0142 pilot\u00f3w? Pytania pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce w odniesieniu do kwestii wygl\u0105du miejsca zdarzenia. W jaki spos\u00f3b ocala\u0142by komputer pok\u0142adowy zainstalowany w kokpicie przy totalnym \u00a0zniszczeniu kabiny pilot\u00f3w? Dlaczego nie ma \u015blad\u00f3w (w postaci krateru) po uderzeniu samolotu w ziemi\u0119 ani po gwa\u0142townym kozio\u0142kowaniu jego fragment\u00f3w po pobojowisku? Czemu niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci statku (skrzyd\u0142o, ogon) powietrznego maj\u0105 r\u00f3wno przyci\u0119te kraw\u0119dzie?<\/p>\r\n

          Na tle dotychczasowych naszych rozwa\u017ca\u0144 problem badania przyczyn i przebiegu tzw. katastrofy smole\u0144skiej staje si\u0119 wyj\u0105tkowo skomplikowanym zagadnieniem: brak materia\u0142\u00f3w dowodowych, brak odpowiednich bada\u0144, braki w dokumentacji14<\/strong> lub jej fa\u0142szowanie15<\/strong>, sprzeczne lub zupe\u0142nie kuriozalne relacje \u015bwiadk\u00f3w16<\/strong>, zdewastowane pobojowisko, utajnianie przez r\u00f3\u017cne instytucje materia\u0142u dowodowego lub ustale\u0144 \u015bledztwa etc. W takiej sytuacji – je\u015bli w dodatku nie opublikowano do tej pory (a min\u0119\u0142y ponad dwa lata od tragedii) \u017cadnego filmu ani zdj\u0119\u0107 (np. satelitarnych), kt\u00f3re obrazowa\u0142yby zachodzenie zdarzenia – rekonstruowanie przebiegu tego, co si\u0119 sta\u0142o z delegatami prezydenckimi nale\u017ca\u0142oby rozpocz\u0105\u0107 przede wszystkim od powo\u0142ania zupe\u0142nie nowej komisji dochodzeniowo-\u015bledczej (z udzia\u0142em przedstawicieli zachodnich instytucji specjalistycznych) oraz od kompleksowych medyczno-s\u0105dowych bada\u0144 po-ekshumacyjnych.<\/p>\r\n

          Tego typu dochodzenie musia\u0142oby wykazywa\u0107 si\u0119 maksymaln\u0105 transparentno\u015bci\u0105, obejmowa\u0107 swoim zasi\u0119giem tak\u017ce dotychczasowe dzia\u0142ania gremi\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 wyja\u015bnianiem tego, co si\u0119 sta\u0142o 10-04-2010 i \u0142\u0105czy\u0107 z publicznymi, rejestrowanymi przes\u0142uchaniami wielu \u015bwiadk\u00f3w. Przyst\u0119powanie do jakiegokolwiek modelowania przebiegu zdarzenia, je\u015bli nie dysponujemy odpowiedni\u0105 ilo\u015bci\u0105 wiarygodnych danych oraz podstawowymi materia\u0142ami dowodowymi (sprawdzonymi kryminalistycznie), typu 1) oryginalne zapisy i opracowane na ich podstawie stenogramy rozm\u00f3w za\u0142ogi Tu 154M PLF 101, 2) oryginalne urz\u0105dzenia pok\u0142adowe czy 3) wrak statku powietrznego, ani te\u017c zweryfikowanymi i z\u0142o\u017conymi w okre\u015blonym rygorze prawnym zeznaniami \u015bwiadk\u00f3w – jest dzia\u0142aniem z naukowego punktu widzenia zupe\u0142nie przedwczesnym i nieuzasadnionym. Co wi\u0119cej, silne spolityzowanie instytucji, kt\u00f3re do tej pory zajmowa\u0142y si\u0119 dochodzeniem w sprawie wyja\u015bnienia przyczyn i przebiegu tego, co si\u0119 sta\u0142o 10-04-2010, dodatkowo uniemo\u017cliwia obiektywne, bezstronne, rzetelne dochodzenie do prawdy o kwietniowej tragedii, nale\u017ca\u0142oby zatem powo\u0142a\u0107 instytucj\u0119 ca\u0142kowicie woln\u0105 od jakichkolwiek politycznych, dora\u017anych nacisk\u00f3w i podchodz\u0105c\u0105 z odpowiednim, naukowym dystansem do przedmiotu bada\u0144.
          <\/em><\/p>\r\n

