{"id":61575,"date":"2012-10-01T21:15:28","date_gmt":"2012-10-02T02:15:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61575"},"modified":"2012-10-01T21:19:43","modified_gmt":"2012-10-02T02:19:43","slug":"agent-oleksy-piotr-gontarczyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61575","title":{"rendered":"Agent Oleksy – Piotr Gontarczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kiedy w 1995 r. szef MSW Andrzej Milczanowski oskar\u017cy\u0142 urz\u0119duj\u0105cego premiera z SLD o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z rosyjskim wywiadem, ten z sejmowej trybuny zapewnia\u0142: \u201enigdy i niczyim agentem nie by\u0142em – m\u00f3wi\u0119 to, J\u00f3zef Oleksy, w Sejmie Rzeczypospolitej\u201d. Oleksy k\u0142ama\u0142, o czym wiedzia\u0142by ka\u017cdy obywatel, gdyby wcze\u015bniej przeprowadzono w Polsce rzeteln\u0105 lustracj\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

\"Agent<\/a>W ko\u0144cu lat 60. J\u00f3zef Oleksy by\u0142 studentem ostatniego roku Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Planowania i Statystyki. To by\u0142a jedna z dw\u00f3ch – obok Uniwersytetu Warszawskiego – najwa\u017cniejszych warszawskich uczelni ciesz\u0105cych si\u0119 zainteresowaniem Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego ludowego WP. Funkcjonariusze komunistycznego wywiadu wojskowego dzia\u0142ali<\/a> perspektywicznie: by\u0142o prawdopodobne, \u017ce studenci takich kierunk\u00f3w jak prawo, stosunki mi\u0119dzynarodowe czy ekonomia znajd\u0105 zatrudnienie w rozmaitych ministerstwach i centralach handlu zagranicznego PRL. A praca w tych instytucjach stwarza\u0142a dobre warunki do rozbudowy tzw. krajowego aparatu wywiadowczego, kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci mo\u017cna by\u0142o przerzuci\u0107 na Zach\u00f3d. Naturaln\u0105 okoliczno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra dawa\u0142a mo\u017cno\u015b\u0107 selekcji kandydat\u00f3w i ewentualne nawi\u0105zanie kontakt\u00f3w, by\u0142a zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa, obowi\u0105zuj\u0105ca wszystkich obywateli PRL. Oficer\u00f3w wywiadu umieszczano wi\u0119c w Wojskowych Komendach Uzupe\u0142nie\u0144, kt\u00f3rym podlega\u0142 SGPiS i UW. Tam mogli swobodnie przegl\u0105da\u0107 akta poborowych i wybiera\u0107 tych, kt\u00f3rych uznali za przydatnych dla wywiadu. Poszukiwano prezentuj\u0105cych przyzwoity poziom intelektualny, a przede wszystkim znaj\u0105cych j\u0119zyki i lojalnych wobec ideologii i w\u0142adz PRL.<\/p>\r\n

Jednym z oficer\u00f3w prowadz\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 typowniczo-werbunkow\u0105 w\u015br\u00f3d student\u00f3w by\u0142 p\u0142k Zbigniew \u0179\u00f3\u0142taniecki. To w\u0142a\u015bnie on w czasie przegl\u0105dania akt poborowych zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na J\u00f3zefa Oleksego. \u00d3wczesny student V roku handlu zagranicznego mia\u0142 dobr\u0105 opini\u0119, by\u0142 cz\u0142owiekiem inteligentnym i znaj\u0105cym j\u0119zyki. By\u0142 te\u017c zdeklarowanym komunist\u0105, kandydatem na cz\u0142onka PZPR i aktywnym dzia\u0142aczem Zrzeszenia Student\u00f3w Polskich. Lojalno\u015b\u0107 wobec socjalizmu ceniono w Zarz\u0105dzie II r\u00f3wnie wysoko jak predyspozycje i umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dne do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci wywiadowczej.<\/p>\r\n

Jeszcze w maju 1969 r. p\u0142k \u0179\u00f3\u0142taniecki przeprowadzi\u0142 wst\u0119pn\u0105 rozmow\u0119 z Oleksym, kt\u00f3ra potwierdzi\u0142a trafno\u015b\u0107 typowania. Kandydat by\u0142 inteligentny, rzutki, pryncypialnie ustosunkowany do Polski Ludowej. Poskar\u017cy\u0142 si\u0119 nawet na grup\u0119 student\u00f3w, z kt\u00f3rymi niedawno by\u0142 w Finlandii. Jego zdaniem, nie zostali oni politycznie przygotowani do wyjazd\u00f3w za granic\u0119 i w rozmowach z gospodarzami nie bronili nale\u017cycie polityki i ustroju PRL. Jego twardy marksistowski \u015bwiatopogl\u0105d korespondowa\u0142 z g\u0142\u0119bok\u0105 traum\u0105, jak\u0105 by\u0142o dla niego wspomnienie o trzyletnim pobycie w seminarium duchownym. Oleksy traktowa\u0142 to jako powa\u017cn\u0105 plam\u0119 na swoim marksistowskim \u017cyciorysie. Na wszelki wypadek ostrzeg\u0142 przedstawicieli wojska, \u017ce mo\u017cliwe s\u0105 uwagi pod jego adresem o rzekomych powi\u0105zaniach z ko\u0142ami<\/a> klerykalnymi.<\/p>\r\n

\u0179\u00f3\u0142taniecki zaproponowa\u0142 rozm\u00f3wcy, \u017ce zamiast do \u201ezwyk\u0142ego\u201d wojska zostanie przekwalifikowany do \u201ewojsk rozpoznawczych\u201d i tam odb\u0119dzie stosowne szkolenie. Oleksy wyrazi\u0142 zgod\u0119, twierdz\u0105c, \u017ce ch\u0119tnie znajdzie si\u0119 w s\u0142u\u017cbie, w kt\u00f3rej jego wiedza umiej\u0119tno\u015bci i zdolno\u015bci by\u0142yby najbardziej przydatne i najpe\u0142niej wykorzystane. Mia\u0142 tylko w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy szkolenie i wsp\u00f3\u0142praca z wywiadem nie b\u0119dzie mu przeszkadza\u0107 w karierze. Sprawa kariery stanie si\u0119 potem jednym z wa\u017cniejszych, obok problem\u00f3w finansowych i mieszkaniowych, temat\u00f3w rozm\u00f3w przysz\u0142ego lidera SLD z wywiadem.<\/p>\r\n

