![\"\"](\"http:\/\/www.pch24.pl\/images\/min_mid_big\/mid_6171.jpg\")
<\/p>\r\n<\/p>\r\n
27 wrze\u015bnia 2012 roku mija 400. rocznica \u015bmierci ks. Piotra Skargi, kaznodziei kr\u00f3la Zygmunta III, wielkiego patrioty, pisarza religijnego i\u00a0politycznego, wychowawcy ca\u0142ych pokole\u0144 Polak\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n Ojczyzna wasza matk\u0105 wam jest, a\u00a0nie macoch\u0105 – <\/em>pisa\u0142 ksi\u0105dz Skarga, zwracaj\u0105c si\u0119 do tych, kt\u00f3rzy mieli decydowa\u0107 o\u00a0sprawach pa\u0144stwa – On\u0119 mi\u0142uj\u0105c, sami siebie mi\u0142ujecie, a\u00a0nie utracicie; onej nie \u017cycz\u0105c i\u00a0wiary nie dochowuj\u0105c, sami siebie zdradzacie. <\/em>Dzi\u015b Skarga znany jest przede wszystkim w\u0142a\u015bnie jako pisarz polityczny, autor s\u0142ynnych Kaza\u0144 Sejmowych<\/em>, jednego z\u00a0najwybitniejszych dzie\u0142 staropolskiej literatury. Nie wszyscy zdaj\u0105 sobie jednak spraw\u0119 z\u00a0tego, \u017ce by\u0142 on postaci\u0105 wielowymiarow\u0105, dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w\u00a0wielu dziedzinach i\u00a0odnosz\u0105c\u0105 w\u00a0nich wielkie sukcesy. Nie wszyscy wiedz\u0105 te\u017c, jak liczne stworzy\u0142 dzie\u0142a, z\u00a0kt\u00f3rych wiele przetrwa\u0142o do dzi\u015b. Jego \u017carliwa wiara i\u00a0mi\u0142o\u015b\u0107 do ojczyzny odcisn\u0119\u0142y na naszej narodowej to\u017csamo\u015bci tak silne pi\u0119tno, \u017ce ks. kardyna\u0142 Aleksander Kakowski nie waha\u0142 si\u0119 podczas jubileuszu 400-lecia urodzin kr\u00f3lewskiego kaznodziei w\u00a0roku 1936 wypowiedzie\u0107 s\u0142ynnych s\u0142\u00f3w: Czym \u015bw.\u00a0Pawe\u0142 by\u0142 dla pogan, tym ksi\u0105dz Skarga by\u0142 dla Polak\u00f3w.<\/em><\/p>\r\n Dla upami\u0119tnienia 400. rocznicy \u015bmierci wybitnego Polaka Sejm RP podj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119, ustanawiaj\u0105c\u0105 rok 2012 Rokiem Ksi\u0119dza Piotra Skargi.<\/p>\r\n Mazowsze, Krak\u00f3w, Wiede\u0144, Lw\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n <\/strong>Piotr Skarga urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a0roku 1536 w\u00a0ubogiej rodzinie drobnoszlacheckiej Pow\u0119skich, kt\u00f3rych nazwisko pochodzi\u0142o zapewne od maj\u0105tku Pow\u0105zki ko\u0142o Gr\u00f3jca. Jego dziad znany by\u0142 z\u00a0cz\u0119stego wyst\u0119powania na drog\u0119 s\u0105dow\u0105 i\u00a0pisania skarg do ksi\u0119cia mazowieckiego, st\u0105d nadany mu przydomek \u201eSkarga\u201d przylgn\u0105\u0142 do ca\u0142ej rodziny. Osierocony wcze\u015bnie przez rodzic\u00f3w, wychowywany by\u0142 przez starszych braci. Pierwsz\u0105 szko\u0142\u0105, do jakiej ucz\u0119szcza\u0142, by\u0142a szko\u0142a parafialna w\u00a0Gr\u00f3jcu.<\/p>\r\n W\u00a0roku 1552 Piotr Skarga rozpocz\u0105\u0142 studia na Akademii Krakowskiej, aby po dw\u00f3ch latach nauki otrzyma\u0107 tytu\u0142 baka\u0142arza sztuk wyzwolonych – stanowi\u0105cy w\u00f3wczas pierwszy stopie\u0144 naukowy. Niestety ju\u017c w\u00a0roku 1555 – prawdopodobnie z\u00a0powodu braku \u015brodk\u00f3w na kontynuacj\u0119 studi\u00f3w – opu\u015bci\u0142 Akademi\u0119 i\u00a0powr\u00f3ci\u0142 w\u00a0rodzinne strony. M\u0142ody baka\u0142arz od razu jednak znalaz\u0142 zatrudnienie w\u00a0jednej z\u00a0najlepszych na Mazowszu szk\u00f3\u0142 parafialnych – przy warszawskiej kolegiacie \u015bw. Anny – i\u00a0to na stanowisku jej kierownika, co dla m\u0142odego i\u00a0niezamo\u017cnego cz\u0142owieka by\u0142o sporym awansem. W\u00a0Warszawie da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako dobry organizator, nauczyciel i\u00a0\u015bwietny m\u00f3wca.<\/p>\r\n Jego kariera jednak dopiero si\u0119 zaczyna\u0142a: w\u00a0roku 1557 otrzyma\u0142 propozycj\u0119 zostania wychowawc\u0105 Jana T\u0119czy\u0144skiego, syna wojewody lubelskiego. Przez pi\u0119\u0107 lat trzyma\u0142 piecz\u0119 nad wychowaniem m\u0142odego magnata, z\u00a0kt\u00f3rych dwa sp\u0119dzi\u0142 z\u00a0nim w\u00a0Wiedniu, gdzie po raz pierwszy zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z\u00a0Towarzystwem Jezusowym.<\/p>\r\n W\u00a0roku 1562 Piotr Skarga powr\u00f3ci\u0142 do kraju i\u00a0dzi\u0119ki protekcji T\u0119czy\u0144skich trafi\u0142 do najbli\u017cszego otoczenia arcybiskupa lwowskiego Jana Tar\u0142y, z\u00a0kt\u00f3rego r\u0105k dwa lata p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie.<\/p>\r\n We Lwowie da\u0142 si\u0119 w\u00a0pe\u0142ni pozna\u0107 kaznodziejski talent m\u0142odego duchownego – na jego kazania \u015bci\u0105ga\u0142y t\u0142umy wiernych. Zapewne tak\u017ce jego \u017carliwo\u015bci i\u00a0gorliwo\u015bci nale\u017cy zawdzi\u0119cza\u0107, \u017ce we Lwowie – w\u00a0odr\u00f3\u017cnieniu od innych du\u017cych miast Rzeczypospolitej – zupe\u0142nie nie przyj\u0119\u0142y si\u0119 \u201ereformacyjne\u201d nowinki.<\/p>\r\n Jezuita – \u017co\u0142nierz kontrreformacji<\/strong><\/p>\r\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpasterska m\u0142odego ksi\u0119dza Skargi pozwoli\u0142a mu szybko doj\u015b\u0107 do przekonania, \u017ce g\u0142\u00f3wnym problemem, przed kt\u00f3rym stoi Ko\u015bci\u00f3\u0142 jego czas\u00f3w, jest szerz\u0105ca si\u0119 reformacja, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a ju\u017c do p\u0119kni\u0119cia religijnego i\u00a0krwawych wojen w\u00a0Europie. Bola\u0142o go to, \u017ce w\u00a0Polsce ros\u0142y szeregi protestanckiej szlachty i\u00a0mieszcza\u0144stwa, przy s\u0142abej reakcji katolik\u00f3w. Jako gorliwy kap\u0142an zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 we wcielanie w\u00a0\u017cycie postanowie\u0144 Soboru Trydenckiego, jednak czu\u0142, \u017ce wci\u0105\u017c robi zbyt ma\u0142o.