{"id":61588,"date":"2012-10-02T21:48:57","date_gmt":"2012-10-03T02:48:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61588"},"modified":"2012-10-02T21:44:14","modified_gmt":"2012-10-03T02:44:14","slug":"sekretarze-spadochroniarze-piotr-brzezinski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61588","title":{"rendered":"Sekretarze spadochroniarze – Piotr Brzezi\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Oficjalnie byli szefami PPR i PZPR w wojew\u00f3dztwie gda\u0144skim. Faktycznie znaczyli wi\u0119cej ni\u017c wojewodowie i\u00a0\u00a0prezydenci Gda\u0144ska razem wzi\u0119ci. Ich partia po dyktatorsku rz\u0105dzi\u0142a Polsk\u0105 przez ponad cztery dziesi\u0119ciolecia, a\u00a0podejmowane przez nich decyzje wp\u0142ywa\u0142y na \u017cycie setek tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca. Cho\u0107 do niedawna tworzyli najnowsz\u0105 histori\u0119 naszego regionu, dzi\u015b s\u0105 zupe\u0142nie zapomniani.<\/strong><\/p>\r\n

Karuzela stanowisk<\/strong><\/p>\r\n

Pocz\u0105tki \u201ew\u0142adzy ludowej\u201d na Wybrze\u017cu nie by\u0142y \u0142atwe. Komunizm zosta\u0142 wprowadzony do Polski na bagnetach Armii Czerwonej i – przynajmniej do Pa\u017adziernika \u201956 – nie by\u0142 akceptowany przez zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Przez d\u0142u\u017cszy czas na Pomorzu – a tak\u017ce w\u00a0innych regionach kraju – dzia\u0142a\u0142y \u015bwietnie wyszkolone oddzia\u0142y antykomunistycznego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego. Gdyby nie wsparcie militarne ZSRS komunistom nigdy nie uda\u0142oby si\u0119 przej\u0105\u0107 w\u0142adzy w\u00a0Polsce. Dowodzi tego fakt, \u017ce aby stworzy\u0107 wra\u017cenie poparcia spo\u0142ecznego dla swojego programu politycznego, musieli oni sfa\u0142szowa\u0107 nie tylko wyniki referendum z 1946, ale i wybor\u00f3w z 1947 r.<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz spo\u0142ecznej akceptacji \u201ew\u0142adzy ludowej\u201d brakowa\u0142o tak\u017ce ludzi i\u00a0kompetencji. Jacek Groszkiewicz, prominentny dzia\u0142acz partyjny z\u00a0prze\u0142omu lat czterdziestych i\u00a0pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych a tak\u017ce redaktor naczelny \u201eG\u0142osu Wybrze\u017ca\u201d, wspomina\u0142 po latach: \u201eByli\u015bmy wtedy biedni, s\u0142abi i niem\u0105drzy. Nie mieli\u015bmy \u017cadnego do\u015bwiadczenia w rz\u0105dzeniu. Gdzie nam by\u0142o do wielkich, ekonomicznych problem\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

Podobnie ocenia\u0142 sytuacj\u0119 d\u0142ugoletni szef partii komunistycznej W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka: \u201eCz\u0119ste zmiany i przesuni\u0119cia w 1945 r. na stanowiskach I sekretarzy komitet\u00f3w wojew\u00f3dzkich PPR dowodz\u0105, \u017ce kierownictwo centralne partii w wielu wypadkach podejmowa\u0142o decyzje prowizoryczne, dzia\u0142a\u0142o pod naciskiem potrzeb i niedostatk\u00f3w do\u015bwiadczonych kadr partyjnych\u201d. W teren cz\u0119sto kierowano ludzi bez wi\u0119kszej wiedzy i\u00a0do\u015bwiadczenia.<\/p>\r\n

