{"id":61702,"date":"2012-10-05T21:58:06","date_gmt":"2012-10-06T02:58:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61702"},"modified":"2012-10-05T21:58:06","modified_gmt":"2012-10-06T02:58:06","slug":"churchill-a-sowieci-prof-peter-stachura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61702","title":{"rendered":"Churchill a Sowieci – prof. Peter Stachura<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wielka Brytania przy\u0142o\u017cy\u0142a r\u0119k\u0119 do konsekwentnego realizowania sowieckiej polityki podboju i eksterminacji, staj\u0105c si\u0119 tym samym wsp\u00f3\u0142winna wszystkich krzywd, jakie ponie\u015bli Polacy z r\u0105k komunistycznego re\u017cimu – pisze brytyjski historyk.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Fot. Imperial War Museums\/Wikimedia Commons<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Sowiecka inwazja na Polsk\u0119 17 wrze\u015bnia 1939 roku zosta\u0142a przyj\u0119ta przez brytyjski rz\u0105d ze spokojem, mimo \u017ce przedwojenne relacje Wielkiej Brytanii ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim mia\u0142y charakter raczej ch\u0142odny, \u017ceby nie powiedzie\u0107 wrogi. Korzenie tej dychotomii tkwi\u0142y zapewne w tradycyjnym braku zainteresowania Wielkiej Brytanii Europ\u0105 Wschodni\u0105. Ta postawa – nie tylko wobec Zwi\u0105zku Sowieckiego, ale tak\u017ce wobec sojusznika, jakim by\u0142a Polska – odegra\u0142a decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w czasie wojny, zw\u0142aszcza, gdy w roku 1940 funkcj\u0119 premiera obj\u0105\u0142 Winston Churchill.<\/p>\r\n

Mimo opinii zagorza\u0142ego wroga bolszewizmu, jak\u0105 zas\u0142u\u017cenie cieszy\u0142 si\u0119 w okresie mi\u0119dzywojennym, Churchill tu\u017c przed wybuchem wojny nieco z\u0142agodzi\u0142 swoje pogl\u0105dy na temat Zwi\u0105zku Sowieckiego. W pa\u017adzierniku 1938 roku na przyk\u0142ad, sk\u0142oni\u0142 Wielk\u0105 Brytani\u0119 do zawarcia sojuszu z Sowietami w celu stworzenia przeciwwagi dla rosn\u0105cej pot\u0119gi narodowosocjalistycznych Niemiec. Broni\u0142 on tak\u017ce decyzji o dokonaniu przez Sowiety inwazji na Polsk\u0119 jako usprawiedliwionego aktu samoobrony wobec Niemiec. Jako premier, Churchill w kr\u00f3tkim czasie pokaza\u0142, i\u017c najbardziej zale\u017ca\u0142o mu na utrzymaniu brytyjskiego imperium oraz na odbudowie r\u00f3wnowagi si\u0142 na kontynencie europejskim. O nawi\u0105zaniu przez jego rz\u0105d stosunk\u00f3w ze Stalinem zdecydowa\u0142 oportunizm nie obrona zasad.<\/p>\r\n

Z kolei Sowieci – mimo, \u017ce tradycyjnie pot\u0119piali brytyjski imperializm i kapitalistyczno-bur\u017cuazyjn\u0105 klas\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105<\/em> – tak\u017ce zaczynali rozumie\u0107, \u017ce Wielka Brytania mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dla nich po\u017cytecznym partnerem w chwili, kiedy nazistowsko-sowiecki pakt z 1939 roku zosta\u0142 z\u0142amany przez rozpocz\u0119cie przez Hitlera operacji \u201eBarbarossa\u201d w czerwcu 1941 roku.<\/p>\r\n