<\/p>\r\n Decyzj\u0119 o\u00a0wst\u0105pieniu do zakonu jezuit\u00f3w ksi\u0105dz Piotr Skarga podj\u0105\u0142 jeszcze podczas pobytu w\u00a0Gorliczynie na dworze Jana Krzysztofa Tarnowskiego, i\u00a0by\u0107 mo\u017ce by\u0142a ona ostatecznym owocem d\u0142ugiej rozmowy, jak\u0105 odby\u0142 w\u00a0roku 1564 z\u00a0czeskim jezuit\u0105 Baltazarem Hostovinusem. Nowy zakon, za\u0142o\u017cony przed zaledwie dwudziestu kilku laty przez \u015bw. Ignacego \u00adLoyol\u0119, poci\u0105ga\u0142 go skuteczno\u015bci\u0105 i\u00a0dynamik\u0105 dzia\u0142ania, imponowa\u0142 osi\u0105gni\u0119ciami w\u00a0powstrzymywaniu post\u0119p\u00f3w reformacji. Przypomina\u0142 raczej specjalny oddzia\u0142 z\u0142o\u017cony z\u00a0wyselekcjonowanych \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rym stawiano wysokie wymagania – formacja jezuity trwa\u0142a wszak blisko dwana\u015bcie lat, musia\u0142 to by\u0107 cz\u0142owiek wykszta\u0142cony, inteligentny, erudyta znaj\u0105cy j\u0119zyki klasyczne i\u00a0nowo\u017cytne, pokonuj\u0105cy innowierc\u00f3w w\u00a0dysputach, ca\u0142kowicie pos\u0142uszny prze\u0142o\u017conym. Ponadto kolegia jezuickie by\u0142y szko\u0142ami znanymi z\u00a0wysokiego poziomu nauczania.<\/p>\r\n Jesieni\u0105 1568 roku Skarga opu\u015bci\u0142 Lw\u00f3w i\u00a0przez Wiede\u0144 wyjecha\u0142 do Rzymu, aby w\u00a0styczniu roku nast\u0119pnego wst\u0105pi\u0107 do nowicjatu Towarzystwa Jezusowego. Pierwsze miesi\u0105ce nie by\u0142y \u0142atwe dla porywczego z\u00a0natury m\u0142odego duchownego, kt\u00f3ry musia\u0142 podda\u0107 si\u0119 \u017celaznej dyscyplinie i\u00a0zapanowa\u0107 nad swoim charakterem. Wydano mu jednak pozytywn\u0105 opini\u0119 i\u00a0w\u00a0sierpniu 1569 roku rozpocz\u0105\u0142 studia w\u00a0rzymskim kolegium jezuickim. W\u00a0tym samym czasie pe\u0142ni\u0142 te\u017c obowi\u0105zki pierwszego polskiego penitencjarza w\u00a0Bazylice \u015bw. Piotra. W\u00a01571 roku Piotr Skarga z\u0142o\u017cy\u0142 wst\u0119pne \u015bluby zakonne i\u00a0w\u00a0tym samym roku uda\u0142 si\u0119 w\u00a0drog\u0119 powrotn\u0105 do ojczyzny.<\/p>\r\n Po powrocie ksi\u0105dz Skarga pracowa\u0142 w\u00a0kolegium jezuickim w\u00a0Pu\u0142tusku. Wkr\u00f3tce jednak prze\u0142o\u017ceni, zauwa\u017cywszy jego osobowo\u015b\u0107 i\u00a0talent kaznodziejski, przenie\u015bli go do kolegium wile\u0144skiego, gdzie obj\u0105\u0142 stanowisko wicerektora.<\/p>\r\n Teren Litwy stanowi\u0142 dla jezuit\u00f3w nie lada wyzwanie, tu bowiem wyj\u0105tkowo dobrze rozkrzewi\u0142a si\u0119 herezja kalwi\u0144ska, a\u00a0wyznanie to przyj\u0119\u0142y najznamienitsze litewskie rody, z\u00a0Radziwi\u0142\u0142ami na czele. Kazania ksi\u0119dza Skargi gromadzi\u0142y jednak w\u00a0wile\u0144skiej katedrze wielotysi\u0119czne t\u0142umy. Jako \u017ce kalwini negowali Przeistoczenie, ksi\u0105dz Skarga szczeg\u00f3lny nacisk k\u0142ad\u0142 na kult Eucharystii – za\u0142o\u017cy\u0142 bractwo Przenaj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu i\u00a0Mi\u0142osierdzia, kt\u00f3re opr\u00f3cz nawracania innowierc\u00f3w zbiera\u0142o tak\u017ce ja\u0142mu\u017cny i\u00a0opiekowa\u0142o si\u0119 ubogimi i\u00a0chorymi.<\/p>\r\n Skutecznym or\u0119\u017cem w\u00a0walce o\u00a0dusze okaza\u0142o si\u0119 te\u017c kolegium wile\u0144skie, w\u00a0kt\u00f3rym pracowa\u0142 ksi\u0105dz Skarga. Zyska\u0142o ono miano najlepszej szko\u0142y na Litwie i\u00a0ju\u017c w\u00a0roku 1579 aktem fundacyjnym kr\u00f3la Stefana Batorego przekszta\u0142cone zosta\u0142o w\u00a0Akademi\u0119, otrzymuj\u0105c prawa i\u00a0przywileje uniwersytetu. Rektorem nowej akademii zosta\u0142 nie kto inny jak ks. Piotr Skarga.<\/p>\r\n O\u00a0jedno\u015b\u0107 Rzeczypospolitej<\/strong><\/p>\r\n Wst\u0105pienie ks. Piotra Skargi w\u00a0szeregi Towarzystwa Jezusowego zbieg\u0142o si\u0119 w\u00a0czasie z\u00a0prze\u0142omowymi dla Rzeczypospolitej wydarzeniami. Wr\u00f3ci\u0142 on z\u00a0Rzymu ju\u017c po zawarciu Unii Lubelskiej, zasta\u0142 wi\u0119c Kr\u00f3lestwo Polskie z\u0142\u0105czone z\u00a0Wielkim Ksi\u0119stwem Litewskim w\u00a0jeden organizm pa\u0144stwowy, kt\u00f3ry w\u00a0p\u00f3\u017aniejszych wiekach zyska\u0142 nazw\u0119 Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w. Rozleg\u0142e, ludne pa\u0144stwo nale\u017ca\u0142o do najwi\u0119kszych pot\u0119g \u00f3wczesnego \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego. Szlachta wywodz\u0105ca si\u0119 ze \u015bredniowiecznego rycerstwa polskiego i\u00a0litewsko-ruskiego bojarstwa korzysta\u0142a z\u00a0licznych praw, bogaci\u0142a si\u0119 i\u00a0– cho\u0107 wewn\u0119trznie ju\u017c w\u00f3wczas bardzo zr\u00f3\u017cnicowana – stanowi\u0142a stopniowo zamykaj\u0105c\u0105 si\u0119 warstw\u0119, w\u00a0coraz wi\u0119kszym stopniu decyduj\u0105c\u0105 o\u00a0losach kraju.<\/p>\r\n 7 lipca 1572 roku zmar\u0142 kr\u00f3l Zygmunt August, ostatni z\u00a0dynastii Jagiellon\u00f3w. W\u00a0miejsce wygas\u0142ej dynastii szlachecki nar\u00f3d postanowi\u0142 wybra\u0107 nowego w\u0142adc\u0119, zapewniaj\u0105c sobie przy tym nowe przywileje. Szczeg\u00f3lnie brzemienne w\u00a0skutki mia\u0142y si\u0119 okaza\u0107 postanowienia konfederacji warszawskiej gwarantuj\u0105cej r\u00f3\u017cnowiercom swobody religijne poprzez wprowadzenie ich do zbioru praw, kt\u00f3rych przestrzeganie mia\u0142 zaprzysi\u0105c nowy w\u0142adca. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Henryka Walezjusza, ten jednak nied\u0142ugo zabawi\u0142 na wawelskim tronie, wybieraj\u0105c koron\u0119 Francji, kt\u00f3ra przypad\u0142a mu po \u015bmierci jego kr\u00f3lewskiego brata. Po raz kolejny w\u00a0kr\u00f3tkim czasie kraj pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w\u00a0elekcyjnym szale\u0144stwie, a\u017c wreszcie niech\u0119tna wobec kandydatur habsburskich szlachecka wi\u0119kszo\u015b\u0107, w\u00a0kt\u00f3rej znale\u017ali si\u0119 przede wszystkim innowiercy, doprowadzi\u0142a do wyboru siedmiogrodzkiego ksi\u0119cia Stefana Batorego. Nowy w\u0142adca, cho\u0107 cieszy\u0142 si\u0119 opini\u0105 tolerancyjnego wobec protestant\u00f3w, s\u0142usznie uznawa\u0142, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 Towarzystwa Jezusowego jest z\u00a0wielu wzgl\u0119d\u00f3w bardzo korzystna dla Rzeczypospolitej.<\/p>\r\n Podni\u00f3s\u0142szy wile\u0144skie kolegium do rangi Akademii, po zwyci\u0119skiej wojnie z Moskw\u0105,\u00a0 kr\u00f3l postanowi\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 kolejne kolegium jezuickie w\u00a0zdominowanym przez prawos\u0142awn\u0105 ludno\u015b\u0107 Po\u0142ocku. Rektor Akademii Wile\u0144skiej, Piotr Skarga zosta\u0142 kierownikiem r\u00f3wnie\u017c i\u00a0tej szko\u0142y – najdalej na wsch\u00f3d wysuni\u0119tej plac\u00f3wki \u0142aci\u0144skiej o\u015bwiaty i\u00a0cywilizacji. Wielkie i\u00a0dalekosi\u0119\u017cne plany kr\u00f3la Stefana zak\u0142ada\u0142y utworzenie ca\u0142ej sieci kolegi\u00f3w jezuickich, kt\u00f3rych promieniowanie podnosi\u0142oby poziom intelektualny i\u00a0cywilizacyjny kraju. Cho\u0107 realizacj\u0119 tych plan\u00f3w przerwa\u0142a przedwczesna \u015bmier\u0107, kr\u00f3l zd\u0105\u017cy\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 jeszcze kolegia w\u00a0protestanckich Inflantach – w\u00a0Rydze i\u00a0Dorpacie, gdzie zn\u00f3w misjonarzem jezuickiej o\u015bwiaty zosta\u0142 niestrudzony ksi\u0105dz Piotr Skarga.<\/p>\r\n Wybitny szermierz kontrreformacji zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u00a0dzie\u0142o \u00adprzywr\u00f3cenia prawos\u0142awnych mieszka\u0144c\u00f3w Rzeczypospo\u00adlitej na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a powszechnego. W\u00a0roku 1577 wyda\u0142 prac\u0119 O\u00a0jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego<\/em>, w\u00a0kt\u00f3rej nie tylko dowodzi\u0142 ni\u017cszo\u015bci duchowej, intelektualnej i\u00a0cywilizacyjnej wschodniej schizmy wobec katolicyzmu, ale r\u00f3wnie\u017c przedstawia\u0142 liczne korzy\u015bci, jakie mog\u0142aby przynie\u015b\u0107 unia Cerkwii z\u00a0Ko\u015bcio\u0142em rzymskim i\u00a0uznanie przez ni\u0105 prymatu papie\u017ca. Za projektem religijnym Skargi sta\u0142a te\u017c dalekosi\u0119\u017cna my\u015bl polityczna – tylko unia mog\u0142a zapewni\u0107 jedno\u015b\u0107 religijn\u0105 pa\u0144stwa i\u00a0uchroni\u0107 je przed wtr\u0105caniem si\u0119 w\u00a0jego wewn\u0119trzne sprawy przez Moskw\u0119, coraz wyra\u017aniej roszcz\u0105c\u0105 sobie prawo do pierwsze\u0144stwa w\u00a0\u015bwiecie prawos\u0142awnym. Zawarta wreszcie w\u00a0roku 1596 unia brzeska, w\u00a0wyniku kt\u00f3rej powsta\u0142a \u00adwsp\u00f3lnota \u00adgreckokatolicka, nie by\u0142a \u00adjednak p\u00f3\u017aniej – wbrew zaleceniom Skargi – realizowana konsekwentnie, co sta\u0142o si\u0119 jedn\u0105 z\u00a0przyczyn upadku Rzeczypospolitej.<\/p>\r\n Po \u015bmierci kr\u00f3la Stefana ks. Piotr Skarga zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w\u00a0popieranie kandydatury potomka Jagiellon\u00f3w, kr\u00f3lewicza szwedzkiego Zygmunta Wazy. Jezuita by\u0142 przekonany, \u017ce jako gorliwy \u201epapista\u201d walczy\u0107 on b\u0119dzie nie tylko o\u00a0pozostanie swej ojczyzny przy Rzymie, ale wesprze r\u00f3wnie\u017c stronnictwo katolickie w\u00a0Polsce, a\u00a0ponadto – jako przysz\u0142y w\u0142adca Kr\u00f3lestwa Szwecji – umocni w\u0142adz\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 w\u00a0Rzeczypospolitej. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce kiedy Waza zasiad\u0142 wreszcie na polskim tronie jako Zygmunt III, mianowa\u0142 on ksi\u0119dza Piotra, w\u00f3wczas ju\u017c dojrza\u0142ego i\u00a0ciesz\u0105cego si\u0119 wielkim autorytetem kap\u0142ana, swoim kaznodziej\u0105 nadwornym.<\/p>\r\n Tak zacz\u0105\u0142 si\u0119 zwi\u0105zek ksi\u0119dza Skargi z\u00a0domem panuj\u0105cym, kt\u00f3ry trwa\u0107 mia\u0142 a\u017c do \u015bmierci wielkiego jezuity. Z\u00a0czasem sta\u0142 si\u0119 on prawdziwym przyjacielem rodziny kr\u00f3lewskiej, a\u00a0kr\u00f3l \u017cyczy\u0142 sobie mie\u0107 go stale przy sobie. Kaznodzieja towarzyszy\u0142 Zygmuntowi III nie tylko na dworze, ale i\u00a0podczas jego cz\u0119stych podr\u00f3\u017cy, z\u00a0wyj\u0105tkiem tych zamorskich. Kr\u00f3l uwa\u017cnie s\u0142ucha\u0142 opinii ksi\u0119dza Skargi w\u00a0wielu sprawach, zar\u00f3wno tych dotycz\u0105cych wiary, jak i\u00a0kwestii pa\u0144stwowych, ten za\u015b, cho\u0107 odnosi\u0142 si\u0119 do osoby kr\u00f3la z\u00a0godnym majestatu monarchy szacunkiem, nie szcz\u0119dzi\u0142 mu niekiedy krytycznych uwag.<\/p>\r\n Nie zmienia to faktu, \u017ce przewa\u017cnie broni\u0142 polityki kr\u00f3la, publicznie nak\u0142ania\u0142 te\u017c szlacht\u0119 do poparcia stronnictwa kr\u00f3lewskiego, niekiedy nawet podejmowa\u0142 si\u0119 mediacji mi\u0119dzy kr\u00f3lem a\u00a0jego przeciwnikami. Jednak\u017ce napi\u0119cie mi\u0119dzy kr\u00f3lem a\u00a0opozycj\u0105 narasta\u0142o. Zakrawaj\u0105ce na paranoj\u0119 wysuwane wobec Zygmunta\u00a0III oskar\u017cenia o\u00a0pr\u00f3b\u0119 obalenia \u201ez\u0142otej wolno\u015bci\u201d szlacheckiej i\u00a0ustanowienia absolutum dominium <\/em>doprowadzi\u0142y do rokoszu sandomierskiego w\u00a0latach 1606-1607, zako\u0144czonego bratob\u00f3jcz\u0105 bitw\u0105 pod Guzowem. Ksi\u0105dz Skarga wyra\u017anie opowiedzia\u0142 si\u0119 po stronie kr\u00f3la – sta\u0142 si\u0119 wi\u0119c dla rokoszan osobistym wrogiem. Og\u0142osili go wr\u0119cz przyw\u00f3dc\u0105 rzekomego \u201ejezuickiego spisku\u201d na dworze kr\u00f3lewskim. Tym razem przypisywano mu znacznie wi\u0119ksz\u0105, ni\u017c rzeczywista, rol\u0119.