{"id":61904,"date":"2012-10-12T09:00:07","date_gmt":"2012-10-12T14:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61904"},"modified":"2012-10-12T21:54:32","modified_gmt":"2012-10-13T02:54:32","slug":"ciaglosc-czy-zerwanie-rozmowa-z-prof-robertem-de-mattei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61904","title":{"rendered":"Ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 czy zerwanie? &#8211; <em>rozmowa z prof. Robertem de Mattei<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Z profesorem Robertem de Mattei, dziekanem studi\u00f3w historycznych na Uniwersytecie Europejskim w Rzymie, autorem ksi\u0105\u017cki <em>Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II &#8211; nieopowiedziana historia<\/em>, rozmawia Valdis Grinsteins.<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Wiele os\u00f3b w\u00a0Polsce uwa\u017ca, \u017ce o\u00a0Soborze Watyka\u0144skim\u00a0II si\u0119 nie dyskutuje, \u017ce jest to rodzaj zaakceptowanego ju\u017c przez wszystkich dogmatu. Jak to wygl\u0105da w\u00a0Rzymie? Kto dyskutuje i\u00a0na ile autorytatywnie?<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; Po znanym ju\u017c przem\u00f3wieniu Benedykta\u00a0XVI do Kurii Rzymskiej wyg\u0142oszonym 22\u00a0grudnia 2005\u00a0roku w\u00a0Rzymie i\u00a0w\u00a0og\u00f3le we W\u0142oszech rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 \u017cywa dyskusja &#8211; historyczna i\u00a0teologiczna &#8211; na temat Soboru Watyka\u0144skiego\u00a0II. Mog\u0119, na przyk\u0142ad, potwierdzi\u0107, poniewa\u017c wiadomo\u015b\u0107 ta ukaza\u0142a si\u0119 ju\u017c na pewnym blogu, \u017ce kardyna\u0142 Walter Brandm\u00fcller, emerytowany przewodnicz\u0105cy Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych, patronowa\u0142 kilku odbytym w\u00a0Rzymie i\u00a0w\u00a0p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech warsztatom po\u015bwi\u0119conym studiom nad Vaticanum\u00a0II. Rozmowy te &#8211; prowadzone \u201eprzy drzwiach zamkni\u0119tych\u201d z\u00a0udzia\u0142em ekspert\u00f3w o\u00a0r\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach &#8211; sta\u0142y si\u0119 dobr\u0105 okazj\u0105 do zdj\u0119cia z\u00a0Vaticanum II welonu \u201enietykalno\u015bci\u201d uniemo\u017cliwiaj\u0105cego wszelk\u0105 powa\u017cn\u0105 dyskusj\u0119 czy dok\u0142adniejsze zg\u0142\u0119bienie tematu. Dzi\u015b sob\u00f3r nie jest ju\u017c \u017cadnym \u201esuperdogmatem\u201d, ale wydarzeniem historycznym podlegaj\u0105cym \u015bcis\u0142ej ocenie historycznej i\u00a0teologicznej.<strong><em> <br \/><\/em><\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Warto przypomnie\u0107, \u017ce Sob\u00f3r Watyka\u0144ski\u00a0II mia\u0142 by\u0107 zgromadzeniem nie dogmatycznym, a\u00a0pastoralnym. Czy historia Ko\u015bcio\u0142a zna jakie\u015b inne przyk\u0142ady sobor\u00f3w wy\u0142\u0105cznie pastoralnych?<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; Odby\u0142o si\u0119 dwadzie\u015bcia jeden sobor\u00f3w uznanych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 za ekumeniczne, czyli powszechne. Ka\u017cdy z\u00a0nich, pocz\u0105wszy od Soboru Nicejskiego, sta\u0142 si\u0119 przedmiotem dyskusji historiograficznej. Vaticanum\u00a0II &#8211; odmiennie od poprzednich sobor\u00f3w &#8211; stawia przed historykami zagadnienie nowego rodzaju. Sobory wyra\u017caj\u0105, pod przewodnictwem papie\u017ca i\u00a0wsp\u00f3lnie z\u00a0nim, uroczyste Magisterium w\u00a0materii wiary i\u00a0moralno\u015bci, pe\u0142ni\u0105 te\u017c rol\u0119 najwy\u017cszego s\u0119dziego i\u00a0ustawodawcy w\u00a0odniesieniu do prawa i\u00a0dyscypliny ko\u015bcielnej. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski\u00a0II nie wyda\u0142 nowych przepis\u00f3w ani te\u017c nie podj\u0105\u0142 definitywnych postanowie\u0144 w\u00a0zakresie wiary i\u00a0moralno\u015bci, ale sam siebie sklasyfikowa\u0142 jako duszpasterski. Jan XXIII w\u00a0przem\u00f3wieniu inauguracyjnym, wyg\u0142oszonym 11\u00a0pa\u017adziernika 1962\u00a0roku, maj\u0105cym stanowi\u0107 swoist\u0105 <em>Magna Carta<\/em> soboru, wyja\u015bni\u0142, \u017ce sob\u00f3r zwo\u0142ano nie w\u00a0celu pot\u0119pienia b\u0142\u0119d\u00f3w czy sformu\u0142owania nowych dogmat\u00f3w, ale po to, by przedstawi\u0107 j\u0119zykiem stosownym do nowych czas\u00f3w niezmienne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n<p>Wymiar duszpasterski, sam w\u00a0sobie uboczny i\u00a0drugorz\u0119dny wobec doktrynalnego, sta\u0142 si\u0119 <em>de facto<\/em> nadrz\u0119dny, co doprowadzi\u0142o do rewolucji w\u00a0stylu, j\u0119zyku i\u00a0mentalno\u015bci. A\u00a0przecie\u017c wyra\u017canie si\u0119 przy pomocy sformu\u0142owa\u0144 innych ni\u017c w\u00a0przesz\u0142o\u015bci oznacza dokonanie transformacji kulturowej g\u0142\u0119bszej, ni\u017c to si\u0119 mo\u017ce wydawa\u0107. Styl debaty i\u00a0spos\u00f3b, w\u00a0jaki si\u0119 j\u0105 przedstawia, odbija w\u00a0istocie spos\u00f3b bycia i\u00a0spos\u00f3b my\u015blenia &#8211; styl nadaje im ostateczne znaczenie. Dokona\u0142a si\u0119 rewolucja semantyczna polegaj\u0105ca nie tylko na zmianie znaczenia s\u0142\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c na unikaniu niekt\u00f3rych termin\u00f3w i\u00a0poj\u0119\u0107.<strong> <br \/><\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Czy element owej transformacji j\u0119zyka stanowi rezygnacja przez sob\u00f3r z\u00a0pot\u0119pienia komunizmu?<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; A\u017c do Soboru Watyka\u0144skiego\u00a0II Magisterium Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wielokrotnie wypowiada\u0142o si\u0119 na temat komunizmu s\u0142owami wyra\u017anego pot\u0119pienia. W\u00a0<em>votach<\/em> ojc\u00f3w soborowych przekazanych do Rzymu przed rozpocz\u0119ciem obrad, komunizm zosta\u0142 przedstawiony jako najpowa\u017cniejszy b\u0142\u0105d zas\u0142uguj\u0105cy na pot\u0119pienie. By\u0142y to jednak lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te &#8211; w\u00a0\u015bwiecie wia\u0142 \u201educh optymizmu\u201d. W\u00a0tym w\u0142a\u015bnie okresie kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 klimat \u201eodwil\u017cy\u201d wobec pogl\u0105d\u00f3w uprzednio ju\u017c przez Magisterium pot\u0119pionych.<\/p>\r\n<p>Decyduj\u0105cy okaza\u0142 si\u0119 wp\u0142yw pierwszej encykliki Jana XXIII, <em>Pacem in terris<\/em>, kt\u00f3ra sprawia\u0142a wra\u017cenie, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragnie odwr\u00f3ci\u0107 swe stanowisko wobec komunizmu &#8211; odwo\u0142a\u0107 wszelkie pot\u0119pienie, cho\u0107by tylko s\u0142owne. To w\u00f3wczas narodzi\u0142a si\u0119 watyka\u0144ska <em>Ostpolitik<\/em>, czyli polityka otwarcia na wschodnie kraje komunistyczne, kt\u00f3rej motorem by\u0142 mons. Agostino Casaroli.