W ca\u0142ej partii rozkr\u0119cono karuzel\u0119 stanowisk. W\u00a0latach 1945-1956 gda\u0144skim Komitetem Wojew\u00f3dzkim Polskiej Partii Robotniczej (od grudnia 1948 r. Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej) kierowa\u0142o a\u017c siedmioro pierwszych sekretarzy! Byli to: Janina Kowalska, W\u0142odzimierz Melzacki, W\u0142adys\u0142aw Dworakowski, Stanis\u0142aw Januszewski, Witold Konopka, Czes\u0142aw Domaga\u0142a\u00a0 i Jan Trusz.<\/p>\r\n

Byli to przedwojenni komuni\u015bci, kt\u00f3rzy mieli za sob\u0105 wyroki wi\u0119zienia za wywrotow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 przeciwko niepodleg\u0142emu pa\u0144stwu polskiemu. Najcz\u0119\u015bciej wywodzili si\u0119 z\u00a0biednych, ch\u0142opskich lub robotniczych rodzin. Ludzie ci nierzadko legitymowali si\u0119 zaledwie podstawowym wykszta\u0142ceniem. Za to pod wzgl\u0119dem narodowo\u015bciowym by\u0142a to prawdziwa mi\u0119dzynarod\u00f3wka. W\u015br\u00f3d siedmiorga gda\u0144skich sekretarzy znalaz\u0142o si\u0119 bowiem: troje \u017byd\u00f3w, dw\u00f3ch Polak\u00f3w, jeden Ukrainiec i jeden p\u00f3\u0142-Rosjanin…<\/p>\r\n

Gda\u0144scy sekretarze nie mieli praktycznie \u017cadnych zwi\u0105zk\u00f3w z Wybrze\u017cem. Trafiali tu z klucza partyjnego. Przywo\u017cono ich w teczkach wprost z\u00a0Komitetu Centralnego i\u00a0odwo\u0142ywano, gdy tylko centrala straci\u0142a do nich zaufanie. Sp\u00f3jrzmy zatem, kto rz\u0105dzi\u0142 wojew\u00f3dztwem gda\u0144skim w latach 1945-1956.
<\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ciotka rewolucji: Janina Kowalska (1904-1980)
<\/strong><\/p>\r\n

Warszawianka. Pochodzi\u0142a z licznej rodziny \u017cydowskiej. Jej ojciec by\u0142 in\u017cynierem. W\u00a0p\u00f3\u017aniejszym okresie PRL podobne do niej dzia\u0142aczki partyjne nazywano \u201eciotkami rewolucji\u201d. By\u0142y to ideowe komunistki, kobiety ca\u0142kowicie oddane partii. Wst\u0105pi\u0142a do Komunistycznej Partii Polski maj\u0105c osiemna\u015bcie lat. W\u00a0latach trzydziestych trafi\u0142a na rok do wi\u0119zienia za nielegaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 rewolucyjn\u0105. Nale\u017cy tutaj wspomnie\u0107, \u017ce KPP zosta\u0142a ju\u017c w\u00a01918 r. zdelegalizowana przez w\u0142adze II Rzeczypospolitej z powodu wywrotowej dzia\u0142alno\u015bci oraz agenturalnych powi\u0105za\u0144 z Rosj\u0105 Sowieck\u0105. \u00a0<\/p>\r\n

Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej zbieg\u0142a do\u00a0ZSRS. Tam pozna\u0142a Wand\u0119 Wasilewsk\u0105 i\u00a0wst\u0105pi\u0142a do utworzonego na polecenie J\u00f3zefa Stalina Zwi\u0105zku Patriot\u00f3w Polskich. Po wkroczeniu Sowiet\u00f3w do Polski dowodzi\u0142a tzw. grupami operacyjnymi, na kt\u00f3rych czele instalowa\u0142a \u201ew\u0142adz\u0119 ludow\u0105\u201d w\u00a0Radomiu, Katowicach, Poznaniu i\u00a0Gda\u0144sku.<\/p>\r\n

Do Gda\u0144ska przyjecha\u0142a 1 kwietnia 1945 r., na czele kilku towarzyszy. By\u0142a tward\u0105 szefow\u0105 i\u00a0natychmiast zabra\u0142a si\u0119 do pracy. Swoim kolegom powiedzia\u0142a kr\u00f3tko: \u201ePrzyjechali\u015bcie tutaj do roboty, a nie na pieczone go\u0142\u0105bki\u201d. Po komitecie chodzi\u0142a ubrana w\u00a0mundur kapitana \u201eludowego\u201d Wojska Polskiego.<\/p>\r\n