<\/p>\r\n Kazania sejmowe<\/strong><\/p>\r\n Z\u00a0tysi\u0119cy wyg\u0142oszonych przez wielkiego jezuit\u0119 kaza\u0144 znamy tylko te, kt\u00f3re zosta\u0142y spisane, a\u00a0nast\u0119pnie wydane drukiem, a\u00a0wi\u0119c niespe\u0142na dwie\u015bcie. Pierwszy ich zbi\u00f3r, pod tytu\u0142em Kazania na niedziele i\u00a0\u015bwi\u0119ta ca\u0142ego roku<\/em> opublikowa\u0142 sam ksi\u0105dz Skarga w\u00a0roku 1595. Jednak najwi\u0119ksz\u0105 s\u0142aw\u0119 przynios\u0142y mu kazania wyg\u0142aszane do pos\u0142\u00f3w przed kolejnymi sejmami, na kt\u00f3rych mia\u0142y si\u0119 wa\u017cy\u0107 losy Rzeczypospolitej. Zebrane jako Kazania sejmowe<\/em> stanowi\u0105, wraz z\u00a0kr\u00f3tkim Wezwaniem do pokuty<\/em> wyk\u0142ad pogl\u0105d\u00f3w religijnych i\u00a0spo\u0142eczno-politycznych Skargi.<\/p>\r\n G\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015bci\u0105 Kaza\u0144<\/em> jest konsekwentna prezentacja najwa\u017cniejszych grzech\u00f3w narodowych Polak\u00f3w, kt\u00f3rych niepohamowane rozplenienie si\u0119 autor uznaje za g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 problem\u00f3w dotykaj\u0105cych pa\u0144stwo. Najci\u0119\u017csze grzechy publiczne to te, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do czci samego Boga. Dopuszczaj\u0105 si\u0119 ich przede wszystkim apostaci, kt\u00f3rzy porzucaj\u0105c wiar\u0119 przodk\u00f3w, przyjmuj\u0105 \u201enow\u0105 wiar\u0119\u201d w\u00a0postaci rozmaitych odmian protestantyzmu. To wielki grzech i\u00a0ba\u0142wochwalstwo, i\u00a0odst\u0119pstwo od Boga prawdziwego, na kt\u00f3ry si\u0119 Pan B\u00f3g nabarziej<\/em> w\u00a0Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym gniewa i\u00a0na ten sam jeden, jakoby inszych grzech\u00f3w nie by\u0142o, pomst\u0119 <\/em>swoj\u0119 na kr\u00f3lestwa przywie\u015b\u0107 si\u0119 przegra\u017ca.<\/em><\/p>\r\n Dlaczego protestanci stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla jedynej prawdziwej wiary? Sami jawnie Pana Boga blu\u017ani\u0105, gdy katolick\u0105 jego prawd\u0119 gani\u0105, gdy na jego apostolski i\u00a0nigdy nie ustaj\u0105cy Ko\u015bci\u00f3\u0142 potwarzy k\u0142ad\u0105, gdy rozterkami i\u00a0niezgodami Dom Bo\u017cy gubi\u0105, gdy kap\u0142any i\u00a0proroki Bo\u017ce, od Pana Boga wys\u0142ane i\u00a0na nauk\u0119 prawdy nie przerwanym nigdy wst\u0119powaniem i\u00a0\u015bwi\u0119ceniem postawione, wyrzucaj\u0105.<\/em><\/p>\r\n Grzechowi odst\u0119pstwa winni s\u0105 nie tylko ci, kt\u00f3rzy go pope\u0142niaj\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c ci, kt\u00f3rzy na to pozwalaj\u0105: A\u00a0naszkodliwsi<\/em> s\u0105 katolicy boja\u017aliwi i\u00a0ma\u0142ego serca, kt\u00f3rzy gniewem si\u0119 sprawiedliwym i\u00a0\u015bwi\u0119tym ku obronie czci Boga swego nie zapalaj\u0105, a\u00a0<\/em>zelum nie maj\u0105 i\u00a0jako straszyd\u0142a na wr\u00f3ble stoj\u0105.<\/em><\/p>\r\n Kolejne grzechy to takie, kt\u00f3re godz\u0105 w\u00a0porz\u0105dek \u015bwiata, b\u0119d\u0105cy wszak dzie\u0142em samego Stw\u00f3rcy. Nauk\u0119 o\u00a0hierarchicznym porz\u0105dku stworzenia prezentuje kr\u00f3lewski kaznodzieja po to, aby wskaza\u0107, jak porz\u0105dek ten, ustanowiony przez Zbawiciela w\u00a0Ko\u015bciele \u015awi\u0119tym pozwala mu trwa\u0107 przez wieki. T\u0142umacz\u0105c spos\u00f3b sprawowania rz\u0105d\u00f3w w\u00a0Ko\u015bciele, w\u00a0kt\u00f3rym rz\u0105dzi papie\u017c, ksi\u0105dz Skarga wyg\u0142asza jednocze\u015bnie pochwa\u0142\u0119 katolickiej monarchii: Na Ko\u015bci\u00f3\u0142 nowego testamentu i\u00a0na zakonodawc\u0119 jego patrzmy. Je\u015bli\u0107 Chrystus w\u00a0Ko\u015bciele swoim monarchi\u0105 postawi\u0142, pewnie ta jest najlepsza. Bo tak m\u0105dry B\u00f3g nasz, w\u00a0domu swoim, kt\u00f3ry tak umi\u0142owa\u0142, nalaz\u0142by by\u0142 inny rz\u0105dzenia obyczaj.<\/em><\/p>\r\n Skarga domaga si\u0119 szacunku dla w\u0142adzy: O\u00a0synowie koronni, umijecie czci\u0107, jako waszy ojcowie, kr\u00f3le i\u00a0pany wasze<\/em>. I\u00a0krytykuj\u0105c sk\u0142onno\u015b\u0107 szlachty do rokoszu i\u00a0wyst\u0119powania przeciw kr\u00f3lowi, dodaje: Nie rozci\u0105gajcie wolno\u015bci swej na zel\u017cenie jego, na zjazdy zakazane, na rozruchy, na sedecyje, na obmowy i\u00a0szemrania, na niepos\u0142usze\u0144stwa i\u00a0przepychy, bo to wam samym wielk\u0105 szkod\u0119 uczyni i\u00a0to samo niewol\u0119 na was tyra\u0144sk\u0105 przywiedzie<\/em>.<\/p>\r\n Buntownicze postawy szlachty stanowi\u0105 dla\u0144 wynik jednego z\u00a0grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych – pychy. Radzi by niekt\u00f3rzy pana nie mieli, a\u00a0sami rz\u0105dzili i\u00a0czynili, co chc\u0105 <\/em>(\u2026) z\u00a0wielkiej hardo\u015bci i\u00a0g\u0142upiej pychy swojej. <\/em>Dok\u0105d wiedzie ta pycha? Ano do upadku pa\u0144stwa i\u00a0popadni\u0119cia w\u00a0obc\u0105 niewol\u0119: I\u00a0rzeczecie: s\u0142usznie mi\u0119 Pan B\u00f3g tym pokara\u0142, i\u017c si\u0119 Turczynowi abo Tatarzynowi temu, kt\u00f3ry mi i\u00a0gard\u0142o bierze, k\u0142aniam, bom swoich sprawiedliwych i\u00a0\u015bwi\u0119tych kr\u00f3l\u00f3w czci\u0107 nie chcia\u0142. O,\u00a0jako tego tyrana s\u0142ucha\u0107 musz\u0119.