{"id":61595,"date":"2012-10-02T21:49:30","date_gmt":"2012-10-03T02:49:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61595"},"modified":"2012-10-14T08:46:53","modified_gmt":"2012-10-14T13:46:53","slug":"stalinowski-morderca-sadowy-tadeusz-pluzanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61595","title":{"rendered":"Stalinowski morderca s\u0105dowy"},"content":{"rendered":"

Jan (Iwan) Amons by\u0142 prokuratorem wojskowym w\u00a0czasach stalinizmu. Oskar\u017ca\u0142 polskich patriot\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali nast\u0119pnie skazani na wyroki wieloletniego wi\u0119zienia. Wielu zamordowano.<\/strong><\/p>\r\n

Amons, cho\u0107 by\u0142 Polakiem, do wymiaru \u201esprawiedliwo\u015bci\u201d w\u00a0powojennej Polsce trafi\u0142 ju\u017c jako oficer sowiecki<\/strong>, wcze\u015bniej przez lata s\u0142u\u017c\u0105cy w\u00a0organach represji ZSRS i\u00a0Armii Czerwonej.<\/p>\r\n

Ju\u017c w\u00a0czerwcu 1944 r. zosta\u0142 szefem Wojskowej Prokuratury Rejonowej w\u00a0\u201ewyzwolonym\u201d Lublinie. Polak\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowc\u00f3w prze\u015bladowa\u0142 tak\u017ce jako oficer \u015bledczy <\/strong>Prokuratury 1. Armii WP, prokurator 2. DP i\u00a0wiceprokurator Prokuratury KBW. W\u00a01946 r. swoje krwawe \u017cniwo ponownie kontynuowa\u0142 w\u00a0Lublinie, potem w\u00a0Gda\u0144sku, by w\u00a0ko\u0144cu w\u00a01950 r. zosta\u0107 prokuratorem Prokuratury Wojsk Lotniczych. W\u00a01948 r. zosta\u0142 podpu\u0142kownikiem.<\/p>\r\n

Ofiary Amonsa<\/strong><\/p>\r\n

W\u00a0procesach politycznych oskar\u017ca\u0142, mimo \u017ce nie mia\u0142 pe\u0142nego wykszta\u0142cenia prawniczego (w\u00a01939 r. sko\u0144czy\u0142 jedynie jednoroczny kurs prawniczy dla prokurator\u00f3w i\u00a0s\u0119dzi\u00f3w \u015bledczych w\u00a0Chabarowsku nad Amurem). Sprawy te ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j k\u0142amliwy charakter nazywamy dzi\u015b mordami s\u0105dowymi.<\/strong> Ludzi skazywano na podstawie spreparowanych dowod\u00f3w winy. I\u00a0tak w\u00a0akcie oskar\u017cenia przeciwko p\u0142k. Bernardowi Adameckiemu, wobec kt\u00f3rego wnosi\u0142 o\u00a0wieloletnie wi\u0119zienie, napisa\u0142, \u017ce w\u00a0lipcu 1946 r. ten komendant Wojskowej Szko\u0142y Technicznej z\u00a0polecenia p\u0142k. Franciszka Hermana rozpocz\u0105\u0142 tworzenie tajnej organizacji w\u00a0wojskach lotniczych, kt\u00f3rej celem mia\u0142o by\u0107 obalenie si\u0142\u0105 w\u0142adzy pa\u0144stwowej oraz prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci szpiegowskiej na rzecz mocarstw imperialistycznych. W\u00a0uzasadnieniu czytamy m.in.: \u201eProces ten to jeszcze jedno zdemaskowanie nikczemnej garstki wykoleje\u0144c\u00f3w narodu polskiego, kt\u00f3rzy zdradzili sw\u00f3j kraj i\u00a0wiernie s\u0142u\u017cyli agentom \u015bwiata imperialistycznego, d\u0105\u017c\u0105c do nowej po\u017cogi wojennej\u201d.<\/em><\/p>\r\n

W tym samym procesie \u017c\u0105da\u0142\u00a0kary \u015bmierci dla p\u0142k. J\u00f3zefa\u00a0Jungrava, p\u0142k. Augusta\u00a0Menczaka, p\u0142k. Stanis\u0142awa Michowskiego,\u00a0pp\u0142k. W\u0142adys\u0142awa\u00a0Minakowskiego i p\u0142k. Szczepana\u00a0\u015acibiora. Tych pi\u0119ciu ofi cer\u00f3w,\u00a0a tak\u017ce p\u0142k. Adameckiego\u00a0s\u0105d skaza\u0142 na kar\u0119 \u015bmierci.\u00a0Bierut nie skorzysta\u0142 z prawa\u00a0\u0142aski i ca\u0142a sz\u00f3stka zosta\u0142a\u00a0zabita strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy\u00a0<\/strong>7 sierpnia 1952 r. w wi\u0119zieniu\u00a0mokotowskim w Warszawie.\u00a0Przez lata PRL mordowano\u00a0pami\u0119\u0107 o nich. Dzi\u015b, po 23 latach\u00a0III RP, ich szcz\u0105tki s\u0105 odkopywane\u00a0na \u0141\u0105czce.<\/p>\r\n