\u00a0\u201ePrzybyli\u015bmy do Gda\u0144ska – wspomina\u0142a po latach – dwa dni po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych, jeszcze przez kilka dni miasto si\u0119 pali\u0142o, chodzili\u015bmy mi\u0119dzy zgliszczami i\u00a0trupami\u201d. Nie doda\u0142a tylko, \u017ce po Gda\u0144sku grasowali r\u00f3wnie\u017c pijani \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej, dopuszczaj\u0105c si\u0119 zbiorowych gwa\u0142t\u00f3w, zniszcze\u0144 i grabie\u017cy.<\/p>\r\n

Dla Kowalskiej byli to wyzwoliciele. \u201eDzi\u0119ki nim \u017cyli\u015bmy – wspomina\u0142a – mogli\u015bmy pracowa\u0107 i\u00a0wykonywa\u0107 nasze zadania. Oni stwarzali nam warunki bytowe, zapewnili lokale i\u00a0jedzenie\u201d. Bez tego wsparcia nie potrafi\u0142aby zbudowa\u0107 w Gda\u0144sku partii. \u00a0<\/p>\r\n

Janina Kowalska kierowa\u0142a gda\u0144skim KW zaledwie trzy miesi\u0105ce. Potem wyjecha\u0142a do Warszawy i przez nast\u0119pne dwadzie\u015bcia lat zajmowa\u0142a ciep\u0142\u0105 posad\u0119 w\u00a0KC. \u00a0
<\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Znikaj\u0105cy sekretarz: W\u0142odzimierz Melzacki (1910-1980)
<\/strong><\/p>\r\n

Urodzi\u0142 si\u0119 na Syberii. Jego ojciec – z pochodzenia Polak – by\u0142 carskim oficerem w\u00a0randze pu\u0142kownika. Matka by\u0142a rosyjsk\u0105 ch\u0142opk\u0105. Wychowano go w\u00a0wierze prawos\u0142awnej. Po latach ukrywa\u0142 przed wsp\u00f3\u0142towarzyszami fakt, \u017ce by\u0142 synem \u201ekontrrewolucjonisty\u201d.<\/p>\r\n

Po wojnie polsko-bolszewickiej rodzina Melzackich zdecydowa\u0142a si\u0119 na przeprowadzk\u0119 do Polski. W\u0142odzimierz mia\u0142 wtedy trzyna\u015bcie lat i s\u0142abo zna\u0142 j\u0119zyk polski. Sko\u0144czy\u0142 zaledwie pi\u0119\u0107 klas szko\u0142y powszechnej. Jako dwudziestolatek wst\u0105pi\u0142 do KPP. W\u00a0okresie II RP by\u0142 kilkakrotnie aresztowany za nielegaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Pracowa\u0142 jako robotnik w fabryce celulozy we W\u0142oc\u0142awku. W 1939 r. walczy\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej. Po zaj\u0119ciu Polski przez Sowiet\u00f3w w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w\u00a0budow\u0119 Polski Ludowej. Jego dwaj m\u0142odsi bracia rozpocz\u0119li kariery w Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Melzacki kierowa\u0142 gda\u0144skim KW przez niespe\u0142na dwa miesi\u0105ce, od lipca do sierpnia 1945 r. Potem wyjecha\u0142 na Podlasie. Ima\u0142 si\u0119 r\u00f3\u017cnych zaj\u0119\u0107. By\u0142 mi\u0119dzy innymi starost\u0105 w\u00a0Sok\u00f3\u0142ce, kierownikiem bia\u0142ostockiego banku oraz urz\u0119dnikiem w Prezydium Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Bia\u0142ymstoku. Jako oficer rezerwy LWP pe\u0142ni\u0142 te\u017c funkcj\u0119 politruka i\u00a0– jak czytamy w jednej z jego s\u0142u\u017cbowych opinii – \u201eSzeroko popularyzowa\u0142 budownictwo socjalizmu w Polsce i\u00a0komunizmu w Zwi\u0105zku Radzieckim, pog\u0142\u0119biaj\u0105c jednocze\u015bnie nienawi\u015b\u0107 do imperializmu ameryka\u0144skiego\u201d. Wspomniane funkcje \u0142\u0105czy\u0142 z\u00a0nieoficjaln\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z bezpiek\u0105, kt\u00f3rej udost\u0119pnia\u0142 tzw. lokal kontaktowy.<\/p>\r\n