          dr Pawe\u0142 Przywara<\/em><\/strong>
          <\/em><\/p>\r\n

          pawel_przywara@yahoo.com<\/a><\/p>\r\n

           <\/p>\r\n

          \u00a0[Przypisy]<\/strong><\/p>\r\n

          1<\/strong> Na temat obowi\u0105zuj\u0105cych procedur w ramach poszukiwania i ratownictwa w sytuacji wypadku lotniczego por. Za\u0142\u0105cznik 12 do Konwencji o mi\u0119dzynarodowym lotnictwie cywilnym http:\/\/www.ulc.gov.pl\/_download\/prawo\/dzienniki_urzedowe\/2010\/zacznik_12_wydanie_8_14-04-2010.pdf<\/a>,\u00a0 zw\u0142aszcza rozdz. 3 dotycz\u0105cy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania mi\u0119dzy pa\u0144stwami. Wprawdzie loty z 10-04-2010 by\u0142y wykonywane wojskowymi, rz\u0105dowymi samolotami, jak jednak wiemy, w wyja\u015bnianiu przyczyn i przebiegu tragedii obrano za podstaw\u0119 prawn\u0105 (zaproponowan\u0105 przez stron\u0119 rosyjsk\u0105 ju\u017c tego samego dnia – vide przedpo\u0142udniowa rozmowa A. Morozowa z p\u0142k. dr. E. Klichem) Konwencj\u0119 chicagowsk\u0105 w\u0142a\u015bnie.<\/p>\r\n

          2<\/strong> Do tych wylicze\u0144 nale\u017ca\u0142oby dorzuci\u0107 jeszcze – zas\u0142uguj\u0105c\u0105 na osobne analityczne om\u00f3wienie – spraw\u0119 braku rzetelnej medialnej relacji z tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o. Sam fakt, \u017ce (mimo obecno\u015bci na miejscu wielu polskich ekip telewizyjnych) przez blisko 100 minut, licz\u0105c od 8.41 pol. czasu, brakuje jakiegokolwiek obrazu ze smole\u0144skiego wojskowego lotniska (pierwsze zdj\u0119cia pojawiaj\u0105 si\u0119 w TVP i innych stacjach dopiero ko\u0142o 10.17\/10.18), wydaje si\u0119 wyj\u0105tkowo zagadkowy. <\/em><\/p>\r\n

          3<\/strong>\u00a0 Sprawozdanie dost\u0119pne pod adresem: http:\/\/www.ptmsik.pl\/pdf\/Komisja_katastrof.pdf<\/a>.<\/p>\r\n

          4<\/strong>\u00a0 Por. tekst w polskim t\u0142umaczeniu dost\u0119pny na: http:\/\/slimak.onet.pl\/_m\/TVN\/tlumaczenie_rap.pdf<\/a>.<\/p>\r\n

          5<\/strong> Edmund Klich, Moja czarna skrzynka. Z Edmundem Klichem o katastrofie smole\u0144skiej rozmawia Micha\u0142 Krzymowski, Warszawa 2012, s. 22 i n.<\/p>\r\n

          6<\/strong> Maria D\u0142u\u017cewska i Joanna Lichocka, Mg\u0142a, Pozna\u0144 2011, s. 106.<\/p>\r\n