30 grudnia 1969 r. zast\u0119pca szefa Zarz\u0105du II p\u0142k Kazimierz Michalski zaakceptowa\u0142 wniosek o zawerbowanie Oleksego do wsp\u00f3\u0142pracy. Mia\u0142 on trafi\u0107 do jednej z najtajniejszych kom\u00f3rek wywiadu wojskowego, w innych jego strukturach znanego g\u0142\u00f3wnie z rzymskiego numeru \u201eXIII\u201d oraz tajemniczego skr\u00f3tu \u201eAWO\u201d.<\/p>\r\n

AWO<\/strong>
Agenturalny Wywiad Operacyjny (AWO) zacz\u0119to tworzy\u0107 w ludowym WP dwa lata przed opisywanymi wydarzeniami, w 1967 r., zgodnie z najnowszymi sowieckimi trendami. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce podstawowe dokumenty dotycz\u0105ce funkcjonowania tej jednostki i programy szkolenia by\u0142y sporz\u0105dzone po rosyjsku. I praktycznie, i logicznie w chwili wybuchu wojny ca\u0142y wojskowy wywiad PRL automatycznie przestawa\u0142 by\u0107 samodzieln\u0105 jednostk\u0105 i przekszta\u0142ca\u0142 si\u0119 w cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adow\u0105 sowieckiego wywiadu wojskowego – GRU.<\/p>\r\n

Zadania AWO dzieli\u0142y si\u0119 na dwa zasadnicze bloki: czas \u201eP\u201d (pokoju) i czas \u201eW\u201d (wojny). Kluczowy oczywi\u015bcie by\u0142 ten drugi, na kt\u00f3ry ca\u0142y czas przygotowywano agent\u00f3w tej jednostki. Tu\u017c przed uderzeniem wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego na Zach\u00f3d z rozmaitych peerelowskich plac\u00f3wek na Zachodzie mieli \u201eurwa\u0107 si\u0119\u201d wywiadowcy AWO i stworzy\u0107 kilkuosobowe mobilne grupy wywiadowcze pozostaj\u0105ce w \u0142\u0105czno\u015bci z krajem. Inni ich cz\u0142onkowie mieli zosta\u0107 przerzuceni z kraju. Poniewa\u017c cz\u0119\u015b\u0107 z nich by\u0142a naukowcami, pracownikami central handlowych i przedsi\u0119biorstw na sta\u0142e utrzymuj\u0105cymi kontakty z Zachodem (plac\u00f3wki naukowe, \u201eOrbis\u201d czy PLL LOT), liczono, \u017ce ich kolejny przyjazd nie wzbudzi zainteresowania.<\/p>\r\n

Agent\u00f3w AWO szkolono analogicznie jak w sowieckim GRU. W sk\u0142ad programu zaj\u0119\u0107 wchodzi\u0142y podstawy funkcjonowania rezydentury w terenie zurbanizowanym (zbieranie informacji wywiadowczych, pisanie meldunk\u00f3w, obs\u0142uga \u201emartwych\u201d skrzynek, itp.). Absolwenci kursu przechodzili te\u017c szkolenie w wykrywaniu obserwacji, pos\u0142ugiwaniu si\u0119 broni\u0105 i obs\u0142ugi radiostacji.
Grupy Agenturalnego Wywiadu Operacyjnego mia\u0142y dzia\u0142a\u0107 na obszarze, na kt\u00f3ry planowano atak ludowego WP w ramach podzia\u0142u zada\u0144 obowi\u0105zuj\u0105cych w si\u0142ach zbrojnych Uk\u0142adu Warszawskiego (p\u00f3\u0142nocne Niemcy, Dania i Benelux). W ich sk\u0142ad mia\u0142 wchodzi\u0107 szef siatki – rezydent, kilku wywiadowc\u00f3w i radiotelegrafista utrzymuj\u0105cy \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z central\u0105. Ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem mia\u0142o by\u0107 obserwowanie ruch\u00f3w sztab\u00f3w du\u017cych jednostek wojskowych oraz jednostek dysponuj\u0105cych broni\u0105 masowego ra\u017cenia, szczeg\u00f3lnie taktyczn\u0105 broni\u0105 nuklearn\u0105. To za pomoc\u0105 jej si\u0142y NATO zamierza\u0142y powstrzyma\u0107 drugi rzut wojsk Armii Sowieckiej (kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy pojazd\u00f3w mechanicznych i kilka milion\u00f3w \u017co\u0142nierzy) pod\u0105\u017caj\u0105cy z g\u0142\u0119bi ZSRS. Warunkiem zwyci\u0119skiej kampanii wojsk UW zmierzaj\u0105cej do opanowania Europy by\u0142o w\u0142a\u015bnie unieszkodliwienie NATO-wskiego systemu dowodzenia i broni masowego ra\u017cenia. Zamierzano tego dokona\u0107 g\u0142\u00f3wnie za pomoc\u0105 uderze\u0144 lotnictwa i oddzia\u0142\u00f3w specnazu. W chwili wybuchu wojny informacje wywiadowcze na temat dyslokacji wybranych obiekt\u00f3w mia\u0142y dostarcza\u0107 grupy wywiadowcze, w tym tak\u017ce AWO.<\/p>\r\n

W czasie pokoju g\u0142\u00f3wnym zadaniem Agenturalnego Wywiadu Operacyjnego by\u0142o szkolenie i utrzymywanie w gotowo\u015bci zespo\u0142\u00f3w wywiadowczych na czas \u201eW\u201d. W tym celu w okresie pokoju prowadzono bie\u017c\u0105c\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywiadowcz\u0105. Agenci AWO podr\u00f3\u017cuj\u0105cy na Zach\u00f3d mieli zbiera\u0107 informacje o tzw. sytuacji kontrwywiadowczej. Chodzi\u0142o o spos\u00f3b kontroli w portach i na granicach, dokumenty niezb\u0119dne przy poruszaniu si\u0119 po poszczeg\u00f3lnych krajach, a tak\u017ce panuj\u0105ce tam obyczaje. Informacje te by\u0142y konieczne, by przygotowa\u0107 kolejnych agent\u00f3w do pracy na Zachodzie.<\/p>\r\n

Innym zadaniem wykonywanym przez ludzi AWO w czasie pokoju by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 typowniczo-werbunkowa. Chodzi\u0142o o to, \u017ce przeszkoleni agenci wywiadu mogli wskaza\u0107 osoby ze swojego \u015brodowiska, kt\u00f3re ewentualnie mog\u0142y by\u0107 wykorzystane przez Zarz\u0105d II, a nawet typowa\u0107 potencjalnych agent\u00f3w spo\u015br\u00f3d obcokrajowc\u00f3w.<\/p>\r\n