Pomimo mocnych powi\u0105za\u0144 z \u201ew\u0142adz\u0105 ludow\u0105\u201d w\u00a0po\u0142owie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych zosta\u0142 wyrzucony z partii i zamkni\u0119ty w\u00a0wi\u0119zieniu. Udowodniono mu finansowe malwersacje. Od tego czasu s\u0142uch o nim zagin\u0105\u0142.
<\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Od \u015blusarza do sekretarza: W\u0142adys\u0142aw Dworakowski (1908-1976)<\/strong><\/p>\r\n

Syn fornala spod Kozienic. Z zawodu \u015blusarz. Sko\u0144czy\u0142 pi\u0119\u0107 klas szko\u0142y powszechnej. Do partii komunistycznej wst\u0105pi\u0142 w\u00a0latach trzydziestych. Podczas II wojny \u015bwiatowej by\u0142 jednym z za\u0142o\u017cycieli Stowarzyszenia Przyjaci\u00f3\u0142 ZSRS. Uczestniczy\u0142 w\u00a0Powstaniu Warszawskim, lecz \u00a0– jak wspominali znaj\u0105cy go ludzie – cieszy\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d koleg\u00f3w opini\u0105 \u201eca\u0142kowitego tch\u00f3rza\u201d. Swoj\u0105 karier\u0119 zawdzi\u0119cza\u0142 \u015blepemu pos\u0142usze\u0144stwu wobec Boles\u0142awa Bieruta.<\/p>\r\n

Po wojnie pe\u0142ni\u0142 szereg wa\u017cnych funkcji w\u00a0partii i\u00a0bezpiece. Kierowa\u0142 gda\u0144skim KW PPR od sierpnia 1945 do marca 1947 r. Partia i bezpieka stanowi\u0142y w jego poj\u0119ciu nierozerwaln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Mawia\u0142, \u017ce: \u201eBezpiecze\u0144stwo jest powa\u017cnym or\u0119\u017cem demokracji polskiej w walce z reakcj\u0105\u201d. W UB pracowa\u0142 jego m\u0142odszy brat.<\/p>\r\n

Dworakowski by\u0142 zagorza\u0142ym stalinist\u0105 i\u00a0opowiada\u0142 si\u0119 za pe\u0142n\u0105 sowietyzacj\u0105 Polski. Pewnego razu stwierdzi\u0142, \u017ce forsowana przez W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142k\u0119 tzw. polska droga do socjalizmu, \u201eby\u0142a lini\u0105 nienawi\u015bci do Zwi\u0105zku Radzieckiego, lini\u0105 rezygnacji z hegemonii proletariatu, lini\u0105 podporz\u0105dkowania klasy robotniczej kierownictwu reakcyjnej bur\u017cuazji i\u00a0obszarnictwa\u201d. W nagrod\u0119 Bierut mianowa\u0142 go przewodnicz\u0105cym Komitetu ds. Bezpiecze\u0144stwa Publicznego.\u00a0<\/p>\r\n

Tylko czy prosty \u015blusarz nadawa\u0142 si\u0119 na szefa bezpieki? Nowa rola wyra\u017anie go przeros\u0142a. Jak powiedzia\u0142 mi jego \u00f3wczesny zast\u0119pca, Jan Ptasi\u0144ski, Dworakowski odstawa\u0142 od swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. \u201eJa ni cholery nie rozumiem, o czym wy gadacie\u201d – mawia\u0142 do swoich podw\u0142adnych, referuj\u0105cych mu zawi\u0142e zagadnienia operacyjne.<\/p>\r\n