<\/em><\/p>\r\n Opisuj\u0105c w\u00a0Kazaniu \u00f3smym<\/em> samowol\u0119 szlachty wobec ni\u017cszych stan\u00f3w, kr\u00f3lewski kaznodzieja wskazuje, jak dalece stan \u017co\u0142nierski odszed\u0142 od rycerskich idea\u0142\u00f3w. Przypomina mu o\u00a0obowi\u0105zku opieki i\u00a0obrony ni\u017cszych ubogich i\u00a0bezbronnych, bior\u0105c w\u00a0obron\u0119 ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rzy w\u00a0Rzeczypospolitej nie maj\u0105 \u017cadnych praw: Powiedacie sami, i\u017c nie masz pa\u0144stwa, w\u00a0kt\u00f3rym by bardziej poddani i\u00a0oracze uci\u015bnieni byli pod tak absolutium dominium, kt\u00f3rego nad nimi szlachta bez \u017cadnej prawnej przeszkody u\u017cywa. I\u00a0sami widzim nie tylko ziemia\u0144skich, ale i\u00a0kr\u00f3lewskich kmiotk\u00f3w wielkie opresyje, z\u00a0kt\u00f3rych \u017caden ich wybawi\u0107 i\u00a0poratowa\u0107 nie mo\u017ce.<\/em><\/p>\r\n R\u00f3wnie\u017c dzi\u015b niezwykle aktualne wydaj\u0105 si\u0119 nam te s\u0142owa ksi\u0119dza Skargi, w\u00a0kt\u00f3rych zarzuca on Polakom egoizm, prywat\u0119 i\u00a0brak troski o\u00a0dobro wsp\u00f3lne: Wiedz\u0105 i\u00a0m\u00f3wi\u0105 o\u00a0tym wszyscy, i\u017c pobor\u00f3w ledwie po\u0142owica dochodzi, a\u00a0druga skradziona ginie. To okrucie\u0144stwo wielkie na ojczyzn\u0119, na braci\u0105, na ubogie poddane: ojczyzn\u0119 \u0142upi\u0105c, jakoby matk\u0119 zabijali. Co na wszytk\u0119 domow\u0105 braci\u0105 i\u00a0czeladk\u0119 zar\u0119buj\u0105, to jeden zje, a\u00a0na sw\u00f3j po\u017cytek obr\u00f3ci; szpital \u0142upi i\u00a0chore zabija, kto na pospolite r\u0119k\u0119 \u015bci\u0105ga. <\/em>Stawiaj\u0105c t\u0119 diagnoz\u0119 ukazuje, jakim rodzajem g\u0142upc\u00f3w s\u0105 ci, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 tylko o\u00a0sobie: Na co twoje sobkowstwo wynidzie, gdy \u00adojczyzna upadnie? Izali ty, w\u00a0jednej \u0142odzi z\u00a0innymi b\u0119d\u0105c, swoich t\u0142umok\u00f3w, gdy si\u0119 \u0142\u00f3d\u017a zatopi, dochowasz? Izali sam ze wszytkim nie pogr\u0105\u017aniesz? Wielka \u015blepota na wielkich grzechach rosn\u0105c<\/em>.<\/p>\r\n Nie oszcz\u0119dza w\u00a0swojej krytyce kr\u00f3lewski kaznodzieja r\u00f3wnie\u017c i\u00a0sejm\u00f3w, kiedy pisze: \u0179aden za\u015b czas i\u00a0miejsce jawnych i\u00a0wielkich <\/em>wszytkiej Korony grzech\u00f3w i\u00a0\u015blepoty, kt\u00f3ra z\u00a0nich wychodzi, nie ukazuje, jako sejmy. Patrzmy, jakie w\u00a0nich za\u0107mienie rozum\u00f3w. <\/em>(\u2026) Bacznych i\u00a0mi\u0142o\u015bnik\u00f3w ojczyzny ochraniaj\u0105c, rzadki na sejm jedzie z\u00a0mi\u0142o\u015bci ku pospolitemu szcz\u0119\u015bciu, ale aby co sobie oberwa\u0142. Drudzy, gdy co dla ojczyzny abo potrzeb kr\u00f3lewskich i\u00a0pospolitych czyni\u0107 chc\u0105 i\u00a0mog\u0105, najmu potrzebuj\u0105, aby im to p\u0142acono, co dla siebie samych czyni\u0107 winni. <\/em>(\u2026) Jakoby nie sobie s\u0142u\u017cy\u0142, gdy Rzeczypospolitej, w\u00a0kt\u00f3rej si\u0119 wszytko jego zamyka i\u00a0dotrzymawa, s\u0142u\u017cy.<\/em><\/p>\r\n S\u0142owa krytyki kieruje ksi\u0105dz Skarga r\u00f3wnie\u017c do stanu duchownego, kt\u00f3ry winien by\u0107 przyk\u0142adem dla wiernych, a\u00a0tymczasem: My, \u015bwiat\u0142o, \u017ale ludziom wiernym <\/em>\u015bwiecim<\/em>. My, sol\u0105 b\u0119d\u0105c, sami gnijem. My, budownicy, Domu Bo\u017cego nie opatrujem i\u00a0to, co si\u0119 zbudowa\u0142o, psujem. Pasterze – \u017ale owiec dogl\u0105damy, do najemnik\u00f3w podobni, wilk\u00f3w nie odganiamy, a\u00a0dochody<\/em> ko\u015bcielne \u017ale obracamy. Utrat si\u0119 \u015bwieckich dla obrony owiec boim, za kt\u00f3re\u015bmy i\u00a0zdrowie stawi\u0107 powinni. Spraw i\u00a0zabaw \u015bwieckich z\u00a0utrat\u0105 duchownych pilnujemy.<\/em><\/p>\r\n Jednak r\u00f3wnie\u017c pospolite przest\u0119pstwa, niedostatecznie \u015bcigane, co czyni ich sprawc\u00f3w bezkarnymi, staj\u0105 si\u0119 grzechami publicznymi i\u00a0k\u0142ad\u0105 si\u0119 cieniem na ca\u0142ym narodzie. Najpierw s\u0105 to zab\u00f3jstwa, bandyckie napady, grabie\u017ce, krzywoprzysi\u0119stwa, kazirodztwa, uciskanie s\u0142abych i\u00a0cudzo\u0142\u00f3stwa, a\u00a0tak\u017ce lichwa. To jednak nie wszystko: Co m\u00f3wi\u0107 o\u00a0zdradach, o\u00a0nieuprzejmo\u015bciach, o\u00a0chytro\u015bciach, o\u00a0hipokryzjach wieku tego?<\/em> Nawet w\u00a0rodzinach trudno ju\u017c o\u00a0wzajemne zaufanie i\u00a0\u017cyczliwo\u015b\u0107, w\u00a0to miejsce zawita\u0142a ch\u0119\u0107 dogadzania samemu sobie i\u00a0obracania wszystkiego na zbytki oraz pr\u00f3\u017cnowanie. Do tego za\u015b dochodzi karygodne i\u00a0powszechne zaleganie z\u00a0zap\u0142at\u0105 nale\u017cn\u0105 pracownikom.<\/p>\r\n O, jaka to Rzeczpospolita, o, jakie kr\u00f3lestwo, o, jaka m\u0105dro\u015b\u0107 urz\u0119d\u00f3w i\u00a0sejm\u00f3w, kt\u00f3re tego naprawi\u0107 nie mog\u0105! A\u00a0to wszytko z\u00a0\u015blepoty, kt\u00f3ra z\u00a0grzech\u00f3w pochodzi, wyrasta<\/em> – podsumowuje kr\u00f3lewski kaznodzieja. Jednocze\u015bnie w\u00a0ostrych s\u0142owach wzywa rodak\u00f3w do pokuty: Chociem nie Izajasz, ale cie\u0144 jego i\u00a0najpodlejszy pos\u0142aniec Bo\u017cy z\u00a0porz\u0105dku kap\u0142a\u0144skiego, jednak z\u00a0Izajaszem wo\u0142am: (…) \u201eBiada narodowi grzesznemu, ludziom z\u0142o\u015bci\u0105 obci\u0105\u017conym, nasieniu z\u0142emu, synom z\u0142o\u015bliwym. Ziemia wasza pusta, miasta wasze ogniem spalone, kraj wasz obcy w\u00a0oczach waszych po\u017ceraj\u0105, i\u00a0spustoszeje jako ch\u0142odnik przy winnicy i\u00a0jako szopka przy ogrodzie\u201d.