Podw\u00f3jne znaczenie mia\u0142o zbieranie rozmaitych informacji na temat funkcjonowania system\u00f3w stypendialnych i obsady plac\u00f3wek naukowych za granic\u0105. Ich znajomo\u015b\u0107 dawa\u0142a szans\u0119 uplasowania tam \u201eswoich\u201d ludzi, ale te\u017c stworzenia w\u0142a\u015bciwej \u201elegendy\u201d dla tych, kt\u00f3rzy mieli by\u0107 przerzuceni na Zach\u00f3d tu\u017c przed rozpocz\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 wojennych.<\/p>\r\n

\u201ePiotr\u201d alias \u201eOlaf\u201d<\/strong>
23 stycznia 1970 r. kpt. Zbigniew \u0179\u00f3\u0142taniecki przeprowadzi\u0142 rozmow\u0119 werbunkow\u0105 z Oleksym.<\/p>\r\n

Spotkanie odby\u0142o si\u0119 w obecno\u015bci jego prze\u0142o\u017conego, p\u0142k. Tadeusza Przybysza. W czasie rozmowy werbunkowej przysz\u0142y lider SLD powt\u00f3rzy\u0142 wcze\u015bniejsz\u0105 deklaracj\u0119 w sprawie wsp\u00f3\u0142pracy z wywiadem, tote\u017c dosta\u0142 do podpisania stosown\u0105 deklaracj\u0119. W czasie lektury dokumentu jego w\u0105tpliwo\u015bci wzbudzi\u0142a jedynie formu\u0142a dotycz\u0105ca \u201ewykonywania wszystkich rozkaz\u00f3w prze\u0142o\u017conych\u201d. Oleksy ponownie zg\u0142osi\u0142 zastrze\u017cenia, czy aby na pewno ca\u0142a sprawa nie b\u0119dzie przeszkadza\u0142a mu w \u017cyciu osobistym i karierze. Zapewniony, \u017ce tak si\u0119 nie stanie, podpisa\u0142 stosown\u0105 deklaracj\u0119 wybranym przez siebie pseudonimem \u201ePiotr\u201d (potem u\u017cywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c pseudonimu \u201eOlaf\u201d).<\/p>\r\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce ju\u017c w czasie rozmowy werbunkowej nowy agent podj\u0105\u0142 aktywn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Wytypowa\u0142 on kolejnego kandydata do werbunku, Andrzeja Soko\u0142a, koleg\u0119 z uczelni i \u00f3wczesnego II sekretarza Komitetu Uczelnianego PZPR. \u201ePiotr\u201d przeszed\u0142 pierwsz\u0105 lekcj\u0119 szpiegowskiego rzemios\u0142a. Zosta\u0142 pouczony o podstawowych zasadach konspiracji, kt\u00f3rych mia\u0142 przestrzega\u0107 w kontaktach z oficerami AWO. Ustalono te\u017c spos\u00f3b nawi\u0105zywania kontaktu. Jako podstawowe miejsce spotka\u0144 wyznaczono kawiarni\u0119 \u201eMokotowska\u201d, a rezerwowe – \u201e\u015awiteziank\u0119\u201d. Przedstawiciele Zarz\u0105du II mieli w razie potrzeby wywo\u0142a\u0107 spotkanie telefonicznie. Gdyby nag\u0142ego kontaktu potrzebowa\u0142 Oleksy, mia\u0142 wys\u0142a\u0107 list na fikcyjny adres, kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci by\u0142 skrzynk\u0105 adresow\u0105 wywiadu. Termin stacjonarnego przeszkolenia wywiadowczego na razie nie zosta\u0142 ustalony. Tymczasem \u201ePiotr\u201d sko\u0144czy\u0142 z wyr\u00f3\u017cnieniem studia, zosta\u0142 asystentem na SGPiS i rozpocz\u0105\u0142 b\u0142yskotliw\u0105 karier\u0119 w PZPR. Zgodnie z wcze\u015bniejsz\u0105 deklaracj\u0105 nie chciano przeszkadza\u0107 mu w robieniu kariery. Na przeszkodzie stan\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c kwestie zdrowotne.<\/p>\r\n

Przez nast\u0119pne miesi\u0105ce Oleksy spotyka\u0142 si\u0119 z oficerami AWO w kawiarniach i lokalu kontaktowym o kryptonimie \u201eKatarzyna\u201d. Oficerem prowadz\u0105cym \u201ePiotra\u201d by\u0142 p\u0142k Z. Ste\u0107, pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 wobec agenta nazwiskiem \u201eStyk\u201d.<\/p>\r\n

\u201ePiotr\u201d wykonywa\u0142 g\u0142\u00f3wnie drobne zadania zwi\u0105zane przede wszystkim z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 typowniczo-werbunkow\u0105. Na zam\u00f3wienie funkcjonariuszy Zarz\u0105du II przygotowa\u0142 te\u017c opracowanie na temat powi\u0105za\u0144 ekonomicznych Francji i RFN. Z w\u0142asnej inicjatywy dostarczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c ulotki kolportowane na uniwersytecie w Strasburgu. Nied\u0142ugo potem otrzyma\u0142 pierwsze wynagrodzenie, za kt\u00f3re we wrze\u015bniu 1971 r. wystawi\u0142 pokwitowanie: \u201eO\u015bwiadczam, \u017ce tytu\u0142em nagrody za wykonan\u0105 prac\u0119 oraz funduszu na podtrzymanie i rozwini\u0119cie kontakt\u00f3w z obywatelami NRF, otrzyma\u0142em 2000 z\u0142 (dwa tysi\u0105ce). Piotr\u201d.<\/p>\r\n

Wkr\u00f3tce sytuacja Oleksego ustabilizowa\u0142a si\u0119 na tyle, \u017ce m\u00f3g\u0142 on p\u00f3j\u015b\u0107 na kilkutygodniowy, stacjonarny kurs AWO. W stosownej notatce jego oficer prowadz\u0105cy napisa\u0142: \u201eproponuj\u0119 przewidzie\u0107 wywiadowc\u0119 do szkolenia na kursie rezydent\u00f3w w 1973 r. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce wywiadowca z w\u0142asnej inicjatywy wykonywa\u0142 zadania wywiadowcze i by\u0142 do nich indywidualnie przygotowywany w czasie spotka\u0144 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania go do pracy w okresie pokoju przemawiaj\u0105 za tym, \u017ce wywiadowca podo\u0142a wymogom programu kursu\u201d.
Jeszcze przed kursem AWO p\u00f3\u017aniejszy lider SLD wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w bardziej skomplikowanej operacji, ukierunkowanej na pozyskanie agenta na Zachodzie. Wiedz\u0105c o tym, \u017ce cz\u0119sto wyje\u017cd\u017ca on z kraju, do Oleksego zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 o pomoc jego by\u0142a nauczycielka ze szko\u0142y \u015bredniej o nazwisku Bobko. Chcia\u0142a za jego po\u015brednictwem nawi\u0105za\u0107 kontakt listowy z synem, kt\u00f3ry wcze\u015bniej uciek\u0142 z kraju. Poniewa\u017c Oleksy wiedzia\u0142, \u017ce ca\u0142a rodzina ma lewicowe pogl\u0105dy, zaproponowa\u0142, by przy okazji dostarczenia listu Janowi Bobko pozyska\u0107 go do wsp\u00f3\u0142pracy. Jak ostatecznie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 te plany, nie wiadomo, poniewa\u017c spraw\u0119 realizowa\u0142 inny wydzia\u0142 Zarz\u0105du II, zajmuj\u0105cy si\u0119 prac\u0105 na kierunku niemieckim. Dokumenty dotycz\u0105ce Jana Bobko zabra\u0142 z AWO przysz\u0142y szef WSI, a w\u00f3wczas kapitan Konstanty Malejczyk.<\/p>\r\n