<\/p>\r\n<p>Na Soborze Watyka\u0144skim\u00a0II dosz\u0142o do starcia mi\u0119dzy dwiema mniejszo\u015bciami, z\u00a0kt\u00f3rych jedna \u017c\u0105da\u0142a pot\u0119pienia komunizmu, druga za\u015b \u017c\u0105da\u0142a \u201edialogu\u201d i\u00a0\u201eotwarcia\u201d na nowoczesny \u015bwiat, kt\u00f3rego przejawem by\u0142 r\u00f3wnie\u017c komunizm. Petycja o\u00a0pot\u0119pienie komunizmu, z\u0142o\u017cona 9\u00a0pa\u017adziernika 1965 roku przez 454 ojc\u00f3w soborowych z\u00a086 r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w nie zosta\u0142a nawet przekazana komisjom pracuj\u0105cym nad schematem soborowym, co wywo\u0142a\u0142o ogromny \u00adskandal.<\/p>\r\n<p>Konstytucja <em>Gaudium et Spes &#8211;<\/em> siedemdziesi\u0105ty i\u00a0ostatni dokument Soboru Watyka\u0144skiego\u00a0II &#8211; mia\u0142a dokona\u0107 ca\u0142kowicie nowego okre\u015blenia stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a\u00a0\u015bwiatem. Nie zawiera\u0142a ona jednak jakiejkolwiek formy pot\u0119pienia komunizmu. Milczenie soboru na temat komunizmu stanowi wprost wstrz\u0105saj\u0105ce zaniechanie ze strony tego historycznego zgromadzenia. Dzi\u015b winni\u015bmy zada\u0107 sobie pytanie, czy racj\u0119 mieli ci, kt\u00f3rzy na soborze demaskowali brutalny ucisk komunistyczny, \u017c\u0105daj\u0105c uroczystego pot\u0119pienia, czy te\u017c ci, kt\u00f3rzy wzorem architekt\u00f3w <em>Ostpolitik<\/em> uwa\u017cali, \u017ce nale\u017cy osi\u0105gn\u0105\u0107 jakie\u015b porozumienie czy kompromis z\u00a0komunizmem, poniewa\u017c komunizm, ich zdaniem, wyra\u017ca\u0142 pragnienie sprawiedliwo\u015bci i\u00a0mia\u0142 przetrwa\u0107 wiek lub dwa, czyni\u0105c \u015bwiat lepszym?<\/p>\r\n<p>Obrady soborowe sta\u0142yby si\u0119 same w\u00a0sobie wydarzeniem, od kt\u00f3rego rozpocz\u0105\u0142by si\u0119 proces wobec komunizmu analogiczny do tego, czym by\u0142 proces norymberski dla narodowego socjalizmu. Nawet je\u015bli nie zamieni\u0142by si\u0119 on w\u00a0proces o\u00a0charakterze karnym ani te\u017c proces <em>ex post<\/em> zwyci\u0119zc\u00f3w nad zwyci\u0119\u017conymi, jak Norymberga, to by\u0142by procesem kulturalnym i\u00a0moralnym, wytoczonym <em>ex ante<\/em> przez ofiary swym prze\u015bladowcom. <em>Za ka\u017cdym razem, gdy zbiera\u0142 si\u0119 sob\u00f3r powszechny<\/em> &#8211; stwierdzi\u0142 w\u00a0auli soborowej kardyna\u0142 Antonio Bacci &#8211; <em>zawsze rozwi\u0105zywa\u0142 wielkie problemy swoich czas\u00f3w i\u00a0pot\u0119pia\u0142 \u00f3wczesne b\u0142\u0119dy. S\u0105dz\u0119, \u017ce milczenie w\u00a0tej kwestii by\u0142oby niewybaczalnym b\u0142\u0119dem czy wr\u0119cz zbiorowym grzechem. <\/em>(\u2026) <em>Jest to wielka herezja teoretyczna i\u00a0praktyczna naszych czas\u00f3w, i\u00a0je\u015bli sob\u00f3r si\u0119 t\u0105 spraw\u0105 nie zajmie, mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 soborem straconym! <br \/><\/em><\/p>\r\n<p><strong>Co na ten temat m\u00f3wi wsp\u00f3\u0142czesna historiografia?<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; Dzi\u015b wiemy, \u017ce w\u00a0sierpniu 1962\u00a0roku we francuskim miasteczku Metz zawarto tajne porozumienie mi\u0119dzy kardyna\u0142em Tisserantem, przedstawicielem Watykanu, a\u00a0nowym arcybiskupem prawos\u0142awnym Jaros\u0142awia, Nikodemem, kt\u00f3ry &#8211; jak udowodniono po otwarciu moskiewskich archiw\u00f3w &#8211; okaza\u0142 si\u0119 agentem KGB. Na podstawie tego porozumienia w\u0142adze ko\u015bcielne zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do przemilczenia