{"id":61900,"date":"2012-10-12T09:06:56","date_gmt":"2012-10-12T14:06:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61900"},"modified":"2012-10-12T09:06:56","modified_gmt":"2012-10-12T14:06:56","slug":"polskie-zamki-i-rezydencje-na-ukrainie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61900","title":{"rendered":"Polskie zamki i rezydencje na Ukrainie"},"content":{"rendered":"

„Polskie zabytki nie s\u0105 dla nas rodzime – my je po prostu mamy we krwi. Ich kszta\u0142ty wyry\u0142y si\u0119 w naszej pami\u0119ci od dziecka.”<\/strong><\/p>\r\n

Polskie zamki i rezydencje na dawnych Kresach, w tym tak\u017ce na obecnej Ukrainie, by\u0142y przedmiotem zainteresowania wielu badaczy, pisarzy, krajoznawc\u00f3w. Na przestrzeni wiek\u00f3w pisali o nich, malowali je tacy ludzie jak: J\u00f3zef Ignacy Kraszewski czy Napoleon Orda. S\u0105 te\u017c przedmiotem zainteresowania autor\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych przewodnik\u00f3w i leksykon\u00f3w po dawnych Kresach: R\u0105kowskiego, Krzywickiego, Hausera czy Tokarskiego. Sta\u0142y si\u0119 pasj\u0105 i dzie\u0142em \u017cycia Romana Aftanazego. Pasjonuj\u0105 jednak nie tylko polskich badaczy. Najlepszym tego przyk\u0142adem jest dwutomowy przewodnik (\u201e155 polskich zamk\u00f3w i rezydencji na Ukrainie. Cz. I\u201d i \u201e315 polskich zamk\u00f3w i rezydencji na Ukrainie. Cz. II\u201d) autorstwa Ukrai\u0144ca, Dmytra Antoniuka. Ukaza\u0142y si\u0119 one drukiem w serii \u201ePrzewodniki\u201d znanego z wielu doskona\u0142ych publikacji, kijowskiego wydawnictwa \u201eGrani-T\u201d.<\/p>\r\n

Autor jest Kijowianinem, dziennikarzem, podr\u00f3\u017cnikiem i krajoznawc\u0105. Cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry \u015bwiadomie porzuci\u0142 prac\u0119 stabiln\u0105, dobrze p\u0142atn\u0105, ale b\u0119d\u0105c\u0105 \u201ez\u0142otk\u0105 klatk\u0105\u201d dla mniej mo\u017ce pewnej i p\u0142atnej, ale daj\u0105cej wolno\u015b\u0107. Owoce tej wolno\u015bci przysz\u0142y bardzo szybko. W ci\u0105gu ostatnich 4 lat Dmytro Antoniuk napisa\u0142 7 doskona\u0142ych przewodnik\u00f3w turystycznych po Ziemi Po\u0142tawskiej, \u0179ytomierskiej, Winnickiej, po muzeach, pa\u0142acach i parkach oraz wspomniany dwutomowy przewodnik po polskich zamkach i rezydencjach na Ukrainie. Pr\u00f3cz tego jako wolny dziennikarz wsp\u00f3\u0142pracuje z licznymi czasopismami z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w: \u201eTurystyka Mi\u0119dzynarodowa\u201d, \u201eWiadomo\u015bci Kijowskie\u201d, \u201eKurier Galicyjski\u201d czy \u201eUkrai\u0144ski \u0179urnal\u201d ukazuj\u0105cy si\u0119 w Czechach.<\/p>\r\n