Anatomia (ma\u0142ego) szpiega<\/strong>
Ostatecznie Oleksy trafi\u0142 na stacjonarne szkolenie Agenturalnego Wywiadu Operacyjnego wiosn\u0105 1973 r. W pracy \u201ezalegendowano\u201d jego znikni\u0119cie powo\u0142aniem do wojska. Zaopatrzony w dokumenty na fikcyjne nazwisko, trafi\u0142 do tajnego obiektu wywiadu na terenie Warszawy. Ale warunki konspiracji, w jakich odbywa\u0142o si\u0119 szkolenie, by\u0142y raczej liche. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 jednorodno\u015b\u0107 \u015brodowiska, z kt\u00f3rego werbowano nowych wywiadowc\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie m\u0142odzie\u017cowy aktyw kilku uczelni warszawskich), niekt\u00f3rzy z kursant\u00f3w znali swoje prawdziwe nazwiska. Oleksy spotka\u0142 na przyk\u0142ad na kursie koleg\u0119 z SGPiS, Wojciecha H\u00fcbnera. Na kolejnych trafia\u0142 potem zar\u00f3wno w swojej pracy zawodowej, jak i dzia\u0142alno\u015bci partyjnej.<\/p>\r\n

Kurs trwa\u0142 ok. miesi\u0105ca, a przysz\u0142y lider SLD uzyska\u0142 na nim dobre rezultaty. Do jego teczki w AWO trafi\u0142o za\u015bwiadczenie podpisane przez szefa tej jednostki, p\u0142k. Henryka Kuckowskiego: \u201eJ\u00f3zef Oleksy (…) odby\u0142 w okresie od 28 maja do 20 czerwca 1973 r. wywiadowcze szkolenie doskonal\u0105ce agenturalnego wywiadu operacyjnego. W trakcie szkolenia by\u0142 przygotowywany do pe\u0142nienia funkcji rezydenta w rezydenturze wywiadu operacyjnego. Uczestniczy\u0142 w praktycznym \u0107wiczeniu kompleksowym \u00bbZarys 73\u00ab obejmuj\u0105cym dzia\u0142alnie rezydentury agenturalnego wywiadu operacyjnego w terenie zurbanizowanym. W czasie \u0107wiczenia pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wywiadowcy\u201d.<\/p>\r\n

W Zarz\u0105dzie II doceniono horyzonty intelektualne i dobre wyniki w szkoleniu \u201ePiotra\u201d. Ze wzgl\u0119du na to poproszono go o uwagi o kursie. Ostro\u017cnie wa\u017cy\u0142 s\u0142owa, by\u0142 jednak do\u015b\u0107 surowy – krytykowa\u0142 przeteoretyzowanie zaj\u0119\u0107, schematyczno\u015b\u0107, nie najlepsz\u0105 organizacj\u0119, brak dost\u0119pu do biblioteki i pomocy naukowych i kiepski sprz\u0119t, kt\u00f3ry wygl\u0105da\u0142 wr\u0119cz \u017ca\u0142o\u015bnie wobec tego, co mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 na filmach szpiegowskich w telewizji. Uzna\u0142 te\u017c za b\u0142\u0105d fakt, \u017ce na kursie nie by\u0142o odpowiedniego szkolenia polityczno-ideowego.<\/p>\r\n

Po uko\u0144czeniu kursu Oleksy zosta\u0142 zaliczony do rezerwy AWO na czas \u201eW\u201d. W zwi\u0105zku z tym odbywano z nim przepisowe, w miar\u0119 regularne spotkania w warszawskich kawiarniach \u201e\u015awitezianka\u201d, \u201ePod Arkadami\u201d, \u201eZielona\u201d G\u0119\u015b\u201d, \u201ePod Krokodylem\u201d oraz w lokalach kontaktowych. W sumie mia\u0142o ich by\u0107 nie mniej ni\u017c kilkana\u015bcie. Ich g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o – jak charakterystycznie dla tego \u015brodowiska napisa\u0142 jego oficer prowadz\u0105cy p\u0142k Ste\u0107 – aktualne \u201ezori\u0119towanie si\u0119\u201d w sytuacji wywiadowcy. Na spotkaniach tych Oleksy sam wychodzi\u0142 z inicjatyw\u0105 prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci typowniczo-werbunkowej, wykorzystuj\u0105c swoje mo\u017cliwo\u015bci na uczelni. W notatce s\u0142u\u017cbowej p\u0142k Ste\u0107 zapisa\u0142: \u201eWywiadowca zasugerowa\u0142 mi, i\u017c mo\u017ce wykona\u0107 zestawienie nazwisk student\u00f3w SGPiS-u, kt\u00f3rzy jego zdaniem s\u0105 bardzo warto\u015bciowi i mog\u0105 by\u0107 brani pod uwag\u0119 przy pozyskiwaniu ich do naszej dzia\u0142alno\u015bci. Funkcja spo\u0142eczna sekretarza PZPR SGPiS-u daje mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 wgl\u0105du do akt aktywu m\u0142odzie\u017cowego i wykonanie takiego dokumentu nie przedstawia \u017cadnego problemu. Na jego sugesti\u0119 wyrazi\u0142em zgod\u0119, list\u0119 wykonan\u0105 przez siebie ma mi dostarczy\u0107 na nast\u0119pnym spotkaniu\u201d.<\/p>\r\n

