{"id":61446,"date":"2012-09-28T11:04:35","date_gmt":"2012-09-28T16:04:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61446"},"modified":"2012-09-28T11:04:35","modified_gmt":"2012-09-28T16:04:35","slug":"w-lapach-nkwd-%e2%80%93-wspomnienia-z-walk-ak-z-sowietami-i-represji-na-grodzienszczyznie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61446","title":{"rendered":"W \u0142apach NKWD \u2013 wspomnienia z walk AK z sowietami i represji na Grodzie\u0144szczy\u017anie"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\r\n

Oddzia\u0142 AK. Trzeci od lewej Witold Male\u0144czyk, ps. \u201eCygan\u201d<\/em><\/p>\r\n<\/div>\r\n

Przyjechali po mnie. Zabrali razem z c\u00f3reczk\u0105 Janin\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a 8 miesi\u0119cy. By\u0142o to 1 sierpnia 1950 roku. Przewie\u017ali do Ostryny i wrzucili do lochu. Tam by\u0142 straszny brud. Na ca\u0142e \u017cycie zapami\u0119ta\u0142am ogromne karaluchy, kt\u00f3re tam biega\u0142y. Po tym areszcie znikn\u0119\u0142o mleko w piersiach i nie mia\u0142am czym karmi\u0107 dziecka. C\u00f3reczka p\u0142aka\u0142a. Aby j\u0105 uspokoi\u0107, dawa\u0142am pier\u015b. Ale mleka nie by\u0142o, wi\u0119c mnie gryz\u0142a. Bola\u0142o, ale cierpia\u0142am. Przedstawiamy wstrz\u0105saj\u0105ce wspomnienia Heleny Kuleszy, \u017co\u0142nierza Armii Krajowej.<\/strong><\/p>\r\n

Urodzi\u0142am si\u0119 w 1922 roku we wsi Starodworce, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 6 kilometr\u00f3w od Wasiliszek. M\u00f3j ojciec by\u0142 so\u0142tysem w Starodworcach, a potem wzi\u0119li go na sekretarza do gminy w Wasiliszkach. Ojciec by\u0142 bardzo oczytanym i wykszta\u0142conym cz\u0142owiekiem. Mia\u0142am trzech braci i siostr\u0119. By\u0142am najstarszym dzieckiem w rodzinie. Od dziecka ros\u0142am w patriotycznej atmosferze. Wychowywano nas w mi\u0142o\u015bci do Ojczyzny. W naszej wsi nie by\u0142o ludzi biednych, wszyscy ci\u0119\u017cko pracowali, ale \u017cyli w dostatku. Mieli\u015bmy 25 hektar\u00f3w ornej ziemi i 13 hektar\u00f3w lasu. Rodzina by\u0142a dosy\u0107 bogata. Do szko\u0142y chodzi\u0142am w Starodworcach. By\u0142a to wtedy du\u017ca wie\u015b i dlatego mieli\u015bmy szko\u0142\u0119, dobr\u0105 polsk\u0105 szko\u0142\u0119 – wszystkie wiersze i piosenki, kt\u00f3re \u015bpiewali\u015bmy, wszystko pami\u0119tam nawet dzi\u015b. Kiedy w 1939 roku Polsk\u0119 zagarn\u0119li Sowieci ojciec musia\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107. Zreszt\u0105 du\u017co ludzi ukrywa\u0142o si\u0119, boj\u0105c si\u0119 wyw\u00f3zek.<\/p>\r\n