Nieoczekiwane spotkanie<\/strong><\/p>\r\n

Ale i\u00a0po Iwanie Amonsie te\u017c \u015blad zagin\u0105\u0142. Wybitny znawca stalinizmu Krzysztof Szwagrzyk napisa\u0142: \u201eDalsze losy nieznane\u201d. <\/em><\/strong>A\u017c do dzi\u015b wiadomo by\u0142o jedynie, \u017ce w\u00a01954 r. zosta\u0142 oddelegowany do ZSRS. A\u017c nagle prokurator Amons odnalaz\u0142 si\u0119 w\u2026 Bykowni. <\/strong>I\u00a0to bynajmniej nie w\u00a0zbiorowym dole \u015bmierci, ale podczas uroczysto\u015bci otwarcia Polskiego Cmentarza Wojennego – we wrze\u015bniu br.<\/p>\r\n

W\u00a0Ambasadzie RP w\u00a0Kijowie Bronis\u0142aw Komorowski wr\u0119czy\u0142 odznaczenia za zas\u0142ugi dla Polski przedstawicielom spo\u0142eczno\u015bci polskiej na Ukrainie, ale tak\u017ce obywatelom Ukrainy. W\u015br\u00f3d udekorowanych Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Zas\u0142ugi znalaz\u0142 si\u0119\u2026 Amons.<\/strong> Po chwili us\u0142ysza\u0142em: emerytowany prokurator wojskowy, a\u00a0dodatkowo jeden z\u00a0najwybitniejszych badaczy zbrodni stalinowskich pope\u0142nionych na Ukrainie. Stalinowski prokurator bada stalinowskie zbrodnie – c\u00f3\u017c za chichot historii – pomy\u015bla\u0142em –\u00a0i\u00a0jeszcze dostaje za to medal od polskiego prezydenta.<\/p>\r\n

Relatywizacja zbrodni<\/strong><\/p>\r\n

Po uroczysto\u015bci odszuka\u0142em prokuratora Amonsa. Fachowo opowiada\u0142, \u017ce masowymi grobami w\u00a0Bykowni zajmuje si\u0119 od 20 lat. Teraz jest na emeryturze,<\/strong> ale wcze\u015bniej – jako pe\u0142nomocnik ukrai\u0144skiego rz\u0105du – odpowiada\u0142 za rehabilitacje ofiar represji politycznych w\u00a0ZSRS. Tu rozmowa si\u0119 urwa\u0142a, bo do Amonsa podesz\u0142a starsza pani z\u00a0gratulacjami. Dzi\u0119kowa\u0142a za pomoc udzielan\u0105 im, Polakom, w\u00a0wyja\u015bnianiu sowieckich zbrodni. Za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 przy ekshumacjach w\u00a0Bykowni, za ksi\u0105\u017cki. Bo Amons ustali\u0142 m.in., \u017ce na tym najwi\u0119kszym ukrai\u0144skim cmentarzysku le\u017c\u0105 nie tylko polscy oficerowie z\u00a0ukrai\u0144skiej listy katy\u0144skiej, zamordowali w\u00a01940\u00a0r., ale tak\u017ce ofiary antypolskiej akcji NKWD z\u00a0lat 1937-1938. Og\u00f3\u0142em 7-8\u00a0tys. Polak\u00f3w, dwa razy wi\u0119cej, ni\u017c si\u0119 przyjmuje.<\/p>\r\n

Wracamy do rozmowy. Amons wspomina, \u017ce jest emerytowanym pu\u0142kownikiem armii ukrai\u0144skiej, a\u00a0przez 30 lat by\u0142 prokuratorem generalnym Ukrainy. \u201eMa pan wizyt\u00f3wk\u0119?\u201d<\/em> – zapyta\u0142em z\u00a0g\u0142upia frant. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce m\u00f3j rozm\u00f3wca ma na imi\u0119 nie Jan (Iwan), ale Andrij. W\u00a0takim razie zapewne jest synem. \u201ePan dobrze m\u00f3wi po polsku. Jest pan Ukrai\u0144cem czy Polakiem?\u201d. \u201eMama, urodzona w\u00a0Sokalu pod Lwowem, by\u0142a Ukraink\u0105. Ale ojciec Polakiem\u201d. \u201eTo jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce zosta\u0142 pan tak wa\u017cn\u0105 figur\u0105 w\u00a0ukrai\u0144skiej republice rad?\u201d. \u201eTe\u017c si\u0119 czasem nad tym zastanawiam\u201d.<\/em><\/p>\r\n