<\/em><\/p>\r\n \u015awi\u0119to\u015b\u0107 Skargi<\/strong><\/p>\r\n Cech\u0105, kt\u00f3ra w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny wyr\u00f3\u017cnia\u0142a ks. Piotra Skarg\u0119 spo\u015br\u00f3d wielu doskona\u0142ych orator\u00f3w, by\u0142o przekonanie, \u017ce nie wystarczy porwa\u0107 ludzi do wiary jedynie s\u0142owami, ale i\u00a0przyk\u0142adem w\u0142asnego \u017cycia. Kaznodzieja, gdy sam \u017ale \u017cyje, ma\u0142o kazaniem zbuduje<\/em> – mawia\u0142. Ca\u0142ym swym \u017cyciem, zar\u00f3wno najwi\u0119kszymi dzie\u0142ami, jak codziennymi drobnymi uczynkami, \u015bwiadczy\u0142 wi\u0119c Skarga o\u00a0g\u0142\u0119bokiej wierze i\u00a0mi\u0142o\u015bci do Boga oraz bli\u017aniego.<\/p>\r\n Prowadzi\u0142 \u017cycie bardzo ubogie, wszystko co posiada\u0142, rozdawa\u0142 biednym. Odwiedza\u0142 chorych w\u00a0szpitalach i\u00a0udziela\u0142 ostatniej pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej skaza\u0144com. Jeszcze podczas pobytu w\u00a0Wilnie rozpocz\u0105\u0142 tworzenie dzie\u0142 charytatywnych, nak\u0142aniaj\u0105c tamtejszych bogaczy, by podj\u0119li si\u0119 opieki nad najubo\u017cszymi. Swoje dzie\u0142o kontynuowa\u0142 w\u00a0Krakowie, zak\u0142adaj\u0105c w\u00a0roku 1584 przy tamtejszym ko\u015bciele \u015bw. Barbary Arcybractwo Mi\u0142osierdzia, kt\u00f3re siedem lat p\u00f3\u017aniej zatwierdzi\u0142 papie\u017c Grzegorz\u00a0XIV. Statut bractwa nakazywa\u0142 jego cz\u0142onkom nie tylko wspomaganie ubogich, ale i\u00a0budzenie mi\u0142osierdzia u\u00a0innych. Powsta\u0142 wi\u0119c fundusz na bezprocentowe po\u017cyczki dla zubo\u017ca\u0142ych wiernych i\u00a0ich dzieci, nazwany Bankiem Pobo\u017cnym. Do bractwa nale\u017ca\u0142 ponadto fundusz zwany skrzynk\u0105 \u015bw. Miko\u0142aja, przeznaczony na posagi dla ubogich dziewcz\u0105t. Ksi\u0105dz Skarga za\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c Bractwo Betanii \u015bw. \u0141azarza dla piel\u0119gnowania chorych oraz urz\u0105dzania pogrzeb\u00f3w biedocie. W\u00a0wielu innych miejscowo\u015bciach Korony i\u00a0Litwy powsta\u0142y podobne bractwa tego typu, czy to z\u00a0bezpo\u015bredniej inspiracji ks.\u00a0Piotra Skargi, czy po prostu wzoruj\u0105ce si\u0119 na najbardziej znanym, krakowskim Arcybractwie Mi\u0142osierdzia.<\/p>\r\n Ks. Piotr Skarga stale modli\u0142 si\u0119 na r\u00f3\u017ca\u0144cu. W\u00a0swych modlitwach cz\u0119sto wzdycha\u0142 do \u015bwi\u0119tych m\u0119czennik\u00f3w. Przez ca\u0142e \u017cycie towarzyszy\u0142o mu pragnienie m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci za Chrystusa. Nie znaczy to, \u017ce nie cierpia\u0142 z\u00a0powodu swej postawy. Ci, kt\u00f3rych pogl\u0105dy tak usilnie zwalcza\u0142, atakowali go w\u00a0swych pismach, rozpowszechniali te\u017c mas\u0119 szkaluj\u0105cych go oszczerstw, tak\u017ce po\u015bmiertnych. Spotka\u0142y go r\u00f3wnie\u017c ataki fizyczne. Nie tylko wybacza\u0142 ich sprawcom, ale wstawia\u0142 si\u0119 za tymi, kt\u00f3rzy \u017ca\u0142owali swych czyn\u00f3w, gdy w\u0142adze \u015bwieckie pr\u00f3bowa\u0142y poci\u0105gn\u0105\u0107 ich do odpowiedzialno\u015bci. Pod koniec \u017cycia coraz bardziej ubolewa\u0142, \u017ce nie dane by\u0142o mu przela\u0107 w\u0142asnej krwi za wiar\u0119.<\/p>\r\n W\u00a0ostatnim miesi\u0105cu \u017cycia ksi\u0105dz Skarga nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c odprawia\u0107 Mszy \u015awi\u0119tej, a\u00a0jedynie codziennie przyjmowa\u0142 Komuni\u0119 \u015awi\u0119t\u0105. Sumiennie przygotowa\u0142 si\u0119 do \u015bmierci i\u00a0na tydzie\u0144 przed ni\u0105 wyspowiada\u0142 si\u0119 z\u00a0ca\u0142ego \u017cycia. Jak zwykle pe\u0142en pokory, stwierdzi\u0142, \u017ce czyni to dla zmniejszenia m\u0105k czy\u015b\u0107cowych, a\u00a0swego w\u0142asnego zawstydzenia<\/em>.<\/p>\r\n Zmar\u0142 27 wrze\u015bnia 1612 roku, w\u00a0wieku 76\u00a0lat. Zar\u00f3wno jego niezwyk\u0142a aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczna, znacznie przekraczaj\u0105ca zwyk\u0142\u0105 ludzk\u0105 miar\u0119, jak i\u00a0liczne przymioty charakteru, jakimi si\u0119 odznacza\u0142, a\u00a0nade wszystko gor\u0105ca wiara i\u00a0\u015bwi\u0105tobliwe \u017cycie sprawi\u0142y, \u017ce odszed\u0142 w powszechnej opinii \u015bwi\u0119to\u015bci. We wspania\u0142ym kazaniu wyg\u0142oszonym na pogrzebie ksi\u0119dza Piotra da\u0142 temu wyraz inny znany kaznodzieja, dominikanin Fabian Birkowski.<\/p>\r\n \u00a0W\u00a01695 roku szcz\u0105tki wielkiego jezuity przeniesiono staraniem ks. Stanis\u0142awa Bielickiego z\u00a0grobu pod o\u0142tarzem g\u0142\u00f3wnym do ma\u0142ej trumienki, umieszczonej w\u00a0osobnej krypcie. – Ta trumna o\u0142owiana obejmuje z\u0142otego kr\u00f3l\u00f3w Z\u0142otoustego, wielebnego s\u0142ug\u0119 Bo\u017cego, o. Piotra Skarg\u0119 – <\/em>g\u0142osi napis na trumience. – Zas\u0142uguje na ubolewanie, \u017ce nie w\u00a0wi\u0119kszej trumnie zawarty jest ten, kt\u00f3ry dwory monarch\u00f3w apostolskimi cnotami, \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski gorliwo\u015bci\u0105, biblioteki uczonych nauk\u0105, Towarzystwo Jezusowe chwa\u0142\u0105, dusz\u0105 niebo zape\u0142ni\u0142.<\/em><\/p>\r\n Dzi\u015b, tak wiele lat po \u015bmierci ks. Piotra Skargi, przekonanie o\u00a0jego \u015bwi\u0119to\u015bci wci\u0105\u017c pozostaje \u017cywe. Ludzie, kt\u00f3rzy szczerze wierz\u0105, \u017ce wraz z\u00a0innymi \u015bwi\u0119tymi obcuje z\u00a0Bogiem, nawiedzaj\u0105 jego gr\u00f3b w\u00a0krakowskim ko\u015bciele \u015bw. \u015bw. Piotra i\u00a0Paw\u0142a, modl\u0105 si\u0119 o\u00a0jego wstawiennictwo w\u00a0r\u00f3\u017cnych sprawach, a\u00a0swe pro\u015bby i\u00a0podzi\u0119kowania do \u015bwi\u0105tobliwego kaznodziei pozostawiaj\u0105 na ma\u0142ych karteczkach wetkni\u0119tych pod trumienk\u0119 z\u00a0jego prochami.