W oddziale u \u201eCygana\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Do oddzia\u0142u AK do\u0142\u0105czy\u0142am w 1943 roku. Pomaga\u0142am im wcze\u015bniej, ale dopiero wtedy posz\u0142am do oddzia\u0142u. Dow\u00f3dc\u0105 u nas by\u0142 Witold Male\u0144czyk, pseudonim \u201eCygan\u201d, a jego zast\u0119pc\u0105 Pawe\u0142 Klukiewicz, pseudonim \u201eIrena\u201d. Klukiewicza zabili w 1947 roku obok Rusanowc\u00f3w, gdzie mieszka\u0142am po wyj\u015bciu za m\u0105\u017c. Szkoda mi go by\u0142o. Dzielny cz\u0142owiek. Witold Male\u0144czyk pochodzi\u0142 ze wsi Leluki. By\u0142 to wykszta\u0142cony cz\u0142owiek i odwa\u017cny dow\u00f3dca. Dla bolszewik\u00f3w nie mia\u0142 lito\u015bci. W grupie \u201eCygana\u201d zajmowa\u0142am si\u0119 zaopatrzeniem – dowozi\u0142am mi\u0119so i inne jedzenie. Potem by\u0142am w oddziale. Wtedy stali\u015bmy w lesie ko\u0142o Dubicz, potem razem szli\u015bmy na Wilno. Zna\u0142am te\u017c \u201eOlecha\u201d – Anatola Radziwonika. Za Sowiet\u00f3w by\u0142o tak, \u017ce \u201echodzi\u0142a\u201d polska partyzantka, ale \u201echodzi\u0142o\u201d te\u017c NKWD. Cz\u0119sto trudno by\u0142o zrozumie\u0107 kto kim jest. NKWD podszywa\u0142o si\u0119 pod polskie oddzia\u0142y, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 kto w danej wsi popiera partyzantk\u0119. Oczywi\u015bcie jak przychodzili nasi, to zna\u0142am ich twarze, ale gorzej by\u0142o, gdy by\u0142 kto\u015b nieznajomy\u2026<\/p>\r\n

\"\"<\/a>\r\n

Helena Kulesza z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 nied\u0142ugo przed aresztowaniem<\/em><\/p>\r\n<\/div>\r\n

 <\/p>\r\n

\u015amier\u0107 by\u0142a tu\u017c obok<\/strong><\/p>\r\n

<\/strong>W Starodworcach zgin\u0105\u0142 m\u00f3j brat Adam. NKWD urz\u0105dzi\u0142o \u0142apank\u0119. A u niego w mieszkaniu byli ch\u0142opcy z lasu. Zacz\u0119li ucieka\u0107, on razem z nimi. Wtedy go enkawudzi\u015bci postrzelili. By\u0142 ci\u0119\u017cko ranny. Enkawudzi\u015bci polecieli \u0142apa\u0107 tych, co uciekali. Pewnie my\u015bleli, \u017ce zabili mego brata, ale jego rannego podebra\u0142 nasz ojciec. Schowali\u015bmy go u pewnego gospodarza w stodole. By\u0142 przy pami\u0119ci, jednak straci\u0142 bardzo du\u017co krwi. Zawie\u017ali\u015bmy go do lekarza w Sobaki\u0144cach. Jednak by\u0142o za p\u00f3\u017ano. Zmar\u0142.<\/p>\r\n

Drugi m\u00f3j brat, Boles\u0142aw, zosta\u0142 skazany na 25 lat za to, \u017ce pomaga\u0142 AK. W naszym domu w Starodworcach zatrzyma\u0142 si\u0119 na post\u00f3j oddzia\u0142 AK. Potem, kiedy ich z\u0142apali, jeden z \u017co\u0142nierzy okaza\u0142 si\u0119 s\u0142aby – nie wytrzyma\u0142 tortur i wyda\u0142 mojego brata. \u201eCygan\u201d zgin\u0105\u0142 w 1949 roku we wsi Kro\u0144ki. NKWD okr\u0105\u017cy\u0142o t\u0119 wie\u015b. Ludzie opowiadali mi, \u017ce \u201eCygan\u201d wyskoczy\u0142 z mieszkania, gdzie przebywa\u0142 i pr\u00f3bowa\u0142 uciec. Czo\u0142ga\u0142 si\u0119, ukrywaj\u0105c si\u0119 przed NKWD. Jednak kiedy zrozumia\u0142, \u017ce jest osaczony to si\u0119 zastrzeli\u0142. Nie chcia\u0142 \u017cywym traf\u0107 w r\u0119ce bolszewik\u00f3w. M\u00f3j s\u0105siad Aleksander Berdowski te\u017c nale\u017ca\u0142 do naszej grupy. Nie wiem jaki los go spotka\u0142 po aresztowaniu. Mo\u017ce tu, w Grodnie, w wi\u0119zieniu zat\u0142ukli, mo\u017ce w \u0142agrach zmar\u0142\u2026 Do domu nie powr\u00f3ci\u0142. Du\u017co, bardzo du\u017co ludzi zgin\u0119\u0142o\u2026<\/p>\r\n