Wraz z powrotem do w\u0142adzy W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki (1956) Dworakowski straci\u0142 wszystkie stanowiska. Wr\u00f3ci\u0142 do wyuczonego zawodu \u015blusarza.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Kryptonim \u201eFigaro\u201d: Stanis\u0142aw Januszewski (1916-1973)<\/strong><\/p>\r\n

Lwowiak. Pochodzi\u0142 z rodziny \u017cydowskich inteligent\u00f3w. By\u0142 jedynakiem. Na dodatek wcze\u015bnie straci\u0142 ojca. Aby zdoby\u0107 pieni\u0105dze na \u017cycie sprzedawa\u0142 w\u0119giel na ulicy i grywa\u0142 w\u00a0objazdowym teatrze. Z ruchem rewolucyjnym zwi\u0105za\u0142 si\u0119 w latach trzydziestych. Studiowa\u0142 prawo na Uniwersytecie Lwowskim, lecz nie zdo\u0142a\u0142 sko\u0144czy\u0107 studi\u00f3w. P\u00f3\u017aniej twierdzi\u0142, \u017ce studia sko\u0144czy\u0142, tylko zgubi\u0142 dyplom w czasie wojny…<\/p>\r\n

Po wkroczeniu do Lwowa Armii Czerwonej, podj\u0105\u0142 prac\u0119 w\u00a0sowieckim s\u0105dzie. Po ataku Niemc\u00f3w na ZSRS (1941), wyjecha\u0142 do Warszawy i wst\u0105pi\u0142 do PPR. Zajmowa\u0142 si\u0119 kolporta\u017cem nielegalnej prasy oraz przewo\u017ceniem ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w. Bra\u0142 te\u017c udzia\u0142 w\u00a0Powstaniu Warszawskim. Walczy\u0142 dzielnie i zosta\u0142 ranny.<\/p>\r\n

Po wojnie s\u0142u\u017cy\u0142 partii czynem i\u00a0pi\u00f3rem. Kierowa\u0142 gda\u0144skim KW PPR od marca 1947 do grudnia 1948 r. Potem by\u0142 mi\u0119dzy innymi redaktorem naczelnym \u201eGazety Pozna\u0144skiej\u201d i\u00a0\u201eDziennika \u0141\u00f3dzkiego\u201d. Mia\u0142 opini\u0119 podrywacza, w zwi\u0105zku z czym strzeg\u0105ca \u201esocjalistycznej moralno\u015bci\u201d Komisja Kontroli Partyjnej kilkakrotnie kara\u0142a go za \u201enielicuj\u0105c\u0105 z mianem cz\u0142onka partii postaw\u0119 w \u017cyciu osobistym\u201d.<\/p>\r\n

W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych straci\u0142 zaufanie towarzyszy i zosta\u0142 poddany dyskretnej inwigilacji (operacja o kryptonimie \u201eFigaro\u201d). Esbecja przypomina\u0142a sobie tak\u017ce jego \u017cydowskie pochodzenie i\u00a0uzna\u0142a go za niebezpiecznego dla ustroju PRL \u201esyjonist\u0119\u201d.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Politruk, redaktor i \u201erewizjonista\u201d: Witold Konopka (1911-1995)<\/strong><\/p>\r\n

Warszawiak. W rzeczywisto\u015bci nazywa\u0142 si\u0119 Goldberg i\u00a0pochodzi\u0142 z rodziny \u017cydowskich prawnik\u00f3w. Do KPP wst\u0105pi\u0142 maj\u0105c osiemna\u015bcie lat. Sko\u0144czy\u0142 Mi\u0119dzynarodow\u0105 Szko\u0142\u0119 Leninowsk\u0105 w Moskwie. Jako zawodowy rewolucjonista w okresie mi\u0119dzywojennym zje\u017adzi\u0142 prawie ca\u0142\u0105 Europ\u0119. Sp\u0119dzi\u0142 rok we francuskim wi\u0119zieniu.<\/p>\r\n