W sytuacji, kiedy Niemcy zacz\u0119\u0142y zagra\u017ca\u0107 istnieniu zar\u00f3wno Wielkiej Brytanii, jak i Zwi\u0105zku Sowieckiego, nie by\u0142o niczego specjalnie zaskakuj\u0105cego w fakcie, \u017ce niezale\u017cnie od dziel\u0105cych te dwa kraje g\u0142\u0119bokich r\u00f3\u017cnic ideologicznych i politycznych, zacz\u0119\u0142y one d\u0105\u017cy\u0107 do po\u0142\u0105czenia si\u0142 w celu pokonania Niemiec. Rzecz jasna, kosztem Polski.<\/p>\r\n

Dla Sowiet\u00f3w wszystko!<\/strong><\/p>\r\n

Na \u201eczerwony terror\u201d, kt\u00f3ry charakteryzowa\u0142 sowieck\u0105 okupacj\u0119 Kres\u00f3w Wschodnich Polski w latach 1939-1941, wygodnie by\u0142o patrze\u0107 przez palce Brytyjczykom, ale oczywi\u015bcie nie Polakom. Przyk\u0142adem takiej dysproporcji by\u0142o zachowanie Churchilla wywieraj\u0105cego presj\u0119 na londy\u0144ski Rz\u0105d Polski na Wychod\u017astwie, aby ten zgodzi\u0142 si\u0119 na zawarcie w lipcu 1941 roku paktu ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim, kt\u00f3ry to pakt wcale nie gwarantowa\u0142 Polsce zachowania jej wschodnich granic. Na dodatek Churchill d\u0105\u017cy\u0142 do tego, aby Zwi\u0105zek Sowiecki sprzymierzy\u0142 si\u0119 w roku 1942 z Wielk\u0105 Brytani\u0105 i Stanami Zjednoczonymi, formuj\u0105c tzw. Wielk\u0105 Koalicj\u0119. Brytyjski premier by\u0142 tak\u017ce gor\u0105cym promotorem konwoj\u00f3w arktycznych zaopatruj\u0105cych armi\u0119 sowieck\u0105. Churchill by\u0142 g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce Sowieci s\u0105 niezb\u0119dni do pokonania Hitlera.<\/p>\r\n

Z tego te\u017c powodu, premier Wielkiej Brytanii by\u0142 got\u00f3w zgodzi\u0107 si\u0119 na dowolne ust\u0119pstwa wobec Stalina, wliczaj\u0105c w to sowieckie roszczenia wobec wschodnich granic Polski. Brytyjsko-sowieckie porozumienie z maja 1942 roku po cichu uznawa\u0142o Lini\u0119 Curzona za przysz\u0142\u0105 granic\u0119 polsko-sowieck\u0105. W podobnie koncyliacyjnym wobec Stalina duchu Churchill zdecydowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce zbagatelizowa\u0107 masakr\u0119 w Katyniu. Wiedza o bestialskim mordzie dokonanym przez Sowiet\u00f3w na 25\u00a0000 oficer\u00f3w polskiej armii w Katyniu wysz\u0142a na jaw w kwietniu 1943 roku, ale ju\u017c wcze\u015bniej, dzi\u0119ki informacjom dostarczanym przez wywiad, wiadomo by\u0142o, \u017ce za t\u0105 zbrodni\u0105 sta\u0142o NKWD.<\/p>\r\n

Churchill, mimo deklarowanego cz\u0119sto podziwu dla Polak\u00f3w – zw\u0142aszcza dla heroizmu polskich pilot\u00f3w w czasie Bitwy o Angli\u0119 w 1940 roku, jak r\u00f3wnie\u017c osobi\u015bcie dla Sikorskiego i jego nast\u0119pc\u00f3w – by\u0142 w oczywisty spos\u00f3b gotowy po\u015bwi\u0119ci\u0107 narodowy interes Polski w kszta\u0142cie definiowanym przez polski rz\u0105d, po to tylko, aby udobrucha\u0107 Stalina.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie trzeba rozpatrywa\u0107 nieudzielenie przeze\u0144 pomocy Armii Krajowej podczas Powstania Warszawskiego. W obliczu zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 ko\u0144ca wojny, a zw\u0142aszcza wobec burzliwego marszu Armii Czerwonej na froncie wschodnim oraz jej zwyci\u0119stw nad Wermachtem pod Stalingradem i Kurskiem, wp\u0142yw Sowiet\u00f3w na brytyjsk\u0105 polityk\u0119 nieuchronnie nabiera\u0142 coraz wi\u0119kszego znaczenia.<\/p>\r\n