Janina Kulesza – 8-miesi\u0119czny wi\u0119zie\u0144 NKWD\u2026<\/strong><\/p>\r\n

W ostatnim okresie by\u0142am w grupie Apanowicza, pseudonim \u201eKulis\u201d. By\u0142 synem osadnika. Zosta\u0142am aresztowana w 1950 roku. Na pocz\u0105tku zabrali mego m\u0119\u017ca – Jana Kulesz\u0119. Zosta\u0142 aresztowany w 1949 roku, ju\u017c po rozbiciu oddzia\u0142u \u201eOlecha\u201d. W naszej wsi aresztowano 7 rodzin za pomoc jakiej udzielali AK. Mnie wtedy zostawili. NKWD my\u015bla\u0142o, \u017ce kto\u015b z partyzant\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali na wolno\u015bci, skontaktuje si\u0119 ze mn\u0105. Jednak wiedzia\u0142am, \u017ce mnie \u015bledz\u0105, dlatego by\u0142am ostro\u017cna i to ich wyczekiwanie nic nie da\u0142o. W ko\u0144cu przyjechali po mnie. Zabrali razem z c\u00f3reczk\u0105 Janin\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a 8 miesi\u0119cy. By\u0142 1 sierpnia 1950 roku.<\/p>\r\n

Przewie\u017ali do Ostryny i rzucili do lochu. Tam by\u0142 straszny brud. Na ca\u0142e \u017cycie zapami\u0119ta\u0142am ogromne karaluchy, kt\u00f3re tam biega\u0142y. Po tym areszcie znikn\u0119\u0142o mleko w piersiach i nie mia\u0142am czym karmi\u0107 dziecka. C\u00f3reczka p\u0142aka\u0142a. Aby j\u0105 uspokoi\u0107, dawa\u0142am pier\u015b. Ale mleka nie by\u0142o, wi\u0119c mnie gryz\u0142a. Bola\u0142o, ale cierpia\u0142am\u2026<\/p>\r\n

\"\"<\/a>\r\n

Grodzie\u0144skie wi\u0119zienie, gdzie torturowano AK-owc\u00f3w<\/em><\/p>\r\n<\/div>\r\n

P\u00f3\u017aniej przewieziono mnie do Grodna. Na pocz\u0105tku wrzucili do jakiego\u015b lochu, dzi\u015b domy\u015blam si\u0119, \u017ce by\u0142 to budynek obecnego KGB. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 okrutne \u015bledztwo. Prowadzi\u0142 go \u015bledczy o nazwisku Gorbacewicz. Po jakim\u015b czasie zosta\u0142am razem z c\u00f3reczk\u0105 przewieziona do grodzie\u0144skiego wi\u0119zienia.<\/p>\r\n

Kat Gorbacewicz<\/strong><\/p>\r\n

<\/strong>Pocz\u0105tkowo siedzia\u0142am w celi sama z dzieckiem. Na przes\u0142uchania wzywano noc\u0105. Jak tylko wybije 24 czy 1 godzina w nocy, to wzywaj\u0105 na przes\u0142uchania. Kiedy pierwszy raz prowadzili na badanie to chcieli mi zabra\u0107 c\u00f3rk\u0119. Ja jej nie oddawa\u0142am. Enkawudzista mocno mnie uderzy\u0142. Powiedzia\u0142am im:<\/p>\r\n

– Mo\u017cecie mnie zabi\u0107, ale dziecka nie oddam.<\/p>\r\n

Tak wi\u0119c na przes\u0142uchania chodzi\u0142am z c\u00f3reczk\u0105. By\u0142y okrutne. Bito mnie strasznie. Przede wszystkim bili po g\u0142owie. Ja si\u0119 do niczego nie przyznawa\u0142am. \u015aledczy Gorbacewicz do mnie m\u00f3wi:<\/p>\r\n