przez Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II kwestii komunizmu. Taki warunek postawi\u0142 Kreml zanim zezwoli\u0142 na uczestnictwo w\u00a0soborze obserwator\u00f3w patriarchatu moskiewskiego. W\u00a0tajnym archiwum watyka\u0144skim odnalaz\u0142em r\u0119czn\u0105 notatk\u0119 Paw\u0142a\u00a0VI potwierdzaj\u0105c\u0105 istnienie tego porozumienia. Inne szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce dokumenty zosta\u0142y opublikowane przez George\u2019a\u00a0Weigla w\u00a0wydanym niedawno drugim tomie imponuj\u0105cej biografii Jana Paw\u0142a\u00a0II. Weigel skonfrontowa\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142a z\u00a0archiw\u00f3w KGB, polskiej S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa i\u00a0wschodnioniemieckiej Stasi &#8211; znalezione przeze\u0144 dokumenty ukazuj\u0105, w\u00a0jaki spos\u00f3b komunistyczne w\u0142adze i\u00a0tajne s\u0142u\u017cby kraj\u00f3w bloku wschodniego penetrowa\u0142y Watykan, by wspiera\u0107 w\u0142asne interesy i\u00a0infiltrowa\u0107 najwy\u017csze szczeble katolickiej hierarchii.<\/p>\r\n<p>Przyk\u0142ad? Kolegium W\u0119gierskie w\u00a0Rzymie podczas trwania soboru i\u00a0w\u00a0latach posoborowych sta\u0142o si\u0119 fili\u0105 tajnych s\u0142u\u017cb z\u00a0Budapesztu. Wszyscy rektorzy kolegium od roku 1965 do 1987 &#8211; pisze Weigel &#8211; musieli by\u0107 zarejestrowanymi i\u00a0aktywnymi agentami przeszkolonymi do dzia\u0142a\u0144 dezinformacyjnych czy cho\u0107by instalacji \u201epluskiew\u201d. Polska S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa z\u00a0kolei mia\u0142a dobrze umieszczonego ko\u015bcielnego wsp\u00f3\u0142pracownika pod kryptonimem \u201eJankowski\u201d, czyli ksi\u0119dza Micha\u0142a Czajkowskiego, biblist\u0119 zajmuj\u0105cego si\u0119 dialogiem \u017cydowsko\u201d\u2018chrze\u015bcija\u0144skim. SB wed\u0142ug Weigla pr\u00f3bowa\u0142a nawet wp\u0142yn\u0105\u0107 na przebieg debaty soborowej w\u00a0najistotniejszych zagadnieniach katolickiej teologii, jak na przyk\u0142ad rola Maryi w\u00a0historii zbawienia. Dyrektor IV\u00a0Departamentu pu\u0142kownik Stanis\u0142aw Morawski wraz z\u00a0kilkunastoma wsp\u00f3\u0142pracownikami &#8211; samymi ekspertami w\u00a0dziedzinie mariologii &#8211; pracowa\u0142 nad memorandum do ojc\u00f3w soborowych, w\u00a0kt\u00f3rym krytykowano \u201emaksymalistyczne\u201d stanowisko kardyna\u0142a Wyszy\u0144skiego wobec Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, podzielane r\u00f3wnie\u017c przez innych biskup\u00f3w.<\/p>\r\n<p><strong>Co sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 pora\u017cki konserwatyst\u00f3w we wspomnianym sporze mi\u0119dzy dwiema \u00adsoborowymi mniejszo\u015bciami: post\u0119pow\u0105 i\u00a0konserwatywn\u0105?<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; Moim zdaniem podstawowa przyczyna pora\u017cki konserwatyst\u00f3w i\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o s\u0142abo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego Ko\u015bcio\u0142a tkwi w\u00a0utracie charakterystycznej dla my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej wizji teologicznej, kt\u00f3ra postrzega histori\u0119 jako nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 a\u017c po kres czas\u00f3w walk\u0119 mi\u0119dzy dwoma pa\u0144stwami, o\u00a0kt\u00f3rych m\u00f3wi \u015bw.