Oleksy dostarcza\u0142 materia\u0142y o wytypowanych przez siebie studentach, a tak\u017ce sprawozdania student\u00f3w z praktyk zagranicznych. W 1974 r. po raz kolejny otrzyma\u0142 za to pieni\u0105dze. W\u0142asnor\u0119cznie wystawi\u0142 pokwitowanie na 1500 z\u0142. W 1977 r., przede wszystkim ze wzgl\u0119du na nie najlepszy stan zdrowia wywiadowcy, jego kolejny oficer prowadz\u0105cy kpt. Reczkowicz zaproponowa\u0142 wycofanie go z sieci AWO i przekwalifikowanie na \u201eadres\u00f3wk\u0119\u201d. Tego rodzaju agenci wywiadu wojskowego s\u0142u\u017cyli jako skrzynka kontaktowa dla korespondencji z agentami na Zachodzie. Szerokie kontakty zagraniczne Oleksego mia\u0142y powodowa\u0107, \u017ce listy wysy\u0142ane na jego adres nie wzbudz\u0105 zainteresowania s\u0142u\u017cb specjalnych NATO.<\/p>\r\n

Pocz\u0105tkowo \u201ePiotr\u201d wyrazi\u0142 zgod\u0119 na przekwalifikowanie, ale na nast\u0119pnym spotkaniu w lutym 1978 r. co\u015b wyra\u017anie p\u0119k\u0142o. Zdenerwowany Oleksy, w\u00f3wczas pracuj\u0105cy ju\u017c w KC PZPR, powiedzia\u0142, \u017ce mia\u0142 rozmow\u0119 z wysokim funkcjonariuszem MSW, kt\u00f3ry da\u0142 mu do zrozumienia, \u017ce zna charakter jego kontakt\u00f3w z wojskowym wywiadem. Przysz\u0142y lider postkomunistycznej lewicy niedwuznacznie za\u017c\u0105da\u0142, by \u201ewyprowadzi\u0107 go z akt znajduj\u0105cych si\u0119 poza wywiadem wojskowym\u201d.<\/p>\r\n

Kierownictwo AWO postanowi\u0142o zrealizowa\u0107 pro\u015bb\u0119 agenta. \u201eOdblokowano\u201d go w ewidencji operacyjnej MSW, wcze\u015bniej rozwi\u0105zuj\u0105c wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Na ostatnim spotkaniu \u201ePiotr\u201d w\u0142asnor\u0119cznie podpisa\u0142 dokument. \u201eJa ni\u017cej podpisany J\u00f3zef Oleksy zwolniony ze wsp\u00f3\u0142pracy z Wywiadem Wojskowym PRL zobowi\u0105zuj\u0119 si\u0119 utrzyma\u0107 w \u015bcis\u0142ej tajemnicy wszystkie fakty, sprawy, obiekty i osoby znane mi z faktu wsp\u00f3\u0142pracy\u201d. Jego teczk\u0119 skierowano do archiwum.<\/p>\r\n

Afera \u201eOlina\u201d<\/strong>
W latach 80. Oleksy pracowa\u0142 w KC, ale ok. 1983 r. jego akcje mocno spada\u0142y. Nie na d\u0142ugo jednak, do \u0142ask wr\u00f3ci\u0142 w 1987 r., gdy obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 I sekretarza KW PZPR w Bia\u0142ej Podlaskiej. Dwa lata p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 ministrem w rz\u0105dzie Mieczys\u0142awa F. Rakowskiego, potem pos\u0142em na Sejm X kadencji PRL i pierwszego demokratycznie wybranego Sejmu III RP (1991-1993). Oleksego nie by\u0142o na tzw. li\u015bcie Macierewicza, sporz\u0105dzonej w 1992 r., bo nie obejmowa\u0142a ona tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w wojskowych s\u0142u\u017cb specjalnych.<\/p>\r\n

Dawny komunistyczny Zarz\u0105d II SG WP zmieni\u0142 nazw\u0119 na WSI, ale przez nast\u0119pne lata pozosta\u0142 sowiecko-komunistycznym skansenem funkcjonuj\u0105cym praktycznie poza zasi\u0119giem pa\u0144stwa. Oleksy m\u00f3g\u0142 by\u0107 spokojny, \u017ce sprawa jego przesz\u0142o\u015bci nie wyjdzie na \u015bwiat\u0142o dzienne. Kiedy postkomuni\u015bci wygrali wybory, w 1993 r., zosta\u0142 marsza\u0142kiem Sejmu, nast\u0119pnie premierem.
Bomba wybuch\u0142a w ko\u0144cu 1995 r., kiedy z trybuny sejmowej szef MSW Andrzej Milczanowski oskar\u017cy\u0142 urz\u0119duj\u0105cego premiera o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wywiadem rosyjskim. Jego s\u0142owa opiera\u0142y si\u0119 na ustaleniach kilkumiesi\u0119cznych dzia\u0142a\u0144 Urz\u0119du Ochrony<\/a> Pa\u0144stwa i wymusi\u0142a je zmieniaj\u0105ca si\u0119 sytuacja polityczna.<\/p>\r\n

Pierwsze informacje na temat domniemanej wsp\u00f3\u0142pracy Oleksego ze S\u0142u\u017cb\u0105 Wywiadu Rosji dotar\u0142y do UOP p\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej. Zosta\u0142y one pozyskane od oficera tej s\u0142u\u017cby, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z p\u0142k. Marianem Zacharskim, wysokim funkcjonariuszem UOP. Rosjanin mia\u0142 \u201eprzej\u0105\u0107 na kontakt\u201d kilku by\u0142ych agent\u00f3w KGB, prowadzonych wcze\u015bniej przez mjr W\u0142adimira A\u0142ganowa. Wszyscy czterej nale\u017celi rzekomo do czo\u0142\u00f3wki polityk\u00f3w SLD, pozyskanych przez KGB jeszcze w czasach Polski Ludowej. Nazwisko Oleksy i pseudonim \u201eOlin\u201d pada\u0142y wprost, informacje o pozosta\u0142ych – w bardziej ogl\u0119dnej formie.<\/p>\r\n

Dzia\u0142ania operacyjne UOP potwierdzi\u0142y wiele informacji kompromituj\u0105cych Oleksego. Ustalono, \u017ce spotyka\u0142 si\u0119 z A\u0142ganowem, z kt\u00f3rym od lat by\u0142 w za\u017cy\u0142ych stosunkach. Mia\u0142 tak\u017ce rzekomo przyjmowa\u0107 od niego prezenty, m.in. w postaci luksusowych towar\u00f3w konsumpcyjnych i alkoholu.<\/p>\r\n

Jeden z wysokich funkcjonariuszy UOP, kt\u00f3ry w\u00f3wczas prowadzi\u0142 t\u0119 spraw\u0119, p\u0142k Marian Zacharski, rozmawia\u0142 na temat przesz\u0142o\u015bci lidera SLD z \u00f3wczesnym szefem WSI gen. Konstantym Malejczykiem – tym samym, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku lat 70. odbiera\u0142 z AWO informacje operacyjne zdobyte przez Oleksego w sprawie Jana Bobko. Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w p\u0142k. Zacharskiego Malejczyk ukry\u0142 przed nim spraw\u0119 agenta AWO \u201ePiotra\u201d.<\/p>\r\n