– Tu tw\u00f3j m\u0105\u017c przyzna\u0142 si\u0119 i o tobie opowiedzia\u0142, \u017ce pomaga\u0142a\u015b bandytom.<\/p>\r\n

Ja mu odpowiadam:<\/p>\r\n

– Oczywi\u015bcie, \u017ce powiedzia\u0142. Jak wy jego katowali\u015bcie i mu m\u00f3zg odbili\u015bcie, to on nie to wam jeszcze opowiedzie\u0107 mo\u017ce\u2026<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z tortur by\u0142o wk\u0142adanie \u201ekaftana bezpiecze\u0144stwa\u201d (nazywali to \u201esmiritelnoj rubaszkoj\u201d). Zaci\u0105gali go bardzo mocno. Ludziom krew z nosa sz\u0142a\u2026 Straszna to by\u0142a tortura. Nadzorowa\u0142 j\u0105 lekarz, kt\u00f3ry mia\u0142 da\u0107 zna\u0107 ile cz\u0142owiek wytrzyma. Zazwyczaj trwa\u0142o to 15-20 minut. Chcieli zrobi\u0107 to ze mn\u0105. Jednak lekarka, kt\u00f3ra by\u0142a Litwink\u0105, sprzeciwi\u0142a si\u0119.<\/p>\r\n

– Ja wam aktu nie podpisz\u0119. To jest matka karmi\u0105ca dziecko. Nie mam prawa na to si\u0119 zgodzi\u0107 – o\u015bwiadczy\u0142a.<\/p>\r\n

No i enkawudzi\u015bci musieli zabra\u0107 ten kaftan. Na przes\u0142uchaniach \u015bledczy Gorbacewicz do mnie krzycza\u0142:<\/p>\r\n

– Jeste\u015b zdrajc\u0105 ojczyzny!<\/p>\r\n

A ja jemu odpowiada\u0142am:<\/p>\r\n

– No to prosz\u0119 mi opowiedzie\u0107, co to jest ta ojczyzna, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142am zdradzi\u0107? Stalin mnie nie wychowywa\u0142 i nie kszta\u0142ci\u0142! Ja si\u0119 urodzi\u0142am \u201eprzy Pi\u0142sudskim\u201d i chc\u0119 umrze\u0107 \u201eprzy Pi\u0142sudskim\u201d!<\/p>\r\n

On do mnie:<\/p>\r\n

– Wy\u015bl\u0119 ci\u0119 na bia\u0142e nied\u017awiedzie!<\/p>\r\n

– Je\u017celi wy tam wytrzymali\u015bcie, to i ja wytrzymam. Zreszt\u0105 tam, gdzie Polak przeszed\u0142, tam Ruskiemu nie ma co robi\u0107 – powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n

Za to mnie mocno uderzy\u0142. Og\u0142osi\u0142am strajk g\u0142odowy. Przyjecha\u0142 prokurator. Wchodzi do celi i pyta si\u0119:<\/p>\r\n

– Kto mnie wzywa\u0142?<\/p>\r\n

– Ja wzywa\u0142am – odpowiadam.<\/p>\r\n

– Czego chcesz?<\/p>\r\n

– Pewnie du\u017ce pieni\u0105dze p\u0142acicie tym, kt\u00f3rzy \u015bledztwo prowadz\u0105 bo tu strasznie bij\u0105 i torturuj\u0105 – powiedzia\u0142am.<\/p>\r\n

Po wizycie prokuratora zmieniono mi \u015bledczego. Nowy ju\u017c mnie tak nie torturowa\u0142.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>\r\n