          7<\/strong> Por. Za\u0142\u0105cznik 13 do Konwencji o mi\u0119dzynarodowym lotnictwie cywilnym: Badanie wypadk\u00f3w i incydent\u00f3w<\/em>
          statk\u00f3w powietrznych<\/em>           http:\/\/www.ulc.gov.pl\/_download\/prawo\/prawo_miedzynarodowe\/konwencje\/zal_13_0612.pdf<\/a>.
          Por. te\u017c uwag\u0119 E. Klicha: Nasi politycy, w szczeg\u00f3lno\u015bci ci z rz\u0105du, zamiast dyskutowa\u0107 o trzynastym za\u0142\u0105czniku:<\/em> czy jest dobry, czy z\u0142y, powinni uderza\u0107 w Rosj\u0119 za to, \u017ce cz\u0119sto nie przestrzega\u0142a umowy, na kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zgodzi\u0142a (…) <\/em>Nie dopu\u015bcili nas do oblotu, blokowali dost\u0119p do dokument\u00f3w, nie przekazali nagrania pokazuj\u0105cego prac\u0119 radaru <\/em>na wie\u017cy. Najwi\u0119cej spraw dotyczy\u0142o jednak wyja\u015bnienia ba\u0142aganu u kontroler\u00f3w lotu. W Moskwie cz\u0119sto by\u0142y <\/em>prowadzone narady Rosjan bez mojego uczestnictwa, co tak\u017ce by\u0142o niezgodne z za\u0142\u0105cznikiem trzynastym. (…) <\/em>Za\u0142\u0105cznik daje akredytowanemu prawo dost\u0119pu do wszystkiego, co robi strona badaj\u0105ca wypadek. M\u00f3wi\u0142em<\/em>
          Morozowowi: \u201eOdprawiacie si\u0119 beze mnie, a to niezgodne z przepisami\u201d. \u201eA wiesz, to nasze wewn\u0119trzne<\/em> spotkania\u201d – zbywa\u0142 mnie. Wsp\u00f3\u0142praca w tym zakresie szczeg\u00f3lnie pogorszy\u0142a si\u0119 po opublikowaniu przez Polsk\u0119 <\/em>rozm\u00f3w w kabinie<\/em> (Moja…, s. 73-74).<\/p>\r\n

          8<\/strong> Por. te\u017c tekst dr. Krzysztofa Karsznickiego Kontrowersje wok\u00f3\u0142 podstaw prawnych wsp\u00f3\u0142pracy z Rosj\u0105 w sprawie katastrofy lotniczej pod Smole\u0144skiem 10.4.2010 r. <\/em>(w: \u201eKwartalnik Krajowej Szko\u0142y S\u0105downictwa i Prokuratury\u201d Zeszyt 1 (2011), s. 59-66). Karsznicki by\u0142 zapewne t\u0105 osob\u0105 w Prokuraturze Generalnej (wtedy na stanowisku dyrektora Departamentu Wsp\u00f3\u0142pracy Mi\u0119dznarodowej PG), kt\u00f3ra decydowa\u0142a o osobliwej (jak na nadzwyczajne okoliczno\u015bci) drodze prawnej, jak\u0105 obra\u0142a polska strona w przypadku dochodzenia po tragedii. Por. tego\u017c Katastrofa pod Smole\u0144skiem: umowa, kt\u00f3rej nie by\u0142o <\/em>(artyku\u0142 z sierpnia 2010) http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/528756.html<\/a>.
          Krytycznie o dzia\u0142aniach i pogl\u0105dach Karsznickiego wypowiada\u0142a si\u0119 prof. Krystyna Paw\u0142owicz (por. Doktrynerstwo szkodzi <\/em>          http:\/\/stary.naszdziennik.pl\/index.php?dat=20110818&typ=po&id=po21.txt<\/a>).<\/p>\r\n

          9<\/strong> Por. Vincent J. Di Maio i Dominick Di Maio, Forensic Pathology<\/em>, CRC Press, Boca Raton 2001, s. 338.<\/p>\r\n