<\/p>\r\n Dziedzictwo Skargi<\/strong><\/p>\r\n Ksi\u0105dz Piotr Skarga by\u0142 nie tylko prorokiem i\u00a0wychowawc\u0105 narodu, nie tylko nauczycielem Wiary i\u00a0jednym z\u00a0naszych najwi\u0119kszych my\u015blicieli politycznych. Jego obfita tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literacka i\u00a0kaznodziejska charakteryzowa\u0142a si\u0119 pi\u0119knym oratorskim stylem, wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 bogat\u0105 polszczyzn\u0105, kt\u00f3ra dostarczy\u0142a przyk\u0142adu wielu przysz\u0142ym tw\u00f3rcom. Autor s\u0142ynnych Kaza\u0144 sejmowych<\/em> pozostawi\u0142 po sobie szereg wybitnych dzie\u0142, takich jak: Wzywanie do pokuty obywatel\u00f3w Korony Polskiej i\u00a0W. Ksi\u0119stwa Litewskiego; Areopagus, to jest wyk\u0142ad s\u0142\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a Aposto\u0142a; O\u00a0rz\u0105dzie i\u00a0jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego pod jednym pasterzem; Wzywanie do jednej zbawiennej wiary; <\/em>czy Siedem filar\u00f3w, na kt\u00f3rych stoi katolicka nauka o\u00a0Przenaj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie O\u0142tarza<\/em>. Przet\u0142umaczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c na j\u0119zyk polski kilka wa\u017cnych w\u00a0jego czasach dzie\u0142 autor\u00f3w obcych, jak cho\u0107by Annales eclesiastici<\/em> Baroniusza.<\/p>\r\n Jednak przez wiele lat po \u015bmierci Skarga znany by\u0142 przede wszystkim jako autor jednego ze swych pierwszych powa\u017cniejszych dzie\u0142 – \u0179ywot\u00f3w \u015bwi\u0119tych<\/em>. By\u0142y one najcz\u0119\u015bciej wznawian\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 w\u00a0dziejach naszego pi\u015bmiennictwa. Sta\u0142y si\u0119 nie tylko \u017cyw\u0105 Ewangeli\u0105, pog\u0142\u0119biaj\u0105c\u0105 wiar\u0119 wielu pokole\u0144 Polak\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c – w\u00a0czasach niewoli narodowej – skarbnic\u0105 polskiego j\u0119zyka, dzi\u0119ki kt\u00f3rej polszczyzny trzymali si\u0119 cho\u0107by \u015al\u0105zacy i\u00a0Mazurzy. Dzi\u0119ki \u0179ywotom<\/em> w\u00a0Skardze widziano przede wszystkim – i\u00a0s\u0142usznie – wielkiego propagatora wiary i\u00a0obro\u0144c\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, zapomniano jednak niemal zupe\u0142nie o\u00a0jego pogl\u0105dach spo\u0142eczno-politycznych. Dopiero w\u00a0dobie rozbior\u00f3w przypomniano sobie s\u0142owa, kt\u00f3rymi wielki kaznodzieja wzywa\u0142 szlacht\u0119 do opami\u0119tania i\u00a0zapowiada\u0142 upadek Rzeczypospolitej. By\u0142o ju\u017c jednak za p\u00f3\u017ano, by skorzysta\u0107 z\u00a0jego rad. Niepodleg\u0142e pa\u0144stwo polskie znikn\u0119\u0142o na ponad wiek z\u00a0mapy Europy.<\/p>\r\n Paradoksalnie, to w\u0142a\u015bnie w\u00a0czasach niewoli Polacy pokochali ks. Piotra Skarg\u0119 na nowo. Sta\u0142o si\u0119 tak z\u00a0jednej strony za spraw\u0105 wci\u0105\u017c wznawianych \u0179ywot\u00f3w, <\/em>ale przede wszystkim dzi\u0119ki przypomnieniu przez wieszcz\u00f3w narodowych patriotycznego aspektu pisarstwa wielkiego jezuity. Dzie\u0142a rozpocz\u0119tego pi\u00f3rem przez Mickiewicza dope\u0142ni\u0142 p\u0119dzlem Matejko. R\u00f3wno przed stuleciem, podczas obchod\u00f3w 300-lecia \u015bmierci Skargi, prof. Ignacy Chrzanowski stwierdzi\u0142, \u017ce do wyj\u0105tk\u00f3w nale\u017c\u0105 te serca polskie, kt\u00f3re s\u0105 w\u00a0stanie wyobrazi\u0107 sobie Skarg\u0119 jako nie proroka, jako nie pos\u0142a\u0144ca Boskiego, jako nie \u015bwi\u0119tego cz\u0142owieka, s\u0142owem wyobrazi\u0107 sobie innym od tego, jakiego nam przedstawi\u0142 geniusz Matejki.<\/em><\/p>\r\n Podczas kolejnego jubileuszu skargowskiego, tym razem 400-lecia jego urodzin, obchodzonego w\u00a01936 roku, m\u00f3wiono ju\u017c o\u00a0rozpocz\u0119ciu stara\u0144 o\u00a0otwarcie procesu beatyfikacyjnego ksi\u0119dza Piotra. Nic dziwnego, na nowo o\u017cywi\u0142 si\u0119 kult, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 zapewne z\u00a0pr\u0119\u017cn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Towarzystwa ks. Piotra Skargi, wychowuj\u0105cego katolik\u00f3w w\u00a0atmosferze patriotyzmu i\u00a0przygotowuj\u0105cego ich do obrony Ko\u015bcio\u0142a przed wojuj\u0105cym ateizmem. Zar\u00f3wno t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107, jak i\u00a0starania w\u00a0kierunku beatyfikacji kr\u00f3lewskiego kaznodziei przerwa\u0142a tragedia II wojny \u015bwiatowej i\u00a0nast\u0119puj\u0105ce po niej p\u00f3\u0142wiecze komunizmu.<\/p>\r\n Dzi\u015b, po 400 latach od swojej \u015bmierci, ks.\u00a0Piotr Skarga nadal stanowi inspiracj\u0119 dla wielu Polak\u00f3w. Dzia\u0142aj\u0105 odrodzone po okresie komunizmu dzie\u0142a mi\u0142osierdzia. Warto wspomnie\u0107, \u017ce jednym z\u00a0cz\u0142onk\u00f3w krakowskiego Arcybractwa Mi\u0142osierdzia by\u0142 Ojciec \u015awi\u0119ty Jan Pawe\u0142 II, co zosta\u0142o uwiecznione na tablicy pomnika wielkiego jezuity, wzniesionego w\u0142a\u015bnie z\u00a0inicjatywy Arcybractwa naprzeciw ko\u015bcio\u0142a \u015bw. \u015bw. Piotra i\u00a0Paw\u0142a w\u00a0Krakowie.<\/p>\r\n Za\u0142o\u017cone w\u00a0roku 1999 Stowarzyszenie Kultury Chrze\u015bcija\u0144skiej im. Ks. Piotra Skargi, wraz z\u00a0Instytutem jego imienia, mobilizuje polskich katolik\u00f3w do p\u00f3j\u015bcia w\u00a0\u015blady wielkiego kaznodziei i\u00a0walki w\u00a0obronie katolickiej to\u017csamo\u015bci Polski, zagro\u017conej przez wsp\u00f3\u0142czesne pr\u0105dy laicyzacyjne. Przyk\u0142ad \u015bwi\u0119tego \u017cycia tego wielkiego obro\u0144cy Ko\u015bcio\u0142a, jego g\u0142\u0119bokiej wiary i\u00a0mi\u0142o\u015bci do Boga, bli\u017aniego i\u00a0ojczyzny, dzi\u015b jest nam potrzebny mo\u017ce nawet bardziej ni\u017c kiedykolwiek w\u00a0dziejach naszego kraju.