To oni zwalczali \u201epolskich bandyt\u00f3w\u201d<\/em><\/p>\r\n<\/div>\r\n

 <\/p>\r\n

Wi\u0119zienne msze<\/strong><\/p>\r\n

<\/strong>Zosta\u0142am skazana na 10 lat pozbawienia wolno\u015bci oraz 5 lat zsy\u0142ki. Na s\u0105dzie dosta\u0142am krwotoku. P\u0142aka\u0142am, nie mog\u0105c si\u0119 powstrzyma\u0107. Zabrali mnie do wi\u0119ziennego szpitala. Tam uda\u0142o si\u0119 zatamowa\u0107 krwotok. Nadal p\u0142aka\u0142am. My\u015bla\u0142am o tym, co b\u0119dzie z moim dzieckiem. Zgodnie z decyzj\u0105 s\u0105du nasze mienie mia\u0142o by\u0107 skonfskowane. Jednak m\u00f3j ojciec pojecha\u0142 do komornika i si\u0119 z nim um\u00f3wi\u0142, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zabierze. Ten si\u0119 zgodzi\u0142 wi\u0119c ojciec w nocy co nieco zdo\u0142a\u0142 wywie\u017a\u0107. Pozosta\u0142e rzeczy zosta\u0142y skonfskowane.<\/p>\r\n

Po wyroku by\u0142am przetrzymywana na oddziale razem z innymi kobietami, kt\u00f3re mia\u0142y dzieci. By\u0142o nas 12. W celi, w kt\u00f3rej siedzia\u0142y\u015bmy, dobrze by\u0142o s\u0142ycha\u0107 msze odprawiane w Farze. Podczas mszy zawsze w celi kl\u0119ka\u0142y\u015bmy i si\u0119 modli\u0142y\u015bmy. Dzi\u015b, kiedy by\u0142am na mszy w ko\u015bciele Farnym, nie mog\u0142am powstrzyma\u0107 \u0142ez. Bo to wszystko znowu stan\u0119\u0142o mi przed oczami\u2026 Ja razem z male\u0144k\u0105 c\u00f3reczk\u0105 w wi\u0119ziennej celi\u2026 modl\u0119 si\u0119\u2026<\/p>\r\n

Naczelnik wi\u0119zienia zaproponowa\u0142 mi do wyboru: albo mnie wywioz\u0105 za Mi\u0144sk do tak zwanego \u201emamskiego \u0142agru\u201d (wi\u0119\u017aniarki z dzieckiem nazywano \u201emamkami\u201d), albo musz\u0119 odda\u0107 dziecko komu\u015b z krewnych.<\/p>\r\n

– Ale dziecko b\u0119dziesz widzia\u0142a raz w tygodniu – obieca\u0142.<\/p>\r\n

Moja siostra mia\u0142a wtedy dopiero 16 lat. Kiedy przywioz\u0142a dla mnie paczk\u0119 to pozwolono na widzenie i odda\u0142am jej c\u00f3reczk\u0119.<\/p>\r\n

Na nieludzkiej ziemi<\/strong><\/p>\r\n

<\/strong>Po jakim\u015b czasie by\u0142 etap i powieziono nas na Sybir. Kiedy jechali\u015bmy w wagonach by\u0142o bardzo zimno. W\u0142osy przymarza\u0142y do pod\u0142ogi\u2026 Brakowa\u0142o jedzenia, nie by\u0142o co pi\u0107\u2026 Ludzie pili w\u0142asny mocz. Straszna m\u0119ka by\u0142a. Pocz\u0105tkowo wywieziono nas do \u0142agru w Krasnojarskim Kraju. By\u0142 to du\u017cy \u0142agier, gdzie wi\u0119ziono ludzi r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci. Od czasu do czasu zdarza\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy nimi b\u00f3jki. Pewnego razu z obozu wywieziono 50 trup\u00f3w m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w wyniku porachunk\u00f3w.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017aniej powieziono mnie a\u017c za W\u0142adywostok, do portu w Nachodce. Stamt\u0105d mieli nas przewie\u017a\u0107 na Ko\u0142ym\u0119. Jednak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 epidemia szkorbutu. Ludzie zacz\u0119li umiera\u0107. Krew s\u0105czy\u0142a im si\u0119 z dzi\u0105se\u0142, z j\u0119zyk\u00f3w\u2026 Straszny widok! Wtedy nasz \u201eetap\u201d zawr\u00f3cono.<\/p>\r\n