          10<\/strong> Problem relacji \u015bwiadk\u00f3w tego, co si\u0119 dzia\u0142o we mgle w okolicach Siewiernego, to rzecz na osobny referat i analityczne rozwa\u017cania. Mamy tu bowiem (nie wchodz\u0105c w szczeg\u00f3\u0142y przer\u00f3\u017cnych zezna\u0144) nast\u0119puj\u0105ce relacje: brak jakichkolwiek widzialnych lub s\u0142yszalnych \u015blad\u00f3w katastrofy (amb. J. Bahr, M. Wierzchowski, N. Po\u0142tawczenko), d\u017awi\u0119ki silnik\u00f3w i detonacje (por. A. Wosztyl), katastrofa ma\u0142ego wojskowego samolotu (monta\u017cysta TVP S. Wi\u015bniewski maj\u0105cy obserwowa\u0107 zdarzenie z hotelowego okna), katastrofa rosyjskiego samolotu transportowego (A. Beriezin – zeznania w filmie dok. 10.04.10<\/em>), uderzenie samolotu w brzoz\u0119 (N. Bodin), przelot w pozycji odwr\u00f3conej (W. Iwanow-Safonienko), lec\u0105cy ogon (Rustam z hotelu \u201eNowyj\u201d nieopodal XUBS) etc. Co wi\u0119cej nie ma zgodno\u015bci w relacjach \u015bwiadk\u00f3w, je\u015bli chodzi o czas zdarzenia: przyk\u0142adowo Wosztyl sytuowa\u0142 zdarzenie \u201eoko\u0142o 8.35\u201d (zeznania w prokuraturze – dane za L. Misiakiem i G. Wierzcho\u0142owskim: Nowe Pa\u0144stwo <\/em>3 (2011) s. 41), stewardessa jaka-40 A. \u0179uli\u0144ska (\u201e15 minut po odlocie i\u0142a-76\u201d), inni \u015bwiadkowie za\u015b oko\u0142o 10-tej (czasu lokalnego, czyli 8-mej pol. czasu), oko\u0142o 10.30 czasu lokalnego (8.30 pol.). W tym kontek\u015bcie nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107 o tym, i\u017c przed przylotem polskiego \u201eprezydenckiego tupolewa\u201d nad lotniskiem XUBS mia\u0142 wykonywa\u0107 w g\u0119stej mgle dwa dramatyczne i ryzykowne podej\u015bcia rosyjski samolot transportowy i\u0142-76 – nie jest wi\u0119c wcale wykluczone, i\u017c cz\u0119\u015b\u0107 relacji \u015bwiadk\u00f3w dotyczy tych w\u0142a\u015bnie zdarze\u0144. Je\u015bli za\u015b chodzi o wygl\u0105d pobojowiska to mamy zeznania o tre\u015bci: brak cia\u0142 (Wi\u015bniewski, Bahr, operator TVP R. S\u0119p, P. Kra\u015bko, I. Fomin, Iwanow-Safonienko), kilka cia\u0142 (Wierzchowski), kilka-kilkana\u015bcie cia\u0142 (min. J. Sasin), oko\u0142o 90 cia\u0142 (O. Ku\u0142akowa, pracownica pogowia wyst\u0119puj\u0105ca w materiale Superwizjera <\/em>TVN z kwietnia 2010, a maj\u0105ca by\u0107 jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b na pobojowisku).<\/p>\r\n