Ale czas na dzia\u0142ania operacyjne UOP w listopadzie 1995 r. dobiega\u0142 ko\u0144ca. Inny lider SLD, Aleksander Kwa\u015bniewski, nieznacznie pokona\u0142 Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119 w wyborach prezydenckich. To mia\u0142o szybko i radykalnie zmieni\u0107 sytuacj\u0119 polityczn\u0105 w kraju, bo na mocy<\/a> tzw. ma\u0142ej konstytucji MSW znajdowa\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie w gestii prezydenta. Nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dzia\u0142ania operacyjne UOP zostan\u0105 za chwil\u0119 sparali\u017cowane przez postkomunist\u00f3w, bowiem w\u015br\u00f3d czo\u0142owych lider\u00f3w SLD, kt\u00f3rzy w zwi\u0105zku z prowadzon\u0105 spraw\u0105 znajdowali si\u0119 w kr\u0119gu zainteresowa\u0144 UOP, by\u0142y nazwiska Leszka Millera, Stanis\u0142awa Cioska i Kwa\u015bniewskiego – prezydenta elekta.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017aniejsze wydarzenia potoczy\u0142y si\u0119 zgodnie ze scenariuszem przewidzianym przez Milczanowskiego. Przyw\u00f3dcy SLD byli zdeterminowani, chodzi\u0142o przecie\u017c o \u201eby\u0107 albo nie by\u0107\u201d postkomunistycznej formacji. Wkr\u00f3tce po obj\u0119ciu urz\u0119du przez Kwa\u015bniewskiego szefem UOP zosta\u0142 Zbigniew Siemi\u0105tkowski. Maj\u0105c pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy politycznej w kraju i kontrol\u0119 nad s\u0142u\u017cbami specjalnymi, liderzy SLD b\u0142yskawiczne rozwi\u0105zali spraw\u0119 \u201eOlina\u201d. Prokuratura rozpocz\u0119\u0142a oficjalne \u015bledztwo, WSI wyst\u0105pi\u0142y w nim w roli \u201eeksperta\u201d, kt\u00f3ry podwa\u017cy\u0142 wiarygodno\u015b\u0107 rosyjskich dokument\u00f3w zdobytych przez UOP. Komisja sejmowa ds. s\u0142u\u017cb specjalnych – z\u0142o\u017cona w wi\u0119kszo\u015bci z postkomunist\u00f3w i obraduj\u0105ca r\u00f3wnie g\u0142adko jak potem \u201ehazardowa\u201d – b\u0142yskawicznie oczy\u015bci\u0142a Oleksego z zarzut\u00f3w, doszukuj\u0105c si\u0119 \u201epowa\u017cnych zaniedba\u0144 UOP\u201d i \u201ebrudnej, politycznej prowokacji\u201d. Pisma prokuratury z tego okresu – bardziej propagandowe pamflety ni\u017c dokumenty organ\u00f3w \u015bcigania – sugerowa\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozprawienia si\u0119 z Zacharskim. Ten w ostatnim dniu urz\u0119dowania prezydenta Lecha Wa\u0142\u0119sy otrzyma\u0142 generalskie szlify, ale nied\u0142ugo potem musia\u0142 ucieka\u0107 z kraju.<\/p>\r\n

Co prawda Oleksy w ko\u0144cu poda\u0142 si\u0119 do dymisji, ale z jego wyja\u015bnie\u0144 wynika\u0142o, \u017ce pad\u0142 ofiar\u0105 \u201epolitycznej intrygi\u201d i zwyk\u0142ej naiwno\u015bci. Teczk\u0119 agenta AWO \u201ePiotra\u201d zna\u0142o w\u00f3wczas w\u0105skie grono oficer\u00f3w WSI. \u0179e \u201eco\u015b jest na rzeczy\u201d, dawa\u0142 publicznie do zrozumienia by\u0142y minister obrony narodowej Jan Parys, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 m\u00f3wi\u0107 wi\u0119cej ze wzgl\u0119du na tajemnic\u0119 pa\u0144stwow\u0105. Nazwa \u201eAWO\u201d pojawi\u0142a si\u0119 nawet w \u201eGazecie Polskiej\u201d w artykule Anity Gargas. Ale to wszystko: teczka agenta AWO \u201ePiotra\u201d, kt\u00f3ra mog\u0142a Oleksemu nieco pokrzy\u017cowa\u0107 lini\u0119 obrony, nie zosta\u0142a przez WSI ujawniona nawet organom \u015bcigania.<\/p>\r\n

Lustracja<\/strong>
W 1998 r. wesz\u0142a w \u017cycie ustawa lustracyjna. Jako pose\u0142 na Sejm RP Oleksy zobowi\u0105zany by\u0142 zadeklarowa\u0107, czy by\u0142 w przesz\u0142o\u015bci funkcjonariuszem lub agentem komunistycznych s\u0142u\u017cb specjalnych. Stosown\u0105 deklaracj\u0119 wype\u0142ni\u0142 na \u201enie\u201d, tote\u017c w pierwszych miesi\u0105cach urz\u0119dowania jego spraw\u0119 skierowa\u0142 do s\u0105du lustracyjnego rzecznik interesu publicznego Bogus\u0142aw Nizie\u0144ski. Oleksego bronili: mec. Wojciech Tomczyk (w latach 80. rejestrowany jako konsultant SB) oraz mec. Jerzy Jamka, znany m.in. z tego, \u017ce w 1972 r. za\u017c\u0105da\u0142 kary \u015bmierci dla braci Kowalczyk\u00f3w za wysadzenie auli opolskiej uczelni, w kt\u00f3rej mia\u0142a odby\u0107 si\u0119 celebra z okazji \u015bwi\u0119ta SB i MO.<\/p>\r\n

Przed s\u0105dem obrona utrzymywa\u0142a, \u017ce kontakty z wojskiem wynika\u0142y z powszechnego obowi\u0105zku obrony, a jej klient nie by\u0142 \u017cadnym agentem s\u0142u\u017cb specjalnych PRL, tylko przeszed\u0142 zwyk\u0142e szkolenie w \u201ewojskach rozpoznawczych\u201d. Lustrowany mia\u0142 w przesz\u0142o\u015bci mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci co do charakteru swoich kontakt\u00f3w z wojskiem, ale rzekomo us\u0142ysza\u0142 solenne zapewnienie, \u017ce nie by\u0142 agentem od szefa MON w swoim rz\u0105dzie Stanis\u0142awa Dobrza\u0144skiego oraz wspomnianego ju\u017c szefa WSI, Kazimierza G\u0142owackiego. Ten drugi twierdzi\u0142 w\u00f3wczas publicznie, \u017ce nazwa \u201eAgenturalny Wywiad Operacyjny\u201d to jakie\u015b niefortunne t\u0142umaczenie nazwy \u201ejednostki rozpoznawczej\u201d. Jego s\u0142ynna w\u00f3wczas wypowied\u017a, \u017ce \u201eagentura operacyjna wywiadu nie ma nic wsp\u00f3lnego z tajn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wywiadu wojskowego\u201d wydaje si\u0119 znamienit\u0105 ilustracj\u0105 poziomu wiarygodno\u015bci, stosunku do III RP i morale szefa WSI.<\/p>\r\n