\u00a0Augustyn: Pa\u0144stwem Bo\u017cym i\u00a0pa\u0144stwem szatana. Gdy 12\u00a0pa\u017adziernika 1963\u00a0roku biskup Frani\u0107, chorwacki ordynariusz Splitu, zaproponowa\u0142, by do nowego okre\u015blenia Ko\u015bcio\u0142a <em>pielgrzymuj\u0105cego<\/em> dodano tradycyjne okre\u015blenie <em>walcz\u0105cy<\/em>, propozycja ta zosta\u0142a odrzucona. Wizerunek Ko\u015bcio\u0142a, jaki mia\u0142 zosta\u0107 przekazany \u015bwiatu, nie powinien pokazywa\u0107 walki, pot\u0119pienia, sporu, ale dialog, pok\u00f3j, ekumeniczn\u0105 i\u00a0bratersk\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze wszystkimi lud\u017ami. Post\u0119powej mniejszo\u015bci uda\u0142o si\u0119 nie tyle zmieni\u0107 doktryn\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, co zast\u0105pi\u0107 hierarchiczny i\u00a0walcz\u0105cy wizerunek Oblubienicy Chrystusa wizerunkiem demokratycznego zgromadzenia, dialoguj\u0105cego i\u00a0poddanego biegowi historii. Tymczasem w\u00a0istocie Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry cierpi w\u00a0czy\u015b\u0107cu i\u00a0triumfuje w\u00a0Raju, na ziemi walczy w\u00a0imi\u0119 Chrystusa, i\u00a0dlatego zwany jest <em>wojuj\u0105cym<\/em>. Odnalezienie na nowo tego ducha wydaje mi si\u0119 piln\u0105 potrzeb\u0105 Ko\u015bcio\u0142a naszych czas\u00f3w.<\/p>\r\n<p><strong>Jak przedstawia si\u0119 we W\u0142oszech stan debaty o\u00a0hermeneutyce ci\u0105g\u0142o\u015bci i\u00a0hermeneutyce zerwania? Kim s\u0105<\/strong> <strong>obecnie najwi\u0119ksi zwolennicy ka\u017cdej z\u00a0tych pozycji?<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; Najpe\u0142niejszym wyrazem \u201ehermeneutyki nieci\u0105g\u0142o\u015bci\u201d jest tak zwana szko\u0142a bolo\u0144ska, kt\u00f3ra wyda\u0142a pi\u0119\u0107 tom\u00f3w historii Soboru Watyka\u0144skiego\u00a0II, pod kierownictwem profesor\u00f3w Giuseppe Alberiga i, obecnie, Alberta Melloniego. Przeciwne wobec niej stanowisko zajmuj\u0105 uczeni wyra\u017caj\u0105cy krytyk\u0119 i\u00a0zak\u0142opotanie samym soborem i\u00a0jego dokumentami. Z\u00a0ich dzie\u0142 nale\u017cy przypomnie\u0107 przede wszystkim prac\u0119 <em>Iota unum<\/em> Romana Ameria, badania teologiczne biskupa Brunera Gherardiniego<em> <\/em>(<em>Sob\u00f3r Watyka\u0144ski\u00a0II &#8211; potrzeba debaty<\/em>, <em>Chybiony sob\u00f3r<\/em>, <em>Vaticanum\u00a0II &#8211; u\u00a0\u017ar\u00f3de\u0142 nieporozumienia<\/em>), a\u00a0tak\u017ce zatytu\u0142owane <em>Sob\u00f3r Powszechny Watyka\u0144ski\u00a0II. Sob\u00f3r pastoralny. Analiza historyczno\u201d\u2018filozoficzno\u201d\u2018teologiczna<\/em> sympozjum zorganizowane przez franciszkan\u00f3w Niepokalanej w\u00a0grudniu 2010\u00a0roku pod kierunkiem ojca Serafina Lanzetty &#8211; autora pracy <em>Iuxta modum. <\/em>Nie wolno te\u017c zapomina\u0107 o\u00a0pro\u015bbie skierowanej do Ojca \u015awi\u0119tego w\u00a0roku 2011 przez grono uczonych skupionych wok\u00f3\u0142 profesora Paola Pasqualucciego.<\/p>\r\n<p><strong>A\u00a0jakie jest Pana stanowisko w\u00a0tej kwestii?<\/strong><\/p>\r\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" style=\"margin: 10px;\" src=\"http:\/\/s6.ifotos.pl\/img\/R-de-Matt_xrsware.jpg\" alt=\"\" width=\"225\" height=\"351\" align=\"left\" \/>&#8211; Popieraj\u0105c zg\u0142aszany przez wspomnianych uczonych postulat wyja\u015bnienia okre\u015blonych kwestii, oferuj\u0119 ze swojej strony wk\u0142ad w\u00a0to dzie\u0142o nie jako teolog, ale jako historyk. Nie podejmuj\u0119 zatem dyskusji hermeneutycznej o\u00a0ci\u0105g\u0142o\u015bci lub