          11<\/strong> Pe\u0142ny tytu\u0142 tego bezprecedensowego i niezwyk\u0142ego w swej tre\u015bci, datowanego na 19 grudnia 2010, dokumentu brzmi Uwagi Rzeczypospolitej Polskiej jako: pa\u0144stwa rejestracji i pa\u0144stwa operatora do projektu Raportu ko\u0144cowego z badania wypadku samolotu Tu 154M nr boczny 101, kt\u00f3ry wydarzy\u0142 si\u0119 w dniu 10 kwietnia 2010 r., opracowanego przez Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy MAK<\/em>) (http:\/\/stary.naszdziennik.pl\/zasoby\/raportmak\/comment_polsk2_opt.pdf<\/a>). Dokument ten zawiera nie tylko list\u0119 \u201ebrak\u00f3w\u201d w dokumentacji i materiale dowodowym, sygnalizowan\u0105 przez stron\u0119 polsk\u0105, ale te\u017c pro\u015bb\u0119 ko\u0144cow\u0105, by MAK ponownie sformu\u0142owa\u0142 przyczyny i okoliczno\u015bci wypadku samolotu Tu 154M <\/em>(s. 148). Strona rosyjska si\u0119 tymi uwagami nie przej\u0119\u0142a, a i komisja Millera opracowa\u0142a swoj\u0105 dokumentacj\u0119 mimo tych ewidentnych brak\u00f3w. Min. Miller zreszt\u0105 przyzna w wywiadzie dla Rzeczpospolitej <\/em>(sierpie\u0144 2011, a wi\u0119c ju\u017c po zako\u0144czeniu prac przez polsk\u0105 komisj\u0119 ), i\u017c Ta lista <\/em>[brak\u00f3w – przyp. P.P.] jest wci\u0105\u017c aktualna <\/em>(http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/695503.html<\/a>).
          Co ciekawsze, tzw. wst\u0119pny raport MAK by\u0142 gotowy ju\u017c… p\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105 2010 r., o czym m\u00f3wi\u0142 E. Klich: W po\u0142owie czerwca by\u0142em na spotkaniu z Tatian\u0105 Anodin\u0105 i Aleksiejem Morozowem. Z rozmowy wywnioskowa\u0142em, \u017ce s\u0105 ju\u017c gotowi. Odnios\u0142em wra\u017cenie, \u017ce chcieli w ten spos\u00f3b wykona\u0107 wobec Polski uk\u0142on przed wyborami prezydenckimi. Dla mnie zaskoczenie zupe\u0142ne. Dwa miesi\u0105ce po katastrofie, a oni chc\u0105 ju\u017c wychodzi\u0107 z raportem? Nie podoba\u0142o mi si\u0119 to i od razu im powiedzia\u0142em: \u201eNawet si\u0119 nie wa\u017ccie. Zosta\u0142o jeszcze wiele rzeczy do wyja\u015bnienia. Je\u015bli to zrobicie, my nie zostawimy na tym suchej nitki\u201d. Gdyby si\u0119 nie wycofali, to by\u0142aby kompromitacja MAK-u. Na pewno by\u0142oby wiele nie\u015bcis\u0142o\u015bci i b\u0142\u0119d\u00f3w. Wtedy nie wiedzia\u0142em jeszcze o ca\u0142ym ba\u0142aganie na rosyjskiej wie\u017cy. Nie mo\u017cna by oceni\u0107 dzia\u0142ania kontroler\u00f3w. Nasze uwagi by\u0142yby niepe\u0142ne <\/em>(Moja…<\/em>, s. 166).<\/p>\r\n

          \u00a012<\/strong> http:\/\/mswia.datacenter-poland.pl\/RaportKoncowyTu-154M.pdf<\/a> s. 70-71. Zaskakuj\u0105ce (w kontek\u015bcie ca\u0142ego zdarzenia) jest nie tylko to, i\u017c strona rosyjska nie przekaza\u0142a stosownej dokumentacji (okre\u015blonych instytucji maj\u0105cych si\u0119 zajmowa\u0107 dzia\u0142aniami podj\u0119tymi po lotniczym wypadku), lecz tak\u017ce to, i\u017c polska strona nad tym faktem przesz\u0142a w\u0142a\u015bciwie do porz\u0105dku dziennego. Na s. 72 wszak czytamy: Przebieg akcji ratowniczej znany jest Komisji tylko z Raportu MAK. W Raporcie MAK brakuje informacji, na jakiej podstawie sporz\u0105dzono opis czynno\u015bci ratowniczych na miejscu zdarzenia <\/em>– tymczasem sprawa dzia\u0142a\u0144 po ewentualnej katastrofie z tak wa\u017cnymi osobami na pok\u0142adzie polskiego rz\u0105dowego samolotu powinna by\u0107 traktowana jako priorytetowa w pracach by\u0142o nie by\u0142o rz\u0105dowej komisji zajmuj\u0105cej si\u0119 wyja\u015bnieniem przyczyn i przebiegu takiego wypadku, szczeg\u00f3lnie, je\u015bli w raporcie komisji Millera (j.w.) zwraca si\u0119 uwag\u0119 na to, i\u017c pierwszy zesp\u00f3\u0142 ratownictwa medycznego przyby\u0142 na miejsce zdarzenia o 6:58 (17 minut po zaistnieniu zdarzenia lotniczego)<\/em>. Gdyby bowiem tego rodzaju informacj\u0119 (przytaczan\u0105 za raportem rosyjskim, rzecz jasna) potraktowa\u0107 jako prawdziw\u0105, to by znaczy\u0142o, i\u017c w ekstremalnych warunkach pogodowych i w sytuacji zagro\u017cenia zdrowia\/\u017cycia pasa\u017cer\u00f3w oraz za\u0142ogi, obs\u0142uga lotniska w og\u00f3le nie przygotowywa\u0142a zabezpieczenia przeciwpo\u017carowego i medycznego na wypadek awaryjnego l\u0105dowania. Co wi\u0119cej – karetka pogotowia jecha\u0142aby (po zaistnia\u0142ym zdarzeniu) blisko 20 minut na pobojowisko, mimo i\u017c, jak wspomina\u0142em, najbli\u017cszy smole\u0144ski szpital znajduje si\u0119 przy ul. Frunze nieopodal lotniska.<\/p>\r\n