Po wybuchu II\u00a0wojny \u015bwiatowej zbieg\u0142 do\u00a0ZSRS. Zosta\u0142 oficerem politycznym w\u00a0armii gen. Zygmunta Berlinga. Walczy\u0142 pod Lenino (1943). Potem budowa\u0142 komunizm w\u00a0Rzeszowie, Lublinie i\u00a0Gda\u0144sku.<\/p>\r\n

\u201eTrzeba oczywi\u015bcie strzela\u0107, posadzi\u0107 ich. Nie strzelaj\u0105c, rozzuchwalamy wroga\u201d – m\u00f3wi\u0142 w 1944 r. o \u017co\u0142nierzach Armii Krajowej. Domaga\u0142 si\u0119 te\u017c, \u201eaby do AK zabra\u0107 si\u0119 z\u00a0miejsca bardzo ostro i\u00a0zdusi\u0107 j\u0105 ca\u0142kowicie, nie licz\u0105c si\u0119 ze \u015brodkami\u201d. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce akowcy przez pewien czas rozwa\u017cali pomys\u0142 jego likwidacji.<\/p>\r\n

Nie radz\u0105c sobie z \u201ereakcyjnym podziemiem\u201d na Lubelszczy\u017anie Konopka zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z apelem do w\u0142adz centralnych PPR, prosz\u0105c o przys\u0142anie na pomoc oddzia\u0142\u00f3w Armii Czerwonej. Wywo\u0142a\u0142o to w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki, kt\u00f3ry zarzuci\u0142 Konopce, \u017ce nie rozumie on \u201ekonieczno\u015bci za\u0142atwiania w\u0142asnych spraw w\u0142asnymi r\u0119kami\u201d. Gomu\u0142ka obawia\u0142 si\u0119 oskar\u017ce\u0144 o pr\u00f3b\u0119 stworzenia z Polski siedemnastej republiki ZSRS.<\/p>\r\n

Konopka nie wybaczy\u0142 tego Gomu\u0142ce, gdy\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest on oderwany od reali\u00f3w panuj\u0105cych w terenie. W og\u00f3le by\u0142 bardzo pewny siebie. Mawia\u0142 cz\u0119sto: \u201eNasza kierownicza rola polega na tym, \u017ce wi\u0119cej umiemy, jeste\u015bmy m\u0105drzejsi, bo jeste\u015bmy marksistami\u201d. Jego zdaniem dobry komunista to, \u201ecz\u0142owiek bezwzgl\u0119dnie wierny zasadom marksizmu-leninizmu, gotowy walczy\u0107 w potrzebie i gin\u0105c za czysto\u015b\u0107 tych zasad, bezwzgl\u0119dnie wierny sprawie ZSRR, sprawie WKP(b), sprawie tow. Stalina, Polski Ludowej i jej rozwoju\u201d. Witold Konopka kierowa\u0142 gda\u0144sk\u0105 PZPR od grudnia 1948 do czerwca 1950 r.<\/p>\r\n

W\u00a0latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych straci\u0142 zaufanie partii i zosta\u0142 zes\u0142any na \u201efront\u201d dziennikarski. Przez wiele lat by\u0142 redaktorem naczelnym popularnonaukowego miesi\u0119cznika \u201eWiedza i\u00a0\u0179ycie\u201d. W tym czasie zwi\u0105za\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ze zwi\u0105zan\u0105 z Adamem Michnikiem i\u00a0Jackiem Kuroniem grup\u0105 tzw. komandos\u00f3w. Podobnie jak Januszewski, tak\u017ce i on zosta\u0142 poddany obserwacji przez SB.
<\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u0179o\u0142nierz partii: Czes\u0142aw Domaga\u0142a (1911-1998)<\/strong><\/p>\r\n

Pochodzi\u0142 z \u0141\u00f3dzkiego. Urodzi\u0142 si\u0119 w biednej ch\u0142opskiej rodzinie. Ideowy komunista. Wi\u0119zie\u0144 Berezy Kartuskiej. Ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Radomsku, lecz zosta\u0142 z niego wyrzucony za k\u0142\u00f3tnie z dyrekcj\u0105 i propagowanie bolszewizmu. \u00a0\u00a0<\/p>\r\n