nieci\u0105g\u0142o\u015bci dokument\u00f3w. W\u00a0moim opracowaniu opisuj\u0119 fakty i\u00a0rekonstruuj\u0119 kontekst, w\u00a0jakim \u015bwiat\u0142o dzienne ujrza\u0142y dokumenty soboru. Historyk Ko\u015bcio\u0142a nie mo\u017ce jednak oddzieli\u0107 wymiaru historycznego od wymiaru teologicznego. Chodzi wszak o\u00a0dwie zwi\u0105zane ze sob\u0105 i\u00a0wsp\u00f3\u0142zale\u017cne p\u0142aszczyzny, jak dusza i\u00a0cia\u0142o w\u00a0osobie ludzkiej. Je\u015bli wi\u0119c z\u00a0fakt\u00f3w historycznych wynikaj\u0105 kwestie teologiczne, historyk nie mo\u017ce tego zignorowa\u0107, ale winien wskaza\u0107 te kwestie, motywowany mi\u0142o\u015bci\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a, a\u00a0nie pragnieniem oczerniania go. Podobnie wszyscy ochrzczeni maj\u0105 prawo porusza\u0107 okre\u015blone kwestie na p\u0142aszczy\u017anie teologicznej i\u00a0stawia\u0107 uprawnionym w\u0142adzom ko\u015bcielnym pytania, cho\u0107 przecie\u017c nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 najwy\u017cszego Magisterium Ko\u015bcio\u0142a definitywnie orzekaj\u0105cego w\u00a0kwestiach kontrowersyjnych.<\/p>\r\n<p>Problem zwi\u0105zku mi\u0119dzy kryzysem wiary a\u00a0Soborem Watyka\u0144skim II wymaga odpowiedzi nie tylko na p\u0142aszczy\u017anie hermeneutycznej, ale r\u00f3wnie\u017c &#8211; o\u00a0ile nie przede wszystkim &#8211; na p\u0142aszczy\u017anie historycznej. Niezale\u017cnie od opinii na temat dokument\u00f3w soborowych podstawowym problemem nie jest kwestia ich interpretacji, ale zrozumienia natury historycznego wydarzenia, kt\u00f3re odcisn\u0119\u0142o swe pi\u0119tno na wieku dwudziestym i\u00a0obecnym. By rozwik\u0142a\u0107 kwesti\u0119 relacji mi\u0119dzy Vaticanum\u00a0II a\u00a0kryzysem naszych czas\u00f3w &#8211; zanim przejdziemy do hermeneutyki tekst\u00f3w &#8211; nale\u017cy dokona\u0107 historycznej oceny fakt\u00f3w. Dopiero po dokonaniu rekonstrukcji historycznej &#8211; nie wcze\u015bniej &#8211; do dzie\u0142a przyst\u0119puje teolog czy duszpasterz, by sformu\u0142owa\u0107 swoje opinie. Historyk, posiadaj\u0105c umiej\u0119tno\u015b\u0107 zrozumienia istoty wydarzenia, stara si\u0119 wy\u015bledzi\u0107 przyczyny i\u00a0skutki w\u00a0ideach oraz g\u0142\u0119bokich tendencjach epoki, w\u00a0tym wypadku epoki Soboru Watyka\u0144skiego\u00a0II.<\/p>\r\n<p><strong>Wielu utrzymuje, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny kryzys wiary nie jest wynikiem Soboru Watyka\u0144skiego\u00a0II, tylko nadu\u017cy\u0107 w\u00a0interpretacji jego dokument\u00f3w\u2026<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; M\u00f3wi si\u0119, \u017ce dokumenty soboru zosta\u0142y zmitologizowane i\u00a0wyrwane z\u00a0kontekstu<em>.<\/em> Je\u015bli to prawda, to czy odpowiedzialno\u015b\u0107 spada jedynie na autor\u00f3w tej mitologizacji i\u00a0wyrwania z\u00a0kontekstu, czy te\u017c spada r\u00f3wnie\u017c na w\u0142adze, kt\u00f3re mog\u0142y takiemu dzia\u0142aniu zapobiec, a\u00a0nie uczyni\u0142y tego? Czemu nie powstrzymano niew\u0142a\u015bciwej hermeneutyki? Z\u00a0kt\u00f3rych diecezji, parafii, seminari\u00f3w czy akademii papieskich usuni\u0119to osoby g\u0142osz\u0105ce b\u0142\u0119dn\u0105 hermeneutyk\u0119? Przeciwnie &#8211; usuwano, dyskryminowano i\u00a0prze\u015bladowano tych, kt\u00f3rzy pozostali wierni Tradycji. I\u00a0nie m\u00f3wi\u0119 tu ani o\u00a0arcybiskupie Lefebvre, ani o\u00a0biskupie de Castro Mayerze, lecz, na przyk\u0142ad, o\u00a0ks. Antonio Piolantim, bodaj najwi\u0119kszym w\u0142oskim teologu XX\u00a0wieku, kt\u00f3ry zosta\u0142 usuni\u0119ty ze stanowiska rektora Papieskiego Uniwersytetu Latera\u0144skiego. Odm\u00f3wiono mu purpury kardynalskiej, kt\u00f3r\u0105 przyznano Yvesowi Congarowi, zdecydowanie atakuj\u0105cemu <em>\u017ca\u0142osn\u0105 ultramonta\u0144sk\u0105 teologi\u0119<\/em> latera\u0144skiej uczelni.