          13<\/strong> Por. relacj\u0119 cytowanego ju\u017c p\u0142k. dr. E. Klicha z pobytu na miejscu w godzinach wieczornych: Tam by\u0142o straszne bagienko i<\/em> do tego ten widok, wyj\u0105tkowo przygn\u0119biaj\u0105cy: rz\u0105d trumien, porozrzucane mundury, niekt\u00f3re w dobrym stanie. Pami\u0119tam, \u017ce widzia\u0142em jeden porucznikowski, prawdopodobnie nawigatora Artura Zi\u0119tka. Id\u0105c, musia\u0142em patrze\u0107 pod nogi, bo ba\u0142em si\u0119 by nie nadepn\u0105\u0107 na jakie\u015b cia\u0142o <\/em>(Moja…<\/em>, s. 23.).<\/p>\r\n

          14<\/strong> Braki te dotycz\u0105 tak\u017ce dokumentacji polskiej. Przyk\u0142adowo nie opublikowano stenogram\u00f3w (z 10-04-2010) z Centrum Operacji Powietrznych, czyli instytucji zajmuj\u0105cej si\u0119 monitorowaniem przelotu statk\u00f3w rz\u0105dowych oraz maj\u0105cej nawi\u0105zywa\u0107 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z za\u0142ogami w sytuacji konieczno\u015bci przekazywania jakich\u015b istotnych informacji (np. o zmianach pogodowych na docelowych lotniskach). Kwesti\u0119 niestandardowych dzia\u0142a\u0144 pracownik\u00f3w COP sygnalizowano w opracowanym przez komisj\u0119 Millera raporcie: Wed\u0142ug uzyskanych przez Komisj\u0119 informacji, kontroler WPL OK\u0118CIE oko\u0142o godz. 5:45 otrzyma\u0142 informacj\u0119 telefoniczn\u0105 od jednego z cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi samolotu Jak-40 o l\u0105dowaniu na lotnisku SMOLE\u0143SK P\u00d3\u0141NOCNY przy WA: podstawy chmur 60 m, widzialno\u015b\u0107 oko\u0142o 2 km.<\/em>
          Informacja ta zosta\u0142a przekazana o godz. 6:32 DML i do COP. O godz. 6:22 do COP dotar\u0142a r\u00f3wnie\u017c informacja z CH SZ RP o pogorszeniu WA na lotnisku SMOLE\u0143SK P\u00d3\u0141NOCNY (na podstawie SYNOP z lotniska SMOLE\u0143SK PO\u0141UDNIOWY). Ze stenogramu rozm\u00f3w telefonicznych COP wynika, \u017ce osoby funkcyjne COP rozpocz\u0119\u0142y dzia\u0142ania, kt\u00f3rych celem by\u0142o powiadomienie za\u0142ogi samolotu Tu-154M nr 101 o pogorszeniu WA na lotnisku SMOLE\u0143SK P\u00d3\u0141NOCNY oraz mo\u017cliwych do wykorzystania najbli\u017cszych innych lotniskach. Wed\u0142ug stenogramu rozm\u00f3w w kabinie samolotu Tu-154M nr 101 informacja z COP nie dotar\u0142a do za\u0142ogi <\/em>(s. 87; por. te\u017c tam\u017ce przypis 63: Proszono <\/em>(? – przyp. P.P.) kontrolera OK\u0118CIA o przekazanie tej informacji za\u0142odze.<\/em><\/p>\r\n