W \u0142agrze mia\u0142am kole\u017cank\u0119 \u0141otyszk\u0119. Spa\u0142y\u015bmy obok na pryczy. By\u0142 straszny g\u0142\u00f3d. Ona umar\u0142a. Ja jeszcze kilka dni o tym nie meldowa\u0142am, \u017ceby otrzymywa\u0107 podw\u00f3jn\u0105 racj\u0119 \u017cywno\u015bci – na siebie i na ni\u0105.<\/p>\r\n

Po tym, jak zdech\u0142 Stalin, stworzono nam w \u0142agrach lepsze warunki. My\u015bl\u0119, \u017ce gdyby on jeszcze sobie po\u017cy\u0142, to by\u015bmy wszyscy w tych \u0142agrach powymierali. A tak pojawi\u0142a si\u0119 szansa na prze\u017cycie tego piek\u0142a. Pami\u0119tam jak zarz\u0105dzili, aby\u015bmy na numery, kt\u00f3re mieli\u015bmy na ubraniach, naszyli \u0142atki. Podchodzi do nas jeden taki i m\u00f3wi:<\/p>\r\n

– Dziewczyny, naszyjcie \u0142atki na swoje numery.<\/p>\r\n

A ja mu odpowiadam:<\/p>\r\n

– Nie ja ten numer sobie nak\u0142ada\u0142am, wi\u0119c i \u0142atk\u0119 niech nak\u0142ada ten, co mi numer na\u0142o\u017cy\u0142.<\/p>\r\n

Zacz\u0119\u0142y przyje\u017cd\u017ca\u0107 r\u00f3\u017cne komisje, zacz\u0119\u0142y si\u0119 zwolnienia. Zosta\u0142am skierowana na zsy\u0142k\u0119 do Kazachstanu.<\/p>\r\n

\"\"<\/a>\r\n

\u015a.p. Minister Janusz Krupski, szef Urz\u0119du do Spraw Kombatant\u00f3w i Os\u00f3b Represjonowanych i Helena Kulesza<\/em><\/p>\r\n<\/div>\r\n

 <\/p>\r\n

Powr\u00f3t do domu<\/strong><\/p>\r\n

<\/strong>Zosta\u0142am zwolniona w 1955 roku. W \u0142agrach przesiedzia\u0142am 5 lat i trzy miesi\u0105ce. M\u0105\u017c wr\u00f3ci\u0142 wcze\u015bniej. Zobaczy\u0142, \u017ce \u017cadnego \u017cycia tu na miejscu nie ma, wi\u0119c zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 na wyjazd do pracy w Kazachstanie. Wzi\u0105\u0142 \u201epieriesielenczeskij bilet\u201d (dokument przesiedle\u0144czy) i wyjecha\u0142 do pracy w ko\u0142chozie. Wiedzia\u0142am o tym bo pisa\u0142 do mnie. Po zwolnieniu pojecha\u0142am do niego. \u0179yli w ziemiankach. Wesz\u0142am i co zobaczy\u0142am, \u017ce warunki s\u0105 straszne.<\/p>\r\n

– I czego\u015b ty tutaj jecha\u0142? – pytam m\u0119\u017ca.<\/p>\r\n

– Tam bardzo trudno rozpoczyna\u0107 \u017cycie na nowo – odpowiada.<\/p>\r\n

Przenocowa\u0142am i rano posz\u0142am do przewodnicz\u0105cego ko\u0142chozu.<\/p>\r\n

– Wy – jak bogaty kupiec – przyjechali\u015bcie, nabrali\u015bcie niewolnik\u00f3w i tu ich do ziemianek wtr\u0105cili\u015bcie. Czy w \u201epieresielenczeskom bilecie\u201d jest tak napisane? – zapyta\u0142am.<\/p>\r\n

On mi odpowiada:<\/p>\r\n

– Dam wam troch\u0119 na pocz\u0105tek, by\u015bcie gospodarstwo mogli za\u0142o\u017cy\u0107.<\/p>\r\n