\u201ePolskie zabytki nie s\u0105 dla nas nawet rodzime – my je po prostu mamy we krwi. Ich kszta\u0142ty wyry\u0142y si\u0119 w naszej pami\u0119ci od dziecka. Kijowianie, ca\u0142e \u017cycie, oboj\u0119tnie gdzie by nie mieszkali, b\u0119d\u0105 wspomina\u0107 \u2018dom z chimerami\u2019 Horodeckiego, tarnopolanie wspomn\u0105 jak ca\u0142owali si\u0119 nad brzegiem stawu pod murami zamku Tarnowskiego, wo\u0142yniacy nie zapomn\u0105 wysokich \u015bcian bernardy\u0144skiego klasztoru w Izas\u0142awiu czy weselnych sesji fotograficznych wok\u00f3\u0142 neogotyckiego pa\u0142acu w Bia\u0142okrynicy, a mieszka\u0144cy Galicji powinni przez wiek dzi\u0119kowa\u0107 losowi za te karawany turyst\u00f3w, kt\u00f3re przyje\u017cd\u017caj\u0105 zobaczy\u0107 polskie zamki, pa\u0142ace, ko\u015bcio\u0142y i cmentarze \u201eZ\u0142otej Podkowy\u2019\u201d – tymi s\u0142owami rozpoczyna Autor w\u0119dr\u00f3wk\u0119 po polskich zabytkach obronnych i rezydencjalnych na Ukrainie. W obu tomach opisano ich a\u017c 470. Ksi\u0105\u017cki utrzymane s\u0105 w konwencji przewodnika turystycznego, jednak aby \u0142atwej mo\u017cna by\u0142o wyszuka\u0107 poszczeg\u00f3lne miejscowo\u015bci i obiekty zosta\u0142y one opisane z podzia\u0142em na obwody, na terenie kt\u00f3rych s\u0105 po\u0142o\u017cone. I tak w tomie pierwszym opisano obiekty le\u017c\u0105ce w obwodach: winnickim, \u017cytomierskim, tarnopolskim, chmielnickim, iwano-frankiwskim, lwowskim, wo\u0142y\u0144skim i r\u00f3wie\u0144skim. W tomie drugim pr\u00f3cz kolejnych zamk\u00f3w i dwor\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 we wspomnianych obwodach dodano jeszcze obiekty z obwod\u00f3w: kijowskiego, czerkaskiego a nawet odeskiego. Ka\u017cdy z obiekt\u00f3w przedstawiony jest na fotografii, niekiedy na kilku. R\u00f3wnie\u017c charakterystyczne, szczeg\u00f3lnie pi\u0119kne czy cenne detale ukazane s\u0105 na oddzielnych zdj\u0119ciach. Dla u\u0142atwienia lokalizacji zabytku do ka\u017cdego obwodu do\u0142\u0105czona jest tak\u017ce schematyczna mapa z rozmieszczeniem zamk\u00f3w i rezydencji. Szczeg\u00f3lne wra\u017cenie robi\u0105 mapy obwod\u00f3w podolskich: chmielnickiego i winnickiego – zabytk\u00f3w tam a\u017c g\u0119sto. \u00a0<\/p>\r\n

Czytaj\u0105c \u201ePolskie zamki i rezydencje\u201d ma si\u0119 wra\u017cenie nie tylko w\u0119dr\u00f3wki w przestrzeni, podr\u00f3\u017cy podolskimi stepami, wo\u0142y\u0144skimi polami i lasami, ale r\u00f3wnie\u017c jest to podr\u00f3\u017c w czasie. Autor zawar\u0142 wiele ciekawych i cennych informacji o ich w\u0142a\u015bcicielach, o rodach magnackich czy szlacheckich, kt\u00f3re przez wieki w nich zamieszkiwa\u0142y. I cho\u0107 wiele z tych obiekt\u00f3w to dzi\u015b \u201e\u017cywopisne ruiny\u201d to dzi\u0119ki opisom Antoniuka czytelnik mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107 jak wygl\u0105da\u0142o w nich \u017cycie codzienne, ale te\u017c bale, wesela, \u015bwi\u0119ta – s\u0142owem ca\u0142y barwny \u015bwiat dawnych Kres\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 z tych obiekt\u00f3w, niestety stosunkowo niewielka w por\u00f3wnaniu do ca\u0142o\u015bci zachowa\u0142a si\u0119 w do\u015b\u0107 dobrym stanie. Wiele z nich jest bardzo oryginalnych, cho\u0107 s\u0142abo znanych, jak np. rezydencja w Starych Pry\u0142ukach na Ziemi Chmielnickiej, gdzie zachowa\u0142y si\u0119 oryginalne \u201emaureta\u0144skie\u201d wn\u0119trza, czy pa\u0142ac w Samczykach z pi\u0119knymi malowid\u0142ami.\u00a0<\/p>\r\n

Jednym z podstawowych walor\u00f3w przewodnika jest jego aktualno\u015b\u0107. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce cho\u0107 niekt\u00f3re z opisywanych obiekt\u00f3w stoj\u0105 ju\u017c kilkaset lat, to bywa tak, \u017ce ostatnich kilkana\u015bcie by\u0142o dla nich szczeg\u00f3lnie dramatyczne. Autor odwiedzi\u0142 wszystkie opisane obiekty, obfotografowa\u0142 je, dzi\u0119ki temu, jego przewodniki s\u0105 w tej chwili najbardziej aktualnymi publikacjami o tych obiektach.<\/p>\r\n

Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje tak\u017ce bardzo estetyczne wydanie przewodnika – co jest ju\u017c dobr\u0105 tradycj\u0105 w przewodnikach tej serii. Nale\u017cy tak\u017ce koniecznie podkre\u015bli\u0107 udzia\u0142 w ca\u0142ym przedsi\u0119wzi\u0119ciu Polskiego Instytutu w Kijowie. Da\u0142 on bowiem przyk\u0142ad tego jak nale\u017cy wspiera\u0107 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu dokumentowanie, popularyzowanie i ochron\u0119 polskiej spu\u015bcizny na Ukrainie.<\/p>\r\n

Pr\u00f3cz szeregu wspomnianych zalet opisywanych przewodnik\u00f3w jest te\u017c i ta, nie merytoryczna, ale jak\u017ce niekiedy wa\u017cna – cena. Tom I kosztuje 25 hrywien, tom II – 30. To wg obecnego kursu waluty naszych wschodnich s\u0105siad\u00f3w daje odpowiednio 9,75 z\u0142 za I tom i 11,7 z\u0142 za tom II. Cena nieprzyzwoicie niska jak za tak dobre merytorycznie i estetycznie wydane publikacje. Niestety, wsz\u0119dzie jest ta przys\u0142owiowa \u0142y\u017cka dziegciu. W sierpniowe wakacyjne dni chodzi\u0142em w Kijowie od ksi\u0119garni do ksi\u0119garni pytaj\u0105c o te przewodniki. Wszystkie inne publikacje wydawnictwa Grani-T mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107, t\u0119 – nie. \u201eSprawa si\u0119 ryp\u0142a\u201d dopiero kiedy zadzwoni\u0142em do wydawnictwa. Ot\u00f3\u017c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten przewodnik mo\u017cna kupi\u0107 tylko w wydawnictwie albo na r\u00f3\u017cnych targach i pokazach przez nie organizowanych, lub w kt\u00f3rych bierze ono udzia\u0142. Zada\u0142em sobie trud i wraz z przyjacielem (sam bym pewnie nie trafi\u0142) udali\u015bmy si\u0119 na obrze\u017ca Kijowa, za Dniepr aby w\u015br\u00f3d licznych bli\u017aniaczo podobnych i jednakowo przyt\u0142aczaj\u0105cych 20-pietrowych blok\u00f3w znale\u017a\u0107 ten w\u0142a\u015bciwy, na 20-tym pi\u0119trze kt\u00f3rego mie\u015bci si\u0119 wydawnictwo. Podejrzewam jednak, \u017ce wielu z tych, kt\u00f3rzy chcieliby na pewno przeczyta\u0107 przewodnik Dmytra Antoniuka na takie po\u015bwiecenie nie sta\u0107. A czytelnik z Polski nie kupi ich niestety ani we Lwowie ani w \u0141ucku. I to jest wa\u017cny, ale jedyny mankament zwi\u0105zany z t\u0105 publikacj\u0105. By\u0107 mo\u017ce jednak zostanie on szybko naprawiony, bo planowane jest wydanie polskoj\u0119zycznej jego wersji. Ale ot tym wi\u0119cej powie sam Autor:<\/p>\r\n

http:\/\/www.kresy.pl\/publicystyka,omowienia?zobacz\/kocham-wszystko-co-jest-polskie-na-ukrainie<\/p>\r\n

Mimo tego, \u017ce los i stan wielu z tych zabytk\u00f3w jest smutny. Sta\u0142y si\u0119 ofiarami czasu, zmian politycznych ale te\u017c niekiedy oboj\u0119tno\u015bci urz\u0119dniczej, to warto na koniec przytoczy\u0107 jeszcze jedno zdanie Autora: \u201eNiech\u017ce sobie tam pa\u0144stwowi urz\u0119dnicy odpowiedzialni za zabytki dalej wycieraj\u0105 spodnie w swoich biurach, my za\u015b r\u00f3bmy to co jest w naszych si\u0142ach, odwiedzajmy te znane i mniej znane pa\u0142ace i zamki nie pozwalajmy aby zainteresowanie nimi zagas\u0142o.\u201d<\/p>\r\n

I temu w\u0142a\u015bnie s\u0142u\u017cy\u0107 maj\u0105 opisane przewodniki.<\/p>\r\n

Krzysztof Wojciechowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n