          15<\/strong> Nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o kontrowersyjn\u0105 dokumentacj\u0119 strony rosyjskiej, ale tak\u017ce o polskie dokumenty. Na fakt ich fa\u0142szowania (w 36 Specjalnym Pu\u0142ku Lotnictwa Transportowego) wskazywa\u0142a komisja Millera.<\/p>\r\n

          16<\/strong> Jak dot\u0105d zreszt\u0105 nie ukaza\u0142a si\u0119 \u017cadna zwarta dokumentacja z relacjami \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy przes\u0142uchani zostaliby zgodnie z rygorami dochodze\u0144 w tak powa\u017cnej sprawie. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiele z tych\u017ce relacji pochodzi po prostu z medi\u00f3w, co ju\u017c stawia wiarygodno\u015b\u0107 tak uzyskanych zezna\u0144 pod znakiem zapytania.<\/p>\r\n

           <\/p>\r\n

          Bibliografia<\/strong>:<\/p>\r\n

          1. Maria D\u0142u\u017cewska <\/strong>i Joanna Lichocka<\/strong>, Mg\u0142a<\/em>, Pozna\u0144 2011,<\/p>\r\n

          2. Doktrynerstwo szkodzi <\/em>(rozmowa Pauliny Gajkowskiej z prof. Krystyn\u0105 Paw\u0142owicz) http:\/\/stary.naszdziennik.pl\/index.php?dat=20110818&typ=po&id=po21.txt<\/a>,<\/p>\r\n

          2. Barry A. J. Fisher<\/strong>, William J. Tilstone<\/strong>, Catherine Woytowicz<\/strong>, Introduction to Criminalistics. The Foundation of Forensic Science<\/em>, Elsevier, Amsterdam 2009,<\/p>\r\n

          3. Edmund Klich<\/strong>, Moja czarna skrzynka. Z Edmundem Klichem rozmawia Micha\u0142 Krzymowski<\/em>, Czerwone i Czarne, Warszawa 2012,<\/p>\r\n

          4. Konwencja Chicagowska <\/em>http:\/\/www.ulc.gov.pl\/_download\/prawo\/prawo_miedzynarodowe\/konwencje\/konwencja_1010.pdf<\/a>,<\/p>\r\n

          5. Krzysztof Karsznicki<\/strong>, Katastrofa pod Smole\u0144skiem: umowa, kt\u00f3rej nie by\u0142o<\/em>, http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/528756.html<\/a>.<\/p>\r\n

          6. tego\u017c, Kontrowersje wok\u00f3\u0142 podstaw prawnych wsp\u00f3\u0142pracy z Rosj\u0105 w sprawie katastrofy lotniczej pod Smole\u0144skiem 10.4.2010<\/em>, \u201eKwartalnik Krajowej Szko\u0142y S\u0105downictwa i Prokuratury\u201d, Zeszyt 1\/2011, s. 59-66,<\/p>\r\n

          7. Vincent J. Di Maio <\/strong>i Dominick Di Maio<\/strong>, Forensic Pathology<\/em>, CRC Press, Boca Raton 2001,<\/p>\r\n

          8. Nowe Pa\u0144stwo <\/em>3 (2011) (wyd. spec. – ksi\u0105\u017cka Leszka Misiaka i Grzegorza Wierzcho\u0142owskiego Smole\u0144sk. Kulisy katastrofy<\/em>),<\/p>\r\n

          9. Prawda o Smole\u0144sku mo\u017ce by\u0107 tylko jedna <\/em>(rozmowa Micha\u0142a Majewskiego i Paw\u0142a Reszki z min. Jerzym Millerem) http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/695503.html<\/a>,<\/p>\r\n

          10. Iwony Ptasi\u0144ska-Sarosiek <\/strong>i in., Wypadek polskiego \u015bmig\u0142owca na Bia\u0142orusi – analiza zdarzenia<\/em>, \u201eArchiwum Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii\u201d, t. 60 (2010), nr 2-3, s. 146-150; http:\/\/www.amsik.pl\/archiwum\/2-3_2010\/2-3_10l.pdf<\/a>,<\/p>\r\n