To by\u0142 w\u0142a\u015bnie ten moment, aby spyta\u0107 o\u00a0Jana (Iwana) Amonsa.<\/strong> \u201ePan by\u0142 prokuratorem wojskowym, a\u00a0pana ojciec czym si\u0119 zajmowa\u0142?\u201d. \u201eTe\u017c by\u0142 prokuratorem wojskowym. W\u00a0powojennej Polsce s\u0142u\u017cy\u0142 w\u00a0LWP\u201d. <\/em>I\u00a0ju\u017c wszystko by\u0142o jasne, ale zapyta\u0142em jeszcze, gdzie tata si\u0119 urodzi\u0142. \u201eW\u00a0Winnicy\u201d <\/em>– us\u0142ysza\u0142em. A\u00a0w\u00a0Skar\u017cy\u0144cach k. Winnicy w\u00a01918 r. urodzi\u0142 si\u0119 Jan (Iwan) Amons. \u201eAle m\u00f3wi\u0142 pan, \u017ce ojciec s\u0142u\u017cy\u0142 w\u00a0Polsce, to jak pan znalaz\u0142 si\u0119 na Ukrainie?\u201d. \u201eW\u00a01954\u00a0r. ojciec zosta\u0142 zwolniony ze s\u0142u\u017cby i\u00a0trafi\u0142 na Syberi\u0119. Tak odwdzi\u0119czyli si\u0119 mu za prac\u0119 w\u00a0Polsce”. \u201eDo \u0142agru?\u201d –<\/em> zapyta\u0142em. \u201eNie, na Syberii te\u017c by\u0142 prokuratorem, ale dla niego to by\u0142o zes\u0142anie. W\u00a0latach 60. centrala przypomnia\u0142a sobie o\u00a0jego zas\u0142ugach i\u00a0skierowa\u0142a na Ukrain\u0119. Zmar\u0142 w\u00a0latach 90., zosta\u0142 pochowany pod Kijowem. W\u00a0Polsce mam wi\u0119ksz\u0105 rodzin\u0119 ni\u017c na Ukrainie\u201d.<\/em><\/p>\r\n

O\u00a0to, czy Andrij bada\u0142 te\u017c stalinowskie zbrodnie swojego ojca, ju\u017c nie pyta\u0142em. Odpowied\u017a zapewne by\u0142aby taka: \u201ePrzecie\u017c m\u00f3j ojciec pracowa\u0142 dla legalnego systemu, trwa\u0142a wojna domowa, tropi\u0142 szpieg\u00f3w i\u00a0bandyt\u00f3w. Takie by\u0142y czasy, takie by\u0142o prawo\u201d. <\/em>Ale pewne jest jedno – medalu za tatusia Andrij Amons by nie dosta\u0142. A\u00a0mo\u017ce przeciwnie? Dzi\u015b coraz cz\u0119\u015bciej relatywizuje si\u0119 komunistyczne zbrodnie. I\u00a0Jan (Iwan) Amons – stalinowski morderca s\u0105dowy –\u00a0m\u00f3g\u0142by uchodzi\u0107 za bohatera. Tak jak Jaruzelski, Kiszczak.<\/p>\r\n

Tadeusz P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Autor jest publicyst\u0105, szefem dzia\u0142u opinie \u201eSuper Expressu\u201d,\u00a0autorem ksi\u0105\u017cki \u201eBestie\u201d o\u00a0nierozliczonych zbrodniach komunistycznych<\/p>\r\n

<\/em><\/strong> \u0179r\u00f3d\u0142o: Gazeta Polska Codziennie<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jan (Iwan) Amons by\u0142 prokuratorem wojskowym w\u00a0czasach stalinizmu. Oskar\u017ca\u0142 polskich patriot\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali nast\u0119pnie skazani na wyroki wieloletniego wi\u0119zienia. Wielu zamordowano. Amons, cho\u0107 by\u0142 Polakiem, do wymiaru \u201esprawiedliwo\u015bci\u201d w\u00a0powojennej Polsce trafi\u0142 ju\u017c jako oficer sowiecki, wcze\u015bniej przez lata s\u0142u\u017c\u0105cy w\u00a0organach represji ZSRS i\u00a0Armii Czerwonej. Ju\u017c w\u00a0czerwcu 1944 r. zosta\u0142 szefem Wojskowej Prokuratury Rejonowej w\u00a0\u201ewyzwolonym\u201d Lublinie. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61595\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}