Carte blanche<\/em><\/strong> Stalina<\/strong><\/p>\r\n

Churchill nie dzia\u0142a\u0142 jednak wy\u0142\u0105cznie z w\u0142asnej inicjatywy ani te\u017c jedynie w narodowym interesie Wielkiej Brytanii. Kiedy tylko Stalin zosta\u0142 jego sojusznikiem, brytyjscy politycy obrali kierunek prosowiecki. Podobnie brytyjska opinia publiczna zacz\u0119\u0142a przejawia\u0107 ciep\u0142e uczucia wobec Sowiet\u00f3w. Sentyment ten zdecydowanie wykroczy\u0142 poza ramy brytyjskiej lewicy, to znaczy Partii Pracy, partii komunistycznych oraz zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, rozszerzaj\u0105c si\u0119 na centrum i prawic\u0119 – wcze\u015bniej antybolszewickie i antysowieckie. Pozosta\u0142e instytucje i organizacje pa\u0144stwowe, wliczaj\u0105c w to pras\u0119 (szczeg\u00f3lnie takie tytu\u0142y jak nale\u017c\u0105cy do lorda Beaverbrooka \u201eThe Daily Express\u201d), uczelnie wy\u017csze (zw\u0142aszcza Uniwersytet w Cambridge ze swoj\u0105 s\u0142awetn\u0105 sieci\u0105 agent\u00f3w sowieckich z wy\u017cszych sfer) oraz BBC, obra\u0142y kierunek prosowiecki.<\/p>\r\n

Warto tak\u017ce odnotowa\u0107, i\u017c brytyjskie agencje wywiadowcze, zw\u0142aszcza MI5, by\u0142y g\u0142\u0119boko zinfiltrowane przez profesjonalnych, wp\u0142ywowych prosowieckich Brytyjczyk\u00f3w. Polityka Churchilla by\u0142a zatem w pe\u0142ni sp\u00f3jna z tym, co wi\u0119kszo\u015b\u0107 Brytyjczyk\u00f3w my\u015bla\u0142a o Zwi\u0105zku Sowieckim, cho\u0107 mo\u017ce niekoniecznie o samym bolszewizmie. Ostatecznie wszelkie uprzedzenia pokona\u0142 fakt obrania przez Wielk\u0105 Brytani\u0119 i Zwi\u0105zek Sowiecki, wraz ze Stanami Zjednoczonymi i rz\u0105dem Sikorskiego, za podstawowy cel pokonanie Niemiec.<\/p>\r\n

Churchill niespecjalnie interesowa\u0142 si\u0119 Polsk\u0105 i Europ\u0105 Wschodni\u0105, i wierzy\u0142, \u017ce kraje te czuj\u0105 si\u0119 naturalnie w sferze sowieckich wp\u0142yw\u00f3w i sowieckiej kontroli. Ten pogl\u0105d brytyjskiego premiera objawi\u0142 si\u0119 w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci na poziomie mi\u0119dzynarodowej dyplomacji podczas konferencji w Teheranie w listopadzie 1943 roku oraz w Ja\u0142cie w lutym 1945 roku. Rz\u0105d polski nie zosta\u0142 zaproszony do wzi\u0119cia udzia\u0142u w \u017cadnej z tych konferencji.<\/p>\r\n