          11. Raport ko\u0144cowy KBWLLP <\/em>http:\/\/mswia.datacenter-poland.pl\/RaportKoncowyTu-154M.pdf<\/a>,<\/p>\r\n

          12. Raport MAK <\/em>(w polskim t\u0142um.) http:\/\/slimak.onet.pl\/_m\/TVN\/tlumaczenie_rap.pdf<\/a>,<\/p>\r\n

          13. Francisco Rios Tejada<\/strong>, General Aspects in Aircraft Accident Investigation,<\/em><\/p>\r\n

          http:\/\/ftp.rta.nato.int\/public\/\/PubFullText\/RTO\/EN\/RTO-EN-HFM-113\/\/\/EN-HFM-113-01.pdf<\/a>,<\/p>\r\n

          14. Uwagi Rzeczypospolitej Polskiej jako: pa\u0144stwa rejestracji i pa\u0144stwa operatora do projektu Uwagi Rzeczypospolitej Polskiej jako: pa\u0144stwa rejestracji i pa\u0144stwa operatora do projektu Raportu ko\u0144cowego z badania wypadku samolotu Tu 154M nr boczny 101, kt\u00f3ry wydarzy\u0142 si\u0119 w dniu 10 kwietnia 2010 r., opracowanego przez Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy MAK <\/em>http:\/\/stary.naszdziennik.pl\/zasoby\/raport-mak\/comment_polsk2_opt.pdf<\/a><\/p>\r\n

          15. Za\u0142\u0105cznik 12 do Konwencji o mi\u0119dzynarodowym lotnictwie cywilnym: Poszukiwanie i ratownictwo <\/em>http:\/\/www.ulc.gov.pl\/_download\/prawo\/dzienniki_urzedowe\/2010\/zacznik_12_wydanie_8_14-04-2010.pdf<\/a>,<\/p>\r\n

          16. Za\u0142\u0105cznik 13 do Konwencji o mi\u0119dzynarodowym lotnictwie cywilnym: Badanie wypadk\u00f3w i incydent\u00f3w statk\u00f3w powietrznych<\/em><\/p>\r\n

          http:\/\/www.ulc.gov.pl\/_download\/prawo\/prawo_miedzynarodowe\/konwencje\/zal_13_0612.pdf<\/a>,<\/p>\r\n

          17. El\u017cbieta \u0179ywucka-Koz\u0142owska <\/strong>i Kazimiera Juszka<\/strong>, Ogl\u0119dziny miejsca katastrofy lotniczej. Wybrane problemy identyfikacji ofiar <\/em>http:\/\/www.zielona-gora.po.gov.pl\/esiadmin\/upload\/lektury_elektroniczne\/ogledziny-miejsca-katastrofy-lotniczej.pdf<\/a><\/p>\r\n

           <\/p>\r\n

          http:\/\/www.icao.int\/safety\/AirNavigation\/Pages\/aig.aspx<\/a><\/p>\r\n

          http:\/\/www.resource4aviationlaw.com\/topics\/airplanecrashinvestigations.html<\/a><\/p>\r\n

          http:\/\/www.mak.ru\/english\/info\/tu-154m_101.html<\/a><\/p>\r\n

          http:\/\/www.tvn24.pl\/raporty\/dokumenty-smolenskie,332<\/a><\/p>\r\n

           <\/p>\r\n

          \r\n

          Czytaj w pliku PDF:<\/strong><\/p>\r\n

          http:\/\/fymreport.polis2008.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/PPrzywara-Problem-badania…pdf<\/a><\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W dniach 11-12 marca 2010, a wi\u0119c na miesi\u0105c przed tragedi\u0105 polskiej delegacji prezydenckiej, odby\u0142a si\u0119 w Wi\u015ble og\u00f3lnopolska konferencja naukowa organizowana przez Polskie Towarzystwo Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii pod has\u0142em Katastrofy jako problem medyczno-s\u0105dowy i interdyscyplinarny. Jak mo\u017cemy przeczyta\u0107 na stronie PTKSiK, tematyka konferencji obejmowa\u0142a: wsp\u00f3\u0142prac\u0119 s\u0142u\u017cb na miejscu katastrofy, zagadnienia prawno-kryminalistyczne, rol\u0119 i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[254,137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61924"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61924"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61924\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}