Podczas II wojny \u015bwiatowej postanowi\u0142 zbiec do Sowiet\u00f3w, lecz po uszczelnieniu granicy pomi\u0119dzy III Rzesz\u0105 i ZSRS nie\u00a0 by\u0142o to \u0142atwe. Uda\u0142o mu si\u0119 dopiero za trzecim razem, wiosn\u0105 1940 r. Zamieszka\u0142 we Lwowie gdzie redagowa\u0142 wydawane przez NKWD pismo zatytu\u0142owane \u201ePod sztandarem Lenina\u201d. By\u0142o to do\u015b\u0107 nietypowe pismo, adresowane do… wi\u0119\u017ani\u00f3w sowieckich \u0142agr\u00f3w. Nast\u0119pnie pracowa\u0142 w\u00a0G\u0142\u00f3wnym Zarz\u0105dzie Polityczno-Wychowawczym WP. Jego m\u0142odszy brat by\u0142 wysokim rang\u0105 oficerem UB i SB.<\/p>\r\n

Po 1945 r. Czes\u0142aw Domaga\u0142a pe\u0142ni\u0142 szereg wa\u017cnych funkcji partyjnych i\u00a0pa\u0144stwowych. W PZPR mia\u0142 opini\u0119 upartego dogmatyka i stalinowca. Nie znosili go dobrze wykszta\u0142ceni, m\u0142odsi towarzysze. Mieczys\u0142aw Rakowski okre\u015bla\u0142 go jako \u201ekliniczny przyk\u0142ad t\u0119paka\u201d, a J\u00f3zef Tejchma nazywa\u0142 \u201ezasuszonym umys\u0142em\u201d.<\/p>\r\n

Braki w wykszta\u0142ceniu nadrabia\u0142 ci\u0119tym j\u0119zykiem oraz \u201erewolucyjn\u0105 czujno\u015bci\u0105\u201d. Pewnego razu oskar\u017ca\u0142 \u201eku\u0142ak\u00f3w\u201d i\u00a0ksi\u0119\u017cy o to, \u017ce \u201epoprzez w\u00f3dk\u0119\u201d usidlaj\u0105 i\u00a0uzale\u017cniaj\u0105 od siebie partyjnych aktywist\u00f3w! W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych uku\u0142 poj\u0119cie \u201ezatruty kwiat rewizjonizmu\u201d. Przy jeszcze innej okazji stwierdzi\u0142, \u017ce \u201eChuliga\u0144stwo w\u00a0Polsce uros\u0142o do menstruacyjnych rozmiar\u00f3w\u201d. Mia\u0142 wr\u0119cz obsesj\u0119 na punkcie walki z Ko\u015bcio\u0142em. Kierowa\u0142 gda\u0144skim KW PZPR przez nieca\u0142y rok, od czerwca 1950 do czerwca 1951 r.
<\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Patriota z odzysku: Jan Trusz (1913-2004)<\/strong><\/p>\r\n

Kolejny zawodowy rewolucjonista. Pochodzi\u0142 z Lubelszczyzny. Jego rodzice byli ukrai\u0144skimi ch\u0142opami. Zdoby\u0142 podstawowe wykszta\u0142cenie. Z ruchem komunistycznym zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ju\u017c w\u00a0wieku lat siedemnastu. Nale\u017ca\u0142 do KPP i\u00a0KPZU. W\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym zosta\u0142 skazany na siedem lat wi\u0119zienia za dzia\u0142alno\u015b\u0107 przeciwko niepodleg\u0142emu pa\u0144stwu polskiemu. Jego brat mia\u0142 mniej szcz\u0119\u015bcia. Zdo\u0142a\u0142 wprawdzie uciec do Zwi\u0105zku Sowieckiego, lecz zosta\u0142 zg\u0142adzony podczas stalinowskiej czystki.<\/p>\r\n