Sytuacja by\u0142a do\u015b\u0107 groteskowa: ca\u0142a linia obrony opiera\u0142a si\u0119 na zabawie s\u0142owami: nie \u201eagent\u201d, lecz \u201ewywiadowca\u201d, nie \u201ewywiad\u201d, lecz \u201ewojska rozpoznawcze\u201d itp. Ale zeznania w\u0142a\u015bnie w tym duchu, pr\u00f3cz G\u0142owackiego, z\u0142o\u017cy\u0142 tak\u017ce szef MON w rz\u0105dzie Oleksego, Stanis\u0142aw Dobrza\u0144ski. Dopiero po pewnym czasie media ujawni\u0142y, \u017ce Dobrza\u0144ski mia\u0142 by\u0107 zarejestrowany jako agent SB, kt\u00f3rego za donosy na opozycjonist\u00f3w wynagradzano pono\u0107 alkoholem.<\/p>\r\n

Nie\u017ale wyuczone, cho\u0107 tak\u017ce kompletnie k\u0142amliwe zeznania z\u0142o\u017cyli wezwani \u201e\u015bwiadkowie\u201d – oficerowie AWO. Ca\u0142a linia obrony leg\u0142a w gruzach, kiedy ju\u017c z IPN (teczk\u0119 Oleksego dostarczy\u0142y do s\u0105du lustracyjnego WSI, kt\u00f3re potem nie kwapi\u0142y si\u0119 specjalnie do wsp\u00f3\u0142pracy z rzecznikiem) pozyskano podstawowe instrukcje operacyjne i dokumenty reguluj\u0105ce funkcjonowanie AWO. Nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jest to jeden z wydzia\u0142\u00f3w Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego WP, kt\u00f3ry nie by\u0142 bli\u017cej niesprecyzowan\u0105, \u201e\u017ale przet\u0142umaczon\u0105\u201d jednostk\u0105 \u201erozpoznania wojskowego\u201d, lecz, zgodnie ze swoj\u0105 nazw\u0105, pos\u0142uguj\u0105c\u0105 si\u0119 agentur\u0105, regularn\u0105 jednostk\u0105 wywiadu wojskowego PRL.<\/p>\r\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce najwa\u017cniejsze dokumenty dotycz\u0105ce Oleksego by\u0142y w\u00f3wczas tajne i wobec milczenia rzecznika interesu publicznego Oleksy m\u00f3g\u0142 do\u015b\u0107 swobodnie – \u201edziwi\u0105c si\u0119 absurdalnym zarzutom\u201d, \u201enie wiedz\u0105c, o co chodzi\u201d, \u201edoszukuj\u0105c si\u0119 politycznej prowokacji\u201d, kreowa\u0107 poza sal\u0105 s\u0105dow\u0105 \u201emedialn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107\u201d.<\/p>\r\n

Ostatecznie 22 grudnia 2004 r., po sze\u015bciu latach (!) wnikliwych docieka\u0144, w ostatnim tygodniu urz\u0119dowania rzecznika Nizie\u0144skiego s\u0105d lustracyjny uzna\u0142, \u017ce Oleksy sk\u0142ama\u0142 w o\u015bwiadczeniu lustracyjnym, bo w latach 1971-1978 by\u0142 agentem Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego WP. Jako taki wielokrotnie spotyka\u0142 si\u0119 z oficerami wywiadu w kawiarniach i lokalach kontaktowych, dostarcza\u0142 materia\u0142y wywiadowcze, uczestniczy\u0142 w kombinacji operacyjnej wywiadu zwi\u0105zanej z pr\u00f3b\u0105 nawi\u0105zania kontaktu z Janem Bobko, a tak\u017ce prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 typowniczo-werbunkow\u0105. Charakter kontakt\u00f3w lustrowanego z AWO mia\u0142 mie\u0107 niewiele wsp\u00f3lnego ze zwyk\u0142ym przeszkoleniem wojskowym, o czym Oleksy – kilka lat spotykaj\u0105c si\u0119 w warunkach konspiracji, dostarczaj\u0105c rozmaite materia\u0142y, przyjmuj\u0105c pieni\u0105dze i podpisuj\u0105c dokumenty, gdzie wyra\u017anie by\u0142o napisane \u201ewywiad wojskowy\u201d – musia\u0142 wiedzie\u0107 wr\u0119cz doskonale. Nie by\u0142o te\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce AWO by\u0142 jednym z oddzia\u0142\u00f3w Zarz\u0105du II SG WP, a wszystkie historyjki o \u201ewojskach rozpoznawczych\u201d by\u0142y wierutnymi nonsensami. W tym kontek\u015bcie informacje, kt\u00f3re mia\u0142 rzekomo przekaza\u0107 lustrowanemu G\u0142owacki czy Dobrza\u0144ski, zosta\u0142y uznane za niezbyt istotne. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko: Oleksy musia\u0142 wiedzie\u0107, kim by\u0142 i co robi\u0142.<\/p>\r\n