Spotkania owe wykaza\u0142y jaskrawo, \u017ce Wielka Brytania sta\u0142a si\u0119 partnerem podporz\u0105dkowanym Stanom Zjednoczonym i Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu. Roosevelt i Stalin zarz\u0105dzali politycznym, dyplomatycznym, ekonomicznym i militarnym zapleczem antyhitlerowskiej koalicji. Churchill stawa\u0142 si\u0119 postaci\u0105 coraz wyra\u017aniej marginalizowan\u0105. Gdyby nawet chcia\u0142 (chocia\u017c tak nie by\u0142o), nie by\u0142by w stanie odwr\u00f3ci\u0107 swej prosowieckiej polityki. Roosevelt prowadzi\u0142 polityk\u0119 jeszcze bardziej prosowieck\u0105, podlan\u0105 sympati\u0105, je\u015bli nie wr\u0119cz podziwem, dla Stalina i dla \u201eheroicznych\u201d – jak ich nazywa\u0142 – \u017co\u0142nierzy rosyjskich walcz\u0105cych przeciwko Niemcom.<\/p>\r\n

Nast\u0119pstwa tej polityki zgotowa\u0142y Polsce prawdziw\u0105 tragedi\u0119 – wskutek ja\u0142ta\u0144skich decyzji \u201eWielkiej Tr\u00f3jki\u201d Stalin zagarn\u0105\u0142 wschodnie obszary Rzeczypospolitej, reszcie kraju narzucaj\u0105c si\u0142\u0105 re\u017cim komunistyczny. \u201eWujek Joe\u201d dosta\u0142 od swych wojennych sprzymierze\u0144c\u00f3w carte blanche<\/em>, bez wzgl\u0119du na wszelkie nadu\u017cycia, jakich zamierza\u0142 si\u0119 dopu\u015bci\u0107 wobec Polski – bez wzgl\u0119du na sfa\u0142szowane wybory, rabowanie mienia, aresztowania, morderstwa i deportacje.<\/p>\r\n

\u201ePerfidny Albion\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Po wojnie rz\u0105dowi Wielkiej Brytanii przej\u0119cie si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105 sowieckiego barbarzy\u0144stwa w Polsce zaj\u0119\u0142o \u0142adnych par\u0119 lat. Przez pewien czas, kiedy na czele brytyjskiego rz\u0105du sta\u0142 wywodz\u0105cy si\u0119 z Partii Pracy Clement Attlee, Brytyjczycy zachowywali si\u0119 wobec Sowiet\u00f3w w spos\u00f3b niemal s\u0142u\u017calczy. Sowieci nadal cieszyli si\u0119 wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 w Wielkiej Brytanii ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j udzia\u0142 w zwyci\u0119stwie nad Niemcami i Attlee korzysta\u0142 z tego w pe\u0142ni. Ten stosunek do Sowiet\u00f3w by\u0142 zreszt\u0105 zgodny z jego pogl\u0105dami, jak r\u00f3wnie\u017c z opiniami wielu jego koleg\u00f3w zasiadaj\u0105cych w rz\u0105dzie i dzia\u0142aj\u0105cych w \u015brodowisku Partii Pracy.<\/p>\r\n

Wyja\u015bnia to w du\u017cym stopniu nawo\u0142ywania brytyjskiego premiera kierowane do wci\u0105\u017c przebywaj\u0105cych w Wielkiej Brytanii Polskich Si\u0142 Zbrojnych, aby ich \u017co\u0142nierze wracali do domu, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w odbudowie swego kraju. Rz\u0105d Clementa Attlee przysta\u0142 tak\u017ce na wyra\u017cone wprost \u017c\u0105danie Stalina, aby zabroni\u0107 polskim \u017co\u0142nierzom wzi\u0119cia udzia\u0142u w londy\u0144skiej Paradzie Zwyci\u0119stwa w roku 1946. Jedynie garstka konserwatywnych cz\u0142onk\u00f3w brytyjskiego parlamentu wyrazi\u0142a sw\u00f3j sprzeciw wobec tego i innych antypolskich zachowa\u0144 podejmowanych we wczesnych latach powojennych wy\u0142\u0105cznie po to, aby zadowoli\u0107 Stalina.<\/p>\r\n