<\/p>\r\n Bo\u017ce, Rz\u0105dco i\u00a0Panie narod\u00f3w, <\/em> Wszechmog\u0105cy wieczny Bo\u017ce, spu\u015b\u0107 nam szerok\u0105 i\u00a0g\u0142\u0119bok\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 ku braciom <\/em> Ze\u015blij Ducha \u015awi\u0119tego na s\u0142ugi Twoje, rz\u0105dy kraju naszego sprawuj\u0105ce, <\/em> Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.<\/em><\/p>\r\n \u00a0<\/p>\r\n Jan Tarnawa<\/strong><\/em><\/p>\r\n Magdalena Znamirowska – Doerre<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"27 wrze\u015bnia 2012 roku mija 400. rocznica \u015bmierci ks. Piotra Skargi, kaznodziei kr\u00f3la Zygmunta III, wielkiego patrioty, pisarza religijnego i\u00a0politycznego, wychowawcy ca\u0142ych pokole\u0144 Polak\u00f3w. Ojczyzna wasza matk\u0105 wam jest, a\u00a0nie macoch\u0105 – pisa\u0142 ksi\u0105dz Skarga, zwracaj\u0105c si\u0119 do tych, kt\u00f3rzy mieli decydowa\u0107 o\u00a0sprawach pa\u0144stwa – On\u0119 mi\u0142uj\u0105c, sami siebie mi\u0142ujecie, a\u00a0nie utracicie; onej nie \u017cycz\u0105c […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61372"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61372"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61372\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/s6.ifotos.pl\/img\/PiotrSkar_xrpweep.PNG\")
M\u0142odemu Skardze jeszcze przed wyjazdem na krakowsk\u0105 Akademi\u0119 towarzyszy\u0142a my\u015bl o\u00a0wst\u0105pieniu do stanu duchownego, studia i\u00a0prac\u0119 w\u00a0szkole kolegiackiej traktowa\u0142 wi\u0119c jako kolejne etapy przed ostatecznym wyborem \u017cyciowej drogi.<\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/s6.ifotos.pl\/img\/Tablicapa_xrpwees.jpg\")
Dopiero w\u00a0Wilnie ksi\u0105dz Piotr Skarga z\u0142o\u017cy\u0142 ostateczny \u015blub – pos\u0142usze\u0144stwa Ojcu \u015awi\u0119temu – i\u00a0zyska\u0142 tytu\u0142 profesa, staj\u0105c si\u0119 w\u00a0pe\u0142ni cz\u0142onkiem Towarzystwa Jezusowego. W tym w\u0142a\u015bnie okresie da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako prawdziwy \u017co\u0142nierz kontrreformacji. Jako \u017carliwy kaznodzieja i\u00a0uczestnik licznych dysput z\u00a0heretykami przyczyni\u0142 si\u0119 do g\u0142o\u015bnych na Litwie i\u00a0w\u00a0Rzeczypospolitej konwersji trzech Radziwi\u0142\u0142\u00f3w – braci wcze\u015bniej ju\u017c nawr\u00f3conego z\u00a0kalwinizmu Miko\u0142aja – oraz wielkiego kanclerza litewskiego Lwa Sapiehy. Wkr\u00f3tce te\u017c za przyk\u0142adem najwi\u0119kszych magnat\u00f3w Wielkiego Ksi\u0119stwa posz\u0142a licznie szlachta i\u00a0mieszcza\u0144stwo.<\/p>\r\n![\"Bitwa](\"http:\/\/www.wladislavia.pl\/klubc\/art\/Batory%20pod%20pskowem.jpg\")
<\/p>\r\n![\"Kazanie](\"http:\/\/halat.pl\/Matejko_Jan_Kazanie_Skargi.jpg\")
<\/em><\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/s6.ifotos.pl\/img\/folder-Sk_xrpwewe.jpg\")
<\/em><\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/s6.ifotos.pl\/img\/folder-Sk_xrpweww.jpg\")
Jak ju\u017c wspomniano, pobo\u017cno\u015b\u0107 ks. Piotra Skargi nosi\u0142a rys szczeg\u00f3lnej czci dla Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, tak atakowanego przez protestant\u00f3w nieuznaj\u0105cych prawdy o\u00a0realnej obecno\u015bci Chrystusa w\u00a0Hostii. Podobnie rzecz si\u0119 mia\u0142a z\u00a0innymi punktami wiary katolickiej podwa\u017canymi przez reformacj\u0119, takimi jak kult Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny i \u015bwi\u0119tych. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce Niepokalane Pocz\u0119cie Maryi kr\u00f3lewski kaznodzieja uznawa\u0142 za dogmat prawie trzy wieki przed jego oficjalnym og\u0142oszeniem. Cze\u015b\u0107 dla Matki Bo\u017cej widzimy w\u00a0u\u0142o\u017conej przez ks. Piotra Skarg\u0119 modlitwie: O\u00a0pokorna przeczysta Dziewico, naucz nas pokory, a\u00a0upro\u015b j\u0105 nam u\u00a0Pana swego, aby\u015bmy si\u0119 za niewolniki u\u00a0wszystkich ludzi mieli, i\u00a0wszystkim si\u0119 pod nogi k\u0142adli. Nikim nie gardzili, jeno sami sob\u0105. Zachowaj nas przy czysto\u015bci Tobie i\u00a0\u00adSynowi Twemu mi\u0142ej, aby\u015bmy w\u00a0niej zacz\u0119ty i\u00a0anielski \u017cywot wiedli, a\u00a0onej do \u015bmierci dochowali. Naucz nas tych tajemnic Panno, kt\u00f3re\u015b z\u00a0Nieba zrozumia\u0142a i\u00a0od anio\u0142a odebra\u0142a, aby\u015bmy od Ciebie je bior\u0105c, z\u00a0nimi umierali.<\/em><\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/s6.ifotos.pl\/img\/folder-Sk_xrpwenh.jpg\")
<\/p>\r\n
Ks. Piotra Skargi modlitwa za Ojczyzn\u0119<\/strong><\/p>\r\n
<\/strong><\/p>\r\n
z\u00a0r\u0119ki i\u00a0karno\u015bci Twojej racz nas nie wypuszcza\u0107, <\/em>
a\u00a0za przyczyn\u0105 Naj\u015bwi\u0119tszej Panny, Kr\u00f3lowej naszej, <\/em>
b\u0142ogos\u0142aw Ojczy\u017anie naszej, by Tobie zawsze wierna, <\/em>
chwa\u0142\u0119 przynosi\u0142a Imieniowi Twemu <\/em>
a\u00a0syny swe wiod\u0142a ku szcz\u0119\u015bliwo\u015bci.<\/em><\/p>\r\n
i\u00a0najmilszej Matce, Ojczy\u017anie naszej, by\u015bmy jej i\u00a0ludowi Twemu, <\/em>
swoich po\u017cytk\u00f3w zapomniawszy, mogli s\u0142u\u017cy\u0107 uczciwie.<\/em><\/p>\r\n
by wedle woli Twojej ludem sobie powierzonym <\/em>
m\u0105drze i\u00a0sprawiedliwie zdo\u0142ali kierowa\u0107.<\/em><\/p>\r\n