Najwy\u017csza Farsa<\/strong>
Wyrok s\u0105du lustracyjnego z grudnia 2004 r. zosta\u0142 podtrzymany w apelacji i nied\u0142ugo potem sprawa trafi\u0142a do S\u0105du Najwy\u017cszego. Oleksy dalej podtrzymywa\u0142 w mediach, \u017ce agentem nie by\u0142, a stanowisko rzecznika to \u201efarsa\u201d, kt\u00f3ra \u201ema podtekst polityczny\u201d. Ale na wszelki wypadek, widz\u0105c, \u017ce z wywiadu wojskowego to si\u0119 raczej \u201ewojsk rozpoznawczych\u201d zrobi\u0107 nie da, przed rozpraw\u0105 w SN jego obrona wdro\u017cy\u0142a w \u017cycie \u201eplan awaryjny\u201d. Zaprzyja\u017anione z liderem SLD media og\u0142osi\u0142y, \u017ce teczka Oleksego jest\u2026 sfa\u0142szowana, bo zerwano w niej piecz\u0119\u0107 i podrzucono dokumenty powsta\u0142e po 1978 r. Wed\u0142ug obro\u0144cy Oleksego mec. Tomczyka, G\u0142owacki zeznawa\u0142, i\u017c teczka jest w oczywisty dla niego spos\u00f3b sfa\u0142szowana – donosi\u0142 \u201eWprost\u201d – \u201edosz\u0142o do zerwania piecz\u0119ci usuni\u0119cia pewnych kart w to miejsce w\u0142\u0105czenia innych, a nast\u0119pnie ponownego zaplombowania t\u0105 sam\u0105 piecz\u0119ci\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Sprawa rzekomego fa\u0142szowania akt Oleksego by\u0142a mistyfikacj\u0105 wymy\u015blon\u0105 na potrzeby tocz\u0105cego si\u0119 post\u0119powania lustracyjnego. Chodzi\u0142o o to, \u017ce ju\u017c po zamkni\u0119ciu teczki wywiadowcy \u201ePiotra\u201d do jego akt po 1978 r. do\u0142\u0105czono kilka pism tzw. manipulacyjnych, kt\u00f3re wyp\u0142yn\u0119\u0142y w tej sprawie w p\u00f3\u017aniejszym okresie. Do\u0142\u0105czenie ich na ko\u0144cu teczki by\u0142o rutynowym zabiegiem, stosowanym nie tylko w archiwum Zarz\u0105du II SG WP. Dobrze wiedzieli o tym funkcjonariusze WSI, na czele z by\u0142ym szefem tej s\u0142u\u017cby, G\u0142owackim.<\/p>\r\n

Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce \u017caden \u201eplan awaryjny\u201d nie by\u0142 tu potrzebny. S\u0105d Najwy\u017cszy, kt\u00f3rego orzecznictwo w sprawach lustracyjnych nigdy nie respektowa\u0142a wymog\u00f3w szacunku dla ludzkiego rozumu i zwyk\u0142ego poczucia sprawiedliwo\u015bci, rozegra\u0142 spraw\u0119 w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b. Wsp\u00f3\u0142autor wielu podobnej warto\u015bci wyrok\u00f3w (np. w sprawie Mariana Jurczyka), s\u0119dzia Piotr Hofma\u0144ski og\u0142osi\u0142, \u017ce SN przyj\u0105\u0142 za wiarygodne zeznania Oleksego, \u017ce o\u015bwiadczenie lustracyjne wype\u0142ni\u0142 on na \u201enie\u201d wskutek b\u0142\u0119dnych informacji przekazanych mu przez G\u0142owackiego i Dobrza\u0144skiego. Co prawda wi\u0119c SN przyzna\u0142, \u017ce lustrowany agentem by\u0142, ale wype\u0142niaj\u0105c o\u015bwiadczenie lustracyjne, dzia\u0142a\u0142 \u201ew uzasadnionym b\u0142\u0119dzie\u201d. A skoro tak, nale\u017ca\u0142o spraw\u0119 zamkn\u0105\u0107 i umorzy\u0107. Jak s\u0105d postanowi\u0142, tak zrobi\u0142.<\/p>\r\n

Owe \u201edzia\u0142anie w uzasadnionym b\u0142\u0119dzie\u201d, jako \u017cywo przypominaj\u0105ce znan\u0105 z historii \u201epomroczno\u015b\u0107 jasn\u0105\u201d, sta\u0142o si\u0119 hitem innych spraw lustracyjnych, w kt\u00f3rych po latach procedowania wreszcie mo\u017cna by\u0142o \u201eoczy\u015bci\u0107\u201d wp\u0142ywowych (jak na przyk\u0142ad Robert Mroziewicz) polityk\u00f3w oraz koleg\u00f3w s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rych k\u0142amstwo lustracyjne wydawa\u0142o si\u0119 oczywiste. Do tych drugich nale\u017ca\u0142a m.in. s\u0119dzia Barbara \u00c4\u2020wikowska, kt\u00f3ra po latach s\u0142u\u017cby w SB \u201ew uzasadnionym b\u0142\u0119dzie\u201d nie przyzna\u0142a si\u0119, \u017ce by\u0142a funkcjonariuszk\u0105 SB.<\/p>\r\n

Wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 2007 r. ostatecznie zamkn\u0105\u0142 spraw\u0119 agenta \u201ePiotra\u201d, kt\u00f3ry triumfowa\u0142 w mediach jako kolejna ofiara \u201elustracyjnych pom\u00f3wie\u0144\u201d. Ale prze\u015bladowa\u0142 go pech, bo nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej wybuch\u0142a sprawa z tzw. ta\u015bmami Oleksego, na kt\u00f3rych ten, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 knajackim j\u0119zykiem, opowiada\u0142 m.in. o rzekomym nielegalnie zdobytym maj\u0105tku przez Aleksandra Kwa\u015bniewskiego. Zaszkodzi\u0142o mu to u koleg\u00f3w i w mediach bardziej ni\u017c wcze\u015bniejsze, publiczne oskar\u017cenia o prac\u0119 dla rosyjskiego wywiadu i agenturaln\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wywiadem wojskowym PRL.<\/p>\r\n

Sprawa kariery J\u00f3zefa Oleksego jest niezwykle pouczaj\u0105c\u0105 lekcj\u0105 najnowszej historii Polski. Najmniej weso\u0142e refleksje wywo\u0142uje obraz polskiej lustracji, wieloletnie funkcjonowanie w wolnej Polsce s\u0142u\u017cb takich jak WSI, przez lata pozostaj\u0105ce poza zasi\u0119giem i sfer\u0105 interes\u00f3w pa\u0144stwa, a tak\u017ce pewna \u015bmieszno\u015b\u0107 – z orzecznictwem S\u0105du Najwy\u017cszego na czele – lustracyjnego wymiaru sprawiedliwo\u015bci. Nie wiem nawet, czy w og\u00f3le na miejscu by\u0142yby tu jakie\u015b uwagi o roli etyki w \u017cyciu politycznym III RP.<\/p>\r\n

Piotr Gontarczyk<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Gazeta Polska |\u00a0(foto. arch. IPN)<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kiedy w 1995 r. szef MSW Andrzej Milczanowski oskar\u017cy\u0142 urz\u0119duj\u0105cego premiera z SLD o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z rosyjskim wywiadem, ten z sejmowej trybuny zapewnia\u0142: \u201enigdy i niczyim agentem nie by\u0142em – m\u00f3wi\u0119 to, J\u00f3zef Oleksy, w Sejmie Rzeczypospolitej\u201d. Oleksy k\u0142ama\u0142, o czym wiedzia\u0142by ka\u017cdy obywatel, gdyby wcze\u015bniej przeprowadzono w Polsce rzeteln\u0105 lustracj\u0119. W ko\u0144cu lat 60. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,92,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61575"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61575"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61575\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}