<\/p>\r\n<p>Jako narz\u0119dzie korekty niew\u0142a\u015bciwej hermeneutyki przedstawiono nam nowy Katechizm. Jednak\u017ce przez dwadzie\u015bcia lat, jakie min\u0119\u0142y od jego promulgacji, b\u0142\u0119dna hermeneutyka nadal bez przeszk\u00f3d si\u0119 rozwija\u0142a. Nale\u017cy zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce je\u015bli kierujemy si\u0119 trosk\u0105 o\u00a0zdj\u0119cie z\u00a0najwy\u017cszych w\u0142adz ko\u015bcielnych wszelkiej odpowiedzialno\u015bci za posoborowe z\u0142o, to takie stanowisko tylko pog\u0142\u0119bia z\u0142o, kt\u00f3rego chcieliby\u015bmy unikn\u0105\u0107. Je\u015bli przyjmiemy, \u017ce sob\u00f3r rzeczywi\u015bcie zdradzili fa\u0142szywi interpretatorzy jego dokument\u00f3w, jak zaprzeczy\u0107 odpowiedzialno\u015bci w\u0142adz ko\u015bcielnych, kt\u00f3re widzia\u0142y eksplozj\u0119 z\u0142a wynikaj\u0105cego z\u00a0b\u0142\u0119dnej hermeneutyki i\u00a0nie powstrzyma\u0142y go? Je\u017celi fa\u0142szywa hermeneutyka wyst\u0119powa\u0142a i\u00a0nadal wyst\u0119puje, je\u015bli odwo\u0142ywano si\u0119 do dokument\u00f3w soborowych, by czyni\u0107 co innego, ni\u017c zosta\u0142o w\u00a0nich ustalone, to kto ponosi za to odpowiedzialno\u015b\u0107? Czy tylko progresi\u015bci, czy r\u00f3wnie\u017c ci, kt\u00f3rzy pozwolili, by progresizm rozwija\u0142 si\u0119 w\u00a0\u0142onie Ko\u015bcio\u0142a i\u00a0nie interweniowali, czy to w\u00a0formie pot\u0119pienia go, czy te\u017c cho\u0107by powstrzymania?<\/p>\r\n<p>Je\u017celi u\u00a0\u017ar\u00f3de\u0142 kryzysu wiary nie le\u017cy samo wydarzenie w\u00a0postaci soboru, ale jedynie fa\u0142szywa interpretacja jego dokument\u00f3w, jak nale\u017cy oceni\u0107 samo wydarzenie w\u00a0kontek\u015bcie jego konkretnego kszta\u0142tu, \u015bwiatopogl\u0105du i\u00a0psychiki jego uczestnik\u00f3w, okoliczno\u015bci historycznych, w\u00a0jakich mia\u0142o ono miejsce czy mitologii, jaka wok\u00f3\u0142 niego naros\u0142a? Sob\u00f3r Watyka\u0144ski\u00a0II stanowi zwrot w\u00a0historii Ko\u015bcio\u0142a &#8211; nie tylko w\u00a0interpretacji, ale i\u00a0w\u00a0do\u015bwiadczeniu post\u0119powej teologii. Czy\u017c mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce zwrot taki nast\u0105pi\u0142, czy\u017cby w\u00a0epoce posoborowej nie dosz\u0142o do radykalnych zmian wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a? Samo to, \u017ce hermeneutyka zerwania, cho\u0107 fa\u0142szywa, uzyska\u0142a przewag\u0119 nad hermeneutyk\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015bci ju\u017c podczas soboru, stanowi przecie\u017c obiektywny fakt.<\/p>\r\n<p><strong>Jaka jest wi\u0119c w\u0142a\u015bciwa zasada hermeneutyki?