W wi\u0119zieniu Trusz pozna\u0142 samego Gomu\u0142k\u0119. Po latach narzeka\u0142 na jego niezno\u015bny charakter. Po ataku Niemiec na Polsk\u0119 uda\u0142o im si\u0119 zbiec z nie pilnowanego wi\u0119zienia. Gomu\u0142ka pozosta\u0142 w Polsce, a Trusz uda\u0142 si\u0119 do ZSRS. Tam z przedwojennego wywrotowca przeistoczy\u0142 si\u0119 w \u201epatriot\u0119 ludowo-demokratycznej Polski\u201d i zosta\u0142 dzia\u0142aczem ZPP. W partii zyska\u0142 opini\u0119 dogmatyka i\u00a0antysemity.<\/p>\r\n

Jego \u201ekonikiem\u201d by\u0142a kwestia \u201eoczyszczania\u201d i \u201ebolszewizacji\u201d szereg\u00f3w partyjnych. Jak poucza\u0142 swoich wsp\u00f3\u0142towarzyszy: \u201eSta\u0142e oczyszczanie partii w my\u015bl nauki Lenina jest cech\u0105 partii nowego typu. A proces jej bolszewizacji przebiega przez odpadanie przegni\u0142ych tkanek i rozwijanie si\u0119 nowych\u201d. Po \u015bmierci Stalina napisa\u0142 do rezyduj\u0105cego w Gda\u0144sku konsula ZSRS, \u017ce: \u201eWielkie dzia\u0142o Towarzysza Stalina \u017cy\u0107 b\u0119dzie wiecznie w sercach naszej organizacji partyjnej i wszystkich ludzi pracy naszego wojew\u00f3dztwa\u201d.<\/p>\r\n

Kierowa\u0142 gda\u0144skim KW PZPR przez ponad pi\u0119\u0107 lat, od 1951 do 1956 r., kiedy to pa\u017adziernikowy \u201ewiatr odnowy\u201d zdmuchn\u0105\u0142 go na polityczn\u0105 emerytur\u0119.<\/p>\r\n

*** <\/strong><\/p>\r\n

Po Pa\u017adzierniku \u201956 partyjna karuzela stanowisk ostro wyhamowa\u0142a. W latach 1956-1990 gda\u0144skim KW PZPR kierowa\u0142o ju\u017c \u201ezaledwie\u201d o\u015bmiu pierwszych sekretarzy. W\u00a0por\u00f3wnaniu do swoich poprzednik\u00f3w z pierwszych lat Polski Ludowej byli to ludzie inteligentniejsi, bardziej wykszta\u0142ceni oraz lepiej przygotowani do pe\u0142nienia funkcji pa\u0144stwowych. S\u0105 to kolejne ciekawe postacie, kt\u00f3re nadal czekaj\u0105 na swoj\u0105 biografi\u0119.<\/p>\r\n

\u00a0Piotr Brzezi\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Autor jest historykiem, pracownikiem gda\u0144skiego Oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, wsp\u00f3\u0142autorem albumu \u201eZbrodnia bez kary. Grudzie\u0144 1970 w Gdyni\u201d. Obecnie przygotowuje ksi\u0105\u017ck\u0119 o pierwszych sekretarzach KW PPR\/PZPR w Gda\u0144sku.
<\/em><\/p>\r\n

Za: \u201ePolska. Dziennik Ba\u0142tycki\u201d, dodatek \u201eRejsy\u201d, 14 IX 2012, s. 16-17.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Oficjalnie byli szefami PPR i PZPR w wojew\u00f3dztwie gda\u0144skim. Faktycznie znaczyli wi\u0119cej ni\u017c wojewodowie i\u00a0\u00a0prezydenci Gda\u0144ska razem wzi\u0119ci. Ich partia po dyktatorsku rz\u0105dzi\u0142a Polsk\u0105 przez ponad cztery dziesi\u0119ciolecia, a\u00a0podejmowane przez nich decyzje wp\u0142ywa\u0142y na \u017cycie setek tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca. Cho\u0107 do niedawna tworzyli najnowsz\u0105 histori\u0119 naszego regionu, dzi\u015b s\u0105 zupe\u0142nie zapomniani. Karuzela stanowisk Pocz\u0105tki \u201ew\u0142adzy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61588"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61588"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61588\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}