Kiedy wiedza o naturze sowieckiej okupacji i dominacji nad Polsk\u0105 i innymi krajami Europy Wschodniej sta\u0142a si\u0119 na Zachodzie bardziej powszechna, relacje pomi\u0119dzy rz\u0105dem brytyjskim a Zwi\u0105zkiem Sowieckim uleg\u0142y znacz\u0105cej zmianie. Sta\u0142o si\u0119 tak zw\u0142aszcza po nastaniu zimnej wojny, kiedy to zapad\u0142a \u201e\u017celazna kurtyna\u201d (okre\u015blenie, o ironio!, Churchilla), by na prawie p\u00f3\u0142 wieku podzieli\u0107 Europ\u0119 na odr\u0119bne strefy interes\u00f3w. Pod koniec lat czterdziestych brytyjska opinia publiczna oraz brytyjscy politycy, zwr\u00f3cili si\u0119 wreszcie przeciwko Sowietom, mimo \u017ce niekt\u00f3re organizacje lewicowe i lewicowi intelektuali\u015bci nadal, wbrew faktom, podziwiali Stalina. Jaskrawego przyk\u0142adu dostarcza w tej materii Eric Hobsbawm – jeden z czo\u0142owych historyk\u00f3w marksistowskich \u017cydowskiego pochodzenia – kt\u00f3ry po dzi\u015b dzie\u0144 pozostaje nieprzejednanym stalinist\u0105.<\/p>\r\n

Reasumuj\u0105c, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce wp\u0142yw Sowiet\u00f3w na brytyjsk\u0105 polityk\u0119 w czasie II wojny \u015bwiatowej i zaraz po niej by\u0142 dla Polski katastrofalny. Churchill got\u00f3w by\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 narodowy interes Polski bez mrugni\u0119cia okiem, kiedy tylko przysz\u0142o mu zmierzy\u0107 si\u0119 z \u017c\u0105daniami Stalina. Ten stosunek do Polski wida\u0107 jak na d\u0142oni na przyk\u0142adzie uporczywego zaprzeczania brytyjskiego rz\u0105du winie Sowiet\u00f3w za masakr\u0119 katy\u0144sk\u0105. W pogoni za realizowaniem w\u0105sko rozumianego interesu narodowego, Wielka Brytania przy\u0142o\u017cy\u0142a r\u0119k\u0119 do konsekwentnego realizowania sowieckiej polityki podboju i eksterminacji. Zas\u0142u\u017cy\u0142a w ten spos\u00f3b na miano, jakim d\u0142ugo okre\u015blano j\u0105 w Europie: \u201eperfidny Albion\u201d – zdradziecki \u201esojusznik\u201d Polski w czasie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\r\n

\u00a0Prof. Peter Stachura<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Prof. Peter Stachura – dyrektor Centrum Bada\u0144 Wsp\u00f3\u0142czesnej Historii Polski, autor wielu opracowa\u0144 po\u015bwi\u0119conych dwudziestowiecznej historii Polski i Niemiec. By\u0142 kierownikiem Katedry Wsp\u00f3\u0142czesnej Historii Europy na szkockim Uniwersytecie w Stirling.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wielka Brytania przy\u0142o\u017cy\u0142a r\u0119k\u0119 do konsekwentnego realizowania sowieckiej polityki podboju i eksterminacji, staj\u0105c si\u0119 tym samym wsp\u00f3\u0142winna wszystkich krzywd, jakie ponie\u015bli Polacy z r\u0105k komunistycznego re\u017cimu – pisze brytyjski historyk. Fot. Imperial War Museums\/Wikimedia Commons Sowiecka inwazja na Polsk\u0119 17 wrze\u015bnia 1939 roku zosta\u0142a przyj\u0119ta przez brytyjski rz\u0105d ze spokojem, mimo \u017ce przedwojenne relacje Wielkiej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,50,220,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61702"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61702\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}