<\/strong><\/p>\r\n<p>&#8211; Pierwsz\u0105 zasad\u0119 hermeneutyki wskazuje nam w\u00a0Ewangelii sam Jezus, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce drzewo poznaje si\u0119 po owocach (Mt 7, 17-20). Dzi\u015b klasztory stoj\u0105 opuszczone, drastycznie spad\u0142a liczba powo\u0142a\u0144, podobnie jak uczestnictwo we Mszy \u015awi\u0119tej i\u00a0przyst\u0119powanie do sakrament\u00f3w; ksi\u0119garnie, wydawnictwa, prasa i\u00a0uczelnie katolickie pe\u0142nymi gar\u015bciami rozpowszechniaj\u0105 b\u0142\u0119dy; ortodoksyjnego katechizmu ju\u017c si\u0119 nie naucza, proboszczowie, ba, nawet biskupi buntuj\u0105 si\u0119 przeciw Ojcu \u015awi\u0119temu; wierni na ca\u0142ym \u015bwiecie pogr\u0105\u017caj\u0105 si\u0119 w\u00a0zam\u0119cie religijnym i\u00a0moralnym. Nie bez przyczyny Benedykt\u00a0XVI m\u00f3wi\u0142 w\u00a0homilii w dniu uroczysto\u015bci Zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego, \u017ce \u017cyjemy w\u00a0wie\u017cy Babel.<\/p>\r\n<p>Je\u015bli przyczyn\u0105 tego wszystkiego nie jest \u201educh Soboru\u201d, kt\u00f3ry ogarn\u0105\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w\u00a0ostatnich pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu latach, to sk\u0105d si\u0119 to wzi\u0119\u0142o? A\u00a0je\u015bli te fa\u0142szywe owoce nie s\u0105 owocami soboru, ale jego fa\u0142szywej interpretacji, jakie s\u0105 dobre owoce poprawnej interpretacji soboru? Nie zamierzam zaprzecza\u0107 istnieniu wielu dobrych rzeczy we wsp\u00f3\u0142czesnym Ko\u015bciele. Jestem wr\u0119cz przekonany \u017ce, z\u00a0pomoc\u0105 \u0142aski, ju\u017c widoczne s\u0105 ziarna odrodzenia. Nale\u017ca\u0142oby jednak udowodni\u0107, \u017ce te dobre i\u00a0\u015bwi\u0119te owoce znajduj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w\u00a0duchu soboru, nie za\u015b w\u00a0\u017cywotnych si\u0142ach Tradycji istniej\u0105cych przed soborem i\u00a0do dzi\u015b wci\u0105\u017c p\u0142yn\u0105cych w\u00a0\u017cy\u0142ach mistycznego cia\u0142a Chrystusa, \u017cywi\u0105c je i\u00a0u\u015bwi\u0119caj\u0105c.<strong><em> <br \/><\/em><\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Roberto de Mattei &#8211; profesor historii nowo\u017cytnej na uniwersytetach w Cassino i\u00a0Rzymie, redaktor naczelny miesi\u0119cznika \u201eRadici Cristiane\u201d.<\/strong><\/p>\r\n<p><strong>Rozmowa z prof. Roberto de Mattei zosta\u0142a opublikowana w 28. nr.<em>\u00a0dwumiesi\u0119cznika &#8222;Polonia Christiana&#8221;<\/em><em>.<\/em>\u00a0Magazyn jest dost\u0119pny w kioskach, dobrych\u00a0salonach prasowych oraz na stronach\u00a0<a title=\"Ksi\u0119garnia Kontrrewolucji - ksi\u0105\u017cki i dewocjonalia\" href=\"http:\/\/www.ksiegarnia.piotrskarga.pl\/\">ksiegarnia.piotrskarga.pl<\/a>\u00a0i\u00a0<a title=\"EPCh Polonia Christiana\" href=\"http:\/\/www.epch.poloniachristiana.pl\/\">epch.poloniachristiana.pl<\/a>.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z profesorem Robertem de Mattei, dziekanem studi\u00f3w historycznych na Uniwersytecie Europejskim w Rzymie, autorem ksi\u0105\u017cki Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II &#8211; nieopowiedziana historia, rozmawia Valdis Grinsteins. Wiele os\u00f3b w\u00a0Polsce uwa\u017ca, \u017ce o\u00a0Soborze Watyka\u0144skim\u00a0II si\u0119 nie dyskutuje, \u017ce jest to rodzaj zaakceptowanego ju\u017c przez wszystkich dogmatu. Jak to wygl\u0105da w\u00a0Rzymie? Kto dyskutuje i\u00a0na ile autorytatywnie? &#8211; Po znanym [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[41,33],"class_list":["post-61904","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-vatican","tag-vaticanum2"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61904"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61904\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}