Ja stoj\u0119 na swoim:<\/p>\r\n

– Nic mi nie potrzeba. Razem z m\u0119\u017cem do Ojczyzny pojad\u0119.<\/p>\r\n

M\u0105\u017c nie wierzy\u0142, \u017ce go puszcz\u0105. Jednak uda\u0142o si\u0119 i razem wr\u00f3cili\u015bmy do Rusanowc\u00f3w. Kiedy wr\u00f3ci\u0142am do naszej wsi to zobaczy\u0142am, \u017ce nasz dom rozebrano. Opr\u00f3cz tego nie mieli\u015bmy \u017cadnej gospodarki bo wszystko nam pozabierano. Ludzie ze wsi dali nam troch\u0119 zbo\u017ca i kartofli, aby\u015bmy mogli jako\u015b zacz\u0105\u0107 gospodarzy\u0107. Posz\u0142am do sielsowietu i dano mi prac\u0119 – wozi\u0142am mleko. W 1958 roku mogli\u015bmy wyjecha\u0107 do Polski, jednak m\u0105\u017c chcia\u0142 zosta\u0107. Bardzo \u017ca\u0142uj\u0119 tej decyzji\u2026 M\u00f3j m\u0105\u017c by\u0142 chory. Podczas tortur w wi\u0119zieniu jego mocno bito. Jeszcze podczas pobytu w wi\u0119zieniu zrobiono mu operacj\u0119. Du\u017co chorowa\u0142 i wkr\u00f3tce zmar\u0142. Zmar\u0142 te\u017c m\u00f3j brat Boles\u0142aw\u2026<\/p>\r\n

Nie mog\u0119 im wybaczy\u0107<\/strong><\/p>\r\n

\"\"<\/a>\r\n

Helena Kulesza – dawny \u017co\u0142nierz AK<\/em><\/p>\r\n<\/div>\r\n

Du\u017co prze\u017cy\u0142am. Du\u017co z\u0142ego widzia\u0142am. Bolszewik\u00f3w nienawidz\u0119. Wszystko nam zabrali, torturowali, zabijali\u2026 Taki paskudny ustr\u00f3j oni nam przynie\u015bli. Wszystko, co z\u0142e, to od nich posz\u0142o, bo wcze\u015bniej tak si\u0119 ludzie jeden wobec drugiego nie zachowywali. Nauczyli si\u0119 tego od bolszewik\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce ju\u017c d\u0142ugo nie po\u017cyj\u0119. Chora jestem, stara, ale zapomnie\u0107 i wybaczy\u0107 tego wszystkiego, co z nami zrobili, nie mog\u0119.<\/p>\r\n

Po raz pierwszy jesieni\u0105 ubieg\u0142ego roku by\u0142am w Polsce. Niesamowite wra\u017cenia! To nie to, co tu na Bia\u0142orusi. Tam jest zupe\u0142nie inny kraj, \u017cyczliwi ludzie. By\u0142am w sanatorium. By\u0142 tam wspania\u0142y lekarz, kt\u00f3ry mnie zbada\u0142. Jestem mu bardzo wdzi\u0119czna. Personel bardzo dobrze mnie traktowa\u0142. Chcia\u0142abym jeszcze po\u017cy\u0107, chcia\u0142abym zobaczy\u0107 co dalej b\u0119dzie na \u015bwiecie\u2026<\/p>\r\n

Notowa\u0142: Andrzej Poczobut \/ \u201eMagazyn Polski na Uchod\u017astwie\u201d<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Oddzia\u0142 AK. Trzeci od lewej Witold Male\u0144czyk, ps. \u201eCygan\u201d Przyjechali po mnie. Zabrali razem z c\u00f3reczk\u0105 Janin\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a 8 miesi\u0119cy. By\u0142o to 1 sierpnia 1950 roku. Przewie\u017ali do Ostryny i wrzucili do lochu. Tam by\u0142 straszny brud. Na ca\u0142e \u017cycie zapami\u0119ta\u0142am ogromne karaluchy, kt\u00f3re tam biega\u0142y. Po tym areszcie znikn\u0119\u0142o mleko w piersiach i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[